III OW 87/25

III OW 87/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-01-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-10-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka
Przemysław Szustakiewicz /sprawozdawca/
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6149 Inne o symbolu podstawowym 614
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Oddalono wniosek
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 1427
art. 151
Ustawa z dnia 12 września 2025 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem [...] a Wójtem Gminy [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika postanawia: oddalić wniosek.
Uzasadnienie
Prezydent [...] wnioskiem z dnia 28 października 2025 r. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Wójtem Gminy [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika, poprzez wskazanie, że właściwym w sprawie jest Wójt Gminy [...].
W uzasadnieniu wniosku Prezydent wskazał, że pismem z dnia 17 września 2025 r., Wójt Gminy [...], na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. przekazał wniosek A.T. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P. o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika – B.H., z tytułu ukończenia nauki zawodu. Ze złożonego do akt sprawy świadectwa pracy wynika, że młodociany pracownik w trakcie zatrudnienia zamieszkiwał na terenie Gminy B., a konkretnie w N. w Gminie B. Co prawda, we wniosku o dofinansowanie pracodawca wskazał R. jako miejsce zameldowania młodocianego pracownika, to jednak wiążący jest w sprawie adres zamieszkania młodocianego pracownika wynikający z umowy o pracę, tam zaś widnieje miejscowość N. w Gminie B. Następnie Prezydent wskazał, że na gruncie art. 122 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r., poz. 1043; dalej "Prawo oświatowe"), okolicznością przesądzającą o właściwości organu jest miejsce zamieszkania młodocianego pracownika. Skoro zatem młodociany pracownik w okresie zatrudnienia zamieszkiwał na terenie Gminy B., to organem właściwym w tej sprawie jest Wójt Gminy B.
W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy [...] wniósł o wskazanie Prezydenta [...], jako organu właściwego do załatwienia sprawy. Wójt wskazał, że młodociany pracownik odbywał przygotowanie zawodowe w P. w okresie od 1 kwietnia 2023 r. do 31 sierpnia 2025 r. Wójt wskazał, że Placówka Opiekuńczo-Wychowawcza Wielofunkcyjna mieszcząca się w N., w której przebywał młodociany pracownik nie funkcjonuje na terenie Gminy B. od 2024 r., jednakże faktyczna wyprowadzka wychowanków tej placówki odbyła się wcześniej. Wójt podniósł, że według jego wiedzy młodociany pracownik zamieszkiwał na terenie Gminy B. do dnia 29 kwietnia 2024 r. W związku z tym, w jego ocenie, organem właściwym w sprawie jest Prezydent [...].
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2025 r., poz. 1427, dalej jako P.p.s.a.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 P.p.s.a.). Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a. właściwy w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny.
W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Prezydentem [...], a Wójtem Gminy [...] jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku P. o przyznanie dofinasowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Oznacza to, że złożony wniosek jest dopuszczalny.
Wniosek o przyznanie dofinasowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika został złożony w trybie art. 122 Prawo oświatowe. Zgodnie z tym przepisem: "pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia ze środków Funduszu Pracy (art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego). Stosownie zaś do treści art. 122 ust. 10 Prawa oświatowego, "dofinansowanie przyznaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego pracownika, w drodze decyzji, po stwierdzeniu spełnienia warunków określonych w ust. 8".
Dla ustalenia zatem organu właściwego do rozpoznania wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika, konieczne jest ustalenie miejsca zamieszkania młodocianego pracownika w chwili wykonywania przez niego umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego.
Zauważyć należy też, że ustawa Prawo oświatowe, posługując się pojęciem "miejsce zamieszkania" nie definiuje tego pojęcia. W związku z powyższym, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy uwzględnić regulację zawartą w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Zgodnie z art. 25 K.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie jest czynnością prawną, a tym samym nie wymaga złożenia stosownego oświadczenia woli. Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu jej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Przy czym zauważyć należy, że samo zameldowanie nie przesądza o miejscu zamieszkania w danej miejscowości, czyli adres zameldowania nie przesądza o miejscu zamieszkania osoby fizycznej. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności osoby fizycznej (por. postanowienia NSA z: 6 listopada 2014 r. sygn. akt I OW 152/14, 20 lutego 2015 r. sygn. akt I OW 225/14 i 22 listopada 2013 r. sygn. akt I OW 145/13).
Wystąpienie z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość musi być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy, co należy do organów administracji. W rozpoznawanej sprawie istotne okoliczności nie zostały jednak w sposób dostateczny wyjaśnione przez pozostające ze sobą w sporze organy. Nie przeprowadzono bowiem postępowania wyjaśniającego, zmierzającego do ustalenia miejsca zamieszkania młodocianego pracownika w okresie wykonywania przez niego umowy o pracę.
Z nadesłanych akt sprawy wynika, że w umowie o pracę w celu przygotowania zawodowego zawartej w dniu 31 marca 2023 r., pomiędzy P. a B.H., jako adres zamieszkania młodocianego pracownika wskazano N., B. Ponadto z umowy tej wynika, że okres kształcenia w zawodzie – mechanik pojazdów samochodowych – rozpocznie się 1 kwietnia 2023 r. i zakończy 31 sierpnia 2025 r. W umowie określono też, że przygotowanie zawodowe będzie się odbywało w P. oraz, że młodociany będzie realizował obowiązek dokształcania w Niepublicznej Branżowej Szkole I Stopnia w J. Naukę zawodu młodociany pracownik ukończył 31 sierpnia 2025 r., przystępując do egzaminu czeladniczego w Izbie Rzemieślników i Przedsiębiorców w Kielcach. Z wyjaśnień Wójta Gminy wynika natomiast, że w N., do czerwca 2024 r. funkcjonowała Placówka Opiekuńczo-Wychowawcza Wielofunkcyjna, w której mieszkał młodociany pracownik. Ponadto, według jego wiedzy, młodociany pracownik zamieszkiwał na terenie Gminy B. do dnia 29 kwietnia 2024 r. Należy przy tym zwrócić uwagę, że miejscowości: J. (miejsce nauki i świadczenia pracy młodocianego od dnia 1 kwietnia 2023 r. do 31 sierpnia 2025 r.) i N. (miejsce zamieszkania młodocianego do dnia 29 kwietnia 2024 r.), oddalone są od siebie około 90 km. Spełnianie obowiązku szkolnego i świadczenie pracy w znacznej odległości od miejsca zamieszkania nie jest co prawda niemożliwe, ale na pewno utrudnione. Z akt sprawy nie wynika, gdzie zamieszkiwał młodociany od 1 maja 2024 r. do 31 sierpnia 2025 r., czyli w trakcie trwania umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, którą świadczył w J. Nie ma też pewnych ustaleń co do zamieszkiwania młodocianego pracownika w okresie od dnia 1 kwietnia 2023 r. do 29 kwietnia 2024 r., tj. w okresie gdy młodociany już uczył się i pracował w J. mimo, że Wójt podniósł, że według jego wiedzy młodociany pracownik zamieszkiwał na terenie Gminy B. do dnia 29 kwietnia 2024 r.
Powyższe wątpliwości prowadzą do wniosku, że w sprawie organy nie ustaliły przesłanki "miejsca zamieszkania młodocianego pracownika". Dopiero po ustaleniu okoliczności dotyczących miejsca zamieszkania młodocianego pracownika, w razie wątpliwości, gdzie koncentrują się jego sprawy życiowe, wniosek o wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy o dofinasowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika byłby uzasadniony.
Jak to zostało już wyżej wskazane dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy należy do organów administracji, a nie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Brak takich ustaleń powoduje, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu jest przedwczesny i jako taki podlega oddaleniu. Niepełne i niejednoznaczne ustalenie stanu faktycznego, dotyczące miejsca zamieszkania młodocianego pracownika, nie pozwalają na wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy. Dlatego też brak jest podstaw do rozpoznania wniosku o rozstrzygnięcie sporu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 15 § 2 w związku z art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.