III OZ 118/23

III OZ 118/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-03-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
III OZ 505/22 - Postanowienie NSA z 2022-09-06
II SA/Łd 528/21 - Wyrok WSA w Łodzi z 2022-01-21
III OSK 1009/23 - Wyrok NSA z 2024-11-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przywrócono termin
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 87  par.  2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 528/21 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 528/21 w sprawie ze skargi M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 14 kwietnia 2021 r., nr SKO.4170.7.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 9 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 528/21, odmówił M.M. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że postanowieniem z dnia 13 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 528/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę kasacyjną M.M. z powodu nieusunięcia braków formalnych w ustawowym terminie.
W dniu 7 czerwca 2022 r. pełnomocnik skarżącego wnosiła o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej podnosząc, że wiedzę o wezwaniu sądu do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej powziął w dniu 1 czerwca 2022 r., tj. w dniu odebrania postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej.
Zdaniem pełnomocnika skarżącego w sprawie istotne znaczenie mają następujące okoliczności:
1. Przesyłka o nr 00859007731336585226 została nadana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na adres Kancelarii Radcy Prawnego [...]. Z informacji uzyskanych z pisma sądowego odebranego 1 czerwca 2022 r. oraz akt sądowych sprawy wynika, że przesyłka była awizowana 31 marca 2022 r., ze względu na niepodjęcie w terminie została 19 kwietnia 2022 zwrócona do nadawcy.
2. Przesyłka nie została doręczona w siedzibie Kancelarii, w skrzynce pocztowej przynależącej do lokalu zlokalizowanej wewnątrz budynku, do którego wchodzi się drzwiami zaopatrzonymi w domofon nie pozostawiono również zawiadomień o możliwości odbioru przesyłki w Urzędzie Pocztowym.
3. W związku z tym, że w tym okresie pełnomocnik nie dokonywała odbioru żadnych innych przesyłek z UP nie miała możliwości dowiedzenia się o rzekomo pozostawionej w UP przesyłce sądowej także bezpośrednio w UP.
4. W dniu 31 marca 2022 r. pełnomocnik skarżącego przebywała na zwolnieniu lekarskim trwającym do 4 kwietnia 2022 r., w związku z tym nie była w tym dniu obecna w Kancelarii, podczas gdy już 8 kwietnia 2022 r. była obecna w godzinach 8:30/9 do godz. 12. Jednakże ani 31 marca 2022 r. ani też 8 kwietnia 2022 r. nie pozostawiono w Kancelarii, ani w skrzynce pocztowej awiza dotyczącego przesyłki.
5. W okresie, w którym miała być awizowana przesyłka, rejon, w którym znajduje się Kancelaria był obsługiwany przez listonosza, któremu nie przynależy ten rejon (listonosza, który w zastępstwie wykonywał czynności). Informację tę potwierdziła Naczelnik Urzędu 21 na podstawie danych z systemu wewnętrznego poczty.
6. Listonosz, który w zastępstwie nieobecnego listonosza wykonywał czynności doręczeń nie pozostawił w skrzynce pocztowej zawiadomień o możliwości odebrania przesyłek. Co istotne, z informacji uzyskanych od innego prawnika prowadzącego Kancelarię w tym lokalu wynika, iż w tym okresie widoczny był chaos i nieprawidłowości w doręczeniach, bowiem w przypadku przesyłki adresowanej do niego nie pozostawiono pierwszego zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w Urzędzie Pocztowym, a dopiero o pozostawionej przesyłce dowiedział się z drugiego awizo pozostawionego w skrzynce pocztowej.
Nieprawidłowości w procedurze doręczania przesyłki potwierdzają również informacje zawarte na kopercie niedoręczonej przesyłki (zwróconej do akt sprawy). Po pierwsze, na kopercie stempel o awizowaniu przesyłki zawiera nieczytelny znak nieprzypominający nawet parafki podpisu (uniemożliwia weryfikację kto sporządził powyższe) oraz nie zawiera informacji o pozostawieniu zawiadomienia w skrzynce pocztowej. Po drugie, powtórne awizowanie (jak wynika z danych ze strony internetowej poczty umożliwiającej śledzenie przesyłek) nastąpiło o 7:53, a zatem przed rozpoczęciem godzin pracy Urzędu, a także godzin pracy listonosza, co czyni podjęcie próby doręczenia przesyłki/zawiadomienia niemożliwą faktycznie (powtórne awizowanie odznaczono jedynie w systemie). Po trzecie, na kopercie zarówno stempel, podpis, w tym kolor użytego długopisu wskazuje, że zarówno stempel o awizowaniu w dniu 8 kwietnia jak i o zwrocie przesyłki oraz podpis dokonane były przez tą samą osobę w tym samym czasie, tj. prawdopodobnie w dniu daty zwrotu przesyłki, a nie w dniu awizowania. Po czwarte - co istotne i dyskwalifikujące uznanie przesyłki jako "prawidłowo" doręczonej - na formularzu potwierdzenia odbioru (załączonym do akt sprawy wraz ze zwróconą przesyłką) widnieje informacja o pozostawieniu przesyłki w Urzędzie Pocztowym nr 20, tj. Urzędzie Pocztowym znajdującym się na ul. [...], tj. w innym rejonie miasta, a nie w Urzędzie 21 (położonym przy ul. [...]) obsługującym rejon, w którym położona jest Kancelaria.
Te wszystkie nieprawidłowości wskazują, że usługa pocztowa nie została należycie wykonana, w efekcie czego przesyłka nie została doręczona do adresata. Zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w UP nie zostały pozostawione w skrzynce adresata, ponadto błędnie wskazano nr Urzędu Pocztowego, w którym przesyłka miała być pozostawiona. Awizowania zostały odznaczone jedynie w systemie wewnętrznym poczty, co nie znalazło odzwierciedlenia w równoległych faktycznych czynnościach doręczeniowych.
W związku z tym pełnomocnik skarżącego w dniu 7 czerwca 2022 r. wniosła reklamację na świadczenie usługi pocztowej w odniesieniu do ww. przesyłki.
W ocenie pełnomocnika skarżącego okoliczności sprawy dają podstawy do stwierdzenia, iż skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu oraz przemawiają za przywróceniem terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, na podstawie art. 87 ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 325, dalej P.p.s.a.). Szereg nieprawidłowości, których dopuścił się operator pocztowy w wykonywaniu czynności doręczenia przesyłki, spowodował, że dopełnienie wymaganej przez sąd czynności było niemożliwe z przyczyn niezależnych, których nie można było przezwyciężyć nawet przy użyciu największego wysiłku jakiego w danych okolicznościach można racjonalnie oczekiwać. Nie można bowiem wymagać od pełnomocnika by najwyższa staranność w wykonywaniu przez niego czynności zawodowych miała sprowadzać się do "dyżurowania" w UP w celu monitorowania czy pozostawiono jakieś przesyłki pocztowe, co do których operator nie pozostawił informacji o awizowaniu. Tym bardziej, że przesyłka - zgodnie z adnotacją na zwrotnym potwierdzeniu odbioru - miała być pozostawiona w UP nie znajdującym się w rejonie, który obsługuje Kancelarię. Ani pełnomocnik, ani strona w imieniu, której pełnomocnik działa nie może odpowiadać za skutki działania/niedziałania czy też nienależytego działania podmiotu trzeciego (poczty), czyli instytucji, która de facto w imieniu państwa ma realizować określone zadania z zakresu użyteczności publicznej. Wprawdzie w wieloletniej praktyce pełnomocnikowi nie zdarzyły się wcześniej sytuacje niedoręczenia przesyłki pocztowej, nie mniej jednak w praktyce działania poczty polskiej nie są to odosobnione przypadki kiedy do adresata nie docierają awiza (i pierwsze i drugie). Pomimo tego operator pocztowy nie wprowadził dotychczas żadnych instrumentów pozwalających na udowodnienie faktycznej realizacji określonych obowiązków przez swojego pracownika doręczającego przesyłki. W przypadku gdy przepisy przewidują fikcję doręczeni,a także w sytuacji nieodebrania przesyłki przez adresata, a więc daleko idące skutki prawne, poczta winna przewidzieć system monitorowania faktycznych czynności doręczeniowych listonoszy tak by była w stanie przedstawić dowody faktycznego wykonania usługi doręczenia poprzez faktyczne zawiadomienie adresata o przesyłce. Z tego względu nie można wymagać by konsekwencje nienależytego wykonywania obowiązków służbowych przez doręczycieli operatora przerzucać na inne podmioty, które mają być "beneficjentami" tych usług i działają w zaufaniu do instytucji realizującej swoiste zadania publiczne na rzecz zbiorowości. Nieprawidłowości stwierdzone w doręczeniu (w szczególności niedostarczenie do skrzynki pocztowej zawiadomień o pozostawieniu przesyłki, a także wskazanie błędnego nr UP, w którym pozostawiono przesyłkę) podważają zaufanie do tej instytucji, a przede wszystkim podważają skuteczność doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi. Dla skutecznego doręczenia pisma stronie, konieczne jest by operator pocztowy przechowywał przesyłkę przez 14 dni w swojej placówce, przy czym o tym fakcie powinien powiadomić adresata, pozostawiając awizo. W przypadku kwestionowanego doręczenia okoliczności sprawy, w tym treść zwrotnego potwierdzenia odbioru (w aktach sprawy) wskazują, iż nie dopełniono wszystkich wskazanych przez przepisy warunków pozwalających na stwierdzenie skuteczności doręczenia. Jak już wskazywano, na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wskazano, że z powodu niemożności doręczenia przesyłki pozostawiono ją w Urzędzie Pocztowym nr 20, podczas gdy Urząd Pocztowy obsługujący Kancelarię ma nr 21 i znajduje się całkowicie w innym rejonie miasta niż wskazany nr 20. Ponadto ani na przesyłce ani na zwrotnym potwierdzeniu odbioru doręczyciel nie zamieścił czytelnej informacji, czy i gdzie pozostawił informację o możliwości odbioru przesyłki w placówce UP. Przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi nie została prawidłowo awizowana, o czym świadczy niepozostawienie w skrzynce pocztowej pierwszego i drugiego awiza, a także nieodnotowanie na "niedoręczonej" przesyłce informacji o miejscu pozostawienia awiza, a także błędne wskazanie na potwierdzeniu odbioru nr placówki pocztowej, w której przesyłka mogła być odebrana. Te wszystkie nieprawidłowości w wystarczającym stopniu uprawdopodobniają, iż niezachowanie terminu do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej nastąpiło bez winy pełnomocnika skarżącego i skarżącego.
Postanowieniem z dnia 6 września 2022 r., sygn. akt III OZ 505/22, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 maja 2022 r., sygn. akt 528/21, o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że twierdzenie pełnomocnika skarżącego, że awizo nie zostało mu w ogóle pozostawione, nie znajduje oparcia w aktach sprawy. Z koperty i zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdujących się w aktach sprawy wynika, że pierwszą próbę doręczenia przesyłki doręczyciel podjął 31 marca 2022 r., powtórne awizo miało miejsce 8 kwietnia 2022 r., a następnie przesyłkę pozostawiono w określonej placówce pocztowej. Zawiadomienie o dokonaniu powyższych czynności pozostawiono w skrzynce pocztowej pełnomocnika skarżącego, o czym świadczy druk zwrotnego potwierdzenia odbioru, opatrzony datą, podpisem doręczyciela oraz urzędową pieczęcią z datownikiem placówki pocztowej. Termin do odbioru tej przesyłki upływał więc w dniu14 kwietnia 2022 r. W ocenie NSA, skarżący zmierza do obalenia domniemania skuteczności doręczenia zastępczego jedynie na podstawie własnego twierdzenia, że awizo nie zostało pozostawione przez doręczyciela, co godzi w samą istotę instytucji doręczenia zastępczego. Uwzględnienie argumentacji skarżącego prowadziłoby bowiem do niedopuszczalnego rozszerzenia możliwości obalenia skuteczności doręczenia zastępczego jedynie przez niepoparte niczym twierdzenie, że doręczyciel nie pozostawił awiza. Twierdzenia skarżącego o prawdopodobnych przyczynach braku awiza w skrzynce pocztowej są jednostronne, mające charakter polemiczny, a na ich poparcie nie przedstawił on przekonywujących dowodów. Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 P.p.s.a. może być obalone jedynie wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością, co w tej sprawie nie miało miejsca, gdyż świadectwo faktu i daty awizowanej przesyłki nie zostało dotychczas skutecznie obalone. Z tych też przyczyn NSA uznał, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił skuteczność doręczenia pełnomocnikowi skarżącego wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. W konsekwencji zasadnie uznał, że skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu.
Przy piśmie z dnia 3 października 2022 r. pełnomocnik skarżącego przedłożyła kopię pisma reklamacyjnego z dnia 25 sierpnia 2022 r. skierowanego do Poczty Polskiej, a następnie przy piśmie z dnia 10 października 2022 r. przedłożyła kopię pisma Poczty Polskiej z dnia 29 września 2022 r. (z którego wynikało, że odpowiedź na reklamację z dnia 7 czerwca 2022 r. przesłano drogą elektroniczną 28 czerwca 2022 r., na adres mailowy pełnomocnika skarżącego) oraz kopię kolejnego pisma reklamacyjnego pełnomocnika skarżącego do Poczty Polskiej z dnia 10 października 2022 r. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego oświadczyła, że wbrew twierdzeniom Poczty Polskiej nie udzielono jej żadnej odpowiedzi na pismo z dnia 7 czerwca 2022 r., stanowiącego reklamację usługi pocztowej, co jest równoznaczne z uwzględnieniem reklamacji.
Zarządzeniem sędziego z dnia 25 października 2022 r., pełnomocnik skarżącego wezwany został do nadesłania odpowiedzi Poczty Polskiej S.A. w Warszawie na reklamację usługi pocztowej z dnia 7 czerwca 2022 r. – w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pełnomocnik skarżącego po raz kolejny oświadczyła, że nie udzielono jej żadnej odpowiedzi na wniesioną w dniu 7 czerwca 2022 r. reklamację oraz, że podtrzymuje dotychczasowe wnioski. Jednocześnie powołując się na § 9, § 13 i § 14 rozporządzenia z dnia 26 listopada 2013 r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej (Dz. U. 2019 r., poz. 474) pełnomocnik skarżącego stwierdziła, że brak udzielenia odpowiedzi na reklamację w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania przesyłką poleconą skutkuje uznaniem reklamacji.
Następnie WSA w Łodzi wyjaśnił, że zgodnie z art. 85 P.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w myśl art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej musi jednak spełniać warunki określone w art. 87 § 1, § 2 i § 4 P.p.s.a., a zatem pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do usunięcia braków skargi kasacyjnej wnosi się w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Po drugie, we wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Po trzecie, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej uzależnione jest od kryterium braku winy, zatem strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, okoliczności powołane przez pełnomocnika skarżącego nie usprawiedliwiają uchybienia terminowi do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej w ustawowym terminie. Do okoliczności mogących stanowić podstawę do przywrócenia terminu zalicza się tylko takie, które mają charakter nagły, niespodziewany, od nikogo niezależny. W orzecznictwie podkreśla się, że za brak winy uważa się sytuację, gdy zainteresowany nie był w stanie pokonać przeszkody przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. Do takich przeszkód zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Tymczasem, jak wynika z uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu, pełnomocnik skarżącego tłumaczy uchybienie terminu faktem wadliwego świadczenia usługi pocztowej przez Pocztę Polską S.A., co w konsekwencji skutkowało nieodebraniem przesyłki zawierającej wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej. Nie jest to jednak okoliczność uzasadniająca przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej. Owszem wadliwe świadczenie usługi pocztowej może być przesłanką do przywrócenia terminu, ale tylko i wyłącznie wtedy, gdy będzie miało to bezpośredni wpływ na jego uchybienie. Innymi słowy fakt wadliwie wykonanej usługi pocztowej mógłby uzasadniać przywrócenie terminu tylko w sytuacji, gdyby pełnomocnik skarżącego w terminie nadała przesyłkę zawierającą brakujące odpisy skargi kasacyjnej, ale z winy operatora pocztowego nadanie tej przesyłki zostałoby zarejestrowane po terminie.
W niniejszej sprawie, w treści składanych do sprawy pism pełnomocnik nie kwestionuje usługi pocztowej polegającej na nadaniu przesyłki zawierającej brakujące odpisy skargi kasacyjnej, lecz usługę pocztową w zakresie doręczenia jej wezwania do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej. Jest to zatem równoznaczne z próbą obalenia domniemania fikcji doręczenia, o której mowa w art. 73 § 1-4 P.p.s.a. Jednakże w tej kwestii wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny, który w postanowieniu z dnia 6 września 2022 r., sygn. akt III OZ 505/22, na podstawie tych samych okoliczności faktycznych jednoznacznie stwierdził, że świadectwo faktu i daty awizowanej przesyłki nie zostało skutecznie obalone. Natomiast w świetle art. 170 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest tym rozstrzygnięciem Sądu II instancji oraz zawartym w jego uzasadnieniu stanowiskiem.
W tym stanie rzeczy, pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobniła w należyty sposób, że przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu do usunięcia braków formalnych skargi była od niej niezależna, a skoro tak, to pełnomocnik skarżącego nie wykazała należytej staranności w prowadzeniu spraw swoich spraw, a w konsekwencji braku winy w uchybieniu terminu do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej.
Z powyższym postanowieniem nie zgodził się skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, ewentualnie: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Ponadto skarżący, na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a., wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu: pisma z dnia 9 grudnia 2022 r. stanowiącego odpowiedź Poczty Polskiej oraz pisma z dnia 13 grudnia 2022 r. do Poczty Polskiej - na okoliczność nierozpatrzenia reklamacji usługi pocztowej w trybie i na zasadach określonych w przepisach, tym samym uznania reklamacji za uzasadnioną. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
1. art. 73 § 2 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącego;
2. art. 86 § 2 w związku z art. 87 § 2 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu nie zostały uprawdopodobnione;
3. art. 106 § 3 i § 5 P.p.s.a. w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez brak przeprowadzenia zawnioskowanych przez skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu dowodów, a w szczególności brak zainicjowania przez WSA w Łodzi postępowania reklamacyjnego w przedmiocie nienależytego wykonania usługi pocztowej przez Pocztę Polską związanej z przesyłką rejestrowaną o nr 00859007731336585226 oraz brak zobowiązania Poczty Polskiej do udzielenia informacji w przedmiocie okoliczności związanych z wykonaniem kwestionowanej usługi, pomimo że okoliczności te - w przypadku zakwestionowania stanowiska skarżącego przedstawionego we wniosku o przywrócenie terminu - mają podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi,
4. pominięcie dowodów w postaci reklamacji usługi pocztowej i skargi na czynności listonosza doręczonych Sądowi pierwszej instancji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu oraz pism stanowiących odpowiedzi Poczty Polskiej oraz pominięcie dowodu znajdującego się w aktach sprawy w postaci formularza potwierdzenia odbioru przesyłki, pomimo iż wynikają z nich jednoznacznie nieprawidłowości wykonania usługi doręczenia kwestionowanej przesyłki, uznanie reklamacji usługi pocztowej za zasadną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do art. 86 § 1 P.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Jak stanowi art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.).
Z powyższych przepisów wynika, że przywrócenie terminu jest możliwe pod następującymi warunkami: 1) nastąpiło uchybienie terminu do dokonania czynności, 2) strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 3) dokonała jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 4) uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 5) w wyniku uchybienia terminu powstały dla strony ujemne skutki procesowe.
W rozpoznawanej sprawie sporne jest to, czy pełnomocnik skarżącego uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Jako przesłankę braku winy pełnomocnik powołała okoliczność, że nie otrzymała wezwania do uzupełnienia braków, ponieważ przesyłka zawierająca to wezwanie nie była prawidłowo awizowana (nie otrzymała awiza).
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Domniemanie to może być jednak obalone. Obalenie domniemania doręczenia nie neguje przy tym dokonania doręczenia, lecz prowadzi do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z doręczeniem w zakresie biegu terminu. Oznacza to, że jeśli dokonano doręczenia zgodnie z wymogami art. 73 P.p.s.a., mimo że adresat nie został powiadomiony o adresowanym do niego piśmie, może się on uchylić od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. Jednym ze sposobów obalenia tego domniemania jest przeprowadzenie postępowania reklamacyjnego. We wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego wykazała, że wszczęła postępowanie reklamacyjne, jak również wystąpiła ze skargą na czynności listonosza. Zwróciła uwagę, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru błędnie wskazano placówkę pocztową, w której przesyłka mogła być odebrana. Placówka ta znajdowała się w innym rejonie niż ten, który obsługuje Kancelarię. Ponadto podniosła, że z informacji o śledzeniu przesyłki wynika, że powtórne awizowanie nastąpiło przed rozpoczęciem pracy placówki pocztowej (7:53), jak również godzin pracy Kancelarii, co czyni podjęcie próby doręczenia przesyłki/ zawiadomienia o awizowaniu niemożliwą faktycznie. Powyższe działania świadczą, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, o nieprawidłowych praktykach pracowników poczty w doręczaniu przesyłek, a tym samym podważają skuteczność doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Uznać zatem należy, że pełnomocnik skarżącego uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu. Prawdopodobne jest bowiem, że listonosz nie pozostawił awiza w skrzynce pocztowej. Strona nie może bowiem ponosić negatywnych konsekwencji za nienależyte działanie osób trzecich. Tym samym odmowa przywrócenia terminu na podstawie art. 87 § 2 P.p.s.a. była niezasadna.
Z tych względów, na podstawie art. 188 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. i na podstawie art. 87 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.