III OZ 120/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił zażalenie na postanowienie WSA o oddaleniu wniosku o wyłączenie asesora sądowego, uznając, że kwestionowanie sposobu powołania asesora nie stanowi przesłanki do jego wyłączenia.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie M. J. na postanowienie WSA w Warszawie, które oddaliło wniosek o wyłączenie asesora sądowego. Skarżący kwestionował sposób powołania asesora, argumentując, że nie spełnia on wymogów niezawisłości i bezstronności. Sąd pierwszej instancji uznał, że te argumenty nie mieszczą się w przesłankach wyłączenia sędziego. NSA podzielił to stanowisko, podkreślając, że zarzuty dotyczące sposobu powołania asesora nie są podstawą do jego wyłączenia w rozumieniu przepisów P.p.s.a., a strona musi uprawdopodobnić konkretne wątpliwości co do bezstronności.
Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał zażalenie wniesione przez M. J., redaktora naczelnego czasopisma '[...]', na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie. Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2023 r. (sygn. akt II SAB/Wa 648/22) WSA oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie asesora sądowego Lucyny Staniszewskiej od orzekania w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący argumentował, że kwestionuje sposób powołania asesora, co jego zdaniem wyklucza jego niezawisłość i bezstronność. WSA oddalając wniosek, stwierdził, że podnoszone przez skarżącego kwestie nie stanowią przesłanek do wyłączenia sędziego (asesora) określonych w art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (P.p.s.a.). NSA w składzie rozpoznającym zażalenie uznał, że nie zasługuje ono na uwzględnienie. Sąd podkreślił, że instytucja wyłączenia sędziego (asesora) ma na celu zapewnienie bezstronności i obiektywizmu. Wskazał, że wyłączenie może nastąpić z mocy prawa (art. 18 § 1 P.p.s.a.) lub na wniosek strony, gdy zachodzą okoliczności mogące wywołać wątpliwości co do bezstronności (art. 19 P.p.s.a.). NSA przywołał uchwałę I FPS 3/22, zgodnie z którą art. 19 P.p.s.a. nie obejmuje badania wymogów niezawisłości i bezstronności w kontekście okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego. Sąd stwierdził, że skarżący nie powołał się na żadną ustawową przesłankę wyłączenia, a zgodnie z art. 20 § 1 P.p.s.a. należy uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Argumentacja skarżącego, zmierzająca do rozszerzenia przesłanek wyłączenia o kwestie związane z procesem powołania asesora przez tzw. "nową KRS", została uznana za niedopuszczalną. NSA uznał, że wadliwość procesu powołania asesora nie prowadzi automatycznie do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności, a skarżący nie wykazał, w jaki sposób miałoby to wpłynąć na bezstronność asesora w konkretnej sprawie. W konsekwencji, NSA oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, kwestionowanie sposobu powołania asesora, w tym jego powiązania z Krajową Radą Sądownictwa, nie stanowi ustawowej przesłanki do wyłączenia sędziego (asesora) na podstawie art. 19 P.p.s.a.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że przepisy P.p.s.a. dotyczące wyłączenia sędziego (asesora) nie obejmują badania wymogów niezawisłości i bezstronności w kontekście okoliczności towarzyszących jego powołaniu. Strona musi uprawdopodobnić konkretne wątpliwości co do bezstronności, a nie tylko subiektywne odczucie lub zarzuty dotyczące procesu nominacji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (6)
Główne
P.p.s.a. art. 19
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki wyłączenia sędziego na wniosek strony, gdy zachodzą okoliczności mogące wywołać wątpliwości co do bezstronności.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 18 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki wyłączenia sędziego z mocy prawa.
P.p.s.a. art. 20 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nakłada na stronę obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia sędziego.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA w przedmiocie zażalenia.
P.p.s.a. art. 197 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA w przedmiocie zażalenia.
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 5a
Dotyczy wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Argumentacja NSA, że kwestionowanie sposobu powołania asesora przez KRS nie stanowi przesłanki do jego wyłączenia na podstawie art. 19 P.p.s.a. Podkreślenie obowiązku strony do uprawdopodobnienia konkretnych wątpliwości co do bezstronności asesora.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącego, że sposób powołania asesora przez tzw. "nową KRS" wyklucza jego niezawisłość i bezstronność. Próba rozszerzenia ustawowych przesłanek wyłączenia sędziego (asesora) o kwestie proceduralne związane z jego powołaniem.
Godne uwagi sformułowania
Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego (asesora) we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego (asesora) w rozpoznaniu określonej sprawy. O potrzebie wyłączenia sędziego (asesora) od rozpoznania sprawy nie może więc decydować samo subiektywne odczucie strony co do jego stronniczości, czy też, jak w tej sprawie, niewłaściwy sposób ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa. zakres przedmiotowy normy art. 19 P.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu
Skład orzekający
Małgorzata Masternak - Kubiak
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów P.p.s.a. dotyczących wyłączenia sędziego (asesora) w kontekście sposobu jego powołania, zwłaszcza w sprawach dotyczących informacji publicznej i bezczynności organów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie asesora i nie stanowi ogólnej wykładni przepisów o niezawisłości sędziowskiej w każdym kontekście.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego – wyłączenia sędziego (asesora) – oraz odnosi się do kwestii powiązanych z Krajową Radą Sądownictwa, co może być interesujące dla prawników i osób śledzących wymiar sprawiedliwości.
“Czy sposób powołania asesora przez KRS może być podstawą do jego wyłączenia? NSA odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OZ 120/24 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2024-03-19 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-02-26 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6480 658 Hasła tematyczne Wyłączenie sędziego Sygn. powiązane II SAB/Wa 648/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-06-04 III OSK 2419/24 - Wyrok NSA z 2025-11-12 Skarżony organ Prezes Sądu Treść wyniku Oddalono zażalenie Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 18 § 1, art. 19 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. J. - redaktora naczelnego czasopisma "[...]" na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2023 r. sygn. akt II SAB/Wa 648/22 o oddaleniu wniosku o wyłączenie asesora sądowego w sprawie ze skargi M. J. - redaktora naczelnego czasopisma "[...]" na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 grudnia 2023 r., sygn. akt II SAB/Wa 648/22, oddalił wniosek M. J. - redaktora naczelnego czasopisma "[...]" (dalej: "skarżący") o wyłączenie asesora sądowego Lucyny Staniszewskiej od orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Oddalając wniosek o wyłączenie ww. asesora, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że kwestionowanie przez skarżącego sposobu powołania asesora na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa nie stanowi żadnej z przesłanek do wyłączenia sędziego (asesora), o których mowa w art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.". Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego (asesora) zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie (asesorzy) nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej, wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego (asesora) we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego (asesora) w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 P.p.s.a.), wyłączenie sędziego (asesora) następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego (asesora) - art. 19 P.p.s.a.. Funkcją instytucji wyłączenia sędziego (asesora) jest ochrona wymiaru sprawiedliwości oraz unikanie sytuacji, które mogłyby postawić sędziego (z przyczyn przez niego niezawinionych, a nawet od niego niezależnych) pod zarzutem kierowanych pod jego adresem nieuzasadnionych zarzutów o brak bezstronności. Podstawą wyłączenia mogą być zatem stosunki o charakterze emocjonalnym między sędzią (asesorem) a stroną, ale też osobiste powiązania gospodarcze, np. powiązania majątkowe, kredytowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2023 r. III OZ 451/23, LEX nr 3618808). Wyłączenie sędziego (asesora) na tej podstawie uwarunkowane jest wystąpieniem wątpliwości popartych konkretnymi faktami. O potrzebie wyłączenia sędziego (asesora) od rozpoznania sprawy nie może więc decydować samo subiektywne odczucie strony co do jego stronniczości, czy też, jak w tej sprawie, niewłaściwy sposób ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa. Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2023 r., sygn I FPS 3/22 (ONSAiWSA 2023, nr 4, poz. 52), zakres przedmiotowy normy art. 19 P.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których stanowi art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492). Instytucje te różnią się zarówno zakresem przedmiotowym, jak i procedurą stosowania. W związku z tym, w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie mógł badać niezawisłości i bezstronności asesora w kontekście okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd meriti prawidłowo oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie asesora. Skarżący nie powołał się bowiem na żadną ustawową przesłankę wyłączenia asesora. Zgodnie natomiast z art. 20 § 1 P.p.s.a., składając wniosek o wyłączenie sędziego (asesora) należy uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Przepis powyższy nie stanowi o jakichkolwiek przyczynach, lecz o przyczynach wskazanych w art. 18 i art. 19 P.p.s.a. Oznacza to, że wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie, o czym prawidłowo orzekł Sąd Wojewódzki. Jednocześnie złożone przez asesora w tej sprawie oświadczenie, że nie istnieje okoliczność tego rodzaju, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego co do jego prawdziwości. Argumentacja podniesiona w zażaleniu, zmierzająca do uznania, że osoba powołana na stanowisko asesora przez tzw. "nową KRS" nie jest asesorem w świetle prawa, nie mogła odnieść zamierzonego skutku. W istocie zmierza do rozszerzenia bezwzględnych przesłanek wyłączenia sędziego (asesora) o przesłankę nieznaną ustawie, co jak wskazano powyżej jest niedopuszczalne. W rozpatrywanej sprawie zarzucana wadliwość procesu powołania asesora nie prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności. Skarżący nie wyjaśnił, w jaki sposób kwestia ta mogłyby znaleźć przełożenie na bezstronność asesora. Brak wskazania wątpliwości odnoszących się do bezstronności asesora w danej sprawie sądowoadministracyjnej powoduje, że wniosek o wyłączenie asesora jest bezzasadny. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI