III OZ 32/25

III OZ 32/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-02-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Kuś /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1416/24 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2024-08-20
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Artur Kuś po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. B.i T.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 sierpnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 1416/24 o odrzuceniu skargi T. B. i R. B. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 8 kwietnia 2024 r., nr DI-KKW.401.211.2023 w przedmiocie wstrzymania działalności fermy tuczu trzody chlewnej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 20 sierpnia 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 1416/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę R. B. i T. B. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 8 kwietnia 2024 r., nr DI-KKW.401.211.2023 w przedmiocie wstrzymania działalności fermy tuczu trzody chlewnej.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zarządzeniem z 27 czerwca 2024 r. wezwano pełnomocnika skarżących do uzupełnienia braku formalnego skargi, poprzez nadesłanie 1 odpisu skargi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi oraz do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi.
Wezwanie to zostało skierowane do pełnomocnika skarżących, na podany w skardze adres do doręczeń i zostało doręczone 17 lipca 2024 r., w trybie zastępczym.
W zakreślonym terminie brak formalny i fiskalny skargi nie został uzupełniony, wobec czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 w zw. z art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") oraz zwrócił solidarnie skarżącym opłatę w wysokości 200 zł, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.
Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżących wniósł zażalenie zarzucając naruszenie:
1. art. 73 § 2 i § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. a contrario polegające na błędnym przyjęciu, że pełnomocnik skarżących została prawidłowo zawiadomiona o pozostawieniu pisma, które zawierało wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi w sytuacji, gdy zawiadomienia nie zostały umieszczone w sposób pozwalający na zapoznanie się z nimi przez pełnomocnika, zawiadomienie o pozostawieniu pisma nie zawierało numeru przesyłki, ani w ogóle informacji skąd pochodzi przesyłka, nie zostały też według wiedzy żalącej spełnione wymagane przesłanki dotyczące formularza zwrotnego (podpis listonosza, informacja o miejscu pozostawienia zawiadomienia) a zatem niezasadnym jest przyjęcie fikcji doręczenia z dniem 17 lipca 2024 r. i w konsekwencji niezasadne odrzucenie skargi z powodu nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi w sytuacji, gdy pełnomocnik w istocie został zawiadomiony o wezwaniu do uzupełnienia braków w dniu 24 lipca 2024 r., kiedy to uzyskał informację telefoniczną z Sądu,
2. naruszenie przywołanych przepisów postępowania przez przyjęcie fikcji doręczenia na dzień 17 lipca 2024 r. w sytuacji, gdy powtórne zawiadomienie o pozostawionej przesyłce pocztowce miało zostać wygenerowane z dniem 11 lipca 2024 r., informując jednocześnie pełnomocnik skarżących, że przesyłkę sądową można odebrać do dnia 18 lipca 2024 r., co stanowi nieprawidłowość w trakcie doręczania i naruszenie art. 73 § 2 i art. 73 § 3 p.p.s.a., będące uchybieniem procesowym mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem na tej podstawie należało uznać, że ewentualna fikcja doręczenia nastąpi z dniem 18 lipca 2024 r., a nie z dniem 17 lipca 2024 r.
Podnosząc powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Natomiast zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.
Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. W myśl art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Niedołączenie zaś wymaganej liczby odpisów skargi stanowi brak formalny uniemożliwiający nadanie skardze prawidłowego biegu (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13). Stosownie do treści art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie natomiast art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. skarga, której braki formalne nie zostały w terminie uzupełnione podlega odrzuceniu.
W niniejszej sprawie, dostrzegając zarówno braki formalne, jak i braki fiskalne skargi, Sąd I instancji wezwał stronę do ich uzupełnienia.
Do skutecznego doręczenia pisma wzywającego do uzupełnienia braków skargi doszło w trybie doręczenia zastępczego, o którym stanowi art. 73 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zgodnie zaś z art. 73 § 2 p.p.s.a. zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3). Stosownie do art. 73 § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1.
Wskazane wcześniej przepisy stwarzają możliwość skorzystania przez sąd administracyjny z instytucji tzw. fikcji doręczenia. Oznacza to, że pismo "fizycznie" nie dociera do adresata, ale doręczyciel podejmuje odpowiednie, przewidziane powołanymi przepisami, próby doręczenia przesyłki, o czym informuje sąd w postaci właściwych adnotacji na zwróconej do nadawcy przesyłce. W takiej sytuacji sąd może ustalić, że pismo zostało skutecznie doręczone. Domniemanie to może zostać obalone przez stronę jeśli wykaże, że nie zostały zachowane warunki skuteczności doręczenia zastępczego.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że pełnomocnik skarżących w złożonym zażaleniu nie podważyła skuteczności doręczenia zastępczego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżących, przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi, była prawidłowo awizowana, czego dowód znajduje się w aktach sądowych. Znamienne jest to, że koperta jak i zwrotne potwierdzenie odbioru stanowią dokument, który może być dowodem w toku postępowania. Sąd I instancji dokonał weryfikacji tego dowodu w oparciu o art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a. i doszedł do przekonania, że awizowanie odbyło się z zachowaniem warunków dla przyjęcia fikcji doręczeń, o której mowa w art. 73 § 4 p.p.s.a., gdyż każda z wymaganych czynności została prawidłowo odnotowana. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeżeli z adnotacji czynionych przez doręczyciela na kopercie zawierającej przesyłkę jednoznacznie wynika, że nie odebrano przesyłki mimo prawidłowego jej awizowania, nie mogą powstać wątpliwości co do prawidłowości doręczenia zastępczego (zob. wyrok NSA z 17 listopada 2017 r., sygn. akt I GSK 1944/15, dostępny na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Podkreślić zaś należy, że według stanowiska ugruntowanego w orzecznictwie sądowym, dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeżeli został sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta więc z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone, zaś jednym ze sposób obalenia tego domniemania jest skuteczne przeprowadzenie postępowania reklamacyjnego (por. np. wyrok NSA z 28 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 1029/14, oraz postanowienie NSA z 27 września 2012 r., sygn. akt II OZ 811/12).
Pełnomocnik skarżących, kwestionując prawidłowość doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi, przedstawił jedynie własne twierdzenie w sprawie wadliwości doręczenia przesyłki, przy jednoczesnym braku potwierdzenia przeprowadzenia postępowania reklamacyjnego, tym samym pozbawiając możliwości uznania jego argumentacji za zasadną.
Należy również zauważyć, że ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru przedmiotowej przesyłki wynika, gdzie doręczyciel umieścił zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej na okres wskazany w art. 73 § 1 p.p.s.a. Na przesyłce zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych naniesiono adnotację: "zwrot – nie podjęto w terminie", jak również wskazano, że pierwsze awizo nastąpiło 3 lipca 2024 r., zaś drugie 11 lipca 2024 r., natomiast zwrot przesyłki nastąpił 19 lipca 2024 r.
Odnosząc się do drugiego z zarzutów zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że jeżeli pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej, to doręczenie uważa się za dokonane z upływem czternastego dnia od dnia złożenia pisma (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 września 2013 r., sygn. akt II OZ 810/13).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jeżeli z adnotacji czynionych przez doręczyciela na kopercie zawierającej przesyłkę jednoznacznie wynika, że nie odebrano przesyłki mimo prawidłowego jej awizowania, nie mogą powstać wątpliwości co do prawidłowości doręczenia zastępczego.
Z tych też względów przytoczoną w zażaleniu argumentację dotyczącą wadliwości doręczenia przesyłki należało uznać za niezasadną.
Na koniec zaznaczenia wymaga, że przedmiotem oceny na aktualnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego był wyłącznie fakt nieusunięcia braku formalnego i fiskalnego skargi. Przyczyny, z powodu których nastąpiło uchybienie terminu do usunięcia tych braków będą przedmiotem oceny Sądu I instancji w związku ze złożonym przez pełnomocnika skarżących wnioskiem o przywrócenie terminu do ich uzupełnienia.
Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.