III OZ 173/24

III OZ 173/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-04-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Rafał Stasikowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
III SA/Gl 584/23 - Postanowienie WSA w Gliwicach z 2024-08-12
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 52, art. 54a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Dyrektora Biblioteki i Ośrodka Kultury Gminy Ożarowice w Tąpkowicach na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 lutego 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 584/23 o przywróceniu terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Biblioteki i Ośrodka Kultury Gminy Ożarowice w Tąpkowicach z dnia 2 marca 2023 r., znak: DBiOK.0141.3.2023 w przedmiocie informacji publicznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 19 lutego 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Gliwicach przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Biblioteki i Ośrodka Kultury Gminy Ożarowice w Tąpkowicach z 2 marca 2023 r.,
znak: DBiOK.0141.3.2023, w przedmiocie informacji publicznej. W uzasadnieniu wskazał, że pismem z 5 lipca 2023 r. M. P. wniósł do tamtejszego sądu skargę na ww. decyzję Dyrektora, uchylającą w całości decyzję tego organu z 24 stycznia 2023 r. i odmawiającą udostępnienia informacji publicznej w zakresie wskazania kwot wypłaconych w 2022 r. nagród/premii głównej księgowej BIOK.
Jednocześnie skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że: "przedmiotową decyzją organ odmówił mi udostępnienia informacji publicznej żądanej we wniosku z dnia 10 stycznia 2023 r. Jako że decyzja została mi przesłana drogą poczty elektronicznej e-mail, zaskarżyłem bezczynności organu w przedmiocie rozpatrzenia mojego wniosku. Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił moją skargę na bezczynność organu (sygn. akt lll SAB/Gl 76/23). Jako że w dalszym ciągu organ nie doręczył mi prawidłowo decyzji, pismem z dnia 21 czerwca 2023 r. wystosowałem do niego wezwanie, aby to uczynił. Organ odniósł się do wezwania pismem z dnia 28 czerwca 2023 r., doręczonym mi dnia 29 czerwca 2023 r. i poinformował mnie o umorzeniu postępowania w sprawie doręczenia decyzji. Z uwagi na fakt, że moje działanie było uzasadnione tym, ze decyzja nie została mi doręczona ani listownie, ani elektronicznie, a wyłącznie drogą mailową uważam, że wymóg art. 87 § 2 p.p,s,a. został spełniony.".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi bądź o jej oddalenie. Organ zwrócił uwagę, że przedmiotowa skarga dotyczy decyzji organu pierwszej instancji, bowiem od decyzji z 2 marca 2023 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Przywracając termin do wniesienia przedmiotowej skargi, sąd pierwszej instancji wskazał, że choć skarga na decyzję z 2 marca 2023 r. została złożona po ustawowym terminie, to należy zwrócić uwagę na złożoność wcześniejszego postępowania dotyczącego skargi strony skarżącej na bezczynność organu w zakresie nieudzielenia odpowiedzi na wniosek dotyczący informacji publicznej. Skarga na bezczynność (sygn. akt III SAB/Gl 76/23) została złożona ze względu na fakt, że zdaniem skarżącego decyzja z 2 marca 2023 r. została mu doręczona e-mailem, a więc nieskutecznie. Postępowanie to zakończyło się wyrokiem z 14 kwietnia 2023 r. oddalającym skargę. Pomimo ww. wyroku skarżący pismem z 21 czerwca 2023 r. zwrócił się do organu o prawidłowe doręczenie mu decyzji. Organ poinformował skarżącego o umorzeniu postępowania w sprawie doręczenia decyzji pismem z 28 czerwca 2023 r., które skarżący odebrał 29 czerwca 2023 r. Zatem skarżący wysyłając skargę 5 lipca 2023 r., dochował ustawowego terminu.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł organ, podnosząc
w szczególności, że przedmiotowa skarga dotyczy decyzji organu pierwszej instancji, bowiem od decyzji 2 marca 2023 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy zwrócić uwagę, że sąd pierwszej instancji
w zaskarżonym postanowieniu ustalił nieprawidłowy stan faktyczny sprawy, co mogło być spowodowane wprowadzającą w błąd treścią wniosku o przywrócenie terminu oraz samej skargi. W pismach tych skarżący przytoczył bowiem okoliczności faktyczne, które nie całkiem pokrywają się z materiałem zgormadzonym w aktach sprawy. Przykładowo skargę na bezczynność organu (sprawa o sygn. akt III SAB/Gl 76/23) skarżący wniósł do WSA w Gliwicach w dniu 26 stycznia 2023 r., a więc nie mogła ona być złożona "ze względu na fakt, że zdaniem skarżącego decyzja z 2 marca 2023 r. została mu doręczona e-mailem, a więc nieskutecznie" - z treści skargi na bezczynność (k. 39-40) wynika, że zdaniem skarżącego błędnie mu doręczono decyzję organu z 24 stycznia 2023 r., a nie decyzję z 2 marca 2023 r. Co więcej, sąd pierwszej instancji nie przeanalizował dokładnie akt sprawy i niektóre istotne w sprawie okoliczności pominął. Mianowicie z kserokopii załączonych do akt sprawy wynika, że decyzja organu z 24 stycznia 2023 r. została uchylona decyzją z 2 marca 2023 r., w aktach znajduje się również kserokopia wniosku skarżącego z 17 marca 2023 r. o ponowne rozpoznanie sprawy (k. 29) oraz decyzji organu z 31 marca 2023 r. wydana po rozpoznaniu tego wniosku (k. 30-32).
Zgodnie z art. 52 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Prawo do wniesienia skargi bez zwrócenia się do organu, który wydał decyzję, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przysługuje stronie, gdy organem, który wydał decyzję, jest minister właściwy do spraw zagranicznych w zakresie spraw uregulowanych w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519, 185 i 547) albo konsul (§ 3).
Stosownie do art. 54a § 1 jeżeli przed przekazaniem sądowi skargi jednej ze stron postępowania administracyjnego, inna strona tego postępowania zwróciła się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, przepisów art. 54 § 2-4 nie stosuje się. Organ rozpoznaje tę skargę jak wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, o czym niezwłocznie zawiadamia stronę wnoszącą skargę (§ 1). Jeżeli po przekazaniu sądowi skargi jednej ze stron postępowania administracyjnego, inna strona tego postępowania zwróciła się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy organ niezwłocznie zawiadamia o tym sąd. Sąd niezwłocznie przekazuje skargę wraz z aktami sprawy temu organowi. Przepis § 1 zdanie drugie stosuje się (§ 2).
Z powyższych przepisów wynika, że jeżeli w toku postępowania administracyjnego jedna ze stron postępowania skorzysta z przysługującego jej uprawnienia polegającego na wyborze środka zaskarżenia, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a. bądź art. 52 § 3 p.p.s.a., i złoży wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, to w takiej sytuacji procesowej, w odniesieniu do wszystkich stron postępowania zastosowanie znajduje zasada wynikająca z art. 52 § 1 p.p.s.a. i zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlega decyzja wydana przez organ administracyjny na skutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powyższą regułę potwierdza treść art. 54a § 1 i 2 p.p.s.a., ponieważ jednoczesne złożenie w określonym czasie przez strony postępowania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i skargi do sądu administracyjnego na tę samą decyzję administracyjną, wymaga rozpoznania przez organ administracyjny skargi jak wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W art. 54a p.p.s.a. potwierdzono zatem pierwszeństwo drogi administracyjnej, gdyż w przypadku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez jedną ze stron skargę do sądu administracyjnego drugiej ze stron należy potraktować jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Oznacza to, że w takiej sytuacji procesowej znajduje zastosowanie ogólna reguła, zgodnie z którą skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.) – por. postanowienie NSA z 30 stycznia 2020 r., I OSK 3129/19, LEX nr 2775197.
Powyższy wywód okazał się konieczny, bowiem jak zaznaczono na wstępie,
z akt niniejszej sprawy wynika, że decyzja organu z 2 marca 2023 r. (DBiOK.0141.3.2023), którą sąd pierwszej instancji uznał za przedmiot skargi i co do której przywrócił termin do wniesienia do sądu, może nie posiadać przymiotu ostateczności, bowiem pismem z 17 marca 2023 r. (k. 29) skarżący złożył do organu wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy "dotyczącej wniosku złożonego w dniu 10 stycznia 2023 r.". Co więcej, w dniu 31 marca 2023 r. (znak: DBiOK.0141.4.2023) organ wydał decyzję, w której utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję "z dnia 3 marca 2023 r." (prawdopodobnie chodzi o decyzję z dnia 2 marca 2023 r., co potwierdza treść uzasadnienia decyzji oraz stan faktyczny sprawy, por.
k. 30-32). W tych okolicznościach sprawy co najmniej za przedwczesne należało uznać przywrócenie przez sąd pierwszej instancji terminu do wniesienia skargi na decyzję z 2 marca 2023 r., a to z tego powodu, że sąd ten nie wyjaśnił wszystkich niezbędnych okoliczności sprawy pozwalających na takie rozstrzygnięcie.
Należy również mieć na uwadze, że wyrokiem z 14 kwietnia 2023 r., III SAB/Gl 76/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. P. na bezczynność Dyrektora Biblioteki i Ośrodka Kultury Gminy Ożarowice w Tąpkowicach w przedmiocie informacji publicznej. W uzasadnieniu tego wyroku sąd wskazał m.in., że: "żądanie strony z 10 stycznia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej z brakiem formalnym w postaci braku podpisu wnioskodawcy organ załatwił przesyłając w dniu 24 stycznia 2023 r. decyzję odmowną. Skarżący 17 lutego 2023 r. uzupełnił podpis pod swoim wnioskiem, zaś organ w dniu 2 marca 2023 r. uchylił decyzję z 10 stycznia 2023 r., i odmówił udzielenia informacji publicznej. Zatem oceniając w takich ramach przedmiotową skargę należy wskazać, że organ udzielił odpowiedzi na wniosek w terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 u.d.i.p.". Z uzasadnienia wyroku wynika więc, że organ nie był bezczynny w sprawie rozpoznania wniosku skarżącego z 10 stycznia 2023 r., bowiem wydał w sprawie decyzję w ustawowym terminie. Sąd ten nie wypowiedział się natomiast co do skuteczności doręczenia decyzji.
W kontekście przedmiotowej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zwraca sądowi pierwszej instancji uwagę, że zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902) odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji (ust. 1). Do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że: 1) odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni; 2) uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji (ust. 2). Stosownie do art. 17 ww. ustawy do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio (ust. 1). Wnioskodawca może wystąpić do podmiotu, o którym mowa w ust. 1, o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołania (ust. 2).
Z powyższych przepisów wynika, że organ władzy publicznej, czy też organ w znaczeniu funkcjonalnym, w przypadku wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej powinien odpowiednio zastosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a więc i przepisy o doręczeniach przewidziane w tym kodeksie. Należy zwrócić uwagę, że określona we wniosku forma przekazania (przesłania) informacji wiąże organ jedynie co do czynności materialno-technicznej, w wyniku której następuje udostępnienie żądanej informacji, natomiast w przypadku gdy organ dopatrzył się podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 17 lub 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zastosowanie będą miały przepisy k.p.a. Skoro tak, to wówczas decyzja taka, aby stanowiła wiążące rozstrzygnięcie, winna być doręczona stronie na zasadach określonych przepisami k.p.a. ze wszystkimi tego konsekwencjami (por. postanowienie NSA z 31 stycznia 2023 r., III OSK 2837/22). Powyższy wywód może mieć z kolei znaczenie dla ustalenia daty lub prawidłowości doręczenia skarżącemu decyzji organu, co z kolei ma znaczenie dla oceny wniesienia skargi
w terminie.
Reasumując, w niniejszej sprawie sąd pierwszej instancji przedwcześnie przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Biblioteki i Ośrodka Kultury Gminy Ożarowice w Tąpkowicach z dnia 2 marca 2023 r., znak: DBiOK.0141.3.2023, w sytuacji, w której z akt sprawy wynika, że skarżący przed wniesieniem skargi prawdopodobnie złożył do organu wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, a wniosek ten został przez organ rozpoznany. Jeżeli sąd pierwszej instancji ustali, że w istocie skarżący skutecznie złożył od zaskarżonej decyzji wniosek
o ponowne rozpoznanie spraw, to wówczas powinien ocenić czy przedmiotowa skarga jest w ogóle dopuszczalna. Ewentualnie powinien ustalić jaki jest faktyczny przedmiot zaskarżenia (być może decyzja z 31 marca 2023 r.) i wówczas podjąć dalsze kroki
w sprawie.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.