III OZ 299/25

Naczelny Sąd Administracyjny2025-06-27
NSAAdministracyjneŚredniansa
postępowanie administracyjnesądy administracyjnewykładnia wyrokubezczynność organuzażalenieNSAWSAprawo procesowe

NSA oddalił zażalenie na postanowienie WSA odmawiające wykładni wyroku, uznając, że wniosek dotyczył polemiki z rozstrzygnięciem, a nie usuwania wątpliwości co do jego treści.

Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił dokonania wykładni wyroku w sprawie skargi na bezczynność organu, wskazując, że wątpliwości skarżącego dotyczyły polemiki z uzasadnieniem, a nie niejasności samego rozstrzygnięcia. NSA oddalił zażalenie na to postanowienie, potwierdzając, że instytucja wykładni służy usuwaniu wątpliwości co do treści orzeczenia, a nie kwestionowaniu jego prawidłowości, co wymaga skargi kasacyjnej. Sąd odrzucił również zarzut rozpoznania sprawy w niewłaściwym składzie.

Przedmiotem sprawy było zażalenie Z. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, które odmówiło dokonania wykładni wyroku WSA z dnia 13 sierpnia 2024 r. WSA uznał, że wniosek o wykładnię nie spełniał wymogów formalnych, gdyż skarżący nie wskazał na niejasności w treści samego rozstrzygnięcia, lecz prowadził polemikę z argumentacją zawartą w uzasadnieniu. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że celem wykładni nie jest uzupełnianie motywów, a jedynie wyjaśnianie wątpliwości co do treści orzeczenia, jego zakresu powagi rzeczy osądzonej lub wykonalności. W przypadku zarzutów dotyczących ustaleń faktycznych lub wadliwości uzasadnienia, właściwym środkiem jest skarga kasacyjna. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie, podzielił stanowisko WSA. Zgodnie z art. 158 P.p.s.a., sąd może rozstrzygnąć wątpliwości co do treści wyroku, ale tylko gdy strona sprecyzuje te wątpliwości poprzez wskazanie niezrozumiałego fragmentu. W analizowanej sprawie skarżący skupił się na kwestionowaniu prawidłowości wyroku, co wykracza poza zakres instytucji wykładni. NSA odrzucił również zarzut skarżącego dotyczący rozpoznania wniosku o wykładnię przez Sąd I instancji w składzie niezgodnym z prawem, wskazując, że przepis art. 158 P.p.s.a. nie wymaga, aby wykładni dokonywał ten sam skład orzekający, który wydał wyrok, choć jest to pożądane. W przypadkach losowych dopuszczalna jest zmiana sędziego. W konsekwencji, NSA oddalił zażalenie jako niezasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek o wykładnię wyroku służy jedynie do usuwania wątpliwości co do treści samego rozstrzygnięcia, jego zakresu powagi rzeczy osądzonej lub wykonalności. Kwestionowanie prawidłowości wyroku lub jego uzasadnienia wymaga złożenia skargi kasacyjnej.

Uzasadnienie

Instytucja wykładni wyroku, uregulowana w art. 158 P.p.s.a., ma na celu wyjaśnienie niejasności w treści orzeczenia. Wnioskodawca musi sprecyzować wątpliwości, wskazując na konkretne, niezrozumiałe fragmenty rozstrzygnięcia. Polemika z argumentacją sądu lub próba uzupełnienia uzasadnienia nie są podstawą do żądania wykładni.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (5)

Główne

p.p.s.a. art. 158

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści. Postanowienie w tym przedmiocie sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym. Wykładnia służy usuwaniu wątpliwości co do treści rozstrzygnięcia, zakresu powagi rzeczy osądzonej i sposobu wykonania, a nie polemice z uzasadnieniem.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przywołany jako przepis, którego naruszenie mogło być przedmiotem zarzutu w skardze kasacyjnej, ale nie we wniosku o wykładnię.

p.p.s.a. art. 16 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada orzekania przez sąd na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego, stanowiąca tło dla wyjątku przewidzianego w art. 158 P.p.s.a.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia zażalenia przez NSA.

p.p.s.a. art. 197 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia zażalenia przez NSA.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o wykładnię wyroku nie może służyć do polemiki z uzasadnieniem ani kwestionowania prawidłowości rozstrzygnięcia. Właściwym środkiem do podważania ustaleń faktycznych i wadliwości uzasadnienia jest skarga kasacyjna. Skład sądu rozpoznającego wniosek o wykładnię nie musi być identyczny z tym, który wydał wyrok, o ile zachowane są zasady postępowania.

Odrzucone argumenty

Zażalenie skarżącego Z. K. kwestionujące postanowienie WSA o odmowie wykładni.

Godne uwagi sformułowania

wątpliwości, na które powołał się skarżący, nie są związane ani z niejasnym rozstrzygnięciem, ani z zakresem powagi rzeczy osądzonej, ani też z wykonalnością wyroku w istocie stanowią one, wbrew jego twierdzeniu, polemikę z argumentacją zawartą w rozstrzygnięciu i zmierzają do uzupełnienia motywów uzasadnienia celem instytucji wykładni nie jest wyjaśnianie wątpliwości co do wybranych fragmentów uzasadnienia, lecz rozstrzygnięcia jako całości środkiem prawnym przewidzianym do podważania ustaleń faktycznych (...) jak też do zarzucania wadliwości uzasadnienia wyroku, jest zaś skarga kasacyjna

Skład orzekający

Ewa Kwiecińska

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że instytucja wykładni wyroku nie służy do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy ani do kwestionowania ustaleń sądu pierwszej instancji, a jedynie do wyjaśniania wątpliwości co do treści orzeczenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wykładnię wyroku w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa wyjaśnia istotne rozróżnienie między instytucją wykładni wyroku a środkami zaskarżenia, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej, choć niekoniecznie dla szerokiej publiczności.

Wykładnia wyroku czy polemika z uzasadnieniem? NSA wyjaśnia granice dopuszczalności wniosku.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OZ 299/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-06-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SAB/Lu 89/24 - Wyrok WSA w Lublinie z 2024-08-13
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
ART. 158
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 września 2024 r. sygn. akt II SAB/Lu 89/24 odmawiające dokonania wykładni wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 sierpnia 2024 r. sygn. II SAB/Lu 89/24 w sprawie ze skargi T. K. i Z. K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie w przedmiocie wszczęcia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 25 września 2024 r., sygn. akt II SAB/Lu 89/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi T.K. i Z. K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie w przedmiocie wszczęcia postępowania administracyjnego - w zakresie wniosku Z.K. o wykładnię wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SAB/Lu 89/24 –na podstawie art. 158 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej zwanej "p.p.s.a.", odmówił dokonania wykładni wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SAB/Lu 89/24.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki dokonania wykładni wyroku, ponieważ wątpliwości, na które powołał się skarżący, nie są związane ani z niejasnym rozstrzygnięciem, ani z zakresem powagi rzeczy osądzonej, ani też z wykonalnością wyroku, którym Sąd oddalił skargę T. K. i Z. K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie w przedmiocie wszczęcia postępowania administracyjnego, uznając tym samym, że organ nie dopuścił się bezczynności w tej sprawie. Jednocześnie Sąd wskazał, że wprawdzie we wniosku o wykładnię wskazane zostały fragmenty uzasadnienia wyroku, które, w ocenie skarżącego, budzą wątpliwości i są jego zdaniem niejasne, ale w istocie stanowią one, wbrew jego twierdzeniu, polemikę z argumentacją zawartą w rozstrzygnięciu i zmierzają do uzupełnienia motywów uzasadnienia. Sąd I instancji dodał przy tym, że celem instytucji wykładni nie jest wyjaśnianie wątpliwości co do wybranych fragmentów uzasadnienia, lecz rozstrzygnięcia jako całości. Środkiem prawnym przewidzianym do podważania ustaleń faktycznych przyjętych przez sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia, jak też do zarzucania wadliwości uzasadnienia wyroku, jest zaś skarga kasacyjna.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący Z.K. Wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa lub alternatywnie rozstrzygnięcie we własnym zakresie co do istoty sprawy (odmowy dokonania wykładni).
W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że z przepisu art. 158 p.p.s.a. jasno wynika, że kwestię wykładni wyroku powinien był rozstrzygnąć ten sam skład orzekający, który to wydał wyrok, co jednak nie nastąpiło, ponieważ ze składu rozpoznającego skargę pozostała jedynie asesor, która to, z nieznanego skarżącemu powodu, została wyznaczona jako sprawozdawca, podczas gdy poprzednio sprawozdawcą była inna sędzia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Analizując treść wniosku z dnia 15 września 2024 r., podzielić należało ocenę Sądu I instancji, że nie zachodziły przesłanki uzasadniające dokonanie wykładni wyroku z dnia 13 sierpnia 2024 r.
Jak stanowi przepis art. 158 p.p.s.a., Sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści. Postanowienie w tym przedmiocie sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym.
Z powyższego przepisu wynika, że sąd może wydać postanowienie, w którym rozstrzygnie o wątpliwościach, co do treści wydanego orzeczenia, jednakże jedynie w przypadku, kiedy strona we wniosku sprecyzuje te wątpliwości poprzez wskazanie niezrozumiałego fragmentu orzeczenia. Konieczność dokonania wykładni konkretnego rozstrzygnięcia zachodzi wówczas, gdy jego treść jest sformułowana w sposób niejasny, a więc taki który może budzić wątpliwości co do samego rozstrzygnięcia, zakresu powagi rzeczy osądzonej, a także sposobu jego wykonania. Wykładnia orzeczenia powinna zmierzać do usunięcia wątpliwości dotyczących treści rozstrzygnięcia, ale i skutków jakie orzeczenie to ma wywołać (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r. sygn. akt I OZ 406/08 i 13 marca 2012 r. sygn. akt II GSK 1121/11. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.). Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 3, str. 643).
W złożonym wniosku o wykładnię, podobnie zresztą jak i rozpoznawanym zażaleniu skarżący skupił się na polemice z prawidłowością wyroku z dnia 13 sierpnia 2024 r., co w ramach wniosku o wykładnię jest niedopuszczalne. Ocena prawidłowości przyjętego przez Sąd I instancji kierunku rozstrzygnięcia, w tym również kwestia odniesienia się przez Sąd do argumentacji skarżącego zamieszczonej w piśmie (replice) z dnia 4 lipca 2024 r. oraz prawidłowość oceny dopuszczalności skargi albo jej zasadności, mogła zostać zakwestionowana jedynie poprzez złożenie skargi kasacyjnej od ww. wyroku. Podobnie jak zarzut sformułowany we wniosku o wykładnię dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji dyspozycji art. 141 § 4 p.p.s.a.
Odnosząc się z kolei do zarzutu rozpoznania przez Sąd I instancji wniosku o wykładnię wyroku w składzie niezgodnym z przepisem art. 158 p.p.s.a., należy stwierdzić, że zarzut ten jest chybiony. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym przedmiotowe zażalenie, z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że sąd rozstrzyga wątpliwości co do treści wyroku w takim składzie, jaki był właściwy do wydania orzeczenia, o którego wykładnię chodzi w sprawie (zob. także postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 lipca 2010 r., sygn. akt II GZ 170/10, z dnia 24 maja 2006 r. o sygn. akt I OZ 668/06 oraz z dnia 15 lutego 2007 r. o sygn. akt II FZ 12/07 Centralnej Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadku wykładni wyroku będzie to zatem skład trzech sędziów. Oczywiście, w miarę możliwości o wykładni powinien decydować ten sam skład orzekający, który wydał orzeczenie, przy czym przepisy przewidują, że w przypadkach losowych dopuszczalna jest zmiana sędziego (zob. 27 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych - (Dz.U. z 2024 r. poz. 779). W doktrynie wskazuje się, że regulacja zawarta w art. 158 p.p.s.a. stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 16 § 2 p.p.s.a. zasady, że sąd na posiedzeniu niejawnym orzeka w składzie jednego sędziego (por. komentarz do art. 158 p.p.s.a., (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz).
W niniejszej sprawie skład Sądu I instancji był zatem prawidłowy.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI