III OZ 200/25

III OZ 200/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-05-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Kuś /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Bd 893/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2025-10-07
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184 w zw. z art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Artur Kuś po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 9 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Bd 893/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z 23 sierpnia 2024 r., nr SKO-433/39/2024 w przedmiocie usunięcia odpadów postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 9 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Bd 893/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej jako: "skarżąca", "Spółka") wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z 23 sierpnia 2024 r., nr SKO-433/39/2024 utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza Kruszwicy z 25 czerwca 2024 r. znak: Cz.P.6232.1.13.2024 nakazującą Spółce usunięcie odpadów typu zużyte opony o kodzie 16 01 03 w ilości 100 szt. z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania zlokalizowanego na terenie działki nr [...] obręb [...] w m. [...].
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Spółka nie przytoczyła konkretnej argumentacji na poparcie złożonego wniosku poprzez wykazanie, że w niniejszym przypadku zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a jedynie w sposób ogólnikowy podniosła, że koszt wykonania obowiązku usunięcia odpadów, który zdaniem skarżącej może wynosić ok. 10-12 tys., może spowodować po jej stronie znaczną szkodę z uwagi na potencjalny brak możliwości uzyskania zwrotu kosztów od podmiotu, który finalnie będzie obowiązany do pokrycia kosztów usunięcia odpadów. Ponadto podniosła, że wykonanie obowiązku spowoduje w jej ocenie bezprzedmiotowość dalszego postępowania przed sądem oraz że zobowiązanie Spółki do wykonania obowiązku już na tym etapie postępowania może prowadzić do przyzwolenia na tego typu postępowanie w przyszłości.
Sąd I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie zabrakło argumentacji wskazującej na okoliczności uzasadniające możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wskutek wykonania zaskarżonej decyzji, a i z akt sprawy nie wynika, by na skutek wykonania decyzji mogła zostać wyrządzona Spółce znaczna szkoda, bądź powstać trudne do odwrócenia skutki. Zdaniem Sądu I instancji akcentowana przez Spółkę kwestia obowiązku poniesienia kosztów związanych z realizacją decyzji nie wpływa bezpośrednio na konieczność wstrzymania jej wykonania. Sąd I instancji podniósł, że dopiero konkretnie i wiarygodnie określona wysokość tych kosztów, w zestawieniu z sytuacją finansową strony, mogłaby dać podstawę do wstrzymania wykonana zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie tego typu okoliczności Spółka jednak nie przedstawiła. Oszacowała jedynie możliwą wysokość kosztów, nie przedstawiając jednocześnie jakiegokolwiek uzasadnienia dla przyjętej przez siebie wysokości tych kosztów (np. sposobu ich wyliczenia). Wskazała również na możliwość braku uzyskania zwrotu poniesionych kosztów w zależności od sytuacji finansowej podmiotu, który finalnie będzie obowiązany do uiszczenia kosztów usunięcia odpadów - co zdaniem Sądu - również stanowi wyłącznie przypuszczenie strony, niepoparte jakimikolwiek dowodami. Przede wszystkim Sąd I instancji zwrócił uwagę, że skarżąca nie przedstawiła okoliczności dotyczących jej własnego stanu majątkowego i odniesienia go do "ciężaru wykonania" zaskarżonej decyzji.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się Spółka i wniosła zażalenie, w którym zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
a. art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") poprzez odmowę uznania, że skarżąca w sposób dostateczny wskazała na konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń wynikających z przedmiotowej normy prawnej, co w konsekwencji skutkowało brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
b. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez brak uznania, że w przedmiotowej sprawie w stosunku do skarżącej zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, co stanowi determinant uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy skarżąca wskazała na konkretne okoliczności stanu faktycznego, które wypełniają dyspozycję rzeczonej normy prawnej.
c. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na braku uznania, że zgodnie z dyspozycją tej normy prawnej, denotacją wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jest potencjalna możliwość - w postaci niebezpieczeństwa - wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane, a nie - już zaistniałe - wyrządzenie znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków.
Podnosząc na powyższe zarzuty wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa zażaleniowego według norm prawem przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo, o którym mowa w cytowanym przepisie oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takich przypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Przesłanki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie, na skutek uwzględnienia skargi – wzruszony.
Wyjaśnić należy, iż instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu została powołana do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie taki akt mógłby dla strony wywołać, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że jego wykonanie faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Nie wystarcza przy tym samo powołanie się na treść obowiązujących przepisów, a uzasadnienie wniosku powinno wskazywać konkretne okoliczności rozpoznawanej sprawy świadczące o spełnieniu przesłanek przyznania ochrony tymczasowej (tak: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 maja 2024 r., sygn. akt I OZ 204/24, Legalis; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt II OSK 481/24, Legalis).
W niniejszej sprawie przedstawione przez Spółkę okoliczności nie wskazują na ryzyko wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Również informacje zawarte w zażaleniu nie są wystarczające do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Podkreślenia wymaga, że samo złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji wynikających z niego praw i obowiązków. W takim przypadku Sąd ocenia, czy podane przez stronę okoliczności wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, aby sąd, w oparciu o konkretne dane, mógł stwierdzić, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania aktu istotnie trudne do odwrócenia. Zauważyć należy, iż wykonanie każdego aktu pociąga za sobą określone konsekwencje, zaś jego uchylenie powoduje, że wykonanie tego aktu okazuje się zbędne. Istotą ochrony tymczasowej jest przeciwdziałanie takim skutkom wydanego aktu, które byłyby trudne do naprawienia pomimo przywrócenia stanu sprzed jego wydania. Podkreślić należy, że obowiązek uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie oznacza, że strona może poprzestać na gołosłownych, lakonicznych oświadczeniach. W przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nakładającej obowiązek, który wywołuje konieczność poniesienia nakładów finansowych, strona jest zobowiązana przedstawić przede wszystkim swoją sytuację finansową w relacji do wysokości tych nakładów oraz uprawdopodobnić, że konieczność wydatkowania danej kwoty spowoduje wyrządzenie znacznej szkody lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Sąd I instancji rozpoznając wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej nie jest uprawniony do poszukiwania i niejako "odtwarzania" tego rodzaju informacji na podstawie akt administracyjnych sprawy. To na Spółce ciążył obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne.
Jak już wskazano, uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Dokonując oceny tego rodzaju wniosku, Sąd musi mieć możliwość stwierdzenia – w oparciu o szczegółowe dane poparte stosownymi dokumentami – że wyegzekwowanie nakazu usunięcia odpadów spowoduje uszczerbek w majątku strony skarżącej w zakresie, który można uznać za znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, a więc czy rzeczywiście zagrozi jej dalszemu funkcjonowaniu. Złożony w tej sprawie do Sądu pierwszej instancji wniosek nie pozwalał na tego rodzaju ocenę, bowiem w jego uzasadnieniu Spółka wskazała jedynie, że koszt wykonania obowiązku usunięcia odpadów, który zdaniem skarżącej może wynosić ok. 10-12 tys., może spowodować po jej stronie znaczną szkodę z uwagi na potencjalny brak możliwości uzyskania zwrotu kosztów od podmiotu, który finalnie będzie obowiązany do pokrycia kosztów usunięcia odpadów.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Spółka nie uprawdopodobniła przesłanek udzielenia jej ochrony tymczasowej we wniosku złożonym do Sądu I instancji, jak i w zażaleniu. Wbrew twierdzeniom Spółki, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia prawidłowo wyjaśnia powody, dla których Sąd I instancji odmówił Spółce wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji, a więc postanowienie to poddaje się kontroli instancyjnej. Brak uprawdopodobnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. uniemożliwiał uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji o czym prawidłowo orzekł Sąd I instancji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak szczegółowego uzasadnienia wniosku oraz poparcia go stosownymi dowodami uniemożliwiał zatem jego merytoryczną ocenę przez Sąd pierwszej instancji. Jednocześnie pamiętać należy, że wywieranie skutków w sferze finansowej jest często normalną konsekwencją wykonania decyzji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami jej wykonania, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z 26 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 476/21).
Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.