III OZ 115/24

III OZ 115/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-03-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Wincenciak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
II SA/Kr 510/23 - Postanowienie WSA w Krakowie z 2023-11-08
III OZ 114/24 - Postanowienie NSA z 2024-03-19
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w 19 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 510/23 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia wpisu sądowego w sprawie ze skargi A.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 13 lutego 2023 r. nr SKO.OŚ/4170/10/2023 w przedmiocie naliczenia opłaty z tytułu niezachowania żywotności nasadzeń kompensacyjnych postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga A.C., reprezentowanego przez radcę prawnego, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 13 lutego 2023 r. nr SKO.OŚ/4170/10/2023 w przedmiocie naliczenia opłaty z tytułu niezachowania żywotności nasadzeń kompensacyjnych. Od skargi został uiszczony wpis sądowy w wysokości 1.649 zł.
W wykonaniu zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 września 2023 r., pismem z dnia 15 września 2023 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wpisu sądowego w kwocie 351 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi, wskazując, iż prawidłowa wysokość wpisu w tej sprawie to 2.000 zł. Wezwanie Sądu pozostało bez odpowiedzi ze strony skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 8 listopada 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 510/23 odrzucił skargę. W uzasadnieniu postanowienia podał, że zgodnie z art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. W niniejszej sprawie zobowiązano skarżącego do wykonania zarządzenia z dnia 12 września 2023 r., wzywającego do uiszczenia kwoty 351 zł tytułem brakującej części wpisu sądowego od wniesionej skargi, który został uiszczony częściowo w kwocie 1.649 zł (zamiast w kwocie 2.000 zł). Wezwanie Sądu doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 3 października 2023 r. (karta nr 30 akt sprawy). W tej sytuacji siedmiodniowy termin do prawidłowego opłacenia skargi upłynął z dniem 10 października 2023 r. Jak wynika z akt sprawy, skarżący – pomimo wezwania i pouczenia go o skutkach niewykonania czynności w terminie – nie uzupełnił brakującego wpisu od skargi, co uniemożliwia nadanie sprawie dalszego biegu.
Pismem z dnia 23 listopada 2023 r. pełnomocnik skarżącego wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia wpisu sądowego od wniesionej skargi. W uzasadnieniu wniosku podał, że po doręczeniu mu postanowienia z dnia 8 listopada 2023 r. o odrzuceniu skargi niezwłocznie przejrzał akta niniejszej sprawy, jak również wszystkie dokumenty i akta w swojej Kancelarii. Nigdzie nie została odnaleziona rzekoma korespondencja z tutejszego Sądu, zawierająca wezwanie do uzupełnienia wpisu od skargi. Pełnomocnik skarżącego niezwłocznie, tj. w dniu 20 listopada 2023 r., udał się zatem do oddziału Poczty Polskiej w [...], gdzie odbierana jest przez niego korespondencja. Naczelnik Poczty wydała pełnomocnikowi kartę doręczeń z dnia 3 października 2023 r., gdzie podpisem pełnomocnik skarżącego potwierdził odbiór 14 listów poleconych. W Kancelarii pełnomocnik po numerach przesyłek odszukał wszystkie 13 listów oprócz jednego – o numerze nadania [...], który najprawdopodobniej był korespondencją z WSA w Krakowie w tej sprawie. Pełnomocnik skarżącego ponownie udał się więc do naczelnika Poczty w [...], gdzie zostało wygenerowane elektroniczne potwierdzenie odbioru przesyłki numer [...] – jako adresat wskazany jest pełnomocnik skarżącej, natomiast jako nadawca nie widnieje żadna instytucja czy organ. Według zapewnień Pani naczelnik, w polu nadawca winien pojawić się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, o ile był nadawcą przedmiotowej korespondencji. W załączeniu przedłożyła ona kartę doręczeń potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez naczelnika Oddziału Poczty Polskiej w [...], jak i elektronicznie wygenerowany z systemu dokument doręczenia listu o numerze [...]. Naczelnik nie potrafiła wytłumaczyć, jak mogło dojść do potwierdzenia odebrania listu o numerze [...] przez pełnomocnika skarżącej i braku jego fizycznego wydania, dlatego też wezwała pracownicę wydającą w tym dniu korespondencję pełnomocnikowi skarżącej, która również nie umiała wyjaśnić tej sytuacji. W wyniku podjęcia działań w celu odnalezienia w/w przesyłki listowej przeszukane zostało okienko, w którym wydawana była korespondencja oraz klaser ze znaczkami pracownicy. List został odnaleziony w szczelinie pomiędzy okienkiem a półką, gdzie pracownicy Poczty przechowują dokumenty z danego dnia. Pani naczelnik poinformowała jednak, że nie jest w stanie zmienić daty doręczenia w systemie, bowiem system im tego zabrania i jest blokowany po każdym dniu pracy. W ocenie pełnomocnika skarżącego, niedochowanie terminu do uzupełnienia wpisu od skargi nastąpiło z powodu okoliczności, za zaistnienie których nie ponosi winy ani pełnomocnik, ani pracownik Poczty. W tym dniu pełnomocnik odbierał kilkanaście listów – pamięta, że pracownik Poczty przed wydaniem ich przeliczył je oraz podał cały plik listów. Najprawdopodobniej więc przy ich przejmowaniu przedmiotowy list wpadł w szczelinę pomiędzy okienkiem a półką. Ponadto pełnomocnik skarżącego zaznaczył, że w dniu 10 września 2023 r., przed planowanym urlopem, bez wezwania Sądu dopilnował dokonania wpłaty przez skarżącego kwoty 1.649 zł tytułem wpisu od skargi, zatem racjonalnie oceniając, gdyby miał wiedzę o tym, że należy uzupełnić wpis o dodatkową kwotę, stanowiącą jedynie niewielki ułamek całej opłaty, to na pewno by to uczynił. Tym samym, zdaniem pełnomocnika, brak winy w uchybieniu terminu należy uznać za uprawdopodobniony zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 8 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 510/23 odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia wpisu od skargi.
W uzasadnieniu postanowienia powołał treść art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz stwierdził, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. Według utrwalonego orzecznictwa brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje zatem niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu jest zatem dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (por. postanowienia NSA z dnia: 12 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 91/15 oraz 17 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 104/15). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie można mówić o niezawinionym przez pełnomocnika skarżącego uchybieniu terminu do uzupełnienia wpisu sądowego z następujących powodów. Po pierwsze, kwota pełnego wpisu powinna była być znana profesjonalnemu pełnomocnikowi, albowiem wynika to z wyraźnego przepisu. Po drugie, zasady doświadczenia życiowego wskazują, że jeśli odbieramy na poczcie kilkanaście przesyłek i wręczany jest nam plik przesyłek, należy przeliczyć je na miejscu, nawet jeśli wcześniej uczynił to pracownik poczty. Z rąk pracownika Poczty Polskiej w [...] do rąk pełnomocnika skarżącego powinno trafić 14 przesyłek. Nawet jeśli uznać, że przesyłka wpadła w szczelinę, to zaniedbaniem pełnomocnika było niesprawdzenie, czy ilość przesyłek przekazanych przez pracownika Poczty odpowiada ilości przesyłek pokwitowanych. Tymczasem pełnomocnik skarżącego, jak wskazuje we wniosku, przeliczył je dopiero w Kancelarii, a ponadto czynności wyjaśniające co do przesyłek odbieranych w dniu 3 października 2023 r. podjął dopiero 20 listopada 2023 r. W tym stanie faktycznym nie ma zatem wątpliwości, że nie dołożono należytej staranności w zakresie usunięcia braku fiskalnego skargi, co musiało skutkować odmową przywrócenia terminu.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia A.C., reprezentowanego przez radcę prawnego, do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zarzucił naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że Sąd pierwszej instancji niewłaściwie zastosował w/w przepis postępowania, bowiem strona uchybiła terminowi do wykonania wezwania o uzupełnienie wpisu sądowego nie ze swojej winy. W uzasadnieniu zażalenia powtórzył argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto wskazał, że okoliczność błędnego wyliczenia wpisu od skargi była spowodowana stresem związanym ze śmiercią dziadka pełnomocnika w dniu 30 sierpnia 2023 r., z którym był silnie związany. Dodatkowo podkreślił, że działał w pełnym zaufaniu do pracowników Poczty Polskiej w [...], z którymi współpracuje od wielu lat i nigdy wcześniej żadna pomyłka przy doręczaniu listów nie miała miejsca.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Zgodnie z art. 87 § 5 p.p.s.a., po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku został wniesiony w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., jednak nie zasługuje on na uwzględnienie.
Wyjaśnić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przesłanką przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12). Przy ocenie winy należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r. sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679).
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż – wbrew twierdzeniu Sądu pierwszej instancji – kwestia związana z tym, że kwota pełnego wpisu powinna była być znana profesjonalnemu pełnomocnikowi w momencie pierwotnego uiszczenia tego wpisu, nie ma na tym etapie niniejszej sprawy (dotyczącym jedynie zagadnienia przywrócenia terminu do uzupełnienia wpisu od skargi) żadnego znaczenia. Podobnie zatem znaczenia nie mają także twierdzenia pełnomocnika skarżącego co do stresu związanego ze śmiercią jego dziadka, co miało wykazać błędne wyliczenie wymaganego wpisu od skargi.
Odnosząc się natomiast do argumentacji pełnomocnika skarżącego podniesionej zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak również w zażaleniu, zauważyć należy, iż w okolicznościach tej konkretnej sprawy – wbrew twierdzeniu WSA w Krakowie – argumentacja ta jest (sama w sobie) wystarczająca do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu przez niego terminu do uzupełnienia wpisu od skargi. Wniosek strony nie może zostać jednak uwzględniony, bowiem w/w argumentacja nie została w żaden sposób poparta stosownymi dokumentami, które uprawdopodobniałyby przedstawione w niej okoliczności. Pełnomocnik skarżącego – pomimo powołania się na wieloletnią współpracę i bardzo dobre stosunki łączące go z pracownikami Poczty Polskiej w [...] – nie załączył do wniosku (jak i do zażalenia) żadnych oświadczeń podpisanych osobiście przez konkretnych pracowników tej Poczty w powoływanym przez siebie zakresie, tj. dotyczących odnalezienia zagubionej przesyłki w szczelinie pomiędzy okienkiem a półką, gdzie pracownicy Poczty przechowują dokumenty. Nie można zatem uznać, aby finalnie uprawdopodobnił on w sposób dostateczny brak swojej winy w uchybieniu terminu, ponieważ Sąd nie może opierać się jedynie na gołosłownych oświadczeniach strony. Opisane przez pełnomocnika okoliczności, w zestawieniu ze wskazanym wyżej brakiem jakiegokolwiek uprawdopodobnienia podnoszonych twierdzeń za pomocą innych środków dowodowych, aniżeli wyłącznie własnych oświadczeń, nie wykluczały możliwości podjęcia takich działań, które zabezpieczyłyby interes skarżącego i pozwoliłyby zachować termin do dokonania czynności procesowej.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżone postanowienie, pomimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.