III OZ 107/25

III OZ 107/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-03-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SAB/Op 118/24 - Wyrok WSA w Opolu z 2025-06-26
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odrzucono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 5a par 6
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 20 lutego 2025 r., sygn. akt I SAB/Op 118/24 w sprawie ze skargi M. J. na bezczynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w przedmiocie udostępnienia informacji prasowej postanawia: odrzucić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z 20 lutego 2025 r., sygn. akt I SAB/Op 118/24, na podstawie art. 5a § 6 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137, ze zm. obecnie Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 - dalej też "p.u.s.a."), odrzucił wniosek M. J. o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Tomasza Jana Judeckiego, asesora sądowego Anny Komorowskiej-Kaczkowskiej, asesora sądowego Remigiusza Cypriana Mazura i sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Krzysztofa Sobieralskiego.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że składając wniosek o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności skarżący powołał się na nieprawidłowe powołanie osób objętych wnioskiem na stanowiska sędziowskie i asesorskie, z uwagi na fakt że "nominat politycznej KRS nie może orzekać albowiem nie został skutecznie powołany na urząd sędziego", zaś "orzekanie przez sędziego w sprawie mogłoby realnie prowadzić do uchybienia o tak doniosłym charakterze, jak naruszenie standardu określonego w art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (EKPCZ) i uznania, że taki skład orzekający nie stanowi niezależnego sądu ustanowionego ustawą". Zdaniem WSA w Opolu niedopuszczalny jest wniosek odwołujący się wyłącznie do podniesienia trybu powołania sędziów i asesorów sądowych wymienionych we wniosku. Kwestia braku bezstronności sędziego, jako przesłanka wyłączenia na zasadzie iudex suspectus nie jest tożsama z kwestią niewłaściwej obsady sądu. Przyczyną fakultatywnego wyłączenia sędziego (asesora) jest wyłącznie okoliczność, wywołująca uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności konkretnego sędziego - wyłącznie w danej sprawie. Ocena wpływu wskazania kandydata Prezydentowi RP przez KRS w obecnym składzie na orzekanie przez takiego sędziego w postępowaniu sądowym odbywa się w ramach wniosku składanego na podstawie art. 5a p.u.s.a. Sąd dodał, że we wniosku nie przywołano żadnych konkretnych okoliczności związanych z powołaniem danego sędziego na stanowisko i nie przedstawiono stosownych dowodów na ich poparcie.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zaskarżając je w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania lub o uwzględnienie wniosku strony o wyłączenie, oraz o zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania w przypadku ich poniesienia oraz kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu zażaleniowym.
Ponadto w zażaleniu zawarto wniosek o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania z udziałem strony przed TSUE "pod sygn. akt C 521/2 w którym to zostaną rozpoznane pytania SR Poznań Stare Miasto w Poznaniu o ustalenia statusu (braku statusu) sądu osób powołanych przez polityczną KRS na urząd sędziego lub asesora oraz skuteczności tego powołania w świetle prawa Unii, a także co do kwestii skuteczności (braku skuteczności) orzeczeń wydanych przez nominałów politycznej KRS i prawnej dopuszczalności ich wykonywania na terytorium państwa Unii Europejskiej".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należało rozpoznać wniosek strony o zawieszenie postępowania. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) zwanej dalej p.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Z kolei według art. 192 p.p.s.a., "Z wyjątkiem przypadków określonych w art. 123-125, postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ulega zawieszeniu jedynie na zgodny wniosek stron", a zgodnie z art. 193 p.p.s.a., "Jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, z tym że Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wyroki i postanowienia w terminie trzydziestu dni. (...)".
Norma zawarta w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. umożliwia zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego, o ile zaistnieje zagadnienie wstępne (prejudycjalne), a więc zagadnienie, od rozstrzygnięcia którego zależy wynik postępowania. Wstrzymanie czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym w wyniku zawieszenia postępowania musi być zatem uzasadnione brakiem możliwości podjęcia rozstrzygnięcia, bez uprzedniego rozstrzygnięcia kwestii prejudycjalnej, w innym postępowaniu. Dodać należy, że art. 125 § 1 p.p.s.a. stanowi podstawę fakultatywnego zawieszenia postępowania sądowego z urzędu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw do zawieszenia postępowania sądowego. Przedmiot niniejszej sprawy sprowadza się do bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji prasowej. Tym samym brak jest związku pomiędzy przedmiotem sprawy a wnioskiem o zawieszenie postępowania. Związku tego brakuje także w kwestii incydentalnej, jaką jest ocena prawidłowości zaskarżonego postanowienia w postępowaniu zażaleniowym. Należy zauważyć, że przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszym postępowaniu nie jest postanowienie oddalające, a więc rozpoznające merytorycznie, wniosek skarżącego. Kontroli zażaleniowej podlega postanowienie o odrzuceniu wniosku jako niespełniającego wymogów wskazanych w art. 5a p.u.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny władny jest do samodzielnej oceny prawidłowości wydanego postanowienia, a kwestia związana z pytaniem prawnym Sądu Rejonowego Poznań Stare Miasto w Poznaniu o ustalenie statusu (braku statusu) sędziów osób powołanych przez tzw. neo-KRS nie ma znaczenia dla oceny zawarcia w przedmiotowym wniosku wymogów formalnych wniosku o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności.
Przechodząc do oceny zażalenia, podlega ono odrzuceniu jako niedopuszczalne. Zgodnie z art. 5a § 1 p.u.s.a. dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, przy uwzględnieniu dalszych wymienionych w § 1 tego przepisu okoliczności. Badania dokonuje się na wniosek strony skarżącej lub uczestnika postępowania na prawach strony (art. 5a § 3 p.u.s.a.). W art. 5a § 5 p.u.s.a. określono wymogi wniosku, natomiast stosownie do art. 5a § 6 p.u.s.a. wniosek niespełniający wymagań, o których mowa w § 5 podlega odrzuceniu bez wezwania do usunięcia braków formalnych. Odrzuceniu podlega również wniosek złożony po terminie albo z innych przyczyn niedopuszczalny. W kolejnych jednostkach redakcyjnych art. 5a p.u.s.a określono procedurę merytorycznego rozpoznania wniosku oraz postępowanie odwoławcze, wskazując zarówno sąd właściwy do jego rozpoznania, jak i skład rozpoznający wniosek oraz sposób jego wyłonienia. W przypadku rozpoznania wniosku przez wojewódzki sąd administracyjny, jego rozpoznanie następuje w składzie 3 sędziów losowanych spośród całego składu Sądu (art. 5a § 10 p.u.s.a.). Stosownie zaś do art. 5a § 16 p.p.s.a. zdanie pierwsze od postanowienia wydanego na skutek rozpoznania wniosku podmiotowi, który złożył wniosek i sędziemu, którego orzeczenie dotyczy, przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z tego ostatniego przepisu wynika, że zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje jedynie w przypadku merytorycznego rozpoznania wniosku (oddalenia wniosku lub też jego uwzględnienia przez wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy) - por. postanowienie NSA z 20 września 2022 r., II GSK 1396/22 (pub. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Dodatkowo należy zauważyć, że przepisy regulujące procedurę rozpoznawania wniosku, dodane art. 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1259), w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania toczącego się na skutek wniosku odsyłają do odpowiedniego stosowania przepisów o zażaleniu (art. 5a § 18 p.u.s.a.). Skoro zatem ustawodawca w art. 5a p.u.s.a. nie uregulował procedury związanej z odrzuceniem wniosku, to mocą przywołanego art. 5a § 18 tej ustawy w omawianym zakresie należy odpowiednio stosować przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie zaś z treścią przepisu art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione enumeratywnie w punktach od 1 do 10 tego przepisu. W żadnym z tych punktów ustawa nie wskazuje na możliwość wnoszenia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego odrzucające wniosek strony złożony na podstawie art. 5a p.u.s.a.
W zakresie wniosku o wyłączenie sędziego (asesora, referendarza) w przepisie art. 194 § 1 pkt 6 p.p.s.a. dano stronie postępowania prawo do wniesienia zażalenia, ale tylko na postanowienie, którego przedmiotem jest oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego. W art. 194 § 1 pkt 6 p.p.s.a. nie zastosowano zwrotu "w sprawie wniosków o wyłączenie sędziego lub sędziów". Ustawodawca wskazał wprost w treści przepisu art. 194 § 1 pkt 6 p.p.s.a. na możliwość zaskarżenia zażaleniem tylko postanowienia, którego przedmiotem jest oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego. Pozostałe przepisy tej ustawy - jak już zaznaczono - nie przewidują również możliwości zaskarżenia innych rozstrzygnięć w obrębie wyłączenia sędziów. Nie może zatem budzić wątpliwości, iż wnoszenie zażalenia na postanowienie odrzucające wniosek o wyłączenie sędziego nie jest dopuszczalne.
Podsumowując, wobec faktu, iż możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie odrzucające wniosek o wyłączenie sędziów nie została przewidziana również w innych przepisach ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznać należy, że na wydane na podstawie art. 5a § 6 p.u.s.a. postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego o odrzuceniu wniosku strony o zbadanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności (art. 5a § 1 p.u.s.a.) nie przysługuje zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym podziela tym samym stanowisko przedstawione w dotychczasowym orzecznictwie (postanowienia NSA: z 26 listopada 2024 r., III OZ 482/24, z 27 października 2023 r., I GZ 319/23, z 19 grudnia 2022 r., III FZ 573/22).
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 180 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił zażalenie.