III OZ 297/25

III OZ 297/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-06-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Wa 100/25 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-11-26
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 par 1 i par 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Bank [...] S.A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 100/25 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi [...] Bank [...] S.A. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 20 listopada 2024 r., nr DS.523.1624.2022.FT.AP w przedmiocie przetwarzania danych osobowych postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 20 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 100/25, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w przedmiocie przetwarzania danych osobowych.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji przytoczył treść art. 61 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") i wyjaśnił, że przez pojęcie szkody, użyte w art. 61 § 3 P.p.s.a., należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. WSA w Warszawie podkreślił przy tym, że na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo powołanie się strony na treść przepisu, czy ogólne stwierdzenia. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W ocenie Sądu pierwszej instancji, Bank nie przedstawił żadnych dokumentów źródłowych, dowodów bądź argumentów obrazujących konkretne relacje pomiędzy brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 P.p.s.a. Bank nie wykazał, że istnieje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie wyjaśnił na czym miałaby polegać trudność ich odwrócenia oraz nie uprawdopodobnił związku tych skutków z jego sytuacją prawną. Ogólna i hipotetyczna argumentacja, nie pozwala stwierdzić, iż usunięcie spornych danych uczestnika postępowania z bazy BIK jest czynnością nieodwracalną, a zatem nie jest możliwe ich ponowne umieszczenie w tym systemie. Reasumując Sąd pierwszej instancji stwierdził, że Bank nie wykazał zatem istnienia przesłanek uzasadniających ochronę tymczasową.
Z powyższym postanowieniem nie zgodził się Bank, wnosząc zażalenie i domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżonemu orzeczeniu Bank zarzucił naruszenie:
1. art. 61 § 3 P.p.s.a. polegające na braku uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, pomimo istnienia podstaw dla wstrzymania wykonania tego nakazu oraz brak dostatecznego odniesienia się do argumentacji zawartej we wniosku o wstrzymanie wykonania;
2. art. 16 § 1 w zw. z art. 132 w zw. z art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez faktyczne rozstrzygnięcie postanowieniem sprawy ze skargi Banku, pomimo że sprawa winna być rozstrzygnięta wyrokiem, a w przypadku uprawomocnienia się tego postanowienia doprowadzenie do bezprzedmiotowości postępowania wskutek utrzymania nakazu usunięcia danych.
W odpowiedzi na zażalenie Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych wniósł o jego oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Prawidłowe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, który, wskazując na ustawowe przesłanki determinujące możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonej do sądu decyzji, nie stwierdził konieczności zastosowania ochrony tymczasowej w niniejszej sprawie.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a., wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest, zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi - stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a., na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. W myśl art. 61 § 3 P.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym koniecznym jest wykazanie zaistnienia okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008 r., II GZ 139/08). Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiej decyzji, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem jej legalności. Ma chronić by w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki jakie może wywołać wykonanie zaskarżonej decyzji, nie poniosła znacznej szkody lub nie wystąpiły trudne do odwrócenia skutki.
Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że w sytuacji faktycznej, w jakiej się znajduje, wykonanie decyzji powodować będzie znaczną szkodę bądź trudne do odwrócenia skutki.
Co do zasady zgodzić się należy z wnioskodawcą, że nakaz zaprzestania przetwarzania danych osobowych może wiązać się z usunięciem przez wnioskodawcę danych osobowych uczestnika postępowania w zakresie wynikającym z umowy kredytowej, co oznacza, że wykonanie zaskarżonej decyzji może wywoływać tego typu skutki, których po uchyleniu decyzji nie sposób będzie odwrócić.
Naczelny Sąd Administracyjny stoi jednak na stanowisku, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powinno się brać pod uwagę stanowiska wszystkich uczestników postępowania. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków może bowiem zachodzić nie tylko po stronie wnoszącego skargę (wnioskodawcy), ale również po stronie innych uczestników postępowania. Nie ulega bowiem wątpliwości, że niekiedy przedmiot skargi w istotnym stopniu ingeruje w sytuację prawną uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego niezainteresowanego wniesieniem skargi do sądu, a utrzymaniem zaskarżonej decyzji w mocy.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym podziela stanowisko zawarte w postanowieniach NSA: z 7 września 2021 r., III OZ 599/21 i z 9 lutego 2023 r., III OZ 40/23. W orzeczeniach tych słusznie wskazano, że celem ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, przewidzianej w art. 61 § 3 P.p.s.a. jest uchronienie wnioskodawcy przed określonymi w tym przepisie negatywnymi skutkami wykonania decyzji do czasu zakończenia kontroli sądowoadministracyjnej, jednak należy uwzględnić, że podejmując decyzję w sprawie zastosowania bądź odmowy zastosowania ochrony tymczasowej sąd administracyjny powinien wziąć pod uwagę nie tylko interes prawny skarżącego, czy interes publiczny, ale także interesy prawne i stanowiska innych stron i uczestników postępowania. Jak trafnie przyjął NSA, ryzyko związane z możliwością utrzymywania stanu bezprawnego przetwarzania danych osobowych uczestnika postępowania zasadniczo przemawia przeciwko zastosowaniu ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Końcowo podkreślić należy, że sądowi administracyjnemu orzekającemu na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. przysługuje pewien zakres luzu decyzyjnego, pozwalający na realizację powierzonych mu kompetencji w sposób umożliwiający uwzględnienie nie tylko interesów skarżącego, lecz także ważenie interesów wszystkich stron i uczestników postępowania, jak i innych wartości prawnie chronionych.
Mając powyższe rozważania na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że prawidłowo Sąd pierwszej instancji stwierdził, że Bank nie uprawdopodobnił istnienia w rozpoznawanej sprawie prawdopodobieństwa doznania niepowetowanej szkody. W tym zakresie wniosek nie został poparty żadnymi dokumentami mającymi uprawdopodobnić, że szkoda wynikła z nakazu zaprzestania przetwarzania danych osobowych miałaby dla Banku znaczny rozmiar. Ponadto w sprawie nie wystąpiła przesłanka trudnych do odwrócenia skutków. Przesłankę tę należy odnosić nie tylko do sytuacji strony skarżącej, ale i pozostałych stron i uczestników postępowania. Biorąc pod uwagę, iż udzielenie Bankowi ochrony tymczasowej równałoby się z możliwością przetwarzania danych osobowych uczestnika na czas postępowania sądowego, należy dojść do wniosku, iż taki stan rzeczy mógłby spowodować znaczną szkodę i trudne do odwrócenia skutki również po stronie uczestnika postępowania. Automatyczne wstrzymanie, na czas postępowania sądowego, wykonania decyzji nakazującej zaprzestanie przetwarzania danych osobowych w praktyce oznaczałoby przyzwolenie na wieloletnie przetwarzanie danych objętych ostateczną i wykonalną decyzją organu, a wydany prawomocny wyrok mógłby mieć dla uczestnika walor historyczny w sytuacji, w której okres przetwarzania danych wynikający z Prawa bankowego i tak uległ zakończeniu w trakcie postępowania przed sądem administracyjnym.
W ocenie NSA, nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja Banku przedstawiona w zażaleniu, że usunięcie danych uczestnika pozbawi podmioty rynku finansowego możliwości prawidłowej i całościowej oceny ryzyka kredytowego w sytuacji konieczności dokonania takiej oceny w stosunku do uczestnika oraz może doprowadzić do wadliwej oceny ryzyka kredytowego, czego konsekwencją może być wyrządzenie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podnoszona szkoda jest potencjalna i hipotetyczna. Bank natomiast powinien tak określić ewentualną szkodę lub w taki sposób wskazać skutki, które nastąpiłyby w związku z wykonaniem decyzji, by Sąd mógł stwierdzić, w oparciu o konkretne dane, że wielkość szkody jest znaczna. Możliwość pojawienia się znacznej szkody, czy wystąpienie nieodwracalnych skutków musi być bezpośrednia. Złożony przez Bank wniosek, na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, nie zawiera tego rodzaju argumentów. Ponadto podnieść należy, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ma zagrażać skarżącemu, nie zaś osobom (podmiotom) trzecim (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. I OZ 1477/05).
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.