III OZ 301/23

III OZ 301/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-06-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Grzywna w trybie p.p.s.a.
Sygn. powiązane
III SO/Łd 5/23 - Postanowienie WSA w Łodzi z 2023-05-10
Skarżony organ
Prokurator
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 55 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 maja 2023 r. sygn. akt III SO/Łd 5/23 o odrzuceniu wniosku A. M. o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Prokuratury Okręgowej w Łodzi za nieprzekazanie sądowi skargi na bezczynność w sprawie zawiadomienia z dnia 24 stycznia 2023 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 10 maja 2023 r., sygn. akt III SO/Łd 5/23, po rozpoznaniu wniosku A. M. o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Prokuratury Okręgowej w Łodzi za nieprzekazanie sądowi skargi na bezczynność w sprawie zawiadomienia z dnia 24 stycznia 2023 r. – w punkcie 1 odrzucił wniosek; w punkcie 2 zwrócił na rzecz A. M. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwotę 100 zł, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od wniosku.
W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 15 kwietnia 2023 r. wpłynął wniosek A. M. (dalej: skarżący) o wymierzenie Prokuraturze Okręgowej w Łodzi grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259) – dalej: "P.p.s.a.". W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że w dniu 26 lutego 2023 r. wniósł do Prokuratury Okręgowej w Łodzi i Prokuratury Krajowej ponaglenie w trybie art. 37 § 1 K.p.a., a następnie w dniu 14 marca 2023 r. skargę na bezczynność Prokuratury Okręgowej w Łodzi w sprawie zawiadomienia o działającej grupie przestępczej. W dniu 7 lutego 2023 r. skarżący otrzymał pismo z Prokuratury Krajowej o skierowaniu sprawy do Prokuratury Okręgowej w Łodzi. Organ nie wydał w tej sprawie żadnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie i nie przekazał skargi wraz z aktami sprawy, pomimo upływu terminu z art. 54 § 2 P.p.s.a.
Odrzucając wniosek, Sąd pierwszej instancji wskazał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż wniosek o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę może być rozpoznany jedynie wówczas, gdy skarga dotyczy sprawy należącej do właściwości sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 29 grudnia 2010 r., sygn. I OZ 953/10, LEX nr 742207). Oznacza to, że w przypadku, gdy skarga do sądu administracyjnego ze względu na jej przedmiot jest niedopuszczalna, to również niedopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny w związku z nieprzekazaniem jej w terminie (por. postanowienie NSA z dnia 3 października 2012 r., sygn. I OZ 739/12, LEX nr 1269685). W rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącego dotyczy wymierzenia grzywny w trybie art. 55 § 1 P.p.s.a. Prokuraturze Okręgowej w Łodzi z uwagi na nieprzekazanie do sądu skargi na bezczynność Prokuratury Okręgowej w Łodzi w sprawie zawiadomienia o działającej grupie przestępczej do Prokuratury Okręgowej w Łodzi i Prokuratury Krajowej. Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność jest przede wszystkim wystąpienie podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony, zaś kontrola sądu sprowadza się do sprawdzenia, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze aktu administracyjnego lub czynności z zakresu administracji publicznej. Bezczynność prokuratora w przedmiocie podjęcia czynności w związku z ewentualnym podejrzeniem popełnienia przestępstwa lub wykroczenia nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W świetle przepisów ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o prokuraturze (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 1247 ze zm.) prokuratura jest organem ochrony prawnej, a nie organem administracji publicznej i jej działalność nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Tym samym skarga do sądu administracyjnego nie służy w sprawach tego rodzaju, zatem Sąd Wojewódzki odrzucił przedmiotowy wniosek, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a. O zwrocie wpisu od wniosku orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, postulując jego zmianę i wymierzenie organowi grzywny w wysokości 30 tyś zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie.
Podstawą do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. jest uchybienie obowiązkom określonym w art. 54 § 2 P.p.s.a. Należy do nich w szczególności przekazanie sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalona jest linia, zgodnie z którą w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. sąd bada jedynie czy organ, do którego skarga została skierowana, wykonał obowiązki określone w art. 54 § 2 P.p.s.a. Przekazanie sądowi administracyjnemu skargi jest bezwzględne i obligatoryjne, niezależne od tego czy dany podmiot uznaje, że skarga jest bezzasadna lub sprawa nie należy do kognicji sądu administracyjnego. Samo złożenie skargi stanowi żądanie strony nadania skardze określonego biegu i obliguje podmiot, do którego skarga ta została skierowana, do uczynienia zadość temu żądaniu. To sąd administracyjny w toku postępowania zainicjowanego skargą zobowiązany jest dokonać oceny i ustalenia czy skarga, będąca pismem kierowanym do sądu, mieści się w zakresie właściwości sądów administracyjnych. Żadna okoliczność nie zwalnia organu od obowiązku przekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego.
Taka wykładania powołanych przepisów jest następstwem przyjęcia, że wniosek o wymierzenie organowi grzywny wymieniony w art. 55 § 1 zd. 1 P.p.s.a. jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie w rozumieniu art. 63 P.p.s.a., od którego na podstawie art. 230 § 1 i 2 pobiera się wpis sądowy (zob. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 7 kwietnia 2008 r., sygn. II FPS 1/08, ONSAiWSA 2008, nr 3, poz. 42). Skoro postępowanie z wniosku o wymierzenie organowi grzywny (art. 55 § 1 P.p.s.a.) jest prowadzone w odrębnej sprawie sądowoadministracyjnej (określonej w art. 54 § 2 P.p.s.a.) niż sprawa sądowoadministracyjna zainicjowana wniesieniem skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, to w postępowaniu z wniosku o wymierzenie organowi grzywny sąd nie jest uprawniony do ustalania czy skarga do sądu administracyjnego jest dopuszczalna (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 września 2021, sygn. III OZ 635/21, LEX nr 3232817; z dnia 17 maja 2022 r., sygn. III OZ 309/22, LEX nr 3343418).
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że strona wystąpiła o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie skargi na bezczynność Prokuratora w sprawie zawiadomienia z dnia 24 stycznia 2023 r. W ocenie tego Sądu sprawy regulowane procedurą karną nie podlegają kognicji sądów administracyjnych i dlatego też uznał, że przedmiotowy wniosek jest niedopuszczalny. Sąd pierwszej instancji wywiódł więc z faktu rzekomej niedopuszczalności skargi (której przecież organ nie przekazał wraz z aktami sprawy) niedopuszczalność wniosku o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie skargi, co w świetle powyższych rozważań jest nieprawidłowe.
Wskazać jeszcze raz należy, że przesłankami uprawniającymi sąd administracyjny do wymierzenia grzywny jest:
1) wniosek o wymierzenie grzywny oraz
2) stwierdzenie niezastosowania się do obowiązków wynikających z art. 54 § 2 P.p.s.a., bez względu na przyczyny nieprzekazania skargi sądowi w ustawowym terminie.
Przesłanką niedopuszczalności wniosku o wymierzenie ww. grzywny nie jest ewentualna niedopuszczalność skargi, której to organ nie przekazał do sądu.
Rozpoznając wniosek o wymierzenie organowi grzywny merytorycznie, Sąd pierwszej instancji weźmie pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 P.p.s.a., czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, czy organ wyjaśnił powody niedotrzymania terminu i czy są one uzasadnione. W oparciu o te ustalenia Sąd oceni czy w sprawie zachodzą przesłanki do wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 P.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.