III OZ 198/24

III OZ 198/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-05-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Sygn. powiązane
III SA/Po 764/23 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2024-12-30
III OZ 441/24 - Postanowienie NSA z 2024-10-29
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 28 grudnia 2023 r. sygn. akt III SA/Po 764/23 o wstrzymaniu wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z 31 sierpnia 2023 r. nr [...] w sprawie ze skarg I.L. i A.L. oraz A.M. i Z.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z 31 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania urządzeń zapobiegających wystąpieniu szkód na nieruchomości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 28 grudnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z 31 sierpnia 2023 r. w przedmiocie nakazania wykonania urządzeń zapobiegających wystąpieniu szkód na nieruchomości. Postanowienie zostało wydane na skutek wniosku zawartego w skardze skarżących I.l. i A.L., a także w skardze skarżących A.M. i Z.M.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją z 31 sierpnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu uchyliło decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Swarzędz z 28 września 2022 r. i nakazało skarżącym wykonanie na ich nieruchomościach urządzeń zapobiegających wystąpieniu szkód na nieruchomości stanowiącej działkę sąsiadującą z działkami skarżących. Organ odwoławczy opisał zakres niezbędnych prac w treści rozstrzygnięcia.
Skargi na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z 31 sierpnia 2023 r. wnieśli skarżący. Sprawy z tych skarg zostało połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Obie skargi zawierały wnioski o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wynika z nich, że wykonanie decyzji będzie wymagało prac ziemnych i zagospodarowania terenu. Jednocześnie do każdej ze skarg załączono szacunkowe kosztorysy koniecznych prac, które w przypadku nieruchomości jednych skarżących wynoszą 132.660 zł, a w przypadku nieruchomości drugich skarżących 427.989,88 zł. Skarżący wskazali, że w przypadku ewentualnego wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, szkoda ta nie będzie mogła zostać naprawiona w żaden sposób.
W ocenie Sądu I instancji skarżący uprawdopodobnili przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Przedstawili kosztorysy prac niezbędnych do wykonania obowiązków nałożonych na nich zaskarżoną decyzją, a dokumenty te wskazują, że prace będą kosztowne. Ponadto, w przypadku uznania skarg za uzasadnione, nie będzie możliwe odzyskanie poniesionych wydatków. Sąd I instancji ocenił więc, że wykonanie decyzji może doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody w majątkach skarżących. Z oświadczeń skarżących wynika również, że wykonanie obowiązków nałożonych zaskarżoną decyzją wymagać będzie zmiany zagospodarowania działek, w tym obniżenia poziomu gruntów, co wiązać się może z niebezpieczeństwem spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł uczestnik postępowania D.B. Uczestnik zarzucił naruszenie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), polegające na niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu. Na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz orzeczenia o kosztach postępowania, w tym koszach zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieprawidłowe, a przynajmniej przedwczesne, jest stanowisko Sądu I instancji, że skarżący uprawdopodobnili przesłanki wskazane w cytowanym przepisie, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazano w zażaleniu.
Po pierwsze, uzasadnienie zażalenia sprowadza się w istocie do stwierdzenia, że Sąd I instancji nie uwzględnił interesów innych stron postępowania. Co do zasady jednak przyjmuje się, że wśród przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie ma uwzględniania (ważenia) praw innych uczestników tego samego postępowania. To wnioskodawca ma uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu wywoła wobec niego niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 grudnia 2021 r. III FZ 627/21). Ponadto, uczestnikowi zostały doręczone odpisy skarg zawierających wnioski o wstrzymanie wykonania i pomimo tego skarżący nie przedstawił swojego stanowiska w kontekście argumentów podnoszonych we wnioskach, z uwzględnieniem własnych interesów związanych z wykonaniem zaskarżonej decyzji. Natomiast Sąd I instancji nie mógł tego rodzaju okoliczności niejako "odkodować" na podstawie akt sprawy, ponieważ mogłoby to prowadzić do naruszenia granic rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i wkroczenia w merytoryczną ocenę wniesionych skarg.
Po drugie, uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Natomiast uzasadnienie Sądu I instancji jest lakoniczne i sprowadza się w istocie do stwierdzenia, że skarżący złożyli kosztorysy wykonania prac objętych zaskarżoną decyzją i są to koszty wysokie oraz niemożliwe do odzyskania. Stanowisko to nie jest jednak prawidłowe z dwóch przyczyn. Koszty objęte złożonymi kosztorysami nie zostały w żaden sposób odniesione do sytuacji finansowej skarżącej, którzy nie uprawdopodobnili, że koszty w tej wysokości mogą skutkować wystąpieniem przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Ponadto, Sąd I instancji nie uzasadnił stanowiska, że koszty te będą niemożliwe do odzyskania, pomijając możliwe do zastosowania w tego rodzaju sytuacjach instrumenty prawne na gruncie prawa cywilnego lub przepisów regulujących odpowiedzialność organów administracji publicznej. Na obecnym etapie postępowania stanowiska zaprezentowanego przez skarżących nie można zatem ocenić w kategorii trudnych do odwrócenia skutków lub niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody. Trudno również znaleźć uzasadnienie dla stanowiska, że wykonanie prac objętych zaskarżoną decyzją będzie miało nieodwracalny charakter, szczególnie uwzględniając, że prace te nie zostały w żaden sposób sprecyzowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Powyższe oznacza, że Sąd I instancji będzie zobowiązany ponownie dokonać oceny wniosków skarżących o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uwzględniając ewentualnie w swojej ocenie stanowisko prezentowane przez uczestnika postępowania.
Z tych względów i na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz w związku art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o kosztach postępowania, ponieważ żaden przepis ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak i żaden przepis szczególny nie przewidują możliwości zasądzenia kosztów postępowania w przypadku uwzględnienia zażalenia na postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji.