III OZ 315/25

III OZ 315/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-06-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Sygn. powiązane
III SO/Gd 7/25 - Postanowienie WSA w Gdańsku z 2025-04-28
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 19
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 kwietnia 2025 r. sygn. akt III SO/Gd 7/25 w sprawie ze skargi J. P. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 28 kwietnia 2025 r. sygn. akt III SO/Gd 7/25, na podstawie art. 22 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej "p.p.s.a."), oddalił wniosek J. P. o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziego WSA Andrzeja Brzuzego, sędziego WSA Piotra Chybickiego, sędziego WSA Marzeny Glabas, sędziego WSA Katarzyny Górskiej, sędziego WSA Bogusława Jażdżyka, sędziego WSA Beaty Jezielskiej, sędziego WSA Renaty Kanteckiej, sędziego WSA Przemysława Krzykowskiego, sędziego WSA Tadeusza Lipińskiego, sędziego WSA Katarzyny Matczak, sędziego WSA Ewy Osipuk, sędziego WSA Jolanty Strumiłło, sędziego WSA Anny Janowskiej oraz asesora WSA Grzegorza Klimka.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że sprawę rozpoznawał w związku z wyznaczeniem przez Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów i asesora WSA w Olsztynie. Strona domagała się wyłączenia wszystkich sędziów i asesora sądowego orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie, podając jako powód składanego wniosku "standard pracy wieloletniego sędziego WSA Olsztyn Pani Alicji Jaszczak-Sikory (stan spoczynku) w toku orzekania w sprawie I Ns 149/91, co powoduje, że w sprawie zachodzą okoliczności, które wywołują uzasadnione wątpliwości co do bezstronności przy rozpoznawaniu sprawy" przez wszystkich sędziów WSA w Olsztynie oraz asesora sądowego WSA w Olsztynie. Skarżący wyjaśnił, że sędzia Sądu Rejonowego [...] Alicja Jaszczak-Sikora, która nie doręczyła skarżącemu zgodnie z przepisami korespondencji w sprawie o sygn. akt [...] (otrzymał ją dopiero po 25 latach), była wieloletnim sędzią WSA w Olsztynie. Z tego powodu zdaniem strony WSA w Olsztynie i wszyscy jego sędziowie obiektywnie nie mogą być postrzegani w tej sprawie jako bezstronni.
Sąd wskazał, iż brak było podstaw do uwzględnienia wniosku. Skarżący nie wykazał w żaden sposób, by w sprawie mogły zachodzić jakiekolwiek wątpliwości co do bezstronności wymienionych sędziów i asesora. Wszyscy sędziowie oraz asesor orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie złożyli oświadczenia, z których wynika, że w sprawie o sygn. akt II SAB/Ol 149/24 nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., które uzasadniałyby ich wyłączenie od udziału w sprawie. Przywoływane przez skarżącego okoliczności w żaden sposób nie stanowią o zaistnieniu okoliczności, która mogłaby wywoływać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności wskazanych we wniosku sędziów i asesora orzekających w WSA w Olszynie w sprawie o udostępnienie informacji publicznej.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. P., wnosząc o zmianę postanowienia i wyłączenie sędziów i asesora WSA w Olsztynie od rozpoznania sprawy, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Zarzucił naruszenie art. 19 p.p.s.a. przez odstąpienie od dokonania prokonwencyjnej wykładni przepisów prawa krajowego, poprzestając na rozpoznaniu wniosku o wyłączenie na podstawie testu subiektywnego, w sytuacji, gdy zbadanie wniosku i tła sprawy zgodnie z testem obiektywnym doprowadzić powinno do uwzględnienia zgłoszonego wniosku.
W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że z perspektywy postronnego obserwatora Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie nie może zapewniać dla skarżącego gwarancji bezstronności. Sędziowie i asesor WSA w Olsztynie obiektywnie nie są neutralnie wobec wieloletniego sędziego WSA w Olsztynie Pani Alicji Jaszczak-Sikora. Reakcja krajowych władz sądowych na standard doręczania korespondencji przez Sąd [...], była przedmiotem wniosku o dostęp do informacji publicznej. Przedmiotem skargi na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego [...] jest także udostępnienie informacji publicznej obejmującej realizację pozytywnych obowiązków krajowych władz sądowych, wobec standardu wieloletniej sędzi WSA w Olsztynie, który miał miejsce w toku postępowania [...]. Dlatego przy rozpoznawaniu skargi na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego [...], sędziowie i asesor WSA w Olsztynie, będą potencjalnie podatni na subiektywne czynniki wynikające z bliskich relacji służbowych, koleżeńskich, łączących z osobą wieloletniej sędzi WSA w Olsztynie Pani Alicji Jaszczak-Sikory.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie podlega oddaleniu jako niezawierające usprawiedliwionych podstaw.
Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.". Przepisy powołanej ustawy różnicują zasady wyłączenia sędziego w zależności od charakteru przesłanek, które mają stanowić podstawę tego wyłączenia. Sędzia z mocy samej ustawy wyłączony jest w sprawach, w których wystąpią przesłanki wyliczone enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a. Katalog tych przesłanek jest zamknięty i nie może być interpretowany rozszerzająco, co związane jest z doniosłością skutków prawnych orzekania przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy. Skutkiem takim jest bowiem nieważność postępowania sądowoadministracyjnego (por. wyroki NSA z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2560/17, LEX nr 2725313 i z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2627/17, LEX nr 2725258). Natomiast na podstawie art. 19 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w pełni podziela dotychczasowe stanowisko sądów administracyjnych, z którego wynika, że powyższy przepis odnosi się do sytuacji, w której konkretne okoliczności danego postępowania przemawiają za uznaniem, że w rozpatrywanej sprawie możliwe jest zagrożenie bezstronności i obiektywizmu orzekania. O wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości, zaś wniosek o wyłączenie na podstawie przepisu art. 19 p.p.s.a. powinien odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Nie wystarcza do zastosowania wskazanego przepisu występowanie u strony podejrzenia, co do braku bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie strony, co do negatywnego nastawienia sędziego do strony (wyrok NSA z 11 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 538/17, LEX nr 2508334, postanowienia NSA: z 15 marca 2016 r. sygn. akt I OZ 203/16, LEX nr 2003508 oraz z 28 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 40/15, LEX nr 1640591). Konieczność odniesienia względnych przesłanek wyłączenia sędziego do okoliczności danej sprawy sądowoadministracyjnej podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 stycznia 2020 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1917/18 (pub. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), gdzie Sąd ten wskazał, iż "wątpliwości co do bezstronności sędziego, w rozumieniu art. 19 p.p.s.a., muszą być każdorazowo odnoszone do konkretnego sędziego w konkretnej sprawie, natomiast inne podstawy wyłączenia sędziego z mocy prawa enumeratywnie wymienia art. 18 p.p.s.a.".
W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca domagał się wyłączenia wszystkich sędziów oraz asesora Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Na uzasadnienie wniosku wskazał, że wniosek jest związany ze "standardem pracy wieloletniego sędziego WSA Olsztyn Pani Alicji Jaszczak-Sikory (stan spoczynku) w toku orzekania w sprawie I Ns 149/91, co powoduje, że w sprawie zachodzą okoliczności, które wywołują uzasadnione wątpliwości co do bezstronności przy rozpoznawaniu sprawy".
Odnosząc się do powyższego stanowiska stwierdzić należy, że nie zawiera ono uzasadnionych podstaw. Przede wszystkim w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wnioskodawca nie powołał się na żadną ustawową przesłankę wyłączenia sędziów i asesora Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. W dotychczasowym orzecznictwie wskazuje się, że w myśl art. 20 § 1 p.p.s.a. składając wniosek o wyłączenie sędziego należy uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Przepis powyższy nie stanowi o jakichkolwiek przyczynach, a o przyczynach wskazanych w art. 18 i 19 p.p.s.a. (tak NSA w postanowieniu z 4 listopada 2014 r. sygn. akt I OZ 938/14, LEX nr 1532890). Już sam ten fakt przesądza o niezasadności wniosku złożonego w rozpatrywanej sprawie. Rację ma Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazując w zaskarżonym postanowieniu, że skarżący nie wykazał w żaden sposób, by w sprawie mogły zachodzić jakiekolwiek wątpliwości co do bezstronności wymienionych sędziów i asesora. Jednocześnie złożone przez ww. osoby oświadczenie, iż w sprawie nie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego co do jego prawdziwości. Brak było podstaw do wyłączenia ww. sędziów i asesora z mocy ustawy, jak i z uwagi na uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności.
Odnosząc się natomiast do argumentacji powołanej w zażaleniu, w ocenie NSA nietrafne jest stanowisko zmierzające do uznania, że przedmiot sprawy uzasadnia wyłączenie wszystkich sędziów i asesora WSA w Olsztynie. Nie należy tracić z pola widzenia, iż przedmiotem sprawy jest bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W niniejszym postępowaniu sądowym WSA dokonuje kontroli legalności tego podmiotu jako podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, a nie – jak zdaje się ujmować strona skarżąca – działalności orzeczniczej sędzi Alicji Jaszczak-Sikory. Przedmiot sprawy nie wykazuje bezpośredniego związku z osobą ww. sędzi. Sędzia ta nie tylko nie orzeka obecnie w WSA w Olsztynie, ale ocena prawidłowości podejmowanych przez nią czynności procesowych (w postępowaniu, które według twierdzeń strony zakończyło się w 1997 r.), jest irrelewantna z perspektywy niniejszego postępowania. Wskazywane przez skarżącego okoliczności faktyczne, iż sędzia Alicja Jaszczak-Sikora nie doręczyła skarżącemu zgodnie z przepisami korespondencji w sprawie o sygn. akt [...], była wieloletnim sędzią WSA w Olsztynie, są tylko pośrednio związane z przedmiotem sprawy obecnie zawisłej przed tym Sądem i świadczą wyłącznie o subiektywnym nastawieniu strony do tej osoby. Tym samym złożony wniosek o wyłączenie sędziów i asesorów WSA w Olsztynie nie odwołuje się w żaden sposób do zobiektywizowanych przesłanek, przy których wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.