III OZ 132/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie o oddaleniu wniosku o wyłączenie asesora sądowego, uznając, że kwestionowanie sposobu powołania asesora nie stanowi przesłanki do jego wyłączenia.
Skarżący złożył zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie, które oddaliło jego wniosek o wyłączenie asesora sądowego od orzekania w sprawie dotyczącej odmowy udostępnienia informacji publicznej. Skarżący kwestionował sposób powołania asesora. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, stwierdzając, że zarzuty skarżącego nie spełniają ustawowych przesłanek do wyłączenia sędziego lub asesora, a badanie niezawisłości i bezstronności w kontekście powołania asesora nie mieści się w zakresie art. 19 P.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które oddaliło wniosek o wyłączenie asesora sądowego od orzekania w sprawie dotyczącej odmowy udostępnienia informacji publicznej. Skarżący argumentował, że sposób powołania asesora przez Krajową Radę Sądownictwa stanowi podstawę do jego wyłączenia. Sąd pierwszej instancji oddalił wniosek, wskazując, że kwestionowanie sposobu powołania asesora nie jest przesłanką do jego wyłączenia zgodnie z art. 19 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił to stanowisko, podkreślając, że instytucja wyłączenia sędziego (asesora) ma na celu zapewnienie bezstronności i obiektywizmu. Sąd zaznaczył, że podstawą wyłączenia mogą być jedynie okoliczności wskazane w ustawie, a subiektywne odczucie strony co do stronniczości lub zarzuty dotyczące sposobu powołania nie są wystarczające. Ponadto, NSA powołał się na uchwałę I FPS 3/22, zgodnie z którą badanie niezawisłości i bezstronności w kontekście powołania sędziego sądu administracyjnego nie mieści się w zakresie art. 19 P.p.s.a. Sąd uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił żadnej ustawowej przesłanki wyłączenia asesora, a jego argumentacja zmierzała do rozszerzenia tych przesłanek o nieznane ustawie. W konsekwencji, zażalenie zostało oddalone.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, kwestionowanie sposobu powołania asesora sądowego nie stanowi przesłanki do jego wyłączenia od orzekania w sprawie, zgodnie z art. 19 P.p.s.a.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że instytucja wyłączenia sędziego (asesora) ma na celu zapewnienie bezstronności i obiektywizmu, a podstawą wyłączenia mogą być jedynie okoliczności wskazane w ustawie. Zarzuty dotyczące sposobu powołania asesora, zwłaszcza gdy nie wskazują na konkretne wątpliwości co do jego bezstronności w danej sprawie, nie są wystarczające. Badanie niezawisłości i bezstronności w kontekście powołania asesora nie mieści się w zakresie art. 19 P.p.s.a.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (6)
Główne
P.p.s.a. art. 19
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki wyłączenia sędziego (asesora) na wniosek strony, gdy zachodzą okoliczności mogące wywołać wątpliwości co do jego bezstronności. Zakres tego przepisu nie obejmuje badania niezawisłości i bezstronności w kontekście okoliczności powołania sędziego.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 18 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 20 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nakłada na stronę obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia sędziego (asesora).
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 197 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.u.s.a. art. 5a
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Dotyczy wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego sądu administracyjnego w kontekście okoliczności jego powołania i postępowania po powołaniu, ale nie stanowi podstawy do wyłączenia w rozumieniu art. 19 P.p.s.a.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kwestionowanie sposobu powołania asesora sądowego nie stanowi ustawowej przesłanki do jego wyłączenia. Zakres art. 19 P.p.s.a. nie obejmuje badania niezawisłości i bezstronności asesora w kontekście okoliczności jego powołania.
Odrzucone argumenty
Sposób powołania asesora przez Krajową Radę Sądownictwa stanowi podstawę do jego wyłączenia od orzekania.
Godne uwagi sformułowania
Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego (asesora) we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego (asesora) w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 P.p.s.a.), wyłączenie sędziego (asesora) następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego (asesora) - art. 19 P.p.s.a. Zakres przedmiotowy normy art. 19 P.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu.
Skład orzekający
Małgorzata Masternak - Kubiak
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego/asesora w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w szczególności w kontekście kwestionowania sposobu powołania organów sądowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie asesora sądowego i argumentacji opartej na sposobie jego powołania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z niezawisłością i bezstronnością sędziów, co jest istotne dla prawników praktyków i środowiska prawniczego.
“Czy sposób powołania asesora sądowego może być podstawą do jego wyłączenia? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OZ 132/24 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2024-03-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-03-01 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6480 Hasła tematyczne Wyłączenie sędziego Sygn. powiązane II SA/Wa 1523/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-07-18 Skarżony organ Inne Treść wyniku Oddalono zażalenie Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 18 § 1, art. 19 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1523/23 o oddaleniu wniosku o wyłączenie asesora sądowego w sprawie ze skargi M. J.. na decyzję X S.A. z siedzibą w W. z dnia 30 czerwca 2023 r. znak [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 1523/23, oddalił wniosek M. J. o wyłączenie asesora sądowego Arkadiusza Koziarskiego od orzekania w sprawie z Jego skargi na decyzję X S.A. z siedzibą w W. z dnia 30 czerwca 2023 r., znak [...], w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Oddalając wniosek o wyłączenie ww. asesora, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że kwestionowanie przez skarżącego sposobu powołania asesora na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa nie stanowi żadnej z przesłanek do wyłączenia sędziego (asesora), o których mowa w art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.". Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego (asesora) zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie (asesorzy) nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej, wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego (asesora) we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego (asesora) w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 P.p.s.a.), wyłączenie sędziego (asesora) następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego (asesora) - art. 19 P.p.s.a.. Funkcją instytucji wyłączenia sędziego (asesora) jest ochrona wymiaru sprawiedliwości oraz unikanie sytuacji, które mogłyby postawić sędziego (z przyczyn przez niego niezawinionych, a nawet od niego niezależnych) pod zarzutem kierowanych pod jego adresem nieuzasadnionych zarzutów o brak bezstronności. Podstawą wyłączenia mogą być zatem stosunki o charakterze emocjonalnym między sędzią (asesorem) a stroną, ale też osobiste powiązania gospodarcze, np. powiązania majątkowe, kredytowe (por. postanowienie NSA z dnia 11 października 2023 r. sygn. III OZ 451/23, LEX nr 3615808). Wyłączenie sędziego (asesora) na tej podstawie uwarunkowane jest wystąpieniem wątpliwości popartych konkretnymi faktami. O potrzebie wyłączenia sędziego (asesora) od rozpoznania sprawy nie może więc decydować samo subiektywne odczucie strony co do jego stronniczości, czy też, jak w tej sprawie, niewłaściwy sposób ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa. Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2023 r., sygn. I FPS 3/22 (ONSAiWSA 2023 r., nr 4, poz. 52), zakres przedmiotowy normy art. 19 P.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których stanowi art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492). Instytucje te różnią się zarówno zakresem przedmiotowym, jak i procedurą stosowania. W związku z tym, w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie mógł badać niezawisłości i bezstronności asesora w kontekście okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd meriti prawidłowo oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie asesora. Skarżący nie powołał się bowiem na żadną ustawową przesłankę wyłączenia asesora. Zgodnie natomiast z art. 20 § 1 P.p.s.a., składając wniosek o wyłączenie sędziego (asesora) należy uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Przepis powyższy nie stanowi o jakichkolwiek przyczynach, lecz o przyczynach wskazanych w art. 18 i 19 P.p.s.a. Oznacza to, że wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie, o czym prawidłowo orzekł Sąd Wojewódzki. Jednocześnie złożone przez asesora w tej sprawie oświadczenie, że nie istnieje okoliczność tego rodzaju, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego co do jego prawdziwości. Argumentacja podniesiona w zażaleniu, zmierzająca do uznania, że osoba powołana na stanowisko asesora przez tzw. "nową KRS" nie jest asesorem w świetle prawa, nie mogła odnieść zamierzonego skutku. W istocie zmierza do rozszerzenia bezwzględnych przesłanek wyłączenia sędziego (asesora) o przesłankę nieznaną ustawie, co jak wskazano powyżej jest niedopuszczalne. W rozpatrywanej sprawie zarzucana wadliwość procesu powołania asesora nie prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności. Skarżący nie wyjaśnił, w jaki sposób kwestia ta mogłyby znaleźć przełożenie na bezstronność asesora. Brak wskazania wątpliwości odnoszących się do bezstronności asesora w danej sprawie sądowoadministracyjnej powoduje, że wniosek o wyłączenie asesora jest bezzasadny. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI