III OZ 279/21

III OZ 279/21 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2021-04-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-03-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Borowiec /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
IV SAB/Wr 330/20 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2021-12-28
III OSK 1170/22 - Wyrok NSA z 2024-05-29
IV SA/Wr 330/20 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2020-12-04
Skarżony organ
Prokurator
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 125 PAR 1 PKT 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 grudnia 2020 r. sygn. akt IV SAB/Wr 330/20 o zawieszeniu postępowania sądowego w sprawie skargi Stowarzyszenia [...] na bezczynność Prokuratora Okręgowego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Stowarzyszenie [...] pismem z dnia 13 sierpnia 2020 r. wniosło skargę na bezczynność Prokuratora Okręgowego [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 27 lipca 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie treści aktu oskarżenia w sprawie [...] – oskarżony [...]. Jako sposób i formę udostępnienia tej informacji strona wskazała: pliki komputerowe-skany.
W uzasadnieniu skargi podało, że organ pomimo upływu ustawowego terminu nie udostępnił stronie żądanych informacji, a jedynie ogólnikowo w piśmie z dnia 31 lipca 2010 r. poinformował, że nie udostępni Stowarzyszeniu informacji objętych wnioskiem w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej z uwagi na okoliczność, że wniosek dotyczy udostępnienia aktu oskarżenia. Tymczasem strona we wniosku z dnia 27 lipca 2020 r. domagała się udostępnienia jej treści aktu oskarżenia a nie aktu oskarżenia. Stowarzyszenie stwierdziło, że wprawdzie rozróżnienie treści aktu oskarżenia od kopii aktu oskarżenia jest "dość karkołomne ale tak podobną sprawę ocenił WSA we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wr 168/20". Z tych właśnie względów strona we wniosku z dnia 27 lipca 2020 r. domagała się przekazania jej w ramach dostępu do informacji publicznej – treści aktu oskarżenia. Ponadto skarżące Stowarzyszenie wskazało na orzeczenia wydane w sprawach o sygn. akt: I OSK 1420/17 i II SAB/Ke 74/16, które zapadły w identycznych sprawach i w nich przyjęto, że akt oskarżenia podlega udostępnieniu w ramach informacji publicznej.
Prokurator Okręgowy [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że stronie została udzielona odpowiedź na wniosek zgodnie z procedurą, a stanowisko organu ma swoje merytoryczne uzasadnienie m.in. w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 7/13, w której przyjęto, że akta sprawy – w tym akta postępowania przygotowawczego – jako całość jest zbiorem różnorodnych materiałów usystematyzowanych przez organ, który nadał temu zbiorowi określony kształt i posługuje się nim w prowadzonym postępowaniu. Tworzenie, przechowywanie, jak i udostępnianie takich akt regulują przepisy szczególne postępowania karnego, które wyłączają w tym zakresie uregulowania ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm., dalej w skrócie "u.d.i.p."). Podkreślił, że przepisy u.d.i.p. nie mogą służyć obejściu zasad dostępu do określonych akt postępowań i znajdujących się w nich dokumentów. Zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p., przepisy tej ustawy nie naruszają innych ustaw, określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Zdaniem Prokuratora Okręgowego [...], w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z informacją publiczną znajdującą się w aktach sprawy sądowej (sprawy karnej), której procedura udostępniania jest uregulowana w sposób szczególny w odrębnej ustawie – Kodeks postępowania karnego. Przepisy art. 156 § 1-5 i 5a K.p.k. wyłączają zastosowanie trybu określonego w u.d.i.p.
Ponadto organ stwierdził, że zakres wnioskowanych przez stronę informacji nie stanowi w ogóle informacji publicznej podlegającej udostępnieniu w trybie regulowanym przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Strona skarżąca domaga się bowiem konkretnych informacji z akt konkretnego postępowania prowadzonego w indywidualnej sprawie, a nie na przykład tylko informacji co do sposobu postępowania z materiałem dowodowym w tej sprawie, czy sposobem i zasadami załatwienia sprawy przez dany organ władzy publicznej.
Prokurator Okręgowy [...] do odpowiedzi na skargę dołączył również kserokopię wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 czerwca 2020 r. sygn. akt IV SAB/Wr 168/20, oddalającego skargę Stowarzyszenia [...] na bezczynność Prokuratora Okręgowego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Stowarzyszenie [...] w piśmie procesowym z dnia 9 listopada 2020 r. powołało się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 9 marca 2020 r. sygn. akt II SAB/Ke 74/16. Wskazało także , iż organ błędnie powołuje się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 czerwca 2020 r. sygn. akt IV SAB/Wr 168/20, albowiem: "W powołanym orzeczeniu Sąd (przy tych samych stronach oraz praktycznie tym samym przedmiocie), w sposób niebudzący wątpliwości wskazał, że treść aktu oskarżenia stanowi informację publiczną. Oddalenie skargi wynikało jedynie z faktu, że skarżący wnosił o dokument, a nie jego treść".
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 18 grudnia 2020 r. sygn. akt IV SAB/Wr 330/20 zawiesił postępowanie sądowe w niniejszej sprawie.
W uzasadnieniu postanowienia podał, że zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Z treści powołanego przepisu wynika, że zastosowanie przez sąd art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. ma charakter fakultatywny. Ocena zastosowania powyższego przepisu w danej sprawie została zatem pozostawiona do uznania sądu, który wydając postanowienie w tym przedmiocie powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się, że rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej zależy od wyniku innego postępowania, jeżeli rozstrzygnięcie, które zapadnie we wcześniejszym postępowaniu, będzie miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy będącej przedmiotem toczącego się postępowania. Przyjęte rozumienie kwestii prejudycjalnej zakłada istnienie ścisłego związku między sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym a kwestią będącą przedmiotem postępowania prejudycjalnego. Związek ten polega na tym, że rozstrzygniecie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Związek postępowań, o których mowa w art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. musi być bezpośredni, bo wtedy zależą one od siebie i postępowanie w sprawie prejudykatu musi wyprzedzać postępowanie główne.
Sąd pierwszej instancji wskazał z urzędu, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 4 czerwca 2020 r. sygn. akt IV SAB/Wr 168/20 oddalił skargę Stowarzyszenia [...] na bezczynność Prokuratora Okręgowego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek strony z dnia 11 lutego 2020 r., w którym Stowarzyszenie zwróciło się o przesłanie w formie elektronicznej kserokopii/skanu aktu oskarżenia, który Prokuratura Okręgowa skierowała przeciwko [...] w sprawie opisywanej przez media pod linkiem [...].
Ponadto Sądowi z urzędu jest wiadomym, że w/w Stowarzyszenie powołany wyżej wyrok zaskarżyło w drodze skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, kwestionując m.in. zasadność rozróżnienia pomiędzy treścią aktu oskarżenia a samym dokumentem aktu oskarżenia. Argumentacja skargi w niniejszej sprawie nawiązuje do treści pisemnego uzasadnienia wyroku z dnia 4 czerwca 2020r. sygn. akt IV SAB/Wr 168/20, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zawarł takie rozróżnienie, podkreślając, że we wniosku z dnia 11 lutego 2020 r. strona nie wystąpiła o udostępnienie jej treści aktu oskarżenia, lecz: "Chodzi jej o postać dokumentu, która miałaby być przekazana w formie kopii lub skanu, czyli swoisty odpis dokumentu. Ten zaś może uzyskać tylko według reguł zawartych w art. 156 K.p.k., który jest przepisem szczególnym w rozumieniu art. 1 ust. 2 u.d.i.p.".
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wynik postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie ze skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 czerwca 2020 r. sygn. akt IV SAB/Wr 168/20 rzutuje na wynik rozpoznawanej sprawy o sygn. akt IV SAB/Wr 330/20, zaś wzgląd na zasadę ekonomiki postępowania uzasadnia skorzystanie przez Sąd z możliwości zawieszenia przedmiotowego postępowania sądowego do czasu rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 czerwca 2020 r. sygn. akt IV SAB/Wr 168/20.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia Stowarzyszenia [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zarzuciło naruszenie:
1) art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., poprzez zawieszenie postępowania sądowego w niniejszej sprawie, pomimo braku przesłanek do zawieszenia, albowiem wynik sprawy ze skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 czerwca 2020 r. sygn. akt IV SAB/Wr 168/20 nie rzutuje na niniejsze postępowanie oraz brak jest również przesłanek związanych z ekonomiką procesową;
2) art. 141 § 4 w zw. z art. 166 P.p.s.a., poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, dlaczego w ocenie Sądu pierwszej instancji zachodzi kwestia prejudycjalna nakazująca zawieszenie postępowania.
Wskazując na powyższe zarzuty wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz dalsze procedowanie sprawy przed Sądem pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu zażalenia podało, że Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że rozpoznanie skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 czerwca 2020 r. sygn. akt IV SAB/Wr 168/20 stanowi prejudykat dla niniejszej sprawy. W w/w skardze kasacyjnej strona skarżąca nie podniosła, że uznanie Sądu o możliwości uzyskania treści dokumentu jest błędne. Kluczową kwestią jest to, że dokonano bezpodstawnego rozróżnienia na treść i dokument, podczas gdy wykładnia przepisów o dostępie do informacji publicznej jasno stwierdza, że obie formy jej uzyskania są możliwe. Motywem oddalenia skargi w wyroku z dnia 4 czerwca 2020 r. sygn. akt IV SAB/Wr 168/20 było więc wyłącznie uznanie, że wnioskujący o informacje może otrzymać tylko treść – a nie dokument. Ponieważ Stowarzyszenie wnioskowało o to drugie, to zrealizowanie wniosku nie było, w ocenie Sądu, możliwe. Doszło więc do paradoksalnej sytuacji, gdy przyznano skarżącemu co do zasady rację (iż akt oskarżenia można uzyskać jako informacje publiczną), ale z uwagi na sposób sformułowania wniosku (dokument vs. treść), skargę jednak oddalono.
Z kolei w niniejszej sprawie (sygn. akt IV SAB/Wr 330/20) Stowarzyszenie sformułowało swój wniosek w inny sposób, bazując na wyroku z dnia 4 czerwca 2020 r. sygn. akt IV SAB/Wr 168/20 i wskazując że chce otrzymać właśnie treść aktu oskarżenia. Prokurator Okręgowy, mimo wyroku w sprawie IV SAB/Wr 168/20, dalej błędnie twierdzi, że taka informacja nie może być otrzymana.
Wobec powyższego, nie sposób uznać, że rozpoznanie skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 4 czerwca 2020 r. sygn. akt IV SAB/Wr 168/20 stanowi prejudykat dla sprawy niniejszej. Naczelny Sąd Administracyjny nie będzie wszak rozważał, czy treść aktu oskarżenia jest informacją publiczną (wtedy takie stanowisko byłoby zasadne).
Ponadto Stowarzyszenie wskazało, że zważywszy na czas oczekiwania na rozpoznanie skargi kasacyjnej, niniejsze postępowanie będzie niepotrzebnie przedłużone ze względu na jego zawieszenie, podczas gdy w istocie nie występuje kwestia prejudycjalna, która będzie miała wpływ na rozstrzygnięcie. Przyjęte rozumienie kwestii prejudycjalnej zakłada istnienie ścisłego związku między sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym a kwestią będącą przedmiotem postępowania prejudycjalnego, co w tej sprawie nie ma miejsca. Powołana przez Sąd pierwszej instancji zasada ekonomii procesowej, potrzebuje oceny celowości zawieszenia postępowania z uwagi na merytoryczne powiązania między postępowaniami. Niemniej jednak samo powiązanie w zakresie warstwy merytorycznej nie uzasadnia dokonania takiego zawieszenia.
Prokurator Okręgowy [...], reprezentowany przez radcę prawnego, w odpowiedzi na zażalenie wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ustosunkowując się do zarzutów podanych w skardze kasacyjnej stwierdził, że są one niezasadne, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie z uwagi na prejudycjalność innego toczącego się postępowania. Zagadnienie wstępne (prejudycjalne) występuje w sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, które występuje w sprawie, może wpływać na wynik toczącego się postępowania, co w rezultacie uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii. Przez zagadnienie wstępne (kwestię prejudycjalną) należy rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości prawidłowej realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni oraz realny wpływ na jego wynik. Związek ten polega na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Warunkiem skorzystania z tej podstawy, mającej związek z wynikiem innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego oraz przed Trybunałem Konstytucyjnym, jest wystąpienie sytuacji, w której to inne postępowanie jest już rozpoczęte.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie zawiesił z urzędu postępowanie sądowoadministracyjne w rozpoznawanej sprawie do czasu rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 4 czerwca 2020 r. sygn. akt IV SAB/Wr 168/20.
Zauważyć należy, iż obie w/w sprawy nie są jedynie podobne, lecz bazują na tym samym stanie faktycznym i wbrew twierdzeniu skarżącego Stowarzyszenia – mają ze sobą ścisły związek. W obu sprawach występują te same strony postępowania (Stowarzyszenie [...] oraz Prokurator Okręgowy [...]), zaś przedmiot tych spraw dotyczy udostępnienia informacji publicznej związanej z aktem oskarżenia w sprawie [...] – oskarżony [...]. Przy czym w przedmiotowej sprawie Stowarzyszenie domaga się udostępnienia treści tego aktu oskarżenia, zaś w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wr 168/20 – domaga się udostępnienia aktu oskarżenia jako dokumentu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zasadnie stwierdził, że skoro jedną z kwestii podniesionych przez Stowarzyszenie w skardze kasacyjnej od wyroku z dnia 4 czerwca 2020 r. sygn. akt IV SAB/Wr 168/20 jest właśnie wyżej wskazane rozróżnienie pomiędzy treścią aktu oskarżenia a samym dokumentem aktu oskarżenia – w kontekście dostępu do informacji publicznej (co zostało w tym wyroku zaakcentowane), zaś argumentacja skargi w niniejszej sprawie nawiązuje bezpośrednio do treści uzasadnienia w/w wyroku i powołuje się na wypływające z niego skutki prawne – to kwestia ewentualnego uzyskania przez ten wyrok przymiotu prawomocności i podzielenie przez Naczelny Sąd Administracyjny zawartej w jego uzasadnieniu argumentacji, bądź też jego ewentualnego uchylenia w wyniku kontroli instancyjnej, ma istotne, realne i bezpośrednie znaczenie dla rozstrzygnięcia, które ma zapaść w niniejszej sprawie. Rozstrzygnięcie zapadłe w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wr 168/20 będzie zatem istotne z punktu widzenia realizacji celu niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego oraz bezpośrednio wpływać na wynik tego postępowania. Wbrew twierdzeniu Stowarzyszenia zawartemu w zażaleniu, Sąd pierwszej instancji orzekający w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wr 168/20 wcale nie stwierdził, że zrealizowanie wniosku Stowarzyszenia nie było możliwe tylko dlatego, że wnioskowało ono o dokument aktu oskarżenia, a nie o treść aktu oskarżenia. Sąd ten jedynie wskazał, że: "Z faktu, że wnioskodawca wystąpił o dostęp do treści i postaci aktu oskarżenia nie do sądu, a do prokuratora, w sytuacji, gdy postępowanie przygotowawcze zostało już zakończone i akta sprawy (którego elementem jest akt oskarżenia) zostały już przekazane do sądu, nie może wynikać, że zmianie ulegną reguły dostępu do dokumentów znajdujących się w aktach sprawy karnej. Strona skarżąca nie żąda bowiem dostępu do informacji publicznej o treść aktu oskarżenia. Chodzi jej o postać dokumentu, która miałaby być przekazana w formie kopii lub skanu, czyli swoisty odpis dokumentu. Ten zaś może uzyskać tylko według reguł zawartych w art. 156 k.p.k., który jest przepisem szczególnym, w rozumieniu art. 1 ust. 2 u.d.i.p.".
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zawieszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postępowania w niniejszej sprawie było uzasadnione, a zatem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.