III OZ 321/24

III OZ 321/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-08-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Rafał Stasikowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
IV SO/Po 13/23 - Postanowienie WSA w Poznaniu z 2025-04-15
III OZ 478/24 - Postanowienie NSA z 2024-11-21
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 88
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 lutego 2024 r., sygn. akt IV SO/Po 13/23 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych w sprawie z wniosku A. P. o wymierzenie grzywny Prezydentowi Miasta [...] za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 27 lutego 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Poznaniu odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku. W uzasadnieniu wskazał, że pismem z 18 sierpnia 2023 r. wnioskodawca złożył wniosek o wymierzenie grzywny Prezydentowi Miasta [...] w kwocie 15 000 zł za nieprzekazanie skargi na informację Prezydenta Miasta [...] z października 2004 r.
Zarządzeniem z 24 sierpnia 2023 r. - pod rygorem odrzucenia wniosku - wezwano skarżącego do usunięcia w terminie 7 dni braku formalnego wniosku poprzez uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 100 zł. Skarżącego pod rygorem odrzucenia wniosku
wezwano również do uzupełnienia w terminie 7 dni braków formalnych wniosku poprzez podanie nr PESEL i nadesłanie 1 egzemplarza wniosku poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego. Skarżącego poinformowano, że odpisem mogą być też uwierzytelnione fotokopie lub uwierzytelnione wydruki z poczty elektronicznej. Pisma zawierające ww. wezwania do uzupełnienia braków formalnych zostały doręczone skarżącemu w dniu 5 września 2023 r. (k. 47 akt).
Pismem z 13 września 2023 r. (data stempla pocztowego) skarżący podał
nr PESEL oraz złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Skarżący złożył również wniosek o przywrócenie terminu do wykonania wezwania z 28 sierpnia 2023 r. z uwagi na zły stan zdrowia (depresję), która utrudnia mu funkcjonowanie, jak też konieczność odpowiadania na wezwania w dniu 12 września 2022 r. w innych sprawach toczących się przed WSA w Poznaniu o sygn. akt
IV SAB/Po 122/23 i przed SO w Poznaniu o sygn. XV Cz 309/22 i innych. Zdaniem Sądu pierwszej instancji do ww. pisma załączono wniosek o ukaranie Prezydenta Miasta [...] grzywną w wysokości 15 000 zł. w związku z nieprzesłaniem akt w związku ze złożoną skargą z 9 listopada 2022 r., mimo składanych ponagleń i skarg na przewlekłość dot. skarg na niewykonanie wyroku WSA w Poznaniu z 23 lutego 2022 r. w sprawie wyroku o sygn. IV SA/Po 890/21 oraz mimo składanych ponagleń i skarg na przewlekłość.
Postanowieniem z 10 października 2023 r., IV SPP/Po 70/23, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Pismem z 29 listopada 2023 r. (doręczonym 11 grudnia 2023 r. k. 57 akt sąd.) wezwano pełnomocnika do uzupełnienia złożonego przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu poprzez uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w przedmiotowym uchybieniu. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego pismem z 12 grudnia 2023 r. zwrócił się o udzielenie dodatkowego 30 dniowego terminu na udzielenie odpowiedzi. Wyjaśnił, że z uwagi na miejsce zamieszkania skarżącego nie ma z nim kontaktu osobistego, telefonicznego ani pisemnego, w związku z czym zwrócił się do niego o nawiązanie kontaktu, lecz nie uzyskał odpowiedzi. Pełnomocnik nie zna więc przyczyn uchybienia terminu. Pełnomocnik wyjaśnił, że z uwagi na spiętrzenie terminów sądowych kontakt z mocodawcą w grudniu może być utrudniony.
Pismem z 18 grudnia 2023 r., złożonym bezpośrednio do sądu, uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu, skarżący wskazał, że był przekonany że pismo złożył z zachowaniem terminu. Wyjaśnił, że jest chory psychicznie (depresja), jego sytuacja życiowa jest bardzo zła, a w związku z problemami zdrowotnymi musi korzystać z pomocy medycznej. Wnioskodawca przedstawił również stanowisko w sprawie zakwalifikowania do wynajmu lokalu komunalnego z mieszkaniowego zasobu. Do ww. pisma skarżący załączył kopię Historii Zdrowia i Choroby z Poradni Zdrowia Psychicznego w [...].
Pismem z 23 stycznia 2024 r. (doręczonym 12 lutego 2024 r.) sąd wezwał pełnomocnika do uzupełnienia braków wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wymierzenie Prezydentowi Miasta [...] grzywny za nieprzekazanie skargi poprzez złożenie odpisu przedmiotowego wniosku o wymierzenie organowi grzywny. Powyższe wezwanie należało wykonać w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełniania braków formalnych. Pełnomocnika poinformowano, że złożony przez skarżącego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wymierzenie organowi grzywny odpis wniosku wymierzenie Prezydentowi Miasta [....] grzywny stanowi pismo o innej treści niż pismo z 18 sierpnia 2023 r. stanowiące podstawę do wszczęcia postepowania w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na wezwanie doręczone 11 grudnia 2023 r., pismem złożonym w biurze podawczym sądu w dniu 29 stycznia 2024 r., pełnomocnik wyjaśnił, że skarżący nawiązał z nim kontakt telefoniczny w dniu 18 grudnia 2023 r. i wtedy poprosił go o przedstawienie informacji zdrowotnych i przyczyny opóźnienia. Wyjaśnił, ze kolejny kontakt ze skarżącym nawiązał 5 stycznia 2024 r. i wtedy uzyskał informację, że choruje przewlekle na depresję i nie był w stanie udzielić odpowiedzi na wezwanie Sądu.
W trakcie kolejnej rozmowy z 18 stycznia 2024 r. pełnomocnik uzyskał informację, że przyczyną jego problemów i depresji jest faktyczna bezdomność wynikająca z faktu, że Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z 30 marca 1999 r. w sprawie IC 578/98/4 orzekł jego eksmisję do lokalu socjalnego, a wskazany lokal nie spełnia podstawowych warunków i dlatego odmówił podpisania umowy najmu i stan ten trwa od 1999 r. Do powyższego pisma pełnomocnik załączył kserokopię skargi z 7 czerwca 2023 r., kserokopię wniosku z 18 sierpnia 2023 r. o wymierzenie grzywny Prezydentowi Miasta [...] oraz
kserokopię wniosku o przywrócenie terminu.
Pismem z złożonym w biurze podawczym sądu w dniu 12 lutego 2024 r. skarżący wyjaśnił, że organ nadal nie przesłał skargi z 6 listopada 2022 r., pomimo jego pisma z 9 stycznia 2023 r., wnosząc o dołączenie przesłanych pism do akt niniejszej sprawy.
Odrzucając wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku, Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący niewątpliwie uchybił terminowi do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie skargi. Jak wynika bowiem z akt sprawy, termin ten upłynął 12 września 2023 r., a pismo stanowiące odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku zostało nadane w dniu 13 września 2023 r. Dokonując oceny zachowania przez skarżącego siedmiodniowego terminu na złożenie przedmiotowego wniosku, Sąd ten wskazał, że jak wyjaśnił sam skarżący i jego pełnomocnik pismo zawierające
uzupełnienie braków formalnych wniosku o wymierzenie grzywny zostało złożone z uchybieniem terminu z uwagi na depresję, która utrudnia funkcjonowanie. Pełnomocnik i skarżący nie wskazali jednak konkretnej daty, kiedy przyczyna uchybienia terminu ustała. Pełnomocnik skarżącego, nie popierając tego żadnymi dowodami, argumentował, że przyczyny uchybienia terminowi określonemu w wezwaniu sądu ustały dopiero w momencie sporządzenia przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu, a jedynym powodem uchybienia terminowi są zaburzenia adaptacyjne, na które cierpi skarżący, i jego ciężka sytuacja majątkowa, zdrowotna i osobista.
Zdaniem Sądu w sprawie nie wykazano zachowania terminu do złożenia wniosku
o przywrócenie terminu. Jak wskazał bowiem sam skarżący w innej sprawie prowadzonej przed tamtejszym sądem (sprawa IV SAB/Po 122/23 - aktualnie IV SO/Po 2/24), skarżący mógł działać, przesyłając odpowiedź na wezwanie w dniu 12 września 2023 r. Sąd dodał również, że wezwaniem z 28 sierpnia 2023 r. wezwano skarżącego do podania nr PESEL i nadesłania 1 egzemplarza odpisu wniosku poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący składając wniosek o przywrócenie terminu podał nr PESEL i nadesłał wniosek o wymierzenie Prezydentowi [...] lub osobie przez niego wskazanej grzywny w wysokości 15 000 zł., którego treść nie odpowiada wnioskowi stanowiącemu podstawę
do wszczęcia przedmiotowego postepowania. Z analizy akt sprawy wynika, że skarżący nadesłał kopię podpisanego wniosku o wymierzenie grzywny, jednakże nie odpowiada
on treści pierwotnego wniosku wniesionego do Sądu. Skarżący pierwotnie złożył wniosek o wymierzenie grzywny Prezydentowi Miasta [...] w kwocie 15 000 zł za nieprzekazanie skargi na informację Prezydenta Miasta [...] z października 2004 r. Pismo nadesłane wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu stanowiło wniosek o ukaranie Prezydenta Miasta [...] grzywną w wysokości 15 000 zł. w związku z nieprzesłaniem
akt w związku ze złożoną skargą z 9 listopada 2022 r. Przesłany jako odpis wniosek stanowi zatem wniosek o innej treści. Powyższe, w ocenie Sądu pierwszej instancji, pozwala na stwierdzenie, że pismo z 18 sierpnia 2023 r., nadesłane przez skarżącego
na wezwanie, nie może zostać potraktowane jako odpis wniosku o wymierzenie grzywny w rozumieniu art. 47 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej p.p.s.a.) Jest to bowiem inny wniosek, który nie odpowiada treści oryginału. Tym samym nie można uznać, że skarżący prawidłowo wykonał wezwanie Sądu do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Dodatkowo Sąd zwrócił uwagę, że pismem z 23 stycznia 2024 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wymierzenie Prezydentowi Miasta [...] grzywny za nieprzekazanie skargi poprzez złożenie odpisu przedmiotowego wniosku o wymierzenie organowi grzywny. W piśmie tym poinformowano pełnomocnika
z urzędu, że złożony przez skarżącego odpis wniosku o wymierzenie Prezydentowi Miasta [...] grzywny stanowi pismo o innej treści niż pismo z 18 sierpnia 2023 r. stanowiące podstawę do wszczęcia postepowania w niniejszej sprawie. Pełnomocnik również nie wykonał prawidłowo wezwania i przesłał sądowi kserokopię innego wniosku niż wymagany.
Mając więc na uwadze fakt, że nie wykazano zachowania terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wymierzenie organowi grzywny, uwzględniając również fakt, że skarżący, składając wniosek o przywrócenie terminu, nie złożył odpisu wniosku o wymierzenie organowi grzywny (czego nie uczyniono również w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu), Sąd pierwszej instancji stwierdził,
że przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wymierzenie organowi grzywny podlega odrzuceniu na podstawie art. 88 p.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł wnioskodawca.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, ale z przyczyn innych niż w nim wskazano.
Sąd pierwszej instancji uczynił podstawą odrzucenia przedmiotowego wniosku o przywrócenie terminu art. 88 p.p.s.a., bowiem w ocenie tego Sądu wniosek skarżącego złożony 13 września 2023 r. jest spóźniony.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. zdanie pierwsze jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. W myśl art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuca na posiedzeniu
niejawnym (art. 88 p.p.s.a.).
Z akt sprawy wynika, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych wniosku z 18 sierpnia 2023 r. przeciwko Prezydentowi Miasta [...] w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny
za nieprzekazanie skargi przez: a) podanie nr PESEL wnioskodawcy; b) nadesłanie 1 egzemplarza odpisu wniosku poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia "skargi". Powyższe zarządzenie doręczono skarżącemu 5 września 2023 r., a więc termin na jego wykonanie minął 12 września 2023 r. Bezspornie skarżący w ww. terminie nie wykonał wezwania. W piśmie z 13 września 2023 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy, nadto wniósł o przywrócenie terminu do wykonania ww. wezwania, powołując się na depresję, oraz załączył egzemplarz wniosku.
Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że treść załączonego przez skarżącego wniosku nie pokrywa się z treścią wniosku wniesionego przez skarżącego z 18 sierpnia 2023 r. Wprawdzie Naczelny Sąd Administracyjny nie doszukał się w aktach wniosku o ukaranie grzywną "Prezydenta Miasta [...]", ale w istocie załączony do pisma z 13 września 2023 r. przez skarżącego wniosek o ukaranie grzywną Prezydenta Miasta [...] nie pokrywa się treściowo z wnioskiem wszczynającym postępowanie z
18 sierpnia 2023 r. Należy się również zgodzić ze stanowiskiem tego Sądu, że uzasadnienie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu jest dość lakoniczne i nie zawiera daty, w której przyczyna uchybienia terminu ustała. Nie oznacza to jednak, że wniosek skarżącego jest spóźniony w rozumieniu art. 88 p.p.s.a. Wniosek o przywrócenie terminu jest spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie terminu określonego w art. 87
§ 1 p.p.s.a., tj. po upływie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi. Skoro skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu dzień po jego uchybieniu, to nie może być to wniosek spóźniony, o którym mowa w art. 88 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji błędnie więc postanowił odrzucić wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków wniosku.
Na marginesie należy zauważyć, że wnioskodawca do pisma z 16 lutego 2024 r. załączył egzemplarz wniosku (k. 124), który potencjalnie można rozważyć jako odpis wniosku z 18 sierpnia 2023 r. (k. 4). Nadto do pisma z 10 maja 2024 r. pełnomocnik wnioskodawcy załączył kopię wniosku z 18 sierpnia 2023 r. (k. 168).
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.