III OW 72/24

III OW 72/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-01-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /sprawozdawca/
Piotr Korzeniowski /przewodniczący/
Tadeusz Kiełkowski
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
ART.162 §1 PKT 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Bielska-Białej z 24 października 2024 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem Miasta Bielska-Białej a Dyrektorem Zarządu Zlewni w Katowicach Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie przez wskazanie organu właściwego w sprawie wygaszenia decyzji w części dotyczącej ustanowienia strefy ochrony bezpośredniej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Bielska-Białej jako organ właściwy w sprawie.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 24 października 2024 r. Prezydent Miasta Bielska-Białej wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie Dyrektora Zarządu Zlewni w Katowicach Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie jako organu właściwego do rozpoznania wniosku A. S.A. z siedzibą w B. (dalej: spółka) o wygaszenie decyzji Prezydenta Miasta Bielska-Białej z 9 grudnia 2014 r. w części dotyczącej ustanowienia strefy ochrony bezpośredniej dla ujęcia MIEJSKIE nr 2.
W uzasadnieniu wniosku Prezydent Miasta Bielska-Białej wyjaśnił, że spółka wystąpiła o wygaszenie przedmiotowej decyzji w związku z likwidacją ujęcia wodnego. Wniosek spółki został złożony do właściwego obecnie w tego rodzaju sprawach organu Wód Polskich. Dyrektor Zarządu Zlewni w Katowicach umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wygaszenia decyzji Prezydenta Miasta Bielska-Białej z 9 grudnia 2014 r. (decyzja z 23 września 2024 r.) i jednocześnie przekazał sprawę Prezydentowi Miasta Bielska-Białej, powołując się na art. 162 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.). W ocenie Prezydenta Miasta Bielska-Białej, przekazanie to było nieprawidłowe, ponieważ nastąpiła zmiana właściwości organów w tego rodzaju sprawach, co wynika z art. 135 ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2024 r., poz. 1087 – dalej: Prawo wodne).
W odpowiedzi na wniosek, Dyrektor Zarządu Zlewni w Katowicach wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta Bielska-Białej jako organu właściwego w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
Spór w tej sprawie powstał w związku z wejściem w życie przepisów Prawa wodnego. W obecnie obowiązującym stanie prawnym, strefę ochronną obejmującą wyłącznie teren ochrony bezpośredniej ustanawia właściwy organ Wód Polskich w drodze decyzji (art. 135 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego). Organem tym jest właściwy miejscowo dyrektor zarządu zlewni (art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. a) Prawa wodnego). Natomiast w poprzednim stanie prawnym, w którym została wydana decyzja Prezydenta Miasta Bielska-Białej z 9 grudnia 2014 r., organem właściwym do ustanowienia strefy ochronnej obejmującej wyłącznie teren ochrony bezpośredniej był organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, co wynikało z art. 58 ust. 5 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1121 ze zm.). W tym przypadku, był to właściwy miejscowo Prezydent Miasta Bielska-Białej.
Należało zatem rozstrzygnąć, czy wynikająca z nowelizacji przepisów prawa materialnego zmiana właściwości rzeczowej organu wydającego decyzję w postępowaniu zwyczajnym powoduje, że zmienia się również właściwość organu orzekającego w przedmiocie wygaśnięcia decyzji wydanej przed tą nowelizacją, przy założeniu, że dotychczasowe organy nadal funkcjonują w strukturze organów administracji publicznej.
Stosownie do art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony.
Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o ustanowieniu strefy ochrony bezpośredniej jest nowym postępowaniem administracyjnym. Przedmiotem tego postępowania nie jest merytoryczne rozpoznanie sprawy, lecz badanie przesłanek uzasadniających stwierdzenie, że decyzja wygasła. Przepis art. 162 § 1 k.p.a. określa właściwość organu do wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji administracyjnej i wskazuje na organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji. Przyjęcie, że jeżeli po wydaniu ostatecznej decyzji zmieniły się przepisy prawa określające organ właściwy do wydania tej decyzji, to do stwierdzenia jej wygaśnięcia jest upoważniony organ właściwy zgodnie z tymi zmienionymi przepisami, byłoby sprzeczne z literalną wykładnią art. 162 § 1 k.p.a. Przepisy Prawa wodnego nie przewidują innego organu właściwego do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o ustanowieniu strefy ochrony bezpośredniej, a więc zastosowanie znajduje zasada ogólna ustanowiona w art. 162 § 1 k.p.a. Ponadto, Prezydent Miasta Bielska-Białej nadal funkcjonuje w strukturze organów administracji publicznej. Jest zatem organem właściwym do załatwienia sprawy wygaśnięcia własnej decyzji z 9 grudnia 2014 r. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym tę sprawę podziela stanowisko zawarte w postanowieniach NSA z 13 kwietnia 2021 r., II OW 172/20, z 22 maja 2020 r., II OW 31/20 oraz z 12 kwietnia 2022 r. II OW 29/21.
Stanowisko wyrażane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w sytuacji zmiany przepisów dotyczących właściwości organów, właściwym do rozpatrzenia sprawy powinien być organ, który jest uprawniony do załatwiania danego rodzaju spraw według obowiązujących aktualnie przepisów o zakresie jego działania, dotyczy spraw, które wymagają ponownego merytorycznego rozpoznania. Badanie właściwości rzeczowej organu przeprowadzane jest bowiem przez pryzmat przedmiotu sprawy, która ma podlegać rozstrzygnięciu. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, że w trybie wznowienia postępowania organ jest uprawniony do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, dlatego uzasadnione jest, aby właściwy do załatwiania tego rodzaju spraw był organ aktualnie właściwy w tych sprawach (postanowienia NSA z 8 maja 2019 r., II OW 26/19 i II OW 27/19,). Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku zmiany decyzji, bowiem zmiana decyzji również wymaga merytorycznego rozpoznania sprawy (postanowienie NSA z 8 października 2019 r., II OW 112/19). Natomiast w przypadku spraw o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji organ bada jedynie spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 162 § 1 k.p.a. lub przesłanek wskazanych w przepisach szczególnych, w tym trybie nie dochodzi więc do merytorycznej zmiany decyzji, lecz ewentualnie do wyeliminowania jej z obrotu prawnego (zob. postanowienie NSA z 13 kwietnia 2021 r., II OW 172/20).
Z tych względów i na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.