III OZ 249/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił zarządzenie WSA o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, uznając, że organizacja pożytku publicznego jest zwolniona z opłat w sprawach własnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wezwał Stowarzyszenie, posiadające status organizacji pożytku publicznego, do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję o wykreśleniu szkoły z ewidencji. Stowarzyszenie wniosło zażalenie, powołując się na zwolnienie z opłat. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie za zasadne, uchylając zarządzenie WSA. Sąd podkreślił, że organizacje pożytku publicznego są zwolnione z opłat w sprawach własnych, o ile nie dotyczą one działalności gospodarczej.
Przedmiotem sprawy było zażalenie Stowarzyszenia [...] na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II WSA w Warszawie, którym wezwano je do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Mazowieckiego Kuratora Oświaty o wykreśleniu szkoły z ewidencji. Stowarzyszenie, posiadające status organizacji pożytku publicznego (OPP), argumentowało, że korzysta z ustawowego zwolnienia z opłat sądowych w sprawach własnych. Naczelny Sąd Administracyjny przychylił się do tego stanowiska. Sąd przypomniał, że zgodnie z art. 239 § 2 p.p.s.a., OPP są zwolnione z opłat w sprawach własnych, z wyłączeniem spraw dotyczących działalności gospodarczej. Kluczowe jest ustalenie, czy sprawa dotyczy indywidualnego interesu prawnego organizacji, a nie tylko jej działalności statutowej. W tym przypadku, Stowarzyszenie było organem prowadzącym szkołę i stroną postępowania administracyjnego, co przesądzało o tym, że była to jego „sprawa własna”. W związku z tym, wezwanie do uiszczenia wpisu było nieprawidłowe. NSA, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone zarządzenie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, organizacja pożytku publicznego jest zwolniona z obowiązku uiszczania opłat sądowych w sprawach własnych, o ile nie dotyczą one prowadzonej przez nią działalności gospodarczej.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że zwolnienie z opłat dla OPP w sprawach własnych (art. 239 § 2 p.p.s.a.) dotyczy spraw, w których organ władzy publicznej przyznaje lub nakłada określone prawa lub obowiązki w drodze indywidualnego aktu administracyjnego. W niniejszej sprawie Stowarzyszenie było stroną postępowania administracyjnego dotyczącego wykreślenia szkoły z ewidencji, co stanowiło jego „sprawę własną”.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (7)
Główne
p.p.s.a. art. 239 § 2
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwalnia organizacje pożytku publicznego z obowiązku uiszczania opłat sądowych w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 220 § 1 i 3
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 214 § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 197 § 2
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 2 § 6
Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie
Argumenty
Skuteczne argumenty
Stowarzyszenie posiada status organizacji pożytku publicznego. Sprawa dotycząca wykreślenia szkoły z ewidencji jest „sprawą własną” Stowarzyszenia. Stowarzyszenie jest zwolnione z obowiązku uiszczania opłat sądowych na podstawie art. 239 § 2 p.p.s.a.
Godne uwagi sformułowania
Pojęcie "sprawy własnej" w rozumieniu art. 239 § 2 p.p.s.a. odnosić należy nie do wykonywanej przez organizację pożytku publicznego działalności statutowej ukierunkowanej na realizację interesu publicznego, lecz do pojęcia sprawy administracyjnej, w której skarga została wniesiona w ramach indywidualnego interesu prawnego takiej organizacji.
Skład orzekający
Zbigniew Ślusarczyk
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"sprawy własnej\" organizacji pożytku publicznego w kontekście zwolnienia z opłat sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie organizacji posiadających status OPP i spraw, które można uznać za ich „sprawy własne”, nie związane z działalnością gospodarczą.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia ważne praktyczne zagadnienie dotyczące zwolnienia z opłat sądowych dla organizacji pożytku publicznego, co jest istotne dla wielu podmiotów działających w sektorze pozarządowym.
“Organizacja pożytku publicznego zwolniona z opłat sądowych w swojej sprawie – NSA wyjaśnia kluczowe zasady.”
Sektor
edukacja
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OZ 249/23 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2023-05-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-05-11 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze Skarżony organ Kurator Oświaty Treść wyniku Uchylono zaskarżone zarządzenie Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] z siedzibą w P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1316/22 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w P. na decyzję Mazowieckiego Kuratora Oświaty z dnia 25 maja 2022 r. nr KPZ.542.104.2019.MZ w przedmiocie wykreślenia z ewidencji szkół i placówek niepublicznych postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie. Uzasadnienie Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z 20 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1316/22 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w P. na decyzję Mazowieckiego Kuratora Oświaty z dnia 25 maja 2022 r. nr KPZ.542.104.2019.MZ w przedmiocie wykreślenia z ewidencji szkół i placówek niepublicznych, na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a." wezwał skarżące Stowarzyszenie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł, stosownie do § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535, dalej zwanego: "rozporządzeniem". Zażalenie na powyższe zarządzenie złożyło skarżące Stowarzyszenie, podnosząc że korzysta z ustawowego zwolnienia z obowiązku uiszczania opłat sądowych jako posiadający status organizacji pożytku publicznego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 214 § 1 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Ponadto w myśl art. 220 § 1 p.p.s.a. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata. Z powyższych przepisów wynika zasada odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego, zaś odstępstwo od tej zasady może mieć miejsce w przypadkach określonych w ustawie (M. Niezgódka-Medek [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, LEX el. 2019, komentarz do art. 214). Jednym z takich przypadków jest art. 239 § 2 p.p.s.a., przewidujący zwolnienie z obowiązku uiszczania opłat sądowych w stosunku do organizacji pożytku publicznego, działających na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej, a także organizacji pozarządowych oraz podmiotów wymienionych w art. 3 ust. 3 ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1327, 1265 i 1812) w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Zastosowanie art. 239 § 2 p.p.s.a. w odniesieniu do organizacji pożytku publicznego uzależnione jest zatem od łącznego stwierdzenia następujących przesłanek: 1) skarżący jest organizacją pożytku publicznego, działającą na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, 2) przedmiot postępowania dotyczy własnej sprawy skarżącego, 3) przedmiotem postępowania nie jest sprawa dotycząca prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. W rozpatrywanej sprawie skarżące Stowarzyszenie jest organizacją pożytku publicznego niewpisaną do rejestru przedsiębiorców (odpis aktualny z KRS – k. 55), co przesądza o spełnieniu przesłanki pierwszej oraz trzeciej. Należy zatem poddać analizie, czy przedmiot postępowania dotyczy własnej sprawy skarżącego. Pojęcie "sprawy własnej" w rozumieniu art. 239 § 2 p.p.s.a. odnosić należy nie do wykonywanej przez organizację pożytku publicznego działalności statutowej ukierunkowanej na realizację interesu publicznego, lecz do pojęcia sprawy administracyjnej, w której skarga została wniesiona w ramach indywidualnego interesu prawnego takiej organizacji. Przyjmuje się, że sformułowanie "sprawa własna" dotyczy zatem postępowania, w którym w drodze indywidualnego aktu administracyjnego organ władzy publicznej przyznaje lub nakłada określone prawa lub obowiązki wynikające z norm materialnoprawnych, a utożsamianie "spraw własnych" z działalnością statutową prowadziłoby do nieznajdującego podstaw prawnych wniosku, że zwolnienie z kosztów przysługiwałoby stronie automatycznie w każdej sprawie dotyczącej udostępnienia informacji publicznej (wyrok NSA z 30 listopada 2018 r., I OSK 159/17, LEX nr 2593133 i wskazane tam orzecznictwo) Niniejsze postępowanie sądowe zostało zainicjowane skargą Stowarzyszenia na decyzję w przedmiocie wykreślenia z dniem [...] sierpnia 2022 r. z ewidencji szkół i placówek niepublicznych prowadzonej przez Starostę [...] [...] Liceum Ogólnokształcącego im. [...]. Skarżące Stowarzyszenie jest organem prowadzącym ww. szkołę i stroną postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją. Przedmiotem postępowania jest zatem sprawa własna skarżącego, adresata decyzji Mazowieckiego Kuratora Oświaty z 25 maja 2022 r. nr KPZ.542.104.2019.MZ. W takim stanie rzeczy nieprawidłowo wezwano Stowarzyszenie do uiszczenia wpisu od skargi, skoro zastosowanie w sprawie znajduje zwolnienie z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, na podstawie art. 239 § 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone zarządzenie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI