III OZ 234/23

III OZ 234/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-05-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Wincenciak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
II SA/Rz 1552/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2023-07-04
III OSK 9/24 - Wyrok NSA z 2025-06-17
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i wstrzymano wykonanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1552/22 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi W.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 26 września 2022 r. nr SKO.4171.31.2022 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] dnia 26 września 2022 r. nr SKO.4171.31.2022
Uzasadnienie
Pismem z dnia 1 listopada 2022 r. W.B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 26 dnia września 2022 r. nr SKO.4171.31.2022 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych w wysokości 6.500 zł.
W piśmie procesowym z dnia 21 stycznia 2023 r. skarżący zwrócił się do Sądu o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Uzasadniając swój wniosek podał, że obowiązek uiszczenia kwoty 6.500 zł, wynikającej z zaskarżonego rozstrzygnięcia, stanowi dla skarżącego znaczne obciążenie i spowoduje uszczerbek w finansach przeznaczonych na zapewnienie utrzymania jego rodziny. Podkreślił, że jego rodzina – żona oraz troje małoletnich dzieci – utrzymują się z zasiłku macierzyńskiego oraz wynagrodzenia za pracę skarżącego w wysokości 2.800 zł brutto. Dodał, że spłaca ponadto kredyt, którego miesięczna rata wynosi ponad 500 zł, a który został zaciągnięty na wykonanie niezbędnych napraw i prac w domu w związku z urodzeniem się dwójki najmłodszych dzieci. Do wniosku skarżący załączył stosowne dokumenty potwierdzające powołane okoliczności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 27 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1552/22 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu postanowienia powołał treść art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), zgodnie z którym sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności w całości lub w części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazał, że nie chodzi tutaj o zwykłe konsekwencje wykonania aktu, lecz o dodatkowe skutki, jakie mogą z niego wyniknąć, jeżeli zaistnieją zdarzenia określone w powołanym przepisie. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że na skarżącego nałożono obowiązek uiszczenia kosztów postępowania administracyjnego ustalonych na kwotę 6.500 zł. Niemniej jednak, na podstawie przedstawionej przez wnioskodawcę argumentacji, jak i dokumentów złożonych w aktach sprawy, nie było możliwe zweryfikowanie, czy wykonanie zaskarżonego postanowienia może spowodować negatywne skutki warunkujące uwzględnienie złożonego wniosku. Skarżący nie przedstawił bowiem wyciągu z rachunków bankowych posiadanych przez członków rodziny lub informacji o posiadanych oszczędnościach. Nie jest zatem wiadome, czy skarżący i jego żona istotnie nie dysponują środkami finansowymi umożliwiającymi zapłatę należności wynikającej z zaskarżonego postanowienia bez uszczerbku w utrzymaniu rodziny. Brak jakichkolwiek konkretnych danych w tym zakresie uniemożliwia zatem weryfikację, czy wykonanie zaskarżonego postanowienia może w przypadku skarżącego spowodować skutki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia W.B. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraził niezadowolenie ze stanowiska zajętego w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a., polegające na mylnym uznaniu, że brak jest możliwości stwierdzenia, iż uiszczenie kosztów przez skarżącego na obecnym etapie sprawy może spowodować uszczerbek w utrzymaniu jego rodziny, w sytuacji, w której wraz z wnioskiem zostały złożone dowody dokumentujące sytuację majątkową i życiową skarżącego. Wskazując na ten zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w całości. Jednocześnie wniósł o dopuszczenie dowodu z historii rachunku R.B. za okres od dnia 1 lipca 2022 r. do dnia 3 marca 2023 r. oraz wydruku podsumowania środków na w/w rachunku z dnia 3 marca 2023 r. dla ustalenia faktu braku posiadania przez skarżącego i jego żonę oszczędności oraz posiadania zadłużenia na kwotę ponad 19.000 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Wyjaśnić należy, iż instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu została powołana do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie taki akt mógłby dla strony wywołać, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że jego wykonanie faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo, o którym mowa w cytowanym przepisie oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takich przypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Przesłanki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie, na skutek uwzględnienia skargi – wzruszony.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że wniosek W.B. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, z którego wynika obowiązek uiszczenia przez skarżącego kwoty 6.500 zł, nie został w sposób dostateczny uzasadniony i z tego powodu nie zasługuje na uwzględnienie. Jak już wskazano, uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Dokonując oceny tego rodzaju wniosku, Sąd musi mieć możliwość stwierdzenia – w oparciu o szczegółowe dane poparte stosownymi dokumentami – że uiszczenie określonej kwoty pieniężnej spowoduje uszczerbek w majątku strony skarżącej w zakresie, który można uznać za znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Wbrew twierdzeniu Sądu pierwszej instancji, złożony w tej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia pozwalał na tego rodzaju ocenę, bowiem w jego uzasadnieniu skarżący podkreślił, że jego pięcioosobowa rodzina utrzymuje się wyłącznie z wynagrodzenia za pracę skarżącego w wysokości 2.800 zł brutto oraz z zasiłku macierzyńskiego, wypłacanego w wysokości minimalnego wynagrodzenia. Ponadto skarżący spłaca kredyt, którego miesięczna rata wynosi ponad 500 zł, a który został zaciągnięty na wykonanie niezbędnych napraw i prac w domu w związku z urodzeniem się dwójki najmłodszych dzieci. Na dowód powyższego skarżący załączył odpisy aktów urodzenia dzieci, umowę o pracę oraz potwierdzenie przelewu zasiłku macierzyńskiego oraz raty kredytu. Z uwagi na wskazane okoliczności należało zatem uznać, iż w niniejszej sprawie przesłanki ochrony tymczasowej wystąpiły, gdyż wykonanie nałożonego na W.B. obowiązku uiszczenia kwoty 6.500 zł spowoduje znaczny uszczerbek finansowy i wpłynie negatywnie na sytuację bytową jego rodziny. Powołane przez skarżącego okoliczności, wyjaśnienia i przedstawione dokumenty, dotyczące wysokości miesięcznych dochodów mających zapewnić utrzymanie pięcioosobowej rodziny – w zestawieniu z wielkością kwoty przewidzianej do uiszczenia w sposób dostateczny uprawdopodabniają wystąpienie w sprawie przesłanki niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i brak załączenia do wniosku dokumentów, o których mowa w zaskarżonym postanowieniu WSA w Rzeszowie, oceny tej nie zmienia.
Niezależnie od powyższego, ubocznie stwierdzić należy, iż załączone do zażalenia wyciągi z rachunków bankowych dodatkowo potwierdzają tylko słuszność zastosowania w rozpoznawanej sprawie ochrony tymczasowej.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.