III OZ 347/25

III OZ 347/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-06-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
659
Hasła tematyczne
Dopuszczenie do udziału w postępowaniu
Sygn. powiązane
VII SAB/Wa 2/25 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2025-03-05
Skarżony organ
Rada Doskonałości Naukowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i dopuszczono do udziału w postępowaniu
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 33 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń Z. F. oraz Fundacji [...] z siedzibą w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2025 r. sygn. akt VII SAB/Wa 2/25 w sprawie ze skargi Z. F. na przewlekłe prowadzenie postępowania oraz bezczynność Rady Doskonałości Naukowej w sprawie utraty tytułu profesora postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i dopuścić Fundację [...] z siedzibą w G. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 5 marca 2025 r. sygn. akt VII SAB/Wa 2/25 wydanym w sprawie ze skargi Z. F. na przewlekłe prowadzenie postępowania oraz bezczynność Rady Doskonałości Naukowej w sprawie utraty tytułu profesora, na podstawie art. 33 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej "p.p.s.a."), oddalił wniosek Fundacji [...] o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika postępowania.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że przedmiotem postępowania jest bezczynność lub przewlekłość Rady Doskonałości Naukowej w sprawie utraty tytułu profesora. Oznacza to, że przy merytorycznym rozpoznaniu sprawy Sąd będzie kontrolował to czy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy, jak i to, czy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Zdaniem Sądu wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu nie był uzasadniony statutowymi celami działalności Fundacji. Zawarte w statucie Fundacji stwierdzenia: "pomoc osobom mobbingowanym (...)", "działalność naukowa, badawcza i wdrożeniowa", "działalność wydawnicza", "działalność szkoleniowa", "współpraca międzynarodowa", "działalność na rzecz praw człowieka", "działalność charytatywna", "działalność legislacyjna" ani "współpraca z innymi organizacjami" zdaniem Sądu nie uzasadniają dopuszczenia Fundacji do przedmiotowego postępowania. Nie uzasadnia tego również "działalność prospołeczna na rzecz jawności i etyki w postępowaniach administracyjnych w nauce i oświacie", bowiem czym innym jest "jawność" oraz "etyka", a czym innym postępowanie w przedmiocie terminowości prowadzenia postępowania administracyjnego przez organy administracji publicznej.
Zażalenie wniosła Fundacja, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz podtrzymując wniosek o dopuszczenie Fundacji do udziału w postępowaniu. Wskazała, że zgodnie z jej statutem działalność Fundacji obejmuje działalność prospołeczną na rzecz jawności i etyki w postępowaniach administracyjnych w nauce i oświacie oraz innych organach administracji państwowej. W ocenie Fundacji brak podjęcia działań przez właściwe organy w sprawie rażąco narusza zasady etyki w nauce oraz przejrzystości i rzetelności w postępowaniach administracyjnych dotyczących tytułów i stanowisk akademickich.
Ponadto zażalenie wniósł skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przychylając się do wniosku o dopuszczenie Fundacji do udziału w postępowaniu.
W odpowiedzi na zażalenie Fundacji Rada Doskonałości Naukowej wniosła o oddalenie wniosku o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Wskazała, że w przedmiotowej sprawie sąd będzie kontrolował jedynie ewentualną opieszałość organu w toczącym się postępowaniu administracyjnym, wobec czego prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenia Fundacji oraz skarżącego zasługują na uwzględnienie.
Ustawodawca umożliwiając dopuszczenie organizacji społecznych do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, postawił je w szczególnej pozycji ustrojowej. W sprawach sądowoadministracyjnych mogą one występować w interesie własnym jako skarżący (art. 50 § 1 p.p.s.a.), jak również w obronie interesu publicznego. W świetle art. 33 § 2 p.p.s.a. każdy cel działania określony w statucie nadanym czy przyjętym zgodnie z obowiązującym prawem może uzasadniać wystąpienie z żądaniem dopuszczenia do postępowania sądowego, jeżeli przedmiot postępowania wkracza w zakres działań organizacji społecznej, niezależnie od przyczyny takiego stanu rzeczy, tj. ze względu na czynności postępowania, czy też ze względu na jego wynik. Celem wymienionym w statucie (regulaminie) organizacji, uzasadniającym jej dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym, może być nie tylko obrona indywidualnych interesów i praw swoich członków, ale także np. propagowanie określonej działalności czy pewnych idei, ochrona wartości materialnych i niematerialnych, zapobieganie niekorzystnym zjawiskom społecznym lub ekonomicznym. Organizacja społeczna może działać na rzecz jednej ze stron, wzmacniając jej pozycję w postępowaniu, jak również nie wiązać swoich czynności procesowych z interesami żadnej ze stron, mając na uwadze tylko zachowanie wymagań interesu społecznego (zob. postanowienia NSA z dnia 22 czerwca 2021 r., III FSK 1512/21, III FSK 3266/21, III FSK 3687/21, III FSK 2661/21).
Podnieść należy, że udział organizacji społecznej zapewnia zasadniczo społeczną kontrolę działalności judykatury, pozwalając naświetlić i wyjaśnić sprawę z dodatkowych perspektyw. Wpływać to może zatem pozytywnie na realizację prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), jak również na sprawność działania organów państwa, której zapewnienie stanowi wartość konstytucyjną (zob. preambuła Konstytucji). Jednocześnie zapewnienie prawnej możliwości ubiegania się przez organizacje społeczne o dopuszczenie do udziału w postępowaniu stanowi wyraz koncepcji społeczeństwa obywatelskiego, pozwalając na wypowiedzenie się zainteresowanych sprawą grup interesu.
Dlatego też, Sąd, rozpoznając wniosek o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w sprawie sądowoadministracyjnej, winien zbadać, czy sprawa, do której zgłosiła udział organizacja, dotyczy zakresu jej statutowej działalności, oraz czy realizuje w ten sposób interes społeczny. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż za udziałem Fundacji w niniejszym postępowaniu przemawia fakt spełnienia obu ww. przesłanek warunkujących pozytywne rozpatrzenie wniosku, tj. przedmiot niniejszej sprawy dotyczy statutowej działalności Fundacji oraz za jej dopuszczeniem przemawia interes społeczny. Działalność statutowa Fundacji obejmuje m.in. "działalność prospołeczną na rzecz jawności i etyki w postępowaniach administracyjnych w nauce i oświacie oraz innych organach administracji państwowej". W statucie wskazano ponadto, iż w zakresie przewidzianym stosownymi regulacjami prawnymi Fundacja może powodować wszczęcie postępowań i reprezentować jednostki przed krajowymi i międzynarodowymi organami sądowymi, administracyjnymi i społecznymi, a także wstępować do tych postępowań w charakterze przedstawiciela społecznego oraz podejmować inne działania prawne. Zdaniem NSA działalność na rzecz jawności i etyki w postępowaniach administracyjnych może być realizowana również w ramach skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania oraz bezczynność w sprawach z zakresu nauki. Pojęcie "jawności i etyki w postępowaniach" nie powinno być zawężane tylko do kwestionowania merytorycznej zasadności decyzji podejmowanych przez organy administracji publicznej. Sąd I instancji błędnie z góry wykluczył, iż przewlekłe prowadzenie postępowania nie może w odczuciu społecznym naruszać zasad etycznych oraz sprawiać wrażenia braku transparentności działań organów administracji.
Z tych względów, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. i na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i dopuścił Fundację [...] z siedzibą w G. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika.