III OZ 296/24

Naczelny Sąd Administracyjny2024-07-09
NSAAdministracyjneŚredniansa
przywrócenie terminuuzasadnienie wyrokubrak winystan zdrowiapostępowanie sądowoadministracyjnezażalenieodpady

NSA oddalił zażalenie na postanowienie WSA odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, uznając brak winy strony w uchybieniu terminu za nieuprawdopodobniony.

Skarżąca T.K. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA, powołując się na ciężki stan zdrowia. WSA odmówił przywrócenia terminu, uznając brak winy za nieuprawdopodobniony. NSA oddalił zażalenie, stwierdzając, że skarżąca nie wykazała obiektywnych i niezależnych przeszkód uniemożliwiających terminowe złożenie wniosku, nawet przy uwzględnieniu jej stanu zdrowia i korzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie T.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, które odmówiło przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA. Wyrok WSA, oddalający skargę skarżącej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów, uprawomocnił się 3 stycznia 2024 r. Skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku 23 stycznia 2024 r., wskazując na poważne problemy zdrowotne (uraz kręgosłupa, bóle, zaburzenia lękowo-depresyjne, bezdech senny), które uniemożliwiły jej terminowe działanie. WSA odmówił przywrócenia terminu, uznając, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu, a jej stan zdrowia, choć trudny, nie uniemożliwiał podjęcia czynności procesowych. NSA podzielił to stanowisko, podkreślając, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i wymaga wykazania przeszkód niezależnych od strony i niemożliwych do usunięcia nawet przy największym wysiłku. Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, iż jej stan zdrowia od 1 do 7 grudnia 2023 r. uniemożliwiał złożenie wniosku, zwłaszcza że korzystała z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, ponosząc ryzyko jego zaniedbań. NSA oddalił zażalenie, stwierdzając, że skarżąca nie dochowała należytej staranności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli strona nie uprawdopodobni braku swojej winy w uchybieniu terminu, a przeszkody nie były obiektywne, niezależne i niemożliwe do usunięcia nawet przy największym wysiłku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że nawet przewlekła choroba nie zwalnia strony z obowiązku wykazania braku winy i podjęcia wszelkich możliwych starań w celu dotrzymania terminu, zwłaszcza gdy korzystała z pomocy profesjonalnego pełnomocnika.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

p.p.s.a. art. 141 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku.

p.p.s.a. art. 86 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu.

p.p.s.a. art. 87 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.

p.p.s.a. art. 87 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.

p.p.s.a. art. 87 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sąдами administracyjnymi

Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 87 § § 5

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 197 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sąдами administracyjnymi

Dz.U. 2024 poz 935

Argumenty

Odrzucone argumenty

Ciężki stan zdrowia skarżącej uniemożliwiał terminowe złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

Godne uwagi sformułowania

brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy oraz przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa choroba o charakterze przewlekłym, o ile strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być traktowana jako okoliczność wskazująca na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione

Skład orzekający

Mirosław Wincenciak

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie stanowiska NSA w kwestii oceny braku winy przy przywracaniu terminów procesowych, zwłaszcza w kontekście stanu zdrowia strony i korzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej (wniosek o uzasadnienie wyroku) i oceny przesłanek przywrócenia terminu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje trudności, z jakimi mogą mierzyć się strony postępowań sądowych z powodu problemów zdrowotnych, a także rygorystyczne podejście sądów do przesłanek przywracania terminów procesowych.

Czy choroba zawsze usprawiedliwia uchybienie terminowi w sądzie? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OZ 296/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-07-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Wincenciak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
II SA/Kr 1226/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-11-30
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 86 part. 1, art. 87 par 1 i 2, art. 141 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 1226/23 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 listopada 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 1226/23 w sprawie ze skargi T.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 14 lipca 2023 r. znak: SKO.OŚ.4170/222/2022 w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 30 listopada 2023 r. sygn. II SA/Kr 1226/23, po rozpoznaniu sprawy na rozprawie sprawy ze T.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 14 lipca 2023 r. znak: SKO.OŚ.4170/222/2022 w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów, oddalił skargę.
Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2024 r. sygn. II SA/Kr 1226/23 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie stwierdził prawomocność w/w wyroku od dnia 3 stycznia 2024 r.
W dniu 23 stycznia 2024 r. (data stempla pocztowego) T.K. zwróciła się do Sądu o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 30 listopada 2023 r., jednocześnie składając przedmiotowy wniosek. Skarżąca podniosła, że w 2015 r. spadła z 12 stopni schodów, doznając poważnego urazu kręgosłupa. Następnie przeszła leczenie i sytuacja wydawała się opanowana, jednak na wiosnę 2023 r. bóle pourazowe bardzo się nasiliły w odcinkach lędźwiowo-krzyżowym i szyjnym. We wrześniu 2023 r. zmieniono skarżącej jeden ze środków przeciwbólowych, co spowodowało pogorszenie stanu nerek i kolejne dolegliwości. Szczególnie trudne, ze względu na bóle kręgosłupa i głowy, były ostatnie miesiące roku 2023. Nałożyły się na to zdiagnozowane zaburzenia lękowo-depresyjne oraz obturacyjny bezdech senny (postać ciężka). Stan zdrowia i permanentne osłabienie wymusiły na skarżącej rezygnację z aktywności zawodowej – nie była w stanie normalnie funkcjonować i zadbać o swoje podstawowe sprawy. Podkreśliła, że na obecną nieznaczną poprawę stanu zdrowia wpłynęły zmienione leki, a w szczególności rozpoczęta rehabilitacja, dzięki czemu dopiero teraz skarżąca mogła z mniejszym trudem zacząć wykonywać podstawowe codzienne czynności i powrócić np. do regularnego opłacania rachunków oraz podejmowania czynności w niniejszym postępowaniu. Do wniosku załączona została dokumentacja medyczna w postaci: historii zdrowia i choroby w części dotyczącej porad ambulatoryjnych lub wizyt domowych z dnia 18 września 2023 r., wyniku badania rezonansu magnetycznego kręgosłupa szyjnego z dnia 31 maja 2023 r., zdjęć zażywanych leków oraz karty informacyjnej o hospitalizacji z kwietnia 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 15 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 1226/23 odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że stosownie do treści art. 141 § 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."), w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. W świetle natomiast art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w okresie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie też z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Z treści powołanych przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może być zastosowana jedynie wtedy, gdy wszystkie określone w tych przepisach przesłanki zostaną spełnione łącznie. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową, przesłankę przywrócenia terminu. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie czynności procesowej w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy oraz przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jakiego można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, w niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżąca uchybiła terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku wydanego po zamknięciu rozprawy w dniu 30 listopada 2023 r. Przeprowadzenie rozprawy poprzedziło prawidłowe zawiadomienie stron o rozprawie, wraz ze stosownym pouczeniem o treści art. 141 § 2 p.p.s.a., w tym o konsekwencjach uchybienia określonego w nim siedmiodniowego terminu (karta nr 23 akt sądowych). Siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, o którym mowa w art. 141 § 2 p.p.s.a., upłynął z dniem 7 grudnia 2023 r., tymczasem skarżąca złożyła taki wniosek, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia, w dniu 23 stycznia 2024 r., usprawiedliwiając opóźnienie ciężkim stanem zdrowia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku został wniesiony w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., jednak nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 30 listopada 2023 r. Podkreślił, że skarżąca w dniu 9 listopada 2023 r. skutecznie wniosła do Sądu pismo procesowe, opisując swoją trudną sytuację majątkową i zdrowotną. Przedstawiła też dodatkową argumentację merytoryczną, uzasadniającą jej zdaniem uwzględnienie skargi. Nie kwestionując wskazanej przez skarżącą trudnej sytuacji zdrowotnej, WSA w Krakowie stwierdził, że z załączonej dokumentacji medycznej wynika, iż stan zdrowia skarżącej wahał się i pogarszał w sposób wykazany w przedstawionych materiałach na przestrzeni wielu miesięcy (w kwietniu, maju i wrześniu 2023 r.), co zapewne utrudniało, ale nie uniemożliwiało działania skarżącej w niniejszej sprawie (potwierdza to fakt wniesienia skargi i dalszych pism procesowych przez skarżącą). Skarżąca nie uprawdopodobniła zatem twierdzeń podnoszonych we wniosku o przywrócenie terminu, dotyczących zaistnienia po jej stronie przeszkód uniemożliwiających zgłoszenie w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego w tej sprawie wyroku. W doktrynie i orzecznictwie do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się np.: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, czy mylne poinformowanie strony przez sąd o terminie i trybie wniesienia środka zaskarżenia (H. Knysiak-Sudyka, [w:] T. Woś (red.) prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz wyd. VI, WK 2016). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy, zaś okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu powinny być od strony niezależne i nieprzewidywalne (por. postanowienie NSA z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. I OZ 104/15). Domagając się uwzględnienia wniosku, strona powinna uwiarygodnić swoją staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Należy zauważyć, że potencjalnie ciężka i nagła choroba jak najbardziej może stanowić okoliczność wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu. Istnienie jednak takiej choroby, jej skutki i konsekwencje wnioskodawca musi uprawdopodobnić. Choroba usprawiedliwia bowiem opóźnienie jedynie wówczas gdy nastąpiła nagle, wymagała leżenia w łóżku i brak było możliwości wyręczenia się osobą trzecią (por. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OZ 118/16).
Wobec powyższego, Sąd pierwszej instancji przyjął, że okoliczności przedstawione przez skarżącą na poparcie jej wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku są niewystarczające do uznania przesłanek przywrócenia terminu za uprawdopodobnione. W realiach niniejszej sprawy nie sposób zatem przyjąć, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącej.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia T.K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraziła niezadowolenie ze stanowiska zajętego w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 86 § 1 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak swojej winy w uchybieniu terminu. Wskazując na ten zarzut, wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca stwierdziła, że zmaga się z: 1) neuropatycznymi bólami wywołanymi urazem kręgosłupa, chrakteryzującymi się obiektywną trudnością w opanowaniu ich środkami farmakologicznymi; 2) ciężką postacią obturacyjnego bezdechu sennego, skutkującego niemożliwością efektywnego wypoczynku podczas snu; 3) zaburzeniami lękowo-depresyjnymi. Wszystkie te dolegliwości są zdiagnozowane i znajdują odzwierciedlenie w dokumentacji medycznej (oraz przyjmowanych lekach) załączonej do wniosku o przywrócenie terminu. Z pewnością zatem powyższa "kumulacja schorzeń" powinna mieć wpływ na zmodyfikowanie standardowego miernika staranności przyjętego wobec skarżącej przez Sąd pierwszej instancji. Już bowiem samo wykazanie przez skarżącą, iż cierpi na depresję, może uzasadniać uznanie, że uprawdopodobniła ona w sposób dostateczny brak swojej winy w uchybieniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. akt III OZ 1372/21). Ponadto podkreślenia wymaga, że siostra skarżącej, z racji zamieszkiwania w Wielkopolsce, ma ograniczone możliwości wsparcia skarżącej w prowadzeniu jej spraw. Skarżąca dopiero w 2024 roku opowiedziała szerzej o swoich problemach i sytuacji, w której się znalazła. To właśnie sytuacja życiowa, a w szczególności zdrowotna, sprawiła, że skarżąca znalazła się w tak niekorzystnej sytuacji (z odpadami na swojej nieruchomości oraz nakazem usunięcia tych odpadów na własny koszt), przy czym jej dolegliwości fizyczne i psychiczne, których doświadcza, w rzeczywisty sposób uniemożliwiły jej właściwe poprowadzenie całej tej sprawy. Już samo przyjęcie mas ziemi w tak ogromnej ilości, było efektem nadużycia firmy [...] S.A., która skorzystała w ten sposób z łatwego sposobu na wyzbycie się gleby i ziemi pochodzącej z modernizacji linii kolejowej. W odbiorze skarżącej chodziło o wyrównanie terenu, który był przez dziesiątki lat wyrobiskiem piasku (stąd lokalna nazwa "[...]"), a nie nawiezienie mas ziemi w ilości przeszło 9.000 m3, w wyniku którego doszło do znacznego podniesienia terenu. Nie miała ona zupełnie wyobrażenia co do ilości ziemi, jaką miano przewieźć na jej nieruchomości, a przy tym nie została w jakikolwiek sposób poinformowana przez przedstawicieli w/w firmy o możliwych konsekwencjach, skorzystano z naiwności skarżącej. Skarżąca od co najmniej kilkunastu lat znajduje się w trudnej sytuacji mieszkaniowej, bowiem współdzieli dom (bez fizycznego podziału) z byłym mężem, zamieszkując jego parter (były mąż piętro). Nie jest to zgodna koegzystencja, co wpływa również na obciążenie psychiczne skarżącej. Doszło zatem do bardzo niefortunnej kumulacji wielu czynników, które uniemożliwiły skarżącej prowadzenie swoich spraw. Sytuację pogorszyła dodatkowo przymusowa rezygnacja z pracy przez skarżącą. Nie można zatem w prosty sposób, tak jak zrobił to Sąd pierwszej instancji, stwierdzić, że stan zdrowia skarżącej się wahał, a o jego pogorszeniu się świadczy dokumentacja medyczna. To że wizyty skarżącej u specjalistów przypadały na dane miesiące, nie oznacza, że w pozostałym okresie jej stan się poprawiał. Ponadto skarżąca przekazała prowadzenie swojej sprawy radcy prawnemu (jeszcze na etapie administracyjnym), który jednak zaproponował jedynie przygotowywanie pism pod podpis skarżącej. Zaangażowanie skarżącej, wynikające z jej stanu zdrowia, podczas składania sprzeciwu oraz pisma z dnia 9 listopada 2023 r. ograniczyło się już wyłącznie do ich podpisania. Nie sposób zatem traktować faktu ich złożenia jako "lepszego okresu" skarżącej. Jej niemoc w tym okresie potwierdza fakt, że poinformowana o terminie listopadowej rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie nie była w stanie stawić się na rozprawie, jak również nie otrzymała w tej sytuacji żadnego wsparcia od udzielającego jej pomocy radcy prawnego. Wprost przeciwnie, poinformowana została przez niego, że stawienie się na rozprawie byłoby zbędnym kosztem, a o wyroku zostanie poinformowana. Skarżąca podjęła zatem próbę uzyskania wsparcia od profesjonalisty, który miał zastąpić ją w poprowadzeniu sprawy. Trudno przypisywać jej winę w sytuacji, gdy usprawiedliwionym było oczekiwanie przez skarżącą, że specjalista w dziedzinie prawa udzieli jej właściwych informacji. Dla niniejszej sprawy istotny jest jedynie okres od dnia wydania wyroku (tj. 30 listopada 2023 r.) do dnia złożenia wniosku (tj. 23 stycznia 2024 r.). To tego okresu dotyczyć ma uprawdopodobnienie, iż skarżąca nie ponosi winy za niezłożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie. Pomimo, że dokumentacja medyczna pochodzi z innych miesięcy, zwrócić należy uwagę, iż jednostki chorobowe w niej wskazane należą do poważnych i nie jest możliwe łatwe z nich wyjście w krótkim terminie. Dlatego przyjąć należy, że dolegliwości zdiagnozowane wcześniej utrzymywały się również w okresie od dnia wydania wyroku, zwłaszcza że skarżąca liczyła, iż pomoże jej planowany zabieg [...], na który była już zapisana (i oczekiwała na wyznaczenie niebawem jego terminu), dlatego nie podejmowała w tym okresie innych dodatkowych sposobów leczenia. Czynnikiem, który dodatkowo wpłynął na pogłębienie stanu depresyjnego skarżącej w ostatnim miesiącu roku 2023, co zaobserwowała jej siostra, paradoksalnie były Święta Bożego Narodzenia. Jest naukowo potwierdzone, że okres przedświąteczny i świąteczny jest czasem szczególnie trudnym dla osób z depresją, bowiem jako osoby w pewien sposób dysfunkcyjne podlegają kumulacji lękowej wynikającej z braku akceptacji, z oceniania, z niezrozumienia, z niemożności zaznania takiej radości jak "inni" w tym "krzykliwym" okresie. W przypadku skarżącej, dodatkowym negatywnym czynnikiem, obciążającym ją psychicznie, jest przeżywanie świąt w zdekompletowanej rodzinie, bez wsparcia, którego mogłaby oczekiwać. Dopiero zmiana leków, rehabilitacja i zakończenie świątecznego okresu wpłynęły na nieznaczną poprawę stanu psychicznego skarżącej, co umożliwiło jej zajęcie się w styczniu 2024 r. niniejszą sprawą. Wtedy też zapoznała się szczegółowo z dokumentami, w tym z zawiadomieniem z Sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Zgodnie z art. 87 § 5 p.p.s.a., po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 30 listopada 2023 r. został wniesiony w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., jednak nie zasługuje on na uwzględnienie.
Wyjaśnić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przesłanką przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12). Przy ocenie winy należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r. sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja skarżącej podniesiona zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak również w zażaleniu, nie zasługuje na uwzględnienie i nie uzasadnia braku jej winy w uchybieniu terminu, gdyż nie sposób dopatrzyć się w niej obiektywnych i niezależnych od niej przeszkód w prawidłowym i terminowym wniesieniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a więc w okresie od dnia 1 do 7 grudnia 2023 r., których nie można było usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Należy podkreślić, że choroba o charakterze przewlekłym, o ile strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być traktowana jako okoliczność wskazująca na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione (por. np. postanowienia NSA z dnia: 17 października 2013 r., sygn. akt I FZ 397/13 i 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OZ 245/12). W okolicznościach niniejszej sprawy skarżąca nie uprawdopodobniła natomiast w dostateczny sposób, iż od dnia 1 grudnia 2023 r. stan jej zdrowia pogorszył się na tyle, że wykluczało to podejmowanie przez nią jakichkolwiek czynności w tej sprawie, a więc również uniemożliwiało złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w ustawowym terminie (który to wniosek w istocie ogranicza się do jednego zdania i nie podlega uzasadnieniu), w tym za pośrednictwem innych osób. Co więcej, jak przyznaje sama skarżąca w zażaleniu, korzystała ona cały czas z usług profesjonalnego pełnomocnika, który przygotowywał jej pisma procesowe. W takim przypadku skarżąca ponosi niestety negatywne konsekwencje działań czy zaniedbań osoby, której powierzyła wykonanie określonej czynności. Ponosi bowiem tzw. winę w wyborze takiej osoby. Opisany stan chorobowy skarżącej, w zestawieniu ze wskazanym wyżej brakiem dostatecznego uprawdopodobnienia podnoszonych twierdzeń za pomocą chociażby stosownych zwolnień lekarskich w okresie od dnia 1 grudnia 2023 r. (co miało miejsce w powoływanej w zażaleniu sprawie o sygn. akt III OZ 1372/21 w kontekście stwierdzonej depresji), nie wykluczał zatem możliwości podjęcia takich działań, które zabezpieczyłyby interes skarżącej i pozwoliłyby zachować termin do dokonania czynności procesowej, tj. do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. O treści art. 141 § 2 p.p.s.a., w tym o konsekwencjach uchybienia określonego w nim siedmiodniowego terminu, skarżąca została skutecznie poinformowana w zawiadomieniu o terminie rozprawy (karty nr 23 i 36 akt sądowych).
Wobec powyższego, Sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że skarżąca nie dochowała należytej staranności w prowadzeniu niniejszej sprawy. W konsekwencji trafnie uznał, że złożony w tej sprawie wniosek o przywrócenie terminu nie zasługiwał na uwzględnienie, a zatem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI