III OZ 187/23

III OZ 187/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-04-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Sygn. powiązane
III OSK 252/24 - Postanowienie NSA z 2024-02-20
II SA/Wa 2150/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-09-19
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Bank [...] S.A. z siedzibą w Warszawie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 2150/22 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] Bank [...] S.A. z siedzibą w Warszawie na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 21 września 2022 r. Nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 2150/22 odmówił [...] Bank [...] S.A. z siedzibą w Warszawie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, z dnia 21 września 2022 r., Nr [...], w przedmiocie przetwarzania danych osobowych.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, działając na podstawie art. 104 § 1 K.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 1781) oraz art. 6 ust. 1 oraz art. 58 ust. 2 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) w zw. z art. 105a ust. 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2357), nakazał [...] Bank [...] S. A. z siedzibą w Warszawie zaprzestanie przetwarzania danych osobowych I. C., przetwarzanych bez podstawy prawnej po wygaśnięciu zobowiązania, w związku z umową z dnia 13 listopada 2013 r. numer [...] (rachunek, na który zostało przeniesione zobowiązanie z rachunku [...]) w systemie Biura Informacji Kredytowej S.A. z siedzibą w Warszawie (dalej: "BIK"), w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego.
W treści skargi strona skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podnosząc, że zaprzestanie przez Bank przetwarzania danych osobowych I. C. spowoduje zaprzestanie przetwarzania danych w systemie BIK w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego, a w konsekwencji pozbawi podmioty uprawnione możliwości prawidłowej i całościowej oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego w sytuacji konieczności dokonania takiej oceny w stosunku do I. C. przez podmioty rynku finansowego, a w konsekwencji może doprowadzić do wadliwej oceny przez taki podmiot czego konsekwencją może być wyrządzenie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Rozpoznając powyższy wniosek Sąd meriti wskazał, że Bank nie uprawdopodobnił istnienia w rozpoznawanej sprawie prawdopodobieństwa doznania niepowetowanej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie tego Sądu argumentacja podnoszona przez Bank jest potencjalna i hipotetyczna. Skarżący natomiast powinien tak określić ewentualną szkodę lub w taki sposób wskazać skutki, które nastąpiłyby w związku z wykonaniem decyzji, by Sąd mógł stwierdzić, w oparciu o konkretne dane, że wielkość szkody jest znaczna, a skutki trudne do odwrócenia. Możliwość pojawienia się znacznej szkody, czy wystąpienie nieodwracalnych skutków musi być bezpośrednia. Złożony przez Bank wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, nie zawiera tego rodzaju argumentów. Akta sprawy nie pozwalają też stwierdzić, że usunięcie z rejestru BIK spornych danych dotyczących I. C. jest czynnością nieodwracalną, a więc ich ponowne zamieszczenie w tym rejestrze nie jest możliwe (zob. też postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2017 r. sygn. akt I OZ 1048/17, LEX nr 2345662).
Odnosząc się do twierdzenia Banku, że usunięcie danych I. C. z rejestru BIK pozbawi podmioty uprawnione możliwości prawidłowej i całościowej oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ma zagrażać skarżącemu, nie zaś osobom (podmiotom) trzecim (zob. postanowienie NSA z dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. I OZ 1477/05, niepubl.). Dotyczy to także drugiej z przesłanek. Zatem tego rodzaju obawa pozostaje poza oceną na tym etapie sprawy.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", orzekł jak w postanowieniu.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła [...] Bank [...] S.A. z siedzibą w Warszawie. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzuciła naruszenie przepisów, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:
1. art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez oddalenie wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji ze względu na uznanie przez Sąd pierwszej Instancji, że do uwzględnienia wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji konieczne jest poparcie wniosku dowodami, podczas gdy art. 61 § 3 P.p.s.a. wymaga wyłącznie uprawdopodobnienia, że wykonanie decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, bez konieczności potwierdzenia powyższych okoliczności dokumentami;
2. art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez oddalenie wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji ze względu na uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że to Bank nie wykazał przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji podczas gdy z akt sprawy wynika, że usunięcie danych z systemów których przetwarzane są dane osobowe I. C. spowoduje brak możliwości prawidłowej oceny zdolności kredytowej przez Bank a tym samym może sprowadzić realne niebezpieczeństwo dokonania wadliwej oceny zdolności kredytowej i udzielenie na tej podstawie kredytu/pożyczki;
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości poprzez uwzględnienie wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, jak również o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym koszów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że Bank oceniając zdolność kredytową klienta oraz oceniając jego scoring posługuje się danymi z BIK jako danymi pozwalającymi na ocenę ryzyka zawarcia z klientem umowy. W sytuacji dokonywania więc oceny pozbawionej istotnych danych w zakresie niekorzystnych dla klienta informacji o jego zdolności kredytowej (historii spłat wcześniejszych zobowiązań), może zaistnieć realne niebezpieczeństwo wydania błędnie pozytywnej oceny w zakresie wiarygodności i rzetelności kredytobiorcy, a w konsekwencji doprowadzenie do udzielenia pożyczki/kredytu lub zawarcia innej umowy na produkty finansowe, która to umowa nie byłaby zawarta gdyby uwzględnić w ryzyku historyczne dane, co w konsekwencji przy braku spłaty zobowiązań może prowadzić do sprowadzenia na Bank realnego niebezpieczeństwa zachodzi wystąpienia znacznej szkody.
W odpowiedzi na zażalenie Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych wniósł o oddalenie zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że przewidziana w tym przepisie ochrona tymczasowa nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z ich wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Chodzi więc o szkodę wyrządzoną wykonaniem konkretnego aktu lub czynności, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 21 czerwca 2018 r. sygn. akt II OSK 1548/18, LEX nr 2513909, z 14 lutego 2019 r. sygn. akt II OSK 691/17, LEX nr 2639594).
W rozpatrywanej sprawie Sąd Wojewódzki prawidłowo stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił wystąpienia przesłanek uzasadniających udzielenie ochrony tymczasowej. Jak trafnie wskazał Sąd meriti uzasadnienie wniosku jest ogólne i nie odnosi się do konkretnych okoliczności przedmiotowej sprawy. Wskazać należy, że na Sądzie pierwszej instancji nie spoczywał obowiązek wydania swoistego "orzeczenia wstępnego" i szukania argumentów i dowodów w aktach sprawy, a nawet w samej skardze, na poparcie wniosku złożonego przez stronę. Jak słusznie wskazał NSA w postanowieniu z 19 stycznia 2023 r., sygn. III OZ 807/22 (LEX nr 3508045), wniosek skarżącego powinien być uzasadniony oddzielnie w sposób kompleksowy lub jednoznacznymi, bezpośrednimi, konkretnymi odniesieniami do treści skargi lub do akt sprawy. Skarżący powinien przedstawić we wniosku na czym konkretnie polega niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, by sąd mógł stwierdzić, w oparciu o konkretne dane lub konkretną argumentację odwołującą się do okoliczności sprawy, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie trudne do odwrócenia.
Z tych względów za prawidłowe należy uznać rozstrzygnięcie Sądu Wojewódzkiego, który odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na brak uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Na skarżącym spoczywa obowiązek co najmniej uprawdopodobnienia w sposób rzetelny i jasny istnienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym podziela także stanowisko zaprezentowane w postanowieniu NSA z dnia 7 września 2021 r., sygn. III OZ 599/21, (opubl. [w:] CBOSA). W tym orzeczeniu wskazano, że celem ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, przewidzianej w art. 61 § 3 P.p.s.a. jest uchronienie wnioskodawcy przed określonymi w tym przepisie negatywnymi skutkami wykonania decyzji do czasu zakończenia kontroli sądowoadministracyjnej, jednak należy uwzględnić, że podejmując decyzję w sprawie zastosowania bądź odmowy zastosowania ochrony tymczasowej sąd administracyjny powinien wziąć pod uwagę nie tylko interes prawny skarżącego, czy interes publiczny, ale także interesy prawne i stanowiska innych stron i uczestników postępowania. W tej sprawie ryzyko związane z możliwością utrzymywania stanu bezprawnego przetwarzania danych osobowych uczestnika postępowania przemawia przeciwko zastosowaniu ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.