III OZ 156/24

III OZ 156/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Korzeniowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
II SA/Lu 1144/23 - Wyrok WSA w Lublinie z 2024-06-06
II SA/Lu 1148/23 - Wyrok WSA w Lublinie z 2024-05-09
Skarżony organ
Minister Środowiska
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
ART.188 w związku z art.61 par.3 oraz w związku z art.197 par.2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.S. oraz R.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 1144/23 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M.J. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] października 2023 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 17 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 1144/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu wniosku M.J. (dalej: "skarżący") wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z [...] października 2023 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku likwidacji urządzenia wodnego wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, tj. odbudowę części rowu melioracyjnego [...] przez odkopanie przebudowanej części i zamianę profilu rowu zamkniętego na rów otwarty, z lokalizacją na działce o nr ew. [...] w miejscowości R., gm. B., powiat s.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona decyzja nakłada na skarżącego obowiązek likwidacji urządzenia wodnego wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego tj. rowu. Zdaniem WSA w Lublinie wykonanie nałożonego obowiązku w postaci likwidacji urządzenia wodnego, przed wydaniem przez Sąd, rozstrzygnięcia co do zasadności wniesionej skargi może doprowadzić do wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody, gdyż nakaz likwidacji urządzenia wodnego ze swej istoty wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wykonanie zaś decyzji administracyjnej orzekającej obowiązek likwidacji urządzenia wodnego (rowu), prowadzi do powstania trwałych, często nieodwracanych skutków i może wymagać poniesienia względnie dużych nakładów, tak finansowych, jak i nakładów pracy. Podkreślone przez Sąd I instancji zostało, że nieracjonalne jest zaś generowanie nakładów finansowych, czy nakładów pracy, jeśli w wyniku rozstrzygnięcia sprawy co do meritum przez sąd, nakłady te mogą okazać się daremne.
Pismem z 25 stycznia 2024 r. (data nadania w placówce pocztowej – 26 stycznia 2024 r.) E.S. i R.S. wywiedli zażalenie na ww. postanowienie WSA w Lublinie z 17 stycznia 2024 r. W uzasadnienie wskazali, że skarżący zasypał rów melioracyjny bez wymaganego pozwolenie już kilkanaście lat temu. Od tego czasu działka należąca do składających zażalenie jest ciągle zalewana wodą, która nie może znaleźć ujścia. Ponieśli oni wielotysięczne straty spowodowane zachowaniem skarżącego i przez ponad 4 lata trwania postępowania nie znaleźli odpowiedniej ochrony w organach państwa, które powinny działać bez zbędnej zwłoki na rzecz przestrzegania prawa. Postępowanie z niezrozumiałych względów było przedłużane, organy rozpatrywały kolejne wnioski dowodowe. W tym czasie składający zażalenie mogli jedynie patrzeć jak woda niszczy należącą do nich nieruchomość powodując spore straty w ich majątku.
Ponadto składający zażalenie nie zgadzają się z uzasadnieniem jakoby przywrócenie rowu melioracyjnego miało spowodować wyrządzenie skarżącemu znaczącej szkody. Przede wszystkim należy wskazać, że odkopanie zasypanego wbrew prawu rowu, nie jest zajęciem kosztochłonnym. Dużo więcej środków pochłonęło skarżącemu zakopanie tego rowu, a w tamtym czasie nie przejmował się on stratami, jakie z tego tytułu mogą ponieść sąsiedzi działki. Zdaniem skarżących w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z tych przesłanek, a skarżący od lat celowo przedłuża postępowanie nie zważając na interes składających zażalenie i jak się okazuje, niestety, jego postępowanie znajduje oparcie w decyzjach administracyjnych organów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieprawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, że skarżący uprawdopodobnił przesłanki wskazane w cytowanym przepisie. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Natomiast złożony przez skarżącego wniosek o wstrzymanie wykonania sprowadza się w istocie do normalnych następstw wykonania obowiązku skonkretyzowanego w zaskarżonej decyzji nakładającej obowiązek likwidacji urządzenia wodnego przez przywrócenie do stanu pierwotnego samowolnie przebudowanego rowu melioracyjnego. Przyjęcie stanowiska Sądu I. instancji prowadziłoby do automatyzmu udzielania ochrony tymczasowej w sprawach nałożenia obowiązku likwidacji urządzenia wodnego, a ustawodawca nie wprowadził takiego rozwiązania.
Obowiązek uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie oznacza, że strona może poprzestać na gołosłownych, lakonicznych oświadczeniach, tak jak to uczynił skarżący w tej sprawie. Uzasadnienie wniosku w tym zakresie sprowadza się do kwestii poniesienia bliżej nieokreślonych kosztów związanych z przebudową rowu melioracyjnego. Tego rodzaju stwierdzenia nie można ocenić w kategorii trudnych do odwrócenia skutków lub niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również stanowiska Sądu I instancji, że likwidacja urządzenia wodnego przez przywrócenie do stanu pierwotnego samowolnie przebudowanego rowu melioracyjnego prowadzi do trudnych do odwrócenia skutków. Ewentualne odtworzenie stanu poprzedniego będzie przecież możliwe, chociaż będzie się wiązało oczywiście z koniecznością poniesienia określonych kosztów. Skarżący nie wykazał przy tym, że poniesienie tego rodzaju kosztów spowoduje w jego majątku uszczerbek, który może zostać oceniony w kategorii znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Brak rzeczywistego uprawdopodobnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. uniemożliwiał uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, co uzasadniało uchylenie zaskarżonego postanowienia i odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Z tych względów i na podstawie art. 188 w związku z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz w związku art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.