III OZ 128/24

III OZ 128/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-03-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OZ 307/24 - Postanowienie NSA z 2024-12-19
III SA/Gl 883/23 - Postanowienie WSA w Gliwicach z 2024-07-08
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 86, art. 87, art. 184, art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Krajowej Reprezentacji Doktorantów na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 grudnia 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 883/23 odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Krajowej Reprezentacji Doktorantów na decyzję Rektora Politechniki Częstochowskiej z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 18 grudnia 2023 r., wydanym w sprawie o sygnaturze III SA/Gl 883/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r. poz. 1634; dalej jako "p.p.s.a.") odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi przez Krajową Reprezentację Doktorantów (dalej jako "skarżący", "KRD") na decyzję Rektora Politechniki Częstochowskiej z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, że zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2020 r., nr [...], Odwoławcza Komisja Stypendialna Doktorantów Politechniki Częstochowskiej, której Rektor Politechniki Częstochowskiej przekazał swoje uprawnienia do przyznawania stypendium rektora dla najlepszych doktorantów, nie przyznała Ł.K. (dalej jako "doktorant") stypendium rektora dla najlepszych doktorantów w roku akademickim [...]. Decyzja została doręczona doktorantowi w dniu 10 grudnia 2020 r., zaś Krajowej Reprezentacji Doktorantów – jako dopuszczonemu w sprawie uczestnikowi postępowania – w dniu 29 grudnia 2020 r. Z pouczenia zawartego w decyzji wynikało, że może ona być wzruszona w dwóch alternatywnych trybach: poprzez złożenie w terminie 14 dni wniosku do Rektora o ponowne rozpatrzenie sprawy albo poprzez wywiedzenie skargi do sądu administracyjnego w terminie 30 dni.
Pismem z 21 grudnia 2020 r. złożony został wniosek o sprostowanie pouczenia zawartego w decyzji Komisji. Postanowieniem z [...] stycznia 2021 r. organ sprostował pouczenie zawarte w zaskarżonej decyzji z [...] grudnia 2020 r., w ten sposób, że pouczenie o złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Rektora Politechniki Częstochowskiej zastąpił pouczeniem o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Odwoławczej Komisji Stypendialnej Doktorantów. Postanowienie zostało doręczone doktorantowi w dniu 19 stycznia 2021 r., zaś KRD w dniu 21 stycznia 2021 r. Postanowienie zawierało pouczenie, że termin dla strony do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy biegnie od dnia doręczenia niniejszego postanowienia zgodnie z art. 111 § 2 k.p.a.
Doktorant nie skorzystał z żadnego środka zaskarżenia decyzji Komisji z [...] grudnia 2020 r., natomiast KRD, pismem z 22 lutego 2021 r., złożyła skargę do WSA w Gliwicach. Skarga ta została zarejestrowana pod sygnaturą III SA/Gl 373/21. Postanowieniem WSA w Gliwicach z 11 października 2021 r., wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 373/21, złożona skarga została odrzucona jako wniesiona po terminie, który upływał 28 stycznia 2021 r. Po otrzymaniu powyższego postanowienia, KRD ponownie złożyła skargę na decyzję organu z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...]. Wraz ze skargą został złożony wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, w którego uzasadnieniu zwrócono uwagę na błędne pouczenie w postanowieniu z [...] stycznia 2021 r., prostującym pouczenie zawarte w zaskarżonej decyzji, które skutkowało wprowadzeniem w błąd co do biegu terminu zaskarżenia. Skarga ta została zarejestrowana pod sygnaturą III SA/Gl 1592/21.
Wyrokiem z 12 sierpnia 2022 r., wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1592/21, WSA w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję z (...) grudnia 2020 r. Wyrokiem z 7 czerwca 2023 r., wydanym w sprawie o sygn. akt III OSK 2843/22, NSA uchylił wyrok WSA w Gliwicach o sygnaturze III SA/Gl 1592/21 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, zaznaczając, że wraz ze skargą wniesioną 12 listopada 2021 r., KRD złożyła także wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, który nie został prawidłowo rozpatrzony przez Sąd pierwszej instancji. Nie wydano bowiem w tym zakresie żadnego postanowienia, odnosząc się do niego wyłącznie w uzasadnieniu wyroku. Na skutek powyższego orzeczenia NSA, sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą III SA/Gl 883/23.
Na gruncie przywołanego na wstępie postanowienia z [...] grudnia 2023 r., Sąd pierwszej instancji, odwołując się do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. i art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a., doszedł do przekonania, że wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Zaznaczone zostało, że bezspornym jest, iż uchybiono terminowi do wniesienia skargi określonemu w art. 53 § 1 p.p.s.a. Decyzję doręczono KRD w dniu 29 grudnia 2020 r., natomiast skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożono 12 listopada 2021 r. Podkreślono, że wraz z postanowieniem z [...] stycznia 2021 r. (o sprostowaniu pouczenia zawartego w zaskarżonej decyzji), doręczono KRD pouczenie, że "termin dla strony do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy biegnie od dnia doręczenia niniejszego postanowienia zgodnie z art. 111 § 2 k.p.a.". Nadto wskazano, że postanowienie to zostało doręczone KRD w dniu 21 stycznia 2021 r. Jak uznał Sąd pierwszej instancji, z powyższego pouczenia wynikało, że na nowo rozpoczął bieg jedynie termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Natomiast KRD prawdopodobnie uznała, że w dacie doręczenia postanowienia o sprostowaniu ponownie bieg rozpoczęły oba terminy, zarówno ten do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i ten do wniesienia skargi do WSA w Gliwicach. W ocenie Sądu okoliczności, które pełnomocnik strony wskazuje na uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na decyzję, są bezzasadne.
Jak zaznaczył WSA w Gliwicach, w pouczeniu zawartym w decyzji z [...] grudnia 2020 r. zostały opisane dwa tryby jej zaskarżenia. Doktorant wnioskiem z 21 grudnia 2020 r. wniósł o sprostowanie pouczenia co do trybu wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy; co do treści pouczenia o możliwości złożenia skargi do WSA w Gliwicach, nie podnosił żadnych zastrzeżeń. Zatem postanowienie o sprostowaniu z [...] stycznia 2021 r. dotyczyło jedynie prawa co do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i nie miało wpływu na termin do wniesienia skargi, który rozpoczął się w dniu doręczenia decyzji. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że zgodnie z art. 111 § 2 k.p.a. tylko w przypadku wydania postanowienia w przedmiocie uzupełnienia lub odmowy uzupełnienia decyzji, termin dla strony do wniesienia odwołania, powództwa lub skargi biegnie od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Postanowienie z [...] stycznia 2021 r. zawierało zaś sprostowanie, a nie uzupełnienie decyzji. Nadto Sąd pierwszej instancji zauważył, że KRD nie skorzystała z prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, tym samym nie dostrzeżono związku między pierwotnym błędnym pouczeniem, a rzeczywistą aktywnością procesową. Zaznaczone zostało, iż w treści wniosku o przywrócenie terminu nie wskazano żadnych okoliczności, które usprawiedliwiałaby brak wniesienia skargi w ustawowym terminie, który swój bieg rozpoczął od dnia doręczenia decyzji zawierającej pouczenie w pierwotnym brzmieniu, tj. od 29 grudnia 2020 r., a który upłynął 28 stycznia 2021 r. KRD nie dowiodła, iż powodem uchybienia terminowi była, niezależna od niej, trudna do przezwyciężenia przeszkoda.
Zażalenie na powyższe postanowienia wniosła Krajowa Reprezentacja Doktorantów, zaskarżając je w całości oraz zarzucając mu naruszenie prawa procesowego:
1. art. 49 § 1 w zw. z art. 37 § 1 w zw. z art. 183 § 2 pkt 2 in fine p.p.s.a., polegającego na zaniechaniu przez Sąd a quo wezwania zawodowego pełnomocnika organu do uzupełnienia braku formalnego pisma (odpowiedzi na skargę) przez dołączenie do akt sprawy poprawnie skonstruowanego pełnomocnictwa z podpisem właściwego mocodawcy, tj. Przewodniczącego Odwoławczej Komisji Stypendialnej Doktorantów Politechniki Częstochowskiej, lecz przyjęciu pełnomocnictwa nr [...] z dnia [...] marca 2021 r., podpisanego przez Rektora Politechniki Częstochowskiej "(...) do zastępowania Politechniki Częstochowskiej (...)" w sprawach, "(...) w których Politechnika Częstochowska jest lub będzie występować jako strona (...)", co skutkowało nieważnością postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 183 § 2 pkt 2 in fine p.p.s.a.;
2. art. 25 § 1 w zw. z art. 28 § 1 p.p.s.a. oraz art. 17 ust. 1 pkt 1 i art. 23 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz.U. 2023 r. poz. 742 ze zm.; dalej: "p.s.w.n.") w zw. z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że stroną postępowania sądowoadministracyjnego, dotyczącego decyzji wydanej przez Odwoławczą Komisję Stypendialną Doktorantów Politechniki Częstochowskiej jest Rektor Politechniki Częstochowskiej, posiadający zdolność sądową jako reprezentujący ją na zewnątrz organ osoby prawnej, jaką jest uczelnia wyższa (art. 9 ust. 1 p.s.w.n.), co skutkowało niedopuszczeniem do udziału w postępowaniu sądowym organu kolegialnego, który wydał zaskarżony akt administracyjny, a bezprawnym dopuszczeniem - w jego miejsce - organu jednoosobowego uczelni, jakim jest rektor. W związku z tym w postępowaniu przed WSA w Gliwicach nie brała udziału strona - organ administrujący, jakim jest Odwoławcza Komisja Stypendialna Doktorantów Politechniki Częstochowskiej, uprawniona do wydawania decyzji w oparciu o art. 86 ust. 3 p.s.w.n. (w związku z właściwymi przepisami prawa materialnego, dotyczącymi stypendiów), zaś brał udział Rektor Politechniki Częstochowskiej, który nie był organem właściwym do załatwienia sprawy stypendialnej, wobec czego zachodzi nieważność postępowania, o której mowa w art. 183 i 2 pkt 5 p.p.s.a., gdyż strona postępowania sądowego (organ) była pozbawiona możności obrony swych praw;
3. art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 111 § 1 in fine k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez Sąd a quo, że wydanie przez organ postanowienia, o którym mowa w art. 111 § 1 k.p.a., tj. o sprostowaniu pouczenia - z zaznaczeniem, że termin do zaskarżenia tego aktu biegnie od nowa - otwiera ponownie wyłącznie termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie otwierając jednocześnie ponownie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na tę decyzję, podczas gdy poprawna wykładnia tych norm prowadzi do wniosku odmiennego, iż wydanie postanowienia prostującego pouczenie w kwestii prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zaznaczono, że termin do złożenia tego wniosku biegnie ponownie, powoduje także ponowne rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia skargi sądowoadministracyjnej na decyzję, bowiem decyzja administracyjna nieostateczna (zaskarżalna wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy) nie może być prawomocna formalnie (wobec rzekomego upływu terminu do wniesienia na nią skargi do WSA);
4. art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a. w związku z art. 112 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie, polegające na przyjęciu, że pojęcie "bez swojej winy" użyte w art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a. nie ma zastosowania do sytuacji strony skarżącej w niniejszej sprawie (Krajowej Reprezentacji Doktorantów), gdyż "KRD nie skorzystała z prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, tym samym Sąd nie dostrzega związku między pierwotnym błędnym pouczeniem, a rzeczywistą aktywnością procesową", co skutkuje - w ocenie Sądu a quo - tym, że "przyczyna ta nie może zostać uznana za dostateczne uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu", a ponadto "nie można stwierdzić, że KRD działała z najwyższą starannością, a pomimo to dopełnienie czynności w terminie stało się obiektywnie niemożliwe", podczas gdy cały wywód Sądu jest niespójny, oparty na błędnej wykładni wskazanych w niniejszym zażaleniu norm prawnych i całkowicie pomija ocenę zupełnej wadliwości i braku staranności działań organu, który wprowadzał w błąd stronę skarżącą, błędnie prostując własne wadliwe pouczenia, a w postanowieniu prostującym zamieścił błędne informacje na temat ponownego rozpoczęcia biegu terminów procesowych, do których strona skarżąca się zastosowała. Sąd pomija zupełnie art. 112 k.p.a., który stanowi wprost, że "Błędne pouczenie w decyzji co do prawa (...) skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia". Brak jest po stronie Sądu refleksji, że aby przypisać stronie "winę", o której mowa w art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a., trzeba dokonać pogłębionej oceny sytuacji faktycznej i prawnej, w jakiej strona się znajdowała, a przede wszystkim wnikliwego zbadania, czy owej "winy" za niedokonanie przez stronę w terminie czynności procesowej - wskutek szeregu błędów - nie ponosi organ, co wykluczałoby przypisanie tej "winy" stronie. Wywód przeprowadzony przez Sąd pierwszej instancji prowadzi do wniosku, że zachowanie organu, reprezentowanego przez profesjonalistów, nie ma żadnego znaczenia, gdyż cały wysiłek Sądu zostaje skupiony na ocenie działań strony, którą jest organizacja społeczna, występująca w interesie publicznym i próbująca doprowadzić działalność organu do zgodności z prawem de facto w zastępstwie Sądu, który wcześniej nie zdecydował się - wielokrotnie kontrolując sprawę - na nałożenie na organ obowiązku wydania decyzji o przyznaniu stypendium Ł.K. - vide sprawy o sygn. akt: III SA/Gl 439/19, III SA/Gl 1156/19, III SA/Gl 373/21 i III SA/Gl 1592/21);
5. art. 153 p.p.s.a. poprzez niezwiązanie się składu orzekającego w sprawie niniejszej wiążącą oceną prawną zawartą w prawomocnym postanowieniu WSA w Gliwicach z dnia 11 października 2021 r., sygn. akt III SA/GI 373/21, którym Sąd odrzucił skargę KRD z dnia 21 lutego 2021 r., jako wniesioną z uchybieniem terminu i stwierdził wówczas, że:
a) "(...) wydane w sprawie na wniosek strony postanowienie o sprostowaniu pouczenia, wbrew zawartej w nim informacji, nie miało wpływu na termin do wniesienia skargi, który rozpoczął się w dniu doręczenia decyzji (...)";
b) "(...) kwestia braku pouczenia przez organ o terminie i sposobie wniesienia skargi, [nie ma wpływu na obowiązek odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.,] albowiem na skuteczność aktu organu administracji i bieg ustawowych terminów nie mają wpływu uchybienia w zakresie wadliwego pouczenia lub jego braku. Kwestia przyczyny w uchybieniu terminu może mieć ewentualnie znaczenie przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi na akt organu", podczas gdy dokonując obecnie kontroli wstępnej skargi WSA w Gliwicach zignorował przytoczone wyżej oceny prawne i twierdzi, że "w treści wniosku [o przywrócenie terminu do wniesienia skargi] nie wskazano żadnych okoliczności, które usprawiedliwiałaby [powinno być: usprawiedliwiałyby] brak wniesienia skargi w ustawowym terminie, który swój bieg rozpoczął od dnia doręczenia decyzji zawierającej pouczenie w pierwotnym brzmieniu [,] tj. od 29 grudnia 2020 r., a który upłynął 28 stycznia 2021 r.", a zatem okoliczności podniesione we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, związane z błędnym pouczeniem, odnoszącym się do biegu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (i immanentnie związanego z nim terminu do wniesienia skargi do sądu, czego Sąd a quo nie dostrzega), nie są obecnie dla WSA w Gliwicach istotne dla oceny winy strony w uchybieniu terminu, choć wcześniej taką ich wagę dostrzegał.
W oparciu o tak skonstruowane zarzuty, wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia WSA w Gliwicach z 18 grudnia 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 883/23 i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu Sądowi, względnie przywrócenie KRD terminu do wniesienia skargi na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Doktorantów Politechniki Częstochowskiej, nr [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. W uzasadnieniu złożonego zażalenia rozwinięto powyższe zarzuty.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności odnieść się należy do najdalej idącego zarzutu, tj. zarzutu nieważności postępowania. Krajowa Reprezentacja Doktorantów twierdzi bowiem, że stroną niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego winna być Odwoławcza Komisja Stypendialna Doktorantów Politechniki Częstochowskiej, a nie jak przyjął Sąd pierwszej instancji – Rektor Politechniki Częstochowskiej, jako że zaskarżony akt administracyjny wydany został przez ww. organ kolegialny. Biorąc pod uwagę tak przedstawiony zarzut, zauważyć należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny, w sprawie o sygnaturze akt III OSK 2843/22, zakończonej wyrokiem z dnia 7 czerwca 2023 r., na skutek którego toczy się w WSA w Gliwicach postępowanie o sygnaturze III SA/Gl 883/23, przyjął, że przymiot organu w niniejszej sprawie przysługuje Rektorowi Politechniki Częstochowskiej. W świetle powyższego podniesione zarzuty naruszenia art. 25 § 1 w zw. z art. 28 § 1 p.p.s.a. oraz art. 17 ust. 1 pkt 1 i art. 23 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. w zw. z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., a także powiązane z nimi zarzuty art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 183 § 2 pkt 2 in fine p.p.s.a. nie mogą odnieść zamierzonego skutku.
Odnosząc się z kolei do zarzutów skoncentrowanych wokół przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a., jako przepisu regulującego kwestię przywrócenia terminu wskazać należy, iż zgodnie z art. 86 i art. 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek:
1) uchybienie terminu do dokonania czynności,
2) złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu,
3) dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano,
4) uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony,
5) powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych.
Kryterium braku winy jako przesłanka przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dochowania szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 86; a ponadto postanowienia NSA z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt II GZ 549/13; 3 października 2013 r., sygn. akt I FZ 410/13, CBOiSA).
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie o to, czy trafnie Sąd pierwszej instancji ocenił, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w zakresie terminowości dokonania czynności procesowej, jaką jest wniesienie skargi. Na tak postawione pytanie należało udzielić odpowiedzi twierdzącej. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (postanowienie NSA z 18.08.2000 r., III SA 1716/99, LEX nr 45409). Ponadto, przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu, należy wziąć pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez nią działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie Sądu Najwyższego z 6.10.1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Nie można też nieuwagi lub zaniedbania zrównywać z brakiem winy (por. postanowienie NSA z 28.05.2004 r., FZ 93/04, niepubl.).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, strona skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi w przedmiotowej sprawie. Przede wszystkim podkreślić w tym miejscu należy, że wyrażona w zażaleniu ocena prawna dotycząca wniosku o przywrócenie terminu, w swojej istocie odnosi się do prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 października 2021 r., wydanego w sprawie o sygnaturze III SA/Gl 373/21, na podstawie którego odrzucono skargę Krajowej Reprezentacji Doktorantów na decyzję Rektora Politechniki Częstochowskiej z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania stypendium Ł.K.. W uzasadnieniu tego postanowienia wprost wskazane zostało, że wydane w sprawie na wniosek strony postanowienie o sprostowaniu pouczenia, wbrew zawartej w nim informacji, nie miało wpływu na termin do wniesienia skargi, który rozpoczął się w dniu doręczenia decyzji. Zaznaczenia w tym miejscu wymaga to, że powyższe postanowienie nie zostało w żaden sposób zaskarżonego przez Krajową Reprezentację Doktorantów. W miejsce wskazanego tam środka zaskarżenia, KRD złożyła bowiem skargę, która zainicjowała niniejsze postępowanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia. Argumenty podnoszone zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w złożonym zażaleniu na postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 18 grudnia 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 883/23 (uprzednio: III SA/Gl 1592/21, toczącego się w takim samym przedmiocie jak postępowanie III SA/Gl 373/21), odnoszą się do kwestii związanej z początkiem biegu terminu do wniesienia w przedmiotowej sprawie skargi do sądu administracyjnego na wydaną decyzję administracyjną i stanowią polemikę z postanowieniem WSA w Gliwicach z 11 października 2021 r., wydanym w sprawie III SA/Gl 373/21.
Istotnie zatem Sąd meriti, na gruncie zaskarżonego postanowienia, wskazał że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Argumenty strony zatem związane z kwestiami przywrócenia terminu nie mogą stanowić podstawy do ustalenia prawidłowości przywrócenia w niniejszej sprawie terminu do złożenia skargi. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (por. postanowienie NSA z 23 lipca 2021 r., sygn. akt I OZ 174/21). Trafnie zatem WSA w Gliwicach uznał, że zawarte we wniosku o przywrócenie terminu argumenty nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminowi i tym samym nie mogły stanowić podstawy do przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Nie można także zgodzić się z poglądem, że w przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji naruszył art. 153 p.p.s.a. W postanowieniu wydanym w sprawie III SA/Gl 373/21 nie dokonano przesądzającej wykładni, jak należy rozumieć zaistniałe okoliczności związane z uchybieniem terminu, w szczególności czy wniosek ten jest zasadny czy też nie. Na gruncie postanowienia wydanego w sprawie III SA/Gl 373/21 WSA w Gliwicach ograniczył się jedynie do wskazania, że kwestia ta może mieć ewentualne znaczenie przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Wskazanie takie nie stanowi w żaden sposób, jak zdaje się to rozumieć skarżąca, przesądzenia o zasadności tego wniosku, a tym samym konieczności przywrócenia tego terminu.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.