III OZ 241/25

III OZ 241/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-05-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Wymierzenie grzywny
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 2713/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-08-28
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 112
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Rektora Uniwersytetu [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 2713/24 w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 30 sierpnia 2024 r., znak: BDR-422-I-24/24 w przedmiocie przyjęcia na pierwszy rok stacjonarnych studiów postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem
z dnia 22 stycznia 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 2713/24, wydanym po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. D. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...]
z dnia 30 sierpnia 2024 r., znak: BDR-422-I-24/24 w przedmiocie przyjęcia na pierwszy rok stacjonarnych studiów, na podstawie art. 112 ustawy z 30 sierpnia
2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej zwanej "p.p.s.a.", wymierzył Rektorowi Uniwersytetu [...] grzywnę w wysokości 3.000 zł.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w dniu 9 grudnia 2024 r., w wykonaniu zarządzenia z dnia 20 listopada 2024 r., zwrócił się do Rektora Uniwersytetu [...] o nadesłanie:
- potwierdzenia podpisania elektronicznego decyzji z dnia 7 sierpnia 2024 r., nr S1-LS-1/NZNPP_ZS/500292/17895/2024 oraz opinii z dnia 19 sierpnia 2024 r., wskazujących jednocześnie kto podpisał dokument;
- oryginałów bądź potwierdzonych za zgodność z oryginałem odpisów dokumentów sprawy dotyczącej decyzji z dnia 7 sierpnia 2024 r., nr S1-LS-1 /NZN PP_ZS/500292/17895/2024 - w terminie 7 dni pod rygorem wszczęcia procedury przewidzianej w art. 112 w p.p.s.a..
W odpowiedzi na ww. wezwanie organ, w dniu 16 grudnia 2024 r., nadesłał (w sposób elektroniczny) decyzję z dnia 7 sierpnia 2024 r., nr S1-LS-1/NZNPP_ZS/500292/17895/2024 wraz z UPO skarżącej; opinię z dnia 19 sierpnia 2024 r. wraz z weryfikacją złożonego na niej podpisu oraz (papierowo) potwierdzone za zgodność z oryginałem odpisy dokumentów sprawy dotyczącej decyzji z dnia 7 sierpnia 2024 r.
Po dokonaniu analizy przedłożonych dokumentów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 7 stycznia 2025 r., w wykonaniu zarządzenia z dnia 18 grudnia 2024 r., zwrócił się ponownie do Rektora Uniwersytetu [...] o nadesłanie potwierdzenia podpisania elektronicznego decyzji z dnia 7 sierpnia 2024 r., nr SI-LS-1/NZNPP_ZS/500292/17895/2024, wskazującego jednocześnie kto podpisał dokument - w terminie 7 dni pod rygorem wszczęcia procedury przewidzianej w art. 112 p.p.s.a. Jednocześnie pouczono organ, że UPO, przesłane w odpowiedzi na wezwanie z dnia 20 listopada 2024 r., nie jest potwierdzeniem podpisania elektronicznego, lecz informacją o dacie odbioru pisma elektronicznego przez stronę. Wyjaśniono, że takie potwierdzenie powinno wyglądać jak to dołączone do opinii w sprawie odwołania od decyzji Komisji Rekrutacyjnej, wysłane wraz z pismem elektronicznym dnia 16 grudnia 2024 r. do tut. sądu.
W odpowiedzi na wezwanie z dnia 7 stycznia 2025 r. Rektor Uniwersytetu [...], pismem z dnia 13 stycznia 2025 r., nadesłał instrukcję do odczytania złożonego podpisu w programie Acrobat Reader, a także ponownie przekazał decyzję z dnia 7 sierpnia 2024 r., nr S1-LS-1/NZNPP_ZS/500292/17895/2024 wraz z UPO skarżącej oraz opinię z dnia 19 sierpnia 2024 r. (w dwóch plikach). W piśmie tym wskazał, że "Decyzja została podpisana w IRK. Poprawność podpisu elektronicznego (niebieski pasek po weryfikacji podpisu na serwerze wydawcy) widać tylko w programie Acrobat Reader".
Jednocześnie WSA w Warszawie wyjaśnił, że do dnia wydania niniejszego postanowienia organ nie nadesłał potwierdzenia podpisania elektronicznego decyzji z dnia 7 sierpnia 2024 r., nr S1-LS-1/NZNPP_ZS/500292/17895/2024 wskazującego jednocześnie kto podpisał dokument.
Z tych powodów Sąd I instancji uznał, ze zaszły podstawy do wymierzenia organowi grzywny przewidzianej w art. 112 p.p.s.a., ponieważ Rektor Uniwersytetu [...] nie wykonał ani wezwania Sądu z dnia 9 grudnia 2024 r., ani wezwania z dnia 7 stycznia 2025 r., pomimo dokładnego wyjaśnienia, jakie dokumenty organ winien przesłać Sądowi. Sąd podkreślił przy tym, że do organu dwukrotnie dotarła informacja o nałożonym obowiązku i możliwości wymierzenia grzywny w związku z niezastosowaniem się do ww. obowiązku. Zaznaczył też, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym organ winien stosować się do wezwań sądu, a tym samym przesłać wszystkie żądane od niego dokumenty.
Sąd I instancji przypomniał, że zgodnie z art. 3 pkt 41 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 910/2014 z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych na rynku wewnętrznym oraz uchylającego dyrektywę 1999/93/WE (dalej jako "rozporządzenie"), walidacja oznacza proces weryfikacji i potwierdzania, że dane w postaci elektronicznej są ważne zgodnie z niniejszym rozporządzeniem. Natomiast kwalifikowaną usługę walidacji kwalifikowanych podpisów elektronicznych (proces weryfikacji i potwierdzenia ważności podpisu elektronicznego - art. 3 pkt 41), zgodnie z art. 33 ust. 1 rozporządzenia, może świadczyć wyłącznie kwalifikowany dostawca usług zaufania, który zapewnia właściwy poziom walidacji oraz umożliwia stronom ufającym otrzymanie wyniku procesu walidacji w automatyczny, wiarygodny i skuteczny sposób oraz przy użyciu zaawanasowanego podpisu elektronicznego lub zaawansowanej pieczęci elektronicznej dostawcy kwalifikowanej usługi walidacji.
Mając na uwadze powyższe przepisy, Sąd stwierdził, że rolą organu jest nie tylko właściwe podpisanie dokumentu utrwalonego w postaci elektronicznej, ale również dokonanie prawidłowej weryfikacji złożonego podpisu. Za taką weryfikację nie można zaś uznać sprawdzenia w programie Acrobat Reader, czy "podpis jest prawidłowy", tym bardziej, że w programie tym znajduje się zastrzeżenie prawne, wskazujące, że "Zatwierdzenie elektronicznie podpisanego dokumentu może wymagać powiązanej z certyfikatem obsługi zapewnianej przez niezależne firmy".
Uzasadniając konieczność wymierzenia grzywny, Sąd I instancji podkreślił, że przekazanie dokumentu potwierdzającego podpisanie zaskarżonej decyzji, o które wzywał Sąd, jest bezwzględnym obowiązkiem organu. Niewykonanie tego obowiązku, powoduje, że Sąd nie ma możliwości zweryfikowania poprawności przeprowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego. Jednocześnie oddalenie z tego powodu w czasie możliwości rozpoznania sprawy przez Sąd, ogranicza stronie skarżącej możliwość realizacji jej konstytucyjnego prawa do sądu.
Określając z kolei wysokość grzywny, WSA w Warszawie wyjaśnił, że wziął pod uwagę stopień winy organu, brak istnienia obiektywnych okoliczności usprawiedliwiających ten stan rzeczy i z tego powodu uznał, że wysokość grzywny jest adekwatna do stopnia stwierdzonego uchybienia. Wobec tego, w ocenie Sądu, za adekwatną do stopnia naruszenia przepisów oraz stopnia zawinienia organu, należało uznać grzywnę w wysokości 3000 zł, co winno spełnić zarówno funkcję represyjną, jak i prewencyjną.
Doręczając odpis postanowienia organowi, Sąd I instancji po raz kolejny wezwał Rektora do złożenia elektronicznego podpisu decyzji z dnia 7 sierpnia 2024 r. nr S1-LS-1/NZNPP_ZS/500292/17895/2024, wskazującego jednocześnie kto podpisał dokument - w terminie 7 dni pod rygorem wszczęcia procedury przewidzianej w art. 112 p.p.s.a.
Z akt sprawy wynika, że dokument taki wpłynął do sprawy w dniu 12 lutego 2025 r. (k. 91 i k. 92 akt sprawy).
Niezależnie od powyższego, Rektor Uniwersytetu [...], reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisu art.112 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że zachodzą przesłanki do nałożenia grzywny, gdyż Rektor Uniwersytetu [...] nie wykonał zarządzenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w sytuacji gdy Rektor [...] wykonał wszystkie wezwania do uzupełnienia braków.
W uzasadnieniu zażalenie organ podniósł, że ważność podpisu można zweryfikować w oprogramowaniu udostępnianym przez dostawców kwalifikowanych usług zaufania (https://www.nccert.pl/uslugi.htm). Zarówno plik z decyzją dla kandydatki, jak i plik z opinią (podpisane podpisem kwalifikowanym dostarczonym przez KIR) pomyślnie przechodzą przez proces weryfikacji w narzędziach dostarczanych przez kwalifikowanych dostawców usług zaufania jak KIR, Certum i Eurocert, na dowód czego Rektor [...] przekazał raport z weryfikacji podpisu elektronicznego, który złożył już wcześniej – w dniu 12 lutego 2025 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W sprawie bezsporne jest, że Sąd I instancji aż trzykrotnie wzywał organ do potwierdzenia podpisania elektronicznego decyzji z dnia 7 sierpnia 2024 r., nr S1-LS-1/NZNPP_ZS/500292/17895/2024 ze wskazaniem, kto podpisał dokument, przy czym ostatnie wezwanie skierował do organu już po wymierzeniu grzywny i to właśnie wezwanie zostało wykonane.
Istotne dla zastosowana w sprawie art. 112 p.p.s.a. było skierowanie przez Sąd dwóch pierwszych wezwań. Mimo sprecyzowania przez Sąd w treści pierwszego i drugiego wezwania jakiego dokumentu uzupełniającego Sąd wymaga w związku z rozpoznaniem sprawy, organ ustosunkowując się do pierwszego wezwania, złożył zupełnie inny dokument, a odpowiadając na drugie z wezwań, w miejsce wymaganego dokumentu, opisał sposób odczytu podpisu elektronicznego w jednym z programów do obsługi dokumentów elektronicznych. Każdorazowo Sąd pouczał organ o treści art.112 p.p.s.a. Co więcej, w piśmie z dnia 7 stycznia 2025 r., stanowiącym wykonanie zarządzenia Sądu z dnia 18 grudnia 2024 r., Sąd dodatkowo poinformował organ, że potwierdzenie żądane przez Sąd powinno wyglądać jak to dołączone do opinii w sprawie odwołania od decyzji Komisji Rekrutacyjnej, które zostało wysłane do WSA w Warszawie, wraz z pismem elektronicznym dnia 16 grudnia 2024 r.
W sprawie istotne jest również, że wymagany przez Sąd I instancji dokument był jednym z kluczowych dokumentów dla kontroli legalności wydanych w sprawie decyzji, co wynika z przepisu art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. Brak tego dokumentu skutecznie uniemożliwiał Sądowi rozpoznanie sprawy.
Jednocześnie organ ustosunkowując się do drugiego wezwania, pośrednio podjął próbę przerzucenia na Sąd I instancji weryfikacji podpisu elektronicznego, którym miałaby być opatrzona decyzja.
Ostatecznie organ przesłał żądany dokument, co oznacza, że już w terminie otwartym doręczeniem pierwszego wezwania mógł uczynić zadość wezwaniu Sądu
i umożliwić nadanie sprawie dalszego biegu.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 sierpnia 2021 r., sygn. akt III FSK 3122/21 (opubl. w Legalis nr 2602036 wraz z tezą), z art. 32 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 910/2014 z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych na rynku wewnętrznym oraz uchylające dyrektywę 1999/93/WE, wynika, że "proces walidacji kwalifikowanego podpisu elektronicznego potwierdza ważność kwalifikowanego podpisu elektronicznego. Sąd powinien był zatem dysponować danymi z których by wynikało, że proces walidacji złożonego pod postanowieniem podpisu, potwierdził prawidłowość dokonania tej czynności".
Organ dostarczył taki dokument ze znaczącym opóźnieniem, już po orzeczeniu wobec niego grzywny, a tym samym należało uznać, że przepis art. 112 p.p.s.a. został przez Sąd I instancji zastosowany prawidłowo.
Jednocześnie wymierzona wysokość grzywny została ustalona proporcjonalnie do stopnia uchylania się organu od zastosowania się do zarządzeń Sądu I instancji. Trzeba zauważyć, że wymierzono ją w wysokości poniżej jednokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (por. art. 154 § 6 p.p.s.a.)
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.