III OZ 342/24

III OZ 342/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Jakimowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Sygn. powiązane
II SAB/Kr 234/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2025-03-05
III OZ 116/24 - Postanowienie NSA z 2024-03-19
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 18 i art. 19
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 20 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. J. – redaktora naczelnego czasopisma "C." w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 maja 2024 r., sygn. akt II SAB/Kr 234/23 o oddaleniu wniosku M. J. – redaktora naczelnego czasopisma "C." w L. o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Sebastiana Pietrzyka od orzekania w sprawie ze skargi M. J. – redaktora naczelnego czasopisma "C." w L. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia
22 maja 2024 r., sygn. akt II SAB/Kr 234/23 oddalił wniosek M. J. – redaktora naczelnego czasopisma "C." w L. (dalej także jako: skarżący) o wyłączenie sędziego WSA w Krakowie Sebastiana Pietrzyka od orzekania w sprawie ze skargi M. J.– redaktora naczelnego czasopisma "C." w L. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Sąd I instancji uznał, że wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż skarżący uzasadniając swój wniosek o wyłączenie podniósł jedynie, że sędzia WSA w Krakowie Sebastian Pietrzyk został powołany na stanowisko sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej na podstawie ustawy nowelizującej ustawę o KRS. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący kwestionując legitymację sędziego WSA w Krakowie Sebastiana Pietrzyka do orzekania w niniejszej sprawie, nie odniósł swoich twierdzeń do problematyki bezstronności sędziego w danej sprawie. Tymczasem, jak podkreślił Sąd I instancji, instytucja wyłączenia wymaga uprawdopodobnienia wystąpienia okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej, konkretnej sprawie. Dlatego niezbędnym elementem konstrukcyjnym wniosku jest odniesienie przywołanych przez stronę argumentów do sytuacji występującej w konkretnym postępowaniu, czego natomiast brak w rozpoznawanym wniosku skarżącego. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że skarżący nie przedstawił we wniosku okoliczności, które mieściłyby się w granicach przesłanek wskazanych w art. 18 i art. 19 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie dodał, że niezależnie od powyższego również sędzia WSA w Krakowie Sebastian Pietrzyk nie dopatrzył się podstaw do jego wyłączenia. Natomiast w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego lub asesora sądowego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wykazać oraz udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia (por. postanowienia Naczelnego sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2012 r., sygn. akt I FZ 147/12, z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt II OZ 851/13, czy z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt I OZ 754/14).
Pismem z dnia 22 maja 2024 r. skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie, w którym wniósł o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania pytań prejudycjalnych zawartych przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 20 października 2023 r., sygn. akt III CB 40/23, w którym to Sąd Najwyższy na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w przedmiocie statusu nominatów politycznej KRS, a ponadto skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania lub o uwzględnienie wniosku strony o wyłączenie oraz o zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania w przypadku ich poniesienia oraz kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu zażaleniowym. W obszernym uzasadnieniu skarżący podniósł, że w jego ocenie osoba powołana na stanowisko sędziego z udziałem politycznej KRS nie jest "sądem ustanowionym ustawą", zaś art. 19 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który ogranicza zakres badania wniosku jedynie do części okoliczności poddających w wątpliwość bezstronność nominata politycznej KRS wobec strony, jest jego zdaniem niezgodny z prawem do rzetelnej procedury sądowej, tj. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, bowiem wyklucza podniesienie zarzutów wskazujących na hipotetyczną, ale realną możliwość braku bezstronności oraz zarzutów w zakresie faktu, iż osoba objęta wnioskiem nie została skutecznie powołana na urząd oraz nie jest sądem ustanowionym ustawą.
W odpowiedzi na zażalenie Prezes Sądu Rejonowego dla K. wniósł o odrzucenie zażalenia oraz wniosku, ewentualnie o ich oddalenie i wskazał, że skarżący nie wykazał spełnienia w niniejszej sprawie przesłanek wyłączenia sędziego uregulowanych w art. 18 i art. 19 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie dokonał rozpatrzenia wniosku o wyłączenie sędziego WSA Sebastiana Pietrzyka opierając się na przepisach art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - dalej: p.p.s.a., w których wymienione są bezwzględne i względne przesłanki wyłączenia sędziego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Podkreślone zostało jednocześnie, że wniosek o wyłączenie sędziego powinien odwoływać się do zobiektywizowanych i zindywidualizowanych przesłanek, które miałyby świadczyć o obawach co do bezstronności sędziego w odniesieniu do konkretnej, będącej przedmiotem rozpoznania, sprawy.
Bazując na oświadczeniu sędziego Sebastiana Pietrzyka, którego dotyczył wniosek skarżącego o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawidłowo uznał, że nie ma podstaw do wyłączenia go od rozpoznawania niniejszej sprawy z mocy ustawy (art. 18 p.p.s.a.), jak i nie zachodzą przyczyny wyłączenia wskazane w art. 19 p.p.s.a.. Ponadto, w ocenie Sądu I instancji skarżący nie wykazał, aby w sprawie zachodziły jakiekolwiek okoliczności podważające wiarygodność złożonego przez sędziego Sebastiana Pietrzyka oświadczenia.
Skarżący nie kwestionował stanowiska Sądu I instancji co do niewystąpienia w sprawie innych przesłanek wyłączenia sędziego z mocy ustawy, wskazanych w art. 18 p.p.s.a. Odnosząc się natomiast się do okoliczności, o których mowa w art. 19 p.p.s.a., należy wyjaśnić, że obejmują one zarówno te związane z osobistymi stosunkami między sędzią, a stroną czy jej przedstawicielem, jak i inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w przypadku konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Przez stosunki osobiste należy rozumieć, w świetle ugruntowanego już orzecznictwa, zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych, relacje charakteryzujące się istnieniem więzi uczuciowej, emocjonalnej (niezależnie od tego, czy wywołuje ona emocje pozytywne czy negatywne), gospodarczej (ekonomicznej). Natomiast inne uzasadnione okoliczności mogą dotyczyć, np. wcześniejszych związków sędziego z daną, konkretną sprawą (poprzez wykonywanie obowiązków służbowych jeszcze przed objęciem przez niego funkcji sędziego). Wyłączenie sędziego nie może jednak następować automatycznie. W każdej sprawie należy indywidualnie oceniać, czy i na ile okoliczności te mają wpływ na bezstronność sędziego. Analizowany przepis nie może przy tym służyć do utrudniania działalności sądów. Wątpliwości co do bezstronności sędziego muszą zatem mieć charakter realny, a nie tylko potencjalny. Nie mogą one wynikać tylko z subiektywnego przekonania strony, ale z istnienia ważnych powodów, które obiektywnie potwierdzają istnienie podstaw wskazanych w art. 19 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2014 r., II OZ 1247/14). W sprawach, w których podstawą wyłączenia jest art. 19 p.p.s.a., do sądu należy nie tylko zbadanie, czy występują przyczyny (podstawy) wyłączenia, ale także czy z punktu widzenia doświadczenia życiowego przytoczone okoliczności mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 września 1994 r., sygn. akt I PO 10/94, OSNP 1995/4, poz. 56). Przy czym należy podkreślić, że przyczyną fakultatywnego wyłączenia sędziego jest wyłącznie okoliczność wywołująca uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności konkretnego sędziego – wyłącznie w danej sprawie.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził żadnych nieprawidłowości przy rozpoznawaniu wniosku o wyłączenie sędziego Sebastiana Pietrzyka od orzekania w niniejszej sprawie, a tym samym uznał, że zażalenie skarżącego nie jest zasadne. Skarżący nie wskazał na okoliczności wywołujące uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności objętego wnioskiem sędziego. Przesłanki do wyłączenia sędziego nie może stanowić bowiem, wbrew twierdzeniom skarżącego, zarzucana przez niego wyłącznie wadliwość procesu powołania na stanowisko sędziego. Skarżący nie wyjaśnił zresztą, w jaki sposób kwestia ta mogłaby wpłynąć na ewentualny brak bezstronności sędziego WSA Sebastiana Pietrzyka w odniesieniu do rozpoznawanej sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie
art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a, postanowił jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny mając na uwadze treść art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który nie obliguje sądu do zawieszenia postępowania, a stanowi, że Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej, oddalił wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozpoznania pytań prejudycjalnych zawartych przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 20 października 2023 r., sygn. akt III CB 40/23, ponieważ przedstawione do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zagadnienia prawne w sprawie III CB 40/23 nie mają związku z niniejszą sprawą, lecz dotyczą zagadnień związanych z tzw. testem niezawisłości i bezstronności sędziego uregulowanym w art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267).