III OZ 21/24

III SO/Łd 22/23 - Postanowienie WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-12-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Paweł Dańczak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Wymierzenie grzywny
Sygn. powiązane
III OZ 21/24 - Postanowienie NSA z 2024-02-13
Skarżony organ
Prokurator
Treść wyniku
Orzeczono o wymierzeniu grzywny
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 55 par 1, art. 154 par 6, art. 200 w zw. z art. 64 par 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dańczak po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.M. o wymierzenie Prokuratorowi Okręgowemu w Łodzi grzywny za nieprzekazanie skargi na bezczynność w sprawie zawiadomienia z dnia 24 stycznia 2023 r. p o s t a n a w i a : 1) wymierzyć Prokuratorowi Okręgowemu w Łodzi grzywnę w kwocie 150 (sto pięćdziesiąt) złotych; 2) zasądzić od Prokuratora Okręgowego w Łodzi na rzecz skarżącego – A.M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. d.cz.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 6 czerwca 2023 r., sygn. akt III SO/Łd 11/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił wniosek A.M. z 23 maja 2023 r. o wymierzenie Prokuratorowi Okręgowemu w Łodzi grzywny za nieprzekazanie w skargi na bezczynność w sprawie zawiadomienia z 24 stycznia 2023 r. o popełnieniu przestępstwa przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej Łódź-Śródmieście –E.M-M.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, postulując jego zmianę i wymierzenie organowi grzywny w wysokości 30 000 zł.
Postanowieniem z 27 września 2023 r., sygn. akt III OZ 429/23 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 6 czerwca 2023 r. wskazując, że przesłankami uprawniającymi sąd administracyjny do wymierzenia grzywny jest wniosek o wymierzenie grzywny oraz stwierdzenie niezastosowania się do obowiązków wynikających z art. 54 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej p.p.s.a., bez względu na przyczyny nieprzekazania skargi sądowi w ustawowym terminie.
Postanowieniem z 12 października 2023 r., sygn. akt III SO/Łd 18/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił wniosek A.M. o wymierzenie Prokuratorowi Okręgowemu w Łodzi grzywny za nieprzekazanie skargi na bezczynność w przedmiocie zawiadomienia z 24 stycznia 2023 r. o popełnieniu przestępstwa przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej Łódź-Śródmieście –E.M-M. Ponownie rozpoznając wniosek sąd z urzędu ustalił, że skarga A.M. na bezczynność Prokuratora Okręgowego w Łodzi w przedmiocie zawiadomienia z 24 stycznia 2023 r. o popełnieniu przestępstwa przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej Łódź-Śródmieście została zarejestrowana pod sygn. akt III SAB/Łd 151/23. Skarga wpłynęła do Prokuratora za pośrednictwem ePUAP 11 kwietnia 2023 r. Do sądu skarga została nadana 25 lipca 2023 r.
Sąd stwierdził brak podstaw do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. wskazując, że jakkolwiek Prokurator nie nadesłał odpowiedzi na wniosek strony o wymierzenie grzywny, to sądowi z urzędu znane są fakty związane ze znaczącym wpływem wniosków skarżącego do Prokuratury Okręgowej w Łodzi. Sąd wziął pod uwagę ilość wniesionych przez skarżącego skarg na bezczynność, stopień ich skomplikowania i zawiłości. Zdaniem sądu w konkretnym stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy opóźnienie organu, które sąd bierze pod uwagę rozpoznając sprawę merytorycznie, wynikało z nadmiernego obciążenia ilością wpływających pism i związaną z tym komplikacją obiegu dokumentów. Sąd dostrzegł naruszenie terminu wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a., ale wypełnił ciążący na nim obowiązek wynikający z ww. przypisu. Tym samym podstawowy cel, jakim jest przekazanie akt do sądu, został zrealizowany.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A.M. postulując jego uchylenie i "wymierzenie organowi grzywny w wysokości 30 000 zł".
Postanowieniem z 24 listopada 2023 r., sygn. akt III OZ 429/23 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 12 października 2023 r. wskazując, że wobec stwierdzonego przez sąd uchybienia terminu przez organ i to wcale nie nieznacznego, bowiem ponad 3 – miesięcznego, w stosunku do organu, mimo przekazania skargi do sądu zmaterializowały się wszystkie ustawowe przesłanki do wymierzenia grzywny. Jeżeli zaś sąd pierwszej instancji dostrzegł jakieś szczególne okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od jej wymierzenia, to powinien je uwypuklić i bardzo dokładnie stronie wyjaśnić. Przyczyną odstąpienia z pewnością nie może być wielość pism wnoszonych przez skarżącego do organu, aczkolwiek może mieć to wpływ na wymiar grzywny. Przesłanką niedopuszczalności wniosku o wymierzenie grzywny nie może być również ewentualna niedopuszczalność skargi, której to organ nie przekazał do sądu, czy też późniejsze jej odrzucenie przez sąd. Rozpoznając ponownie wniosek o wymierzenie organowi grzywny merytorycznie, sąd weźmie pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a., czas jaki upłynął od wniesienia skargi do jej przekazania do sądu oraz czy organ wyjaśnił powody niedotrzymania terminu i czy są one uzasadnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Wniosek zasługuje na uwzględnienie.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada pośredniego trybu wniesienia skargi. Stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Przepis ten statuuje bezwzględny obowiązek przekazania sądowi dokumentów warunkujących przeprowadzenie kontroli sądowej. Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego obowiązek ten spoczywa na organie w rozumieniu art. 32 p.p.s.a., niezależnie od tego, czy uznaje on skargę za dopuszczalną oraz czy w jego ocenie przedmiotem zaskarżenia jest podlegający kognicji sądu administracyjnego akt, czynność, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W judykaturze podkreśla się, że wyraźne zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a. stanowi odrębny, choć związany z pozostałymi powinnościami wskazanymi w tym przepisie, obowiązek działania organu, który wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie (por. postanowienie NSA z 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 996/10; cytowane orzeczenia dostępne w CBOSA). W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może – stosownie do art. 55 § 1 p.p.s.a. – orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Jak wskazuje się w doktrynie, art. 55 § 1 p.p.s.a. ma przeciwdziałać ewentualnym próbom niedopuszczenia przez organ rozpoznania skargi przez zaniechanie obowiązków wskazanych w art. 54 § 2 (por. J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011 oraz postanowienie NSA z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt II GZ 369/20; Lex nr 3094903).
Powołane przepisy przewidują zatem dwie przesłanki, których spełnienie warunkuje wymierzenie przez sąd przedmiotowej grzywny, tj. stwierdzenie uchybienia przez organ trzydziestodniowemu terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenie przez stronę wniosku o wymierzenie grzywny (por. postanowienie NSA z 8 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 474/09; Lex nr 561337). Oczywiście wstępnym warunkiem wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 p.p.s.a. jest złożenie skargi do organu, ponieważ dopiero wtedy aktualizuje się obowiązek organu przekazania akt sądowi z odpowiedzią na skargę (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 343; postanowienie NSA z 16 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1658/04; postanowienie WSA w Bydgoszczy z 31 maja 2019 r., sygn. akt I SO/Bd 7/19). Grzywnie tej nadano bowiem mieszany, dyscyplinująco-restrykcyjny charakter (por. postanowienie NSA z 5 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 1024/06), czyniąc z niej podstawową gwarancję procesową realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest wyłącznie niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie (por. postanowienia NSA z września 2020 r., sygn. akt I GZ 238/20; z 29 października 2019 r., sygn. akt I OZ 1024/19). W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym nawet dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. już po złożeniu wniosku o wymierzenie grzywny nie prowadzi do bezprzedmiotowości postępowania w tej sprawie, chociaż nie wyklucza odstąpienia od wymierzenia grzywny, zwłaszcza gdy uchybienie terminu jest nieznaczne (por. uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09, ONSAiWSA z 2010 r. nr 1, poz. 2 , a także np. postanowienia NSA: z 27 listopada 2009 r., sygn. akt I OZ 1086/09; z 22 lutego 2010 r., sygn. akt I OZ 161/10; z 23 maja 2011 r., sygn. akt I OZ 387/11). Podkreślić również należy, że stwierdzenie zaistnienia przesłanek określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku wymierzenia grzywny, lecz wyposaża sąd w uprawnienie do wymierzenia grzywny. Ustawodawca przewidział bowiem, że sąd "może orzec o wymierzeniu organowi grzywny". Orzeczenie sądu ma więc charakter uznaniowy, a sąd podejmując rozstrzygnięcie w tym przedmiocie powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu oraz czy przekazanie kompletnych akt administracyjnych opóźniło rozpoznanie sprawy.
Rozpoznając niniejszą sprawę sąd wziął pod uwagę także treść art. 190 p.p.s.a., który stanowi, że sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że Prokurator nie wykonał ustawowego, bezwzględnego obowiązku przekazania skargi wraz z aktami sprawy w przepisanym do tego terminie. Skarga A.M. na bezczynność Prokuratora Okręgowego w Łodzi w przedmiocie zawiadomienia z 24 stycznia 2023 r. o popełnieniu przestępstwa przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej Łódź-Śródmieście została zarejestrowana pod sygn. akt III SAB/Łd 151/23. Z akt tej sprawy wynika, że skarga wpłynęła do Prokuratury za pośrednictwem ePUAP 11 kwietnia 2023 r. Oznacza to, że organ obowiązany był najpóźniej do 11 maja 2023 r. przekazać sądowi przedmiotową skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Skarga została nadana do sądu 25 lipca 2023 r., a więc ponad 3 miesiące po upływie terminu, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. i po złożeniu 23 maja 2023 r. przez skarżącego wniosku o wymierzenie Prokuratorowi Okręgowemu w Łodzi grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi na bezczynność w sprawie zawiadomienia z 24 stycznia 2023 r.
Niewywiązanie się z obowiązku przekazania skargi do sądu w terminie wynikającym z ustawy uzasadnia wymierzenie grzywny, ponieważ wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu grzywny jest niewypełnienie obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a. Wymierzając Prokuratorowi Okręgowemu w Łodzi grzywnę za niedopełnienie obowiązku przekazania skargi wraz z aktami sprawy w terminie, sąd miał na uwadze okres opóźnienia w realizacji obowiązku przekazania skargi, tj. ponad 3 miesiące, a także wielość, podobnych pism (tj. skarg, zawiadomień o popełnieniu przestępstw) wnoszonych przez skarżącego do Prokuratury w tym samym czasie. Ustawodawca pozostawił swobodę w decyzji co do wymiaru wysokości grzywny, tj. określił jedynie górną granicę jej wysokości. Sąd uznał, że wymierzona grzywna w wysokości 150 zł będzie adekwatna do stopnia naruszenia ciążącego obowiązku, a zarazem uczyni zadość funkcji prewencyjnej mobilizując organ do unikania podobnych uchybień w przyszłości.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 postanowienia. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.
d.cz.