III OZ 34/26

III OZ 34/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-02-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-01-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1045
art. 96 pkt 8
Ustawa z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych
Dz.U. 2024 poz 935
art. 197 §  1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 listopada 2025 r. sygn. akt II SA/Lu 610/25 oddalające wniosek o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jerzego Parchomiuka i asesora sądowego Bartłomieja Pastuchy w sprawie ze skargi K.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia 25 sierpnia 2025 r. znak: [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z 26 listopada 2025 r., II SA/Lu 610/25, po rozpoznaniu wniosku K.C. (dalej: "skarżący") o wyłączenie sędziego WSA w Lublinie Jerzego Parchomiuka i asesora sądowego Bartłomieja Pastuchy w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z 25 sierpnia 2025 r., znak: [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, oddalił wniosek.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, podkreślił, że rozpatrując wniosek o wyłączenie sędziego w trybie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), sąd nie może badać niezawisłości i bezstronności sędziego (asesora sądowego) w kontekście okoliczności towarzyszących jego powołaniu. Sąd Wojewódzki wskazał, że jeżeli skarżący dąży do wyłączenia sędziego od rozpoznawania sprawy w związku z okolicznościami towarzyszącymi jego powołaniu, może to uczynić jedynie w trybie przewidzianym w art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267, dalej: "p.u.s.a.").
Niezależnie od tego Sąd pierwszej instancji uznał, że strona wnosząca wniosek o wyłączenie sędziego w trybie art. 19 p.p.s.a., zobowiązana jest do przedstawienia obiektywnych okoliczności wywołujących wątpliwości co do jego bezstronności. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności, które mogłyby podlegać badaniu we wskazanym trybie, koncentrując się jedynie na kwestiach dotyczących powołania zakwestionowanego sędziego i asesora.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odnotował także, iż złożone przez sędziego i asesora oświadczenia o braku okoliczności uzasadniających ich wyłączenie, nie pozostawiają wątpliwości co do możliwości obiektywnego rozpoznania przez nich sprawy.
Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie. Ponadto złożył wniosek o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie C 521/21, w której to zostaną rozpoznane pytania SR Poznań Stare Miasto w Poznaniu o ustalenie statusu (braku statusu) sądu osób powołanych przez polityczną KRS na urząd sędziego lub asesora oraz skuteczności tego powołania w świetle prawa Unii, a także co do kwestii skuteczności (braku skuteczności) orzeczeń wydanych przez nominatów politycznej KRS i prawnej dopuszczalności ich wykonywania na terytorium państwa Unii Europejskiej, a także do czasu rozpoznania przez TSUE pytań prawnych zadanych przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z 20 października 2023 r., III CB 40/23. Niezależnie od tego skarżący wniósł także o skierowanie pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, czy w związku z wyrokiem TSUE z 4 września 2025 r. sygn. akt C-225/25:
1. Art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz zasadę pierwszeństwa prawa Unii należy interpretować w ten sposób, iż na terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej stoją one na przeszkodzie w uznaniu za skuteczne i zgodne z prawem każdego orzeczenia wydanego w składzie w którym co najmniej jeden z sędziów zasiadających w tym składzie orzekającym nie spełnia wymogów dotyczących niezawisłości, bezstronności i uprzedniego ustanowienia na mocy ustawy w rozumieniu art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii i to bez względu na rodzaj lub umiejscowienie sądu w systemie krajowym sądów państwa członkowskiego
2. Art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz zasadę pierwszeństwa prawa Unii należy interpretować w ten sposób, iż na terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej stoją one na przeszkodzie w przyjęciu iż orzeczenie wydane w składzie, w którym co najmniej jeden z sędziów zasiadających w tym składzie orzekającym nie spełnia wymogów dotyczących niezawisłości, bezstronności i uprzedniego ustanowienia na mocy ustawy w rozumieniu art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii - jest orzeczeniem Sądu państwa członkowskiego Unii Europejskiej, a więc prowadzi do obowiązku uznania przez każdy Sąd państwa członkowskiego Unii Europejskiej, że orzeczenie takie nie podlega wykonaniu w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek zakresie na terytorium Unii Europejskiej, gdy taka konsekwencja jest niezbędna i nieodzowna dla zagwarantowania pierwszeństwa prawa Unii.
W uzasadnieniu zażalenia przedstawiono argumentację przemawiającą za zasadnością jego uwzględnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja wyłączenia sędziego (asesora) zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej, wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 p.p.s.a.), wyłączenie sędziego (asesora) następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości, co do jego bezstronności (art. 19 p.p.s.a.).
Funkcją instytucji wyłączenia jest ochrona wymiaru sprawiedliwości oraz unikanie sytuacji, które mogłyby postawić sędziego (z przyczyn przez niego niezawinionych, a nawet od niego niezależnych) pod zarzutem kierowanych pod jego adresem nieuzasadnionych zarzutów o brak bezstronności. Podstawą wyłączenia mogą być zatem stosunki o charakterze emocjonalnym między sędzią (asesorem) a stroną, ale też osobiste powiązania gospodarcze, np. powiązania majątkowe, kredytowe (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 212/71, postanowienie Sądu Najwyższego z 15 marca 2007 r., II CZ 13/07). Należy przy tym podkreślić, że wyłączenie sędziego (asesora) nie jest uwarunkowane wystąpieniem jakichkolwiek zastrzeżeń co do jego bezstronności, ale wątpliwości popartych konkretnymi faktami. O potrzebie wyłączenia od rozpoznania sprawy nie może więc decydować samo subiektywne odczucie strony co do jego stronniczości, czy też, zdaniem skarżącego, niewłaściwy sposób ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa. Ponadto wskazać należy, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2023 r., I FPS 3/22 zakres przedmiotowy normy art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego (asesora) sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a p.u.s.a. Instytucje te różnią się zarówno zakresem przedmiotowym, jak i procedurą stosowania. W związku z tym, we wskazanym przez skarżącego trybie, Sąd nie mógł badać niezawisłości i bezstronności sędziego i asesora w kontekście okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu.
W niniejszej sprawie, Sąd pierwszej instancji zasadnie oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego WSA w Lublinie Jerzego Parchomiuka i asesora sądowego Bartłomieja Pastuchy. Skarżący bowiem nie powołał się na żadną ustawową przesłankę wyłączenia. W myśl art. 20 § 1 p.p.s.a. składając wniosek o wyłączenie sędziego (asesora) należy uprawdopodobnić przyczyny jego wyłączenia. Przepis powyższy nie stanowi o jakichkolwiek przyczynach, a o przyczynach wskazanych w art. 18 i 19 p.p.s.a. Już sam ten fakt przesądza o niezasadności wniosku złożonego w rozpatrywanej sprawie. Jednocześnie wiarygodność złożonych przez sędziego i asesora sądowego oświadczeń, że w sprawie nie istnieje okoliczność tego rodzaju, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności, nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Argumentacja podniesiona w zażaleniu, zmierzająca do uznania nieprawidłowości powołania asesora przez tzw. "nową KRS", nie mogła odnieść zakładanego skutku. W istocie zmierza ona do rozszerzenia bezwzględnych przesłanek wyłączenia (art. 18 p.p.s.a.) o przesłankę nieznaną ustawie, co jak wskazano powyżej jest niedopuszczalne.
W rozpatrywanej sprawie zarzucana wadliwość procesu powołania, nie prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności. Skarżący nie wyjaśnił, w jaki sposób kwestia ta mogłyby znaleźć przełożenie na bezstronność sędziego i asesora. Niewskazanie zaś wątpliwości dotyczących bezstronności w danej sprawie sądowoadministracyjnej powoduje, że wniosek o wyłączenie sędziego WSA w Lublinie Jerzego Parchomiuka i asesora sądowego Bartłomieja Pastuchy był bezzasadny.
Odnośnie wniosku o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez TSUE wskazanych przez skarżącego spraw, wskazać należy, że niniejsze postępowanie wywołane zażaleniem skarżącego dotyczy wyłącznie wniosku o wyłączenie. Nie odnosi się natomiast do testu niezawisłości. Zgodnie bowiem z uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego I FPS 3/22 zakres przedmiotowy normy art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a p.u.s.a. Z tego samego powodu nie zaistniały także podstawy do zadania pytań w trybie postępowania prejudycjalnego
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.