III OZ 26/25

III OZ 26/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-02-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Wincenciak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Wymierzenie grzywny
Sygn. powiązane
IV SO/Wr 40/24 - Postanowienie WSA we Wrocławiu z 2024-12-30
Skarżony organ
Dyrektor Szkoły
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 54 § 1 i art. 55 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 2024 r. sygn. akt IV SO/Wr 40/24 o wymierzeniu Dyrektorowi Liceum [...] grzywny za nieprzekazanie skargi wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami sprawy postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 24 listopada 2024 r. D.P. (dalej w skrócie: "wnioskodawca") złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosek o wymierzenie Dyrektorowi Liceum [...] (dalej w skrócie: "organ") grzywny za niewykonanie obowiązku przekazania temu Sądowi skargi wnioskodawcy na bezczynność organu w przedmiocie dostępu do informacji publicznej, wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. We wniosku podał, że w dniu 24 września 2020 r., za pośrednictwem ePUAP, wysłał na skrzynkę organu w/w skargę. W związku z otrzymaną informacją, że organ nie przekazał skargi, wraz z aktami, wnioskodawca w dniu 24 stycznia 2021 r. złożył ponownie skargę, tym razem bezpośrednio do Sądu. Prawomocnym wyrokiem z dnia 3 grudnia 2021 r. sygn. akt IV SAB/Wr 352/21 WSA we Wrocławiu umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Liceum [...] do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 31 lipca 2020 r. (pkt I); stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego i bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II); wymierzył organowi grzywnę w wysokości 200 zł (pkt III); zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt IV).
W odpowiedzi na wniosek organ wniósł o jego oddalenie, podnosząc, że grzywna, o której mowa w art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."), ma charakter dyscyplinujący i w związku z tym może być nałożona wyłącznie przed przekazaniem skargi. Tymczasem, w okolicznościach tej sprawy, skarga wnioskodawcy na bezczynność organu w przedmiocie dostępu do informacji publicznej, wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, zostały przekazane Sądowi wraz z pismem organu z dnia 7 września 2021 r., zaś sprawę rozstrzygnięto wyrokiem z dnia 3 grudnia 2021 r. sygn. akt IV SAB/Wr 352/21.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 30 grudnia 2024 r. sygn. akt IV SO/Wr 40/24 odrzucił wniosek oraz zwrócił wnioskodawcy uiszczony wpis sądowy. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że złożony wniosek jest niedopuszczalny, bowiem celem środka, jakim jest grzywna określona w art. 55 § 1 p.p.s.a., jest niewątpliwie potrzeba zdyscyplinowania organu w zakresie terminowego i kompletnego przekazania skargi, wraz z aktami sprawy, aby możliwe było orzekanie w sprawie przez sąd administracyjny i wydanie orzeczenia kończącego sprawę. Innymi słowy, chodzi tu o finansowe oddziaływanie na organ, aby ten wywiązał się ze swoich powinności przekazania skargi, wraz z aktami administracyjnymi, żeby sprawa mogła zostać rozpatrzona. W niniejszej sprawie wniosek o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie skargi, wraz z aktami administracyjnymi, złożono już po jej zakończeniu wyrokiem z dnia 3 grudnia 2021 r. sygn. akt IV SAB/Wr 352/21. Uwzględnienie w takich okolicznościach wniosku o wymierzenie organowi grzywny nie realizowałoby celu, jakiemu z założenia służy art. 55 § 1 p.p.s.a. W sytuacji, w której kompletne akta administracyjne zostały wcześniej przekazane, umożliwiając rozpoznanie sprawy i wydanie wyroku, strona nie może domagać się wszczęcia procedury określonej w art. 55 § 1 p.p.s.a., mającej doprowadzić do skompletowania akt i przekazania ich, wraz ze skargą, do sądu administracyjnego. Niedopuszczalne jest więc jakiekolwiek orzekanie "wstecz" co do w/w obowiązku, a więc orzekanie na podstawie wniosku złożonego już po zakończeniu postępowania sądowego w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny. W tej sytuacji WSA we Wrocławiu, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. odrzucił wniosek.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia D.P. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniósł o jego uchylenie, wskazując na mieszany (dyscyplinująco-restrykcyjny) charakter grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. Podkreślił, że do wymierzenia grzywny wystarczy jedynie spełnienie dwóch przesłanek: 1) stwierdzenie uchybienia przez organ trzydziestodniowego terminu na przekazanie skargi wraz z aktami sprawy; 2) złożenie przez stronę wniosku o wymierzenie grzywny. W niniejszej sprawie obie te przesłanki zaistniały, a więc Sąd pierwszej instancji zobowiązany był do wymierzenia organowi grzywny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 54 § 1, § 1a i § 2 zd. pierwsze p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Przepisy te statuują bezwzględny obowiązek przekazania sądowi dokumentów warunkujących przeprowadzenie kontroli sądowej. Organ musi wykonać w/w obowiązek w terminie trzydziestu dni od dnia wniesienia skargi, przy czym przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy. Wyraźne zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a. stanowi odrębny, choć związany z pozostałymi powinnościami określonymi w tym przepisie, obowiązek działania organu, który wyklucza jego jakąkolwiek swobodę w tym zakresie.
Podkreślenia wymaga, że w świetle art. 55 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Należy zgodzić się z wnioskodawcą, że wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie obowiązków procesowych określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie. Słusznie też wnioskodawca zauważa, że grzywnie tej – co do zasady – nadano mieszany (dyscyplinująco-restrykcyjny) charakter, czyniąc z niej podstawową gwarancję procesową realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). To, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi administracyjnemu, pozostaje bowiem bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, może mieć jedynie wpływ na jej wysokość.
Wskazać jednakże jednocześnie należy, iż w okolicznościach tej sprawy organ ostatecznie przekazał Sądowi pierwszej instancji skargę wnioskodawcy (wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę). Sąd rozpoznał tę skargę wyrokiem z dnia 3 grudnia 2021 r. sygn. akt IV SAB/Wr 352/21, zaś wniosek o wymierzenie organowi grzywny został wniesiony już po wydaniu w/w wyroku (w dniu 24 listopada 2024 r., a więc prawie po 3 latach). W tej sytuacji złożony wniosek należało uznać za niedopuszczalny, bowiem żądanie wymierzenia grzywny stanowi środek dyscyplinujący organ administracji publicznej, który ma przeciwdziałać "przetrzymywaniu" przez niego skargi i uniemożliwianiu rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny. Tymczasem w tej sprawie postępowanie przed WSA we Wrocławiu zostało już zakończone, a celem wniosku o wymierzenie grzywny nie jest nadanie sprawie biegu i doprowadzenie do rozpoznania skargi. Składając przedmiotowy wniosek o wymierzenie grzywny wnioskodawca abstrahuje od istoty art. 55 p.p.s.a. Przepis ten jest bowiem związany ściśle z wniesieniem skargi i określa sekwencję działań, które mogą być podjęte w celu doprowadzenia do rozpoznania sprawy. Wniosek o wymierzenie organowi grzywny jest zatem dopuszczalny wtedy, jeżeli na dzień jego złożenia skarga została wniesiona do organu i nie została rozpoznana przez sąd administracyjny. Występowanie z wnioskiem o ukaranie grzywną nie może mieć natomiast na celu tylko i wyłącznie funkcji represyjnej (por. postanowienie NSA z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt II OZ 498/16).
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.