III OZ 302/25

III OZ 302/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-06-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
IV SA/Po 234/25 - Postanowienie WSA w Poznaniu z 2025-09-02
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 marca 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 234/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu Zarządu [...] w [...] z dnia 23 grudnia 2024 r., nr [...] w sprawie ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [..] na akt Zarządu [...] w [...] z dnia 23 grudnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie nieskuteczności oświadczenia o wyłączeniu się z systemu gospodarowania odpadami komunalnymi postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
[...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (dalej także jako: "strona skarżąca", "skarżąca", "Spółka") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na akt Zarządu Związku Gmin [...] w [...] (dalej także jako: "Związek") z dnia 23 grudnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie nieskuteczności oświadczenia o wyłączeniu się z systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, w tym również wniosek o wstrzymanie wykonania tego aktu. Uzasadniając wniosek, wskazała, że z uwagi na zawity charakter terminu na złożenie przez właściciela nieruchomości oświadczenia o jej wyłączeniu z gminnego systemu odbioru odpadów, ponowne złożenie takiego oświadczenie przez skarżącą nie jest już możliwe. Zaskarżony akt będzie miał taki skutek, że z dniem 1 kwietnia 2025 r. skarżąca nie będzie miała możliwości wyłączenia nieruchomości z systemu gminnego przez cały okres trwania nowej umowy na odbiór odpadów z nieruchomości niezamieszkałych. Oznacza to ziszczenie się przesłanki "trudnych do odwrócenia skutków", gdyż wykonanie zaskarżonego aktu uniemożliwi skarżącej wyłączeń z nieruchomości z systemu gminnego na kolejny okres i pozbawi ją możliwości wykonania jej prawa (wynikającego z ustawy). Późniejsze uchylenie aktu nie będzie miało dla skarżącej znaczenia. Ponadto przez cały okres, na jaki Związek udzieli zamówienia publicznego, skarżąca – pozbawiona możliwości "wyjścia" z systemu gminnego – będzie musiała ponosić koszty z tym związane. Wykonanie aktu narazi, więc skarżącą na szkodę majątkową.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 marca 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 234/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, wniosku [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w sprawie ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na akt Zarządu Związku Gmin [...] w [...] z dnia 23 grudnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie nieskuteczności oświadczenia o wyłączeniu się z systemu gospodarowania odpadami komunalnymi: odmówił wstrzymania zaskarżonego aktu.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że strona skarżąca nie wyjaśniła, w jaki sposób ewentualne uwzględnienie jej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu mogłoby rzeczywiście zapobiec objęciu nieruchomości skarżącej systemem gminnego odbioru odpadów. Dalej strona skarżąca nie wykazała, że objęcie jej nieruchomości systemem gminnego odbioru odpadów oznaczać będzie "trudne do odwrócenia skutki" w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Ponadto strona skarżąca nie uzasadniła wystąpienia ryzyka powstania szkody, i to "znacznej", w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Takiego uzasadnienia nie stanowi bowiem li tylko ogólnikowe i gołosłowne stwierdzenie, że strona będzie musiała ponosić "koszty" związane z brakiem możliwości wyłączenia się z systemu gminnego.
Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, skarżąca Spółka zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez uznanie, że zaskarżony akt nie ma cechy "wykonalności" oraz, że brak wstrzymania wykonania zaskarżanego aktu nie doprowadzi do trudnych do odwrócenia skutków dla skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z dnia 23 maja 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 935: dalej jako: "p.p.s.a."), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. gdy stwierdzono, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody albo niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1064/12, CBOSA). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 110/10). W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia: "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (por. postanowienie NSA z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II FSK 2540/13, CBOSA). Samo powołanie się przez skarżącą na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu spoczywa przy tym na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2024 r., sygn. akt II FZ 234/24, CBOSA).
Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów, ani nie przedstawiła jakiejkolwiek argumentacji – w szczególności w ogóle nie opisała, ani w żaden sposób nie udokumentowała swojej sytuacji finansowej (majątkowej). W aktach sprawy brak jest dokumentów uprawdopodobniających stanowisko skarżącej i obrazujących aktualną, i rzeczywistą kondycję finansową skarżącej. W istocie nie sposób więc zweryfikować, czy rzeczywiście konsekwencje "wykonania" zaskarżonego aktu, w razie braku jego wstrzymania, groziłyby skarżącej wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem i trudnych do odwrócenia skutków – w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. – a więc powstaniem takich szkód lub skutków, które nie mogłyby zostać naprawione przez ewentualny późniejszy zwrot wydatkowanych kwot.
Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że w złożonym przez siebie wniosku skarżąca nie przedstawiła ani nie udokumentowała okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia po jej stronie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Słusznie zatem uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że skarżąca nie wykazała istnienia przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu.
Co więcej, przytoczone w zażaleniu argumenty przemawiające, w ocenie skarżącej, za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, nie mogą uzasadniać uwzględnienia takiego zażalenia, nawet przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., w przypadku, gdy Sądowi pierwszej instancji nie można zarzucić naruszenia prawa. Zażalenie nie jest bowiem środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Zażalenie jest jednym z dwóch środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Postępowanie zażaleniowe ma na celu zweryfikowanie prawidłowości działania Sądu pierwszej instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia (co wynika z art. 194 § 1 p.p.s.a.), a nie ponowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie rola Naczelnego Sądu Administracyjnego ogranicza się jedynie do kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sądu Wojewódzkiego. Przyjęcie odmiennego stanowiska mogłoby stanowić uzasadniony zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego oraz doprowadzić do niedopuszczalnej sytuacji, w której zażalenie ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym kompletny z punktu widzenia wymogów formalnych wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej (por. postanowienia NSA z dnia: 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OZ 375/09, LEX nr 533096; 29 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1240/11, LEX nr 1070518). Podanie zatem przez skarżącą dopiero na etapie zażalenia okoliczności na poparcie swojego stanowiska, nie mogło odnieść zamierzonego skutku.
Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Ponadto wskazać należy, że do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wpłynęło pismo strony skarżącej o cofnięciu skargi, tym samym skarżąca Spółka rezygnuje z dalszego postępowania sądowego w przedmiocie nieskuteczności oświadczenia o wyłączeniu się z systemu gospodarowania odpadami komunalnymi.
W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniesionego zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.