III OW 8/22

III OW 8/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-10-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/
Mirosław Wincenciak
Tadeusz Lipiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Odpady
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 4, art. 15 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 699
art. 41 ust. 3 pkt 2
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Tadeusz Lipiński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Marszałka Województwa Łódzkiego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Marszałkiem Województwa Łódzkiego a Prezydentem Miasta Łodzi w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie zezwolenia na zbieranie odpadów postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Łodzi jako organ właściwy w sprawie.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 1 lutego 2022 r. Marszałek Województwa Łódzkiego zwrócił się o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego z Prezydentem Miasta Łodzi poprzez wskazanie Prezydenta miasta, jako organu właściwego w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Nr 44/Oz/17 z 24 lipca 2017 r. zezwalającej spółce W. sp. z o.o. (dalej: spółka) na zbieranie odpadów na terenie nieruchomości położonej w Ł., przy ul. [...].
Spór między Marszałkiem, a Prezydentem powstał w następujących okolicznościach.
Spółka 6 września 2019 r. zwróciła się do Prezydenta Miasta Łodzi o aktualizację decyzji nr 44/Oz/17. We wniosku wskazano, że łączna masa wszystkich odpadów magazynowanych w okresie roku wyniesie 5.961 Mg. Prezydent mając na względzie art. 41 ust. 3 pkt 1 podpunkt d) ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 699 z późn. zm.) oraz art. 14 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 1592 z późn. zm.) przekazał wniosek w dniu 24 października 2019 r. Marszałkowi Województwa Łódzkiego. Wniosek został przyjęty przez Marszałka i był procedowany.
W toku rozpoznawania sprawy, wnioskodawczyni utraciła tytuł prawny do nieruchomości, na której zlokalizowana była instalacja przewidziana do zbierania odpadów. W wyniku zaistniałej sytuacji, spółka pismami z 27 kwietnia 2021 r. wystąpiła do Marszałka z wnioskiem o umorzenie postępowania w sprawie dostosowania decyzji zezwalającej na zbieranie odpadów i do Prezydenta Miasta Łodzi o wygaszenie decyzji z 24 lipca 2017 r., na skutek zakończenia działalności objętej zezwoleniem. Prezydent wniosek ten przekazał do rozpoznania Marszałkowi Województwa.
Marszałek mając na uwadze fakt, iż postępowanie w sprawie dostosowania decyzji zezwalającej na zbieranie odpadów stało się bezprzedmiotowe, umorzył je decyzją z 6 września 2021 r.
W związku z zaistnieniem nowego stanu faktycznego, tj. umorzeniem postępowania w sprawie aktualizacji decyzji nr 44/Oz/17, Marszałek w dniu 22 listopada 2022 r. zwrócił Prezydentowi miasta wniosek o wygaszenie omawianej decyzji. Pismem z 30 listopada 2021 r. Prezydent miasta ponownie przekazał wniosek Spółki o wygaszenie decyzji zezwalającej na zbieranie odpadów Marszałkowi.
Mając na uwadze powyższe Marszałek Województwa Łódzkiego w dniu 1 lutego 2022 r. zainicjował spór kompetencyjny z Prezydentem Miasta Łodzi.
W treści wniosku o rozpoznanie sporu Marszałek wywiódł, że ogólnie właściwym organem w sprawach z zakresu udzielania zezwoleń na podstawie ustawy o odpadach nadal jest starosta i pozostaje on również właściwym w sprawach stwierdzenia wygaśnięcia własnych decyzji wydanych przed wejściem w życie ustawy nowelizującej. Marszałek nie może być właściwym do cofnięcia, uchylenia, stwierdzenia nieważności bądź wygaśnięcia zezwoleń obowiązujących w chwili wejścia w życie nowelizacji ustawy o odpadach, bowiem decyzje te nie obejmowały swoją treścią "łącznej masy wszystkich rodzajów odpadów magazynowanych w okresie roku", a ogólnie właściwym do wszystkich spraw pozostawał starosta.
Prezydent Miasta Łodzi w odpowiedzi na wniosek Marszałka pismem z 16 marca 2022 r. wniósł o umorzenie postępowania w całości, jako bezprzedmiotowego, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. lub alternatywnie o rozstrzygnięcie sporu o poprzez wskazanie Marszałka Województwa Łódzkiego, jako organu właściwego w sprawie.
W ocenie Prezydenta, przepis art. 162 k.p.a. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Decyzja - zezwolenie posiadane przez spółkę - wygasła z mocy prawa, na podstawie art. 48 pkt 3 ustawy o odpadach. Decyzja nie istnieje więc w obrocie prawnym, a zatem jest to sytuacja odrębna od stanu bezprzedmiotowości decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
W pierwszej kolejności odnieść należy się do wniosku Prezydenta miasta w zakresie umorzenia postępowania w całości, jako bezprzedmiotowego, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Prezydent miasta wywiódł, że jego decyzja z 24 lipca 2017 r., na skutek wniosku podmiotu objętego zezwoleniem wygasła z mocy prawa, na podstawie art. 48 pkt 3 ustawy o odpadach, a zatem brak jest podstaw do wydawania w tym zakresie decyzji w oparciu o art. 162 § 1 pkt 1.
W tym kontekście zastrzec należy, że postępowanie zainicjowane wnioskiem Marszałka z 1 lutego 2022 r. nie wypełnia przesłanek pozwalających uznać je za bezprzedmiotowe. Wskazać należy, że granice niniejszego postępowania nie obejmują ewentualnej formy jak i sposobu rozpoznania wniosku spółki o wygaszenie decyzji zezwalającej na zbieranie odpadów z 24 lipca 2017 r. Sąd ustala w niniejszym postępowaniu jedynie organ właściwy do rozpoznania tego wniosku, a zatem również dokonania jego oceny formalnej i merytorycznej. Tym samym zagadnieniem jakie mieści się w granicach niniejszego postępowania jest tylko kwestia ustalenia organu posiadającego kompetencje do rozpoznania wniosku Spółki o wygaszenie decyzji z dnia 24 lipca 2017 r. zezwalającej na zbieranie odpadów, a nie merytoryczne rozstrzygniecie sprawy.
Na marginesie niniejszej sprawy stwierdzić jednak należy, że stanowisko sądów administracyjnych co do wygaśnięcia decyzji zezwalającej na zbieranie odpadów i możliwości stosowania do tego typu spraw przepisu art. 162 § 1 k.p.a. nie jest jednolite. Raz jeszcze należy jednak podkreślić, że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest wskazanie tego jak wniosek spółki ma być rozpoznany, ale przez kogo. Nie ulega bowiem żadnej wątpliwości, że spółka skierowała 24 maja 2021 r. do Prezydenta Miasta Łodzi pismo, w którym wnosiła o wygaszenie udzielonego jej zezwolenia na zbieranie odpadów i wniosek ten musi być rozpoznany.
Podstawą ustalenia właściwości rzeczowej organów administracji publicznej, należących do systemu organów wyposażonych w kompetencję ogólną do prowadzenia postępowania administracyjnego, są przepisy ustaw materialnoprawnych. Tego rodzaju podstawą materialnoprawną w rozpoznanej sprawie jest ustawa o odpadach. Właściwość organu do wydania decyzji zezwalającej na zbieranie i przetwarzanie odpadów wynika z art. 41 ust. 3 ustawy o odpadach. Przepis ten enumeratywnie wymienia przypadki (rodzaje i skalę działalności w zakresie gospodarki odpadami), w których właściwym organem jest marszałek województwa, natomiast w pozostałych sprawach właściwy jest starosta. Zgodnie z art. 41 ust. 3 pkt 1 lit. d ustawy o odpadach, marszałek województwa jest organem właściwym do wydania zezwolenia na zbieranie odpadów, w przypadku, gdy maksymalna łączna masa wszystkich rodzajów odpadów magazynowanych w okresie roku przekracza 3.000 Mg.
Jest on zatem właściwy tylko w postępowaniach, w których spełniona jest pozytywna przesłanka minimalnej masy gromadzonych odpadów. Przy czym Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela argumentacji Marszałka przedstawionej we wniosku o rozpoznanie sporu, że jest on właściwym wyłącznie w sprawach w sprawach z zakresu udzielania zezwoleń dla działalności polegającej na gromadzeniu odpadów w ilości przekraczającej 3.000 Mg. Rzeczą oczywistą jest to, że Marszałek jest właściwy w takich sprawach, ale nie tylko. Z jednolitego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wyprowadzić należy wniosek, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że marszałek województwa będzie właściwym również w sprawach, w których ilość zgromadzonych odpadów przekracza 3.000 Mg i konieczne jest ich usunięcie w trybie art. 47 ustawy o odpadach. Upraszczając powyższe należy stwierdzić, że marszałek województwa będzie właściwym w sprawach gdzie ilość odpadów przekracza 3.000 Mg.
Występując o dostosowanie decyzji zezwalającej na zbieranie odpadów w dniu 4 września 2021 r. Spółka wskazała ilość odpadów, która znacznie przekraczała 3.000 Mg. Postępowanie to jednak zostało umorzone na skutek cofnięcia przedmiotowego wniosku, tym samym ostatnią decyzją na podstawie, której Spółka gromadziła odpady była decyzja Prezydenta Miasta
Łodzi z 24 lipca 2017 r. w sprawie zezwolenia na zbieranie odpadów. Podkreślić należy też, że Spółka po zakończeniu działalności nie pozostawiła żadnych odpadów.
Oznacza to, że w tej sprawie właściwy jest Prezydent Miasta Łodzi na podstawie art. 41 ust. 3 pkt 2 ustawy o odpadach.
Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 i art.15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.