III OZ 160/25

III OZ 160/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1248/24 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2025-01-29
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 1248/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi Z.G. na niewykonanie przez Wójta Gminy [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2022 r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 38/22 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 października 2022 r., sygn. akt II SAB/Wa 38/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym, sprawy ze skargi Z.G. (dalej także jako: "skarżący") na bezczynność Wójta Gminy [...] (dalej także jako: "Wójt Gminy", "Wójt, "organ") w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 25 października 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej: w punkcie pierwszym – zobowiązał Wójta Gminy [...] do rozpatrzenia wniosku Z.G. z dnia 25 października 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; w punkcie drugim – stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; w punkcie trzecim – zasądził od Wójta Gminy [...] na rzecz skarżącego Z.G. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Orzeczenie jest prawomocne.
Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęły do organu w dniu 8 marca 2023 r.
Dnia 22 marca 2023 r. skarżący w formie pisemnej wezwał Wójta Gminy do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 38/22.
Dnia 31 marca 2023 r. Wójt Gminy w formie e-mailowej poinformował skarżącego, że wskazana we wniosku dokumentacja stanowi określony zbiór materiałów z procesu budowlanego jako całości, nie będący informacją publiczną.
Pismem z dnia 4 kwietnia 2023 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Wójta Gminy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 38/22. Sprawie zainicjowanej daną skargą nadano sygn. akt II SA/Wa 765/23.
Wyrokiem z dnia 31 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 765/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu na rozprawie, sprawy ze skargi Z.G. na niewykonanie przez Wójta Gminy [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2022 r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 38/22: w punkcie pierwszym – wymierzył Wójtowi Gminy [...] grzywnę w wysokości 3.000 (słownie: trzy tysiące) złotych; w punkcie drugim – stwierdził, że bezczynność Wójta Gminy [...] w wykonaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2022 r. o sygn. akt II SAB/Wa 38/22 miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; w punkcie trzecim – zasądził od Wójta Gminy [...] na rzecz skarżącego Z.G. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Orzeczenie jest prawomocne.
Pismem z dnia 6 marca 2024 r. Wójt Gminy wezwał skarżącego do wykazania szczególnego interesu publicznego, w którym to piśmie wskazano, iż: "brak powyższego wykazania w zakreślonym terminie skutkować będzie wydaniem decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. W związku z powyższym na podstawie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. przedłużono termin do rozpatrzenia wniosku do dnia 21 kwietnia 2024 r.". Skarżący odebrał przedmiotowe wezwanie w dniu 21 marca 2024 r.
Dnia 13 marca 2024 r. skarżący złożył w Kancelarii Ogólnej Urzędu Gminy [...], po raz kolejny, wezwanie do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 38/22.
Następnie, w dniu 25 marca 2024 r. skarżący w odpowiedzi na wezwanie będące przedmiotem pisma Wójta Gminy z dnia 6 marca 2024 r. – w ocenie skarżącego – wykazał szczególny interes publiczny, jak również stwierdził, że wezwanie do wykazania szczególnego interesu publicznego, wyznaczanie terminu do jego wykazania, sugerowanym wydaniem decyzji odmownej jak również przedłużania rozpatrzenia wniosku do 21 kwietnia 2024 r. po dwóch jednoznacznie brzmiących wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ma charakter absurdalny, stanowiący niespotykany ewenement w przepisach prawa.
Dnia 17 czerwca 2024 roku Wójt Gminy wydał decyzję [...] odmawiającą skarżącemu udzielenia informacji publicznej w zakresie wglądu do pełnej dokumentacji wraz z załącznikami i aneksami do zamówienia publicznego o numerze [...], część 5 rozbudowa drogi [...] polegająca na budowie ciągu pieszo-rowerowego wzdłuż [...].
Pismem z dnia 1 lipca 2024 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Wójta Gminy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 38/22. Sprawie zainicjowanej daną skargą nadano sygn. akt II SA/Wa 1248/24.
Decyzją nr [...] z dnia 13 sierpnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego na decyzję Wójta Gminy Nr [...] z dnia 17 czerwca 2024 r., na podstawie art. 138 § 2 k.p.a w zw. z art.16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał niniejszą sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji".
Decyzją z dnia 5 listopada 2024 r. Nr [...] Wójt Gminy umorzył postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej z wniosku skarżącego w związku z okolicznością, iż dniach 26 sierpnia, 16 września oraz 21 października 2024 r. skarżący zapoznał się z przedmiotową dokumentacją w budynku Urzędu Gminy, co potwierdził własnoręcznym podpisem.
Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji w przedmiocie umorzenia postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 1248/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, sprawy ze skargi Z.G. na niewykonanie przez Wójta Gminy [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2022 r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 38/22: w punkcie pierwszym – odrzucił skargę; w punkcie drugim – zwrócił skarżącemu – Z.G. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że zgodnie z art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a."), Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że kwestia niewykonania przez Wójta wyroku Sądu z dnia 14 października 2022 r. w sprawie o sygn. II SAB/Wa 38/22, została również objęta skargą z dnia 4 kwietnia 2023 r., przez tego samego skarżącego i w tym samym przedmiocie. Skargę z dnia 4 kwietnia 2023 r. zarejestrowano w tut. Sądzie pod sygn. II SA/Wa 765/23. Mając na uwadze okoliczność, że skarga w sprawie o sygn. II SA/Wa 765/23 została wniesiona wcześniej od skargi złożonej w niniejszej sprawie, przez tę samą stronę i w tym samym przedmiocie, jak również fakt, że sprawa o danej sygnaturze jest prawomocna, niniejszą skargę objętą pismem z dnia 1 lipca 2024 r. należało uznać za niedopuszczalną.
Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł skarżący zaskarżając je w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Sytuacja, o której mowa w powołanym przepisie zachodzi wówczas, gdy wcześniej złożona skarga, w tym samym przedmiocie i między tymi samymi stronami, jest rozpoznawana merytorycznie (lis pendens) lub nastąpiło już wcześniejsze merytoryczne prawomocne rozpoznanie skargi (res iudicata), w zakresie tego samego przedmiotu i między tymi samymi podmiotami. Przy ustalaniu tożsamości sprawy należy brać pod uwagę element podmiotowy i przedmiotowy, przy czym tożsamość podmiotowa, to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej.
Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie w pełni aprobuje stanowisko przedstawione w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2021 r., III OSK 3030/21, w którym podniesiono, że: "kwestia związana z nieprawidłową realizacją wniosku o udostępnienie informacji publicznej, po wydaniu prawomocnego wyroku zobowiązującego do załatwienia tego właśnie wniosku w sposób wyraźnie wskazany w wyroku, nie może być przedmiotem kolejnej skargi na bezczynność organu w rozpoznaniu tego samego wniosku. W sytuacji, gdy bezczynność organu została już stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu, wszczynanie kolejnego postępowania sądowego w tym samym przedmiocie jest niedopuszczalne i godzi w zasadę powagi rzeczy osądzonej. Przysługującym wnioskodawcy środkiem prawnym w sytuacji, gdy organ pomimo zobowiązującego go do działania prawomocnego wyroku w dalszym ciągu unika realizacji obowiązku nałożonego w tym wyroku, jest skarga składana w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym "W razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny". Sąd uwzględniając skargę w tym przedmiocie ocenia czy po wydaniu wyroku organowi nie wykonującemu tego wyroku można zarzucić trwanie w bezczynności lub przewlekłym prowadzeniu postępowania, a także czy stwierdzona bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ po wydaniu wyroku miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. To właśnie skarga z art. 154 § 1 p.p.s.a. pozwala Sądowi na ocenę, czy po wydaniu wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organ załatwił sprawę, czy też wciąż pozostaje bezczynny lub w dalszym ciągu przewlekle prowadzi sprawę. Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego".
Z akt sprawy wynika, że sprawa bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 25 października 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej została prawomocnie zakończona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2022 r., sygn. akt II SAB/Wa 38/22, którym zobowiązał Wójta Gminy do rozpatrzenia wniosku z dnia 25 października 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęły do organu w dniu 8 marca 2023 r.
Następnie, po uprzednim wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia spraw, pismem z dnia 4 kwietnia 2023 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – po raz pierwszy – skargę na niewykonanie przez Wójta Gminy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 38/22.
Sprawie zainicjowanej daną skargą nadano sygn. akt II SA/Wa 765/23, zaś wyrokiem z dnia 31 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 765/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Wójtowi Gminy grzywnę w wysokości 3 000 zł oraz stwierdził, że bezczynność Wójta Gminy w wykonaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2022 r. o sygn. akt II SAB/Wa 38/22 miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Ponownie, po uprzednim wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, pismem z dnia 1 lipca 2024 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – po raz drugi – skargę na niewykonanie przez Wójta Gminy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 38/22.
Wskazać należy, że celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu, stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi na niewykonanie wyroku zależy od tego czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku i bez zbędnej zwłoki (terminowo) wykonał wskazania sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności, czyli treści rozstrzygnięcia (załatwienia) sprawy (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 230/11, wyrok WSA w Białymstoku z 12 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 765/20). Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2024 r., III OSK 3213/23, Legalis).
W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 14 października 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 38/22 zobowiązał Wójta Gminy do rozpatrzenia wniosku Skarżącego z dnia 25 października 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu 8 marca 2023 r. i od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., rozpoczął swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczyny, winna być rozpatrzona w sposób wynikający z rozważań Sądu. W konsekwencji termin ten upłynął w dniu 22 marca 2023 r.
Wyrokiem z dnia 31 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 765/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał wprost, że organ nie rozpatrzył wniosku, zaś uwzględniając datę wpływu do organu prawomocnego wyroku Sądu o sygn. akt II SAB/Wa 38/22, datę wniesienia skargi na niewykonanie wyroku (4 kwietnia 2023 r.) oraz datę rozpoznania sprawy o sygn. akt. II SA/Wa 765/23 oznacza to wielomiesięczną zwłokę w załatwieniu sprawy.
W świetle powyższego niezasadne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w wyroku z dnia 31 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 765/23, orzekł już w przedmiocie niewykonania przez Wójta wyroku Sądu z dnia 14 października 2022 r., tym samym aktualna skarga zarejestrowana pod sygn. akt II SA 1248/24 jest niedopuszczalna z uwagi na to, że została wniesiona później od ww. skargi, przez tę samą stronę i w tym samym przedmiocie. Z powagą rzeczy osądzonej mielibyśmy do czynienia w przypadku ponownej oceny przez sąd tego samego działania, bądź zaniechania organu, nie zaś zachowania mającego miejsce w innym okresie czasu, choć w toku tego samego postępowania. Z przepisu art. 171 p.p.s.a. wynika, że skutek w postaci res iudicata istnieje "tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia", a zatem tylko w takim zakresie, w jakim był przedmiot sprawy, w której wydano prawomocny wyrok (tak: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2023 r., II OZ 7/23, Legalis).
W sprawie o sygn. akt II SA/Wa 765/23 Sąd oceniał bezczynność w przedmiocie niewykonania przez Wójta wyroku Sądu z dnia 14 października 2022 r. do momentu wydania wyroku, tj. dnia 31 stycznia 2024 r. Aktualna skarga strony ma natomiast na celu wskazanie zaniedbań organu z uwzględnieniem okresu po wyżej wskazanej dacie. Nie można zatem mówić, że Sąd miał rozpoznać sprawę w tożsamym stanie faktycznym co sprawa uprzednio osądzona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w ramach niniejszego postępowania powinien ocenić, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku i bez zbędnej zwłoki (terminowo) wykonał wskazania sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności, czyli treści rozstrzygnięcia (załatwienia) sprawy. Jak już wyżej wskazano, przed wniesieniem przedmiotowej skargi Wójt Gminy wydał decyzję, która następnie została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, zaś Wójt Gminy wydał w listopadzie 2024 r. decyzję o umorzeniu postępowania z wniosku skarżącego z uwagi na fakt, że skarżący zapoznał się z przedmiotową dokumentacją w budynku Urzędu Gminy, ale skarżący złożył odwołanie od powyższe decyzji o umorzeniu. Powyższe okoliczności winny być przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.