III OZ 204/25

III OZ 204/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-04-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Wymierzenie grzywny
Sygn. powiązane
II SO/Rz 16/24 - Postanowienie WSA w Rzeszowie z 2025-01-30
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 55 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Szpitala [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 30 stycznia 2025 r., sygn. akt II SO/Rz 16/24 o wymierzeniu grzywny w sprawie z wniosku D.G. o wymierzenie grzywny [...] Szpitalowi [...] za nieprzekazanie skargi i odpowiedzi na skargę wraz z aktami sprawy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, postanowieniem z dnia 30 stycznia 2025 r., sygn. akt II SO/Rz 16/24, po rozpoznaniu wniosku D.G., wymierzył [...] Szpitalowi [...] grzywnę w wysokości 500 zł za nieprzekazanie Sądowi skargi D.G. i odpowiedzi na skargę wraz z aktami sprawy w przedmiocie udostępniania informacji publicznej oraz zasądził na rzecz wnioskodawcy zwrot kosztów postępowania.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że wnioskodawca w dniu 20 października 2024 r. złożył drogą elektroniczną skargę na bezczynność Szpitala w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, która nie została przekazana Sądowi.
W odpowiedzi na wniosek Szpital wniósł o umorzenie postępowania wskazując, że w dniu 23 stycznia 2025 r. przekazał do Sądu skargę wraz z odpowiedzią na nią oraz dokumentem, o którego udostępnienie ubiega się wnioskodawca. Szpital potwierdził, że w dniu 20 października 2024 r. wpłynęła do niego skarga, kwestionująca brak udzielenia odpowiedzi na pismo z 2023 r. Ze względu jednak na to, że żądanej odpowiedzi udzielono wnioskodawcy jeszcze w 2023 r., to uznano, że skarga ta jest bezprzedmiotowa.
Następnie WSA w Rzeszowie wyjaśnił, że zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej "P.p.s.a."), skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. W myśl zaś art. 54 § 2 P.p.s.a., organ ten obowiązany jest przekazać skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Modyfikację w zakresie terminu do dokonania powyższej czynności zawiera regulacja zawarta w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej "u.d.i.p."), której art. 21 pkt 1 obliguje podmiot, do którego wpłynęła skarga do przekazania jej wraz z odpowiedzią i aktami sprawy w terminie 15 dni. Jeśli organ nie zastosuje się do powyższych obowiązków wynikających z powołanych przepisów prawa, wówczas sąd – jak stanowi art. 55 § P.p.s.a. - na wniosek skarżącego, może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6.
Celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 P.p.s.a., jest przede wszystkim funkcja dyscyplinująca, a więc mająca w zamiarze doprowadzenie do wykonania przez organ administracji ciążącego na nim obowiązku procesowego, jak również charakter represyjny i prewencyjny. Unormowanie zawarte w art. 55 § 1 P.p.s.a. nie obliguje do wymierzenia grzywny w razie, gdy przewidziany nim obowiązek nie został spełniony, ale równocześnie brak jego wypełnienia jest wystarczającą podstawą do przychylenia się do złożonego wniosku. O powyższym przesądza użyte przez ustawodawcę w art. 55 § 1 P.p.s.a. sformułowanie "może". Z tej przyczyny, złożony przez Szpital wniosek o umorzenie postępowania nie został uwzględniony. Natomiast wszelkie związane ze sprawą okoliczności powinny mieć wpływ na konkretny wymiar grzywny. Sąd rozstrzygając w przedmiocie wniosku winien więc wziąć pod uwagę przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku wypełnił obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał wniosek o wymierzenie grzywny za uzasadniony i wymierzył Szpitalowi grzywnę w wysokości 500 złotych. Określając wysokość grzywny, Sąd wziął pod uwagę fakt, że Szpital zrealizował ostatecznie ciążący na nim obowiązek i przekazał Sądowi skargę wraz z odpowiedzią. Uwzględnił też to, że Szpital odpowiedział na złożony wniosek o grzywnę i przedstawił powody, dla których nie wypełnił wymogu w ustawowym piętnastodniowym terminie. Sąd wziął też pod uwagę, że opóźnienie Szpitala wyniosło ponad 2,5 miesiąca. W ocenie Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja Szpitala, który uznał, że wnioskodawca nie był uprawniony do wystąpienia ze skargą. To nie rolą podmiotu, do którego wpłynęła skarga jest bowiem ocena jej dopuszczalności. O dopuszczalności skargi wniesionej do sądu administracyjnego, może rozstrzygać wyłącznie ten sąd, nie zaś organ za pośrednictwem, którego skarga została wniesiona.
Z powyższym postanowieniem nie zgodził się Szpital, wnosząc zażalenie i domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie, rozpoznania sprawy na rozprawie oraz zasądzenia kosztów zastępstwa adwokackiego.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 55 § 1 P.p.s.a. poprzez dokonanie wadliwej analizy sprawy i oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, objawiającym się w braku odniesienia się do działalności skarżącego w stosunku do Szpitala, mnogością pism wnoszonych przez skarżącego, umyślnego nieodbierania korespondencji nadanej przez Szpital, co objawiło się w uznaniu, że zasadnym jest wymierzenie grzywny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie, odnosząc się do wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie, wyjaśnić należy, że w myśl art. 197 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zażalenie na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 55 § 1 P.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.
Wyłącznymi zatem przesłankami uprawniającymi sąd administracyjny do wymierzenia grzywny są: 1) wniosek o wymierzenie grzywny 2) stwierdzenie niezastosowania się do obowiązków określonych w art. 54 § 2 P.p.s.a. W sytuacji, gdy sprawa dotyczy dostępu do informacji publicznej, wówczas należy wziąć pod uwagę treść art. 21 pkt 1 u.d.i.p., który skraca termin przekazania akt i odpowiedzi na skargę do 15 dni od dnia otrzymania skargi.
Z powyższego wynika, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a., Sąd bada jedynie, czy organ bądź podmiot, do którego skarga została skierowana wykonał obowiązki określone w art. 54 § 2 P.p.s.a. Przekazanie sądowi administracyjnemu skargi jest bowiem bezwzględne i obligatoryjne, niezależne od tego, czy dany podmiot uznaje, że skarga nie należy do kognicji sądu administracyjnego, czy też jest niedopuszczalna z innych względów. O dopuszczalności skargi wniesionej do sądu administracyjnego może rozstrzygać wyłącznie ten sąd, nie zaś organ (podmiot), za pośrednictwem którego skarga została wniesiona. Nawet uzasadnione przekonanie, że skarga jest niedopuszczalna nie zwalnia organu od obowiązku jej przekazania wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego, albowiem, to nie organ, lecz sąd dokonuje oceny przekazanej mu skargi pod względem formalnym, a także pod kątem jej dopuszczalności. To dopiero sąd w toku postępowania zainicjowanego skargą zobowiązany jest dokonać oceny i ustalić, czy skarga mieści się w zakresie właściwości sądów administracyjnych. Te czynności jednak Sąd dokonuje w ramach postępowania zainicjowanego skargą. Inny zakres badania przez Sąd ma natomiast postępowanie zainicjowane wnioskiem o wymierzenie grzywny.
Postępowanie w sprawie wymierzenia organowi grzywny jest odrębnym postępowaniem wszczynanym na wniosek skarżącego, w rozumieniu art. 63 P.p.s.a. Zatem wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny (art. 55 § 1 P.p.s.a.) jest niewypełnienie obowiązków procesowych określonych w art. 54 § 2 P.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie, niezależnie od tego czy działanie lub zaniechanie tego organu podlega kognicji sądów administracyjnych. Tym samym złożenie skargi stanowi żądanie strony do nadania skardze określonego biegu i obliguje podmiot, do którego skarga ta została skierowana, do uczynienia zadość temu żądaniu, czyli przekazania jej do sądu administracyjnego.
Sąd administracyjny, rozpoznając wniosek o wymierzenie grzywny, bada zatem terminowość przekazania skargi. Oznacza to, że w każdym przypadku przekroczenia terminu do przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, Sąd uprawniony jest do wymierzenia grzywny, której wysokość określa w sposób dyskrecjonalny.
W niniejszej sprawie wnioskodawca w dniu 20 października 2024 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie za pośrednictwem platformy ePUAP Szpitala skargę na bezczynność Szpitala w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Termin do przekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami sprawy upływał zatem w dniu 4 listopada 2024 r. Szpital w zakreślonym terminie nie wykonał jednak nałożonego na niego obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 u.d.i.p., tj. przekazania skargi do sądu administracyjnego. Szpital przekazał skargę wraz z aktami sprawy dopiero w dniu 22 stycznia 2025 r., tj. 2,5 miesiąca po terminie. Oznacza to, że Szpital dopuścił się w sprawie uchybienia w przekazaniu skargi wraz z odpowiedzią i aktami sprawy. Zostały więc spełnione przesłanki do wymierzenia. Uznać zatem należało, że WSA w Rzeszowie zasadnie przyjął, że postępowanie Szpitala wypełnia przesłankę określoną w art. 55 § 1 P.p.s.a., warunkującą możliwość wymierzenia mu grzywny.
Odnosząc się natomiast do kwestii wysokości wymierzonej grzywny, to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jej wysokość jest odpowiednia do okoliczności w jakich doszło do niewypełnienia ciążącego na Szpitalu obowiązku. Wskazać należy, że ustawodawca w art. 154 § 6 P.p.s.a. pozostawił sądowi orzekającemu w przedmiocie wymierzenia grzywny swobodny zakres ustalenia jej wysokości, tj. określił jedynie górną granicę jej wysokości (dziesięciokrotne przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszane przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów). Określając wysokość grzywny, sąd zobowiązany jest wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 P.p.s.a., czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny organ obowiązek ten wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd, wymierzając grzywnę, wziął pod uwagę powyższe okoliczności.
Należy zauważyć, że grzywna wymierzana na podstawie z art. 55 § 1 P.p.s.a. pełni funkcję dyscyplinującą, represyjną i prewencyjną. Zaskarżone postanowienie realizuje każdą ze wspomnianych funkcji. Zatem WSA w Rzeszowie, wymierzając grzywnę, wziął pod uwagę czas jaki upłynął od wniesienia skargi (2,5 miesiąca), charakter sprawy (dostęp do informacji publicznej oraz fakt, że w takich sprawach skrócony jest termin do przekazania akt sprawy), a także czy wymierzona grzywna spełni przypisane jej funkcje. Zdaniem NSA, wysokość grzywny jest adekwatna do stopnia naruszenia obowiązku przewidzianego w art. 54 § 2 P.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.