III OZ 116/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił zażalenie na postanowienie WSA o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego, uznając, że kwestionowanie sposobu powołania sędziego nie stanowi przesłanki do jego wyłączenia.
NSA rozpatrzył zażalenie M. J. na postanowienie WSA w Krakowie, które oddaliło wniosek o wyłączenie sędziego z powodu wątpliwości co do sposobu jego powołania przez Krajową Radę Sądownictwa. Sąd pierwszej instancji uznał, że nie zachodzą przesłanki z art. 19 P.p.s.a. NSA podzielił to stanowisko, podkreślając, że sama wątpliwość co do bezstronności, niepoparta konkretnymi faktami, nie jest podstawą do wyłączenia sędziego, a kwestie związane z powołaniem sędziego nie mieszczą się w zakresie art. 19 P.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie M. J., redaktora naczelnego czasopisma '[...]', na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 stycznia 2024 r. (sygn. akt II SAB/Kr 234/23). WSA oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego WSA Moniki Niedźwiedź od orzekania w sprawie dotyczącej bezczynności Prezesa Sądu Rejonowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący argumentował potrzebę wyłączenia sędziego kwestionując sposób jego powołania przez Krajową Radę Sądownictwa. NSA uznał, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo oddalił wniosek, ponieważ skarżący nie powołał się na żadną ustawową przesłankę wyłączenia sędziego. Sąd podkreślił, że instytucja wyłączenia sędziego ma na celu zapewnienie bezstronności i obiektywizmu, a podstawą wyłączenia mogą być jedynie okoliczności wskazane w ustawie (art. 18 i 19 P.p.s.a.). NSA przywołał uchwałę I FPS 3/22, zgodnie z którą zakres art. 19 P.p.s.a. nie obejmuje badania niezawisłości i bezstronności sędziego w kontekście okoliczności jego powołania. Sąd stwierdził, że samo subiektywne odczucie strony co do stronniczości sędziego lub wadliwość procesu powołania nie stanowi podstawy do wyłączenia, jeśli nie towarzyszą temu konkretne fakty wskazujące na brak bezstronności w danej sprawie. W związku z tym, zażalenie zostało oddalone.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, kwestionowanie sposobu powołania sędziego nie stanowi przesłanki do jego wyłączenia od orzekania.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że podstawą wyłączenia sędziego są okoliczności wskazane w art. 18 i 19 P.p.s.a., a samo subiektywne odczucie strony lub wadliwość procesu powołania, bez konkretnych faktów wskazujących na brak bezstronności w danej sprawie, nie jest wystarczające. Zakres art. 19 P.p.s.a. nie obejmuje badania niezawisłości i bezstronności w kontekście okoliczności powołania sędziego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (6)
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 18 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 19
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres przedmiotowy normy art. 19 P.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu.
P.p.s.a. art. 20 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 197 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.u.s.a. art. 5a
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kwestionowanie sposobu powołania sędziego przez tzw. "nową KRS" nie stanowi ustawowej przesłanki do jego wyłączenia. Brak konkretnych faktów wskazujących na wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zakres art. 19 P.p.s.a. nie obejmuje badania niezawisłości i bezstronności sędziego w kontekście okoliczności jego powołania.
Odrzucone argumenty
Sposób powołania sędziego przez "nową KRS" jest wadliwy i powinien stanowić podstawę do jego wyłączenia.
Godne uwagi sformułowania
Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 P.p.s.a.), wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego (art. 19 P.p.s.a.). Zakres przedmiotowy normy art. 19 P.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu. Argumentacja podniesiona w zażaleniu, zmierzająca do uznania, że osoba powołana na stanowisko sędziego przez tzw. "nową KRS" nie jest sędzią w świetle prawa, nie mogła odnieść zamierzonego skutku. W istocie zmierza do rozszerzenia bezwzględnych przesłanek wyłączenia sędziego (art. 18 P.p.s.a.) o przesłankę nieznaną ustawie, co jak wskazano powyżej jest niedopuszczalne.
Skład orzekający
Małgorzata Masternak-Kubiak
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w szczególności w kontekście kwestionowania sposobu powołania sędziego przez Krajową Radę Sądownictwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której podstawą wniosku o wyłączenie sędziego jest wyłącznie sposób jego powołania, a nie konkretne okoliczności wpływające na jego bezstronność w danej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ustrojowego dotyczącego niezawisłości sędziowskiej i sposobu powoływania sędziów, co jest tematem budzącym zainteresowanie prawników i opinii publicznej.
“Czy sposób powołania sędziego może być podstawą do jego wyłączenia? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OZ 116/24 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2024-03-19 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-02-23 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6480 658 Hasła tematyczne Wyłączenie sędziego Sygn. powiązane II SAB/Kr 234/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2025-03-05 III OZ 342/24 - Postanowienie NSA z 2024-09-20 Skarżony organ Prezes Sądu~Prezes Sądu Treść wyniku Oddalono zażalenie Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 18 § 1, art. 19 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. J. - redaktora naczelnego czasopisma "[...]" na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 stycznia 2024 r. sygn. akt II SAB/Kr 234/23 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi M. J. - redaktora naczelnego czasopisma "[...]" na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla [...] w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 16 stycznia 2024 r., sygn. akt II SAB/Kr 234/23, oddalił wniosek M. J. - redaktora naczelnego czasopisma "[...]" (dalej: "skarżący") o wyłączenie sędziego WSA Moniki Niedźwiedź od orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla [...] w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Oddalając wniosek o wyłączenie sędziego, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że kwestionowanie przez skarżącego sposobu powołania ww. sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa nie stanowi żadnej z przesłanek do wyłączenia sędziego, o których mowa w art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.". Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej, wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 P.p.s.a.), wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego (art. 19 P.p.s.a.). Funkcją instytucji wyłączenia sędziego jest ochrona wymiaru sprawiedliwości oraz unikanie sytuacji, które mogłyby postawić sędziego (z przyczyn przez niego niezawinionych, a nawet od niego niezależnych) pod zarzutem kierowanych pod jego adresem nieuzasadnionych zarzutów o brak bezstronności. Podstawą wyłączenia mogą być zatem stosunki o charakterze emocjonalnym między sędzią a stroną, ale też osobiste powiązania gospodarcze, np. powiązania majątkowe, kredytowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2023 r. sygn. III OZ 451/23, LEX nr 3618808). Wyłączenie sędziego na tej podstawie uwarunkowane jest wystąpieniem wątpliwości popartych konkretnymi faktami. O potrzebie wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy nie może więc decydować samo subiektywne odczucie strony co do jego stronniczości, czy też, jak w tej sprawie, niewłaściwy sposób ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa. Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2023 r., sygn. I FPS 3/22, (ONSAiWSA 2023, nr 4, poz. 52), zakres przedmiotowy normy art. 19 P.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których stanowi art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492). Instytucje te różnią się zarówno zakresem przedmiotowym, jak i procedurą stosowania. W związku z tym, w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie mógł badać niezawisłości i bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd meriti prawidłowo oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego. Skarżący nie powołał się bowiem na żadną ustawową przesłankę wyłączenia sędziego. Zgodnie natomiast z art. 20 § 1 P.p.s.a., składając wniosek o wyłączenie sędziego należy uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Przepis powyższy nie stanowi o jakichkolwiek przyczynach, lecz o przyczynach wskazanych w art. 18 i 19 P.p.s.a. Oznacza to, że wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie, o czym prawidłowo orzekł Sąd Wojewódzki. Jednocześnie złożone przez sędziego w tej sprawie oświadczenie, że nie istnieje okoliczność tego rodzaju, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego co do jego prawdziwości. Argumentacja podniesiona w zażaleniu, zmierzająca do uznania, że osoba powołana na stanowisko sędziego przez tzw. "nową KRS" nie jest sędzią w świetle prawa, nie mogła odnieść zamierzonego skutku. W istocie zmierza do rozszerzenia bezwzględnych przesłanek wyłączenia sędziego (art. 18 P.p.s.a.) o przesłankę nieznaną ustawie, co jak wskazano powyżej jest niedopuszczalne. W rozpatrywanej sprawie zarzucana wadliwość procesu powołania sędziego, nie prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności sędziowskiej. Skarżący nie wyjaśnił, w jaki sposób kwestia ta mogłyby znaleźć przełożenie na bezstronność sędziego. Brak wskazania wątpliwości odnoszących się do bezstronności sędziego w danej sprawie sądowoadministracyjnej powoduje, że wniosek o wyłączenie sędziego jest bezzasadny. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI