III OW 71/25

Naczelny Sąd Administracyjny2025-11-04
NSAAdministracyjneŚredniansa
spór kompetencyjnywłaściwość rzeczowaustawa o odpadachmarszałek województwastarostazezwolenie na zbieranie odpadówzmiana decyzjik.p.a.NSA

NSA rozstrzygnął spór kompetencyjny, wskazując Starostę Ząbkowickiego jako organ właściwy do rozpoznania wniosku o zmianę zezwolenia na zbieranie odpadów, po tym jak wnioskodawca zmniejszył deklarowaną masę magazynowanych odpadów poniżej 3000 Mg/rok.

Sprawa dotyczyła sporu o właściwość między Marszałkiem Województwa Dolnośląskiego a Starostą Ząbkowickim w przedmiocie rozpoznania wniosku o zmianę zezwolenia na zbieranie odpadów. Początkowo wniosek wskazywał na przekroczenie 3000 Mg magazynowanych odpadów rocznie, co czyniło Marszałka właściwym. Jednak wnioskodawca zmienił wniosek, deklarując masę poniżej tego progu. NSA, analizując przepisy ustawy o odpadach, uznał, że po zmianie wniosku właściwość rzeczowa przeszła na Starostę.

Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął spór kompetencyjny pomiędzy Marszałkiem Województwa Dolnośląskiego a Starostą Ząbkowickim dotyczący właściwości do rozpoznania wniosku o zmianę decyzji udzielającej zezwolenia na zbieranie odpadów. Wniosek pierwotnie dotyczył zmiany zezwolenia w związku z planowanym magazynowaniem ponad 3000 Mg odpadów rocznie, co zgodnie z art. 41 ust. 3 pkt 1 lit. d) ustawy o odpadach czyniło Marszałka właściwym organem. Starosta przekazał wniosek Marszałkowi. Jednak w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez Marszałka, wnioskodawca zmodyfikował swój wniosek, deklarując magazynowanie odpadów w ilości poniżej 3000 Mg rocznie. W związku z tą zmianą, Marszałek uznał, że utracił właściwość rzeczową, a sprawa powinna wrócić do Starosty. Starosta natomiast uważał, że Marszałek powinien zakończyć postępowanie decyzją umarzającą, powołując się na orzecznictwo. NSA, analizując przepisy ustawy o odpadach oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdził, że właściwość rzeczową organu ustala się na podstawie przepisów szczególnych i stanu faktycznego. Wskazał, że po zmianie wniosku przez stronę, która spowodowała, że nie zachodzi już przesłanka z art. 41 ust. 3 pkt 1 lit. d) ustawy o odpadach, właściwość do rozpoznania wniosku przysługuje Staroście na podstawie art. 41 ust. 3 pkt 2 tej ustawy. Sąd podkreślił, że organy administracji są związane żądaniem strony i nie mogą swobodnie interpretować jego granic. W konsekwencji NSA wskazał Starostę Ząbkowickiego jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Właściwość rzeczową organu do rozpoznania wniosku o zmianę zezwolenia na zbieranie odpadów należy ustalać na podstawie przepisów ustawy o odpadach, uwzględniając aktualny zakres żądania strony. Jeśli zmiana wniosku powoduje, że nie zachodzi już przesłanka wskazująca na właściwość marszałka województwa (np. magazynowanie powyżej 3000 Mg odpadów rocznie), a nie zachodzą inne przesłanki wskazujące na jego właściwość, wówczas właściwym organem staje się starosta.

Uzasadnienie

NSA oparł się na art. 41 ustawy o odpadach, który enumeratywnie wymienia przypadki właściwości marszałka województwa. Wskazał, że zmiana wniosku przez stronę, skutkująca magazynowaniem poniżej 3000 Mg odpadów rocznie, wyłącza zastosowanie art. 41 ust. 3 pkt 1 lit. d) ustawy o odpadach. Wobec braku innych podstaw do właściwości marszałka, zastosowanie znajduje art. 41 ust. 3 pkt 2, który wskazuje starostę jako organ właściwy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (9)

Główne

u.o. art. 41 § ust. 3 pkt 1 lit. d

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Marszałek województwa jest właściwy do wydania zezwolenia na zbieranie odpadów, gdy maksymalna łączna masa wszystkich rodzajów odpadów magazynowanych w okresie roku przekracza 3000 Mg.

u.o. art. 41 § ust. 3 pkt 2

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

W pozostałych przypadkach (nie wymienionych w ust. 3 pkt 1) organem właściwym do wydania zezwolenia na zbieranie odpadów jest starosta.

p.p.s.a. art. 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego oraz między tymi organami a organami administracji rządowej.

p.p.s.a. art. 15 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzyganie sporów o właściwość polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy.

k.p.a. art. 65 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Jeżeli organ administracji publicznej jest niewłaściwy, niezwłocznie przekazuje sprawę do organu właściwego, zawiadamiając o tym wnoszącego podanie.

Pomocnicze

u.o. art. 41 § ust. 2

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Zezwolenie na zbieranie odpadów wydaje organ właściwy ze względu na miejsce zbierania odpadów.

u.o. art. 14 § ust. 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Wnioskodawca był zobowiązany do zmiany decyzji zezwalającej na zbieranie odpadów zgodnie z nowymi przepisami.

u.o. art. 226a § ust. 2

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Przepis dotyczący przedłużenia ważności zezwolenia na zbieranie odpadów w przypadku złożenia nowego wniosku.

k.p.a. art. 19

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zmiana wniosku przez stronę, która spowodowała, że nie zachodzi już przesłanka z art. 41 ust. 3 pkt 1 lit. d) ustawy o odpadach (magazynowanie powyżej 3000 Mg), skutkuje przejściem właściwości na starostę. Organ administracji jest związany żądaniem strony i nie może swobodnie interpretować jego granic.

Odrzucone argumenty

Marszałek powinien zakończyć postępowanie decyzją umarzającą, gdy stwierdzi swoją niewłaściwość w toku postępowania (argumentacja Starosty oparta na wyroku I SA/Wa 341/16). Organ powinien mieć możliwość oceny zasadności żądania strony w kontekście właściwości.

Godne uwagi sformułowania

spór o właściwość organ właściwy ze względu na miejsce zbierania lub przetwarzania odpadów maksymalna łączna masa wszystkich rodzajów odpadów magazynowanych w okresie roku przekracza 3000 Mg organy administracji mogą działać wyłącznie na podstawie i w granicach prawa brak jest jednolitego stanowiska w orzecznictwie co do sposobu postępowania organu w przypadku utraty właściwości w trakcie toczącego się postępowania organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej kodeksowi nie jest znana konstrukcja utrwalenia właściwości, dlatego sanacja właściwości może nastąpić na każdym etapie postępowania przed wydaniem decyzji w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, tylko ta strona określa przedmiot swego żądania

Skład orzekający

Piotr Korzeniowski

przewodniczący

Sławomir Pauter

członek

Teresa Zyglewska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości rzeczowej organów administracji w sprawach zezwoleń na zbieranie odpadów, zwłaszcza w kontekście zmian wniosku przez stronę i interpretacji przepisów ustawy o odpadach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany wniosku przez stronę w trakcie postępowania i interpretacji art. 41 ustawy o odpadach. Orzeczenie może być mniej istotne dla spraw, gdzie właściwość organu nie budzi wątpliwości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy sporu kompetencyjnego między dwoma organami administracji, co jest często problematyczne w praktyce. Pokazuje, jak zmiana żądania przez stronę wpływa na właściwość organu, co jest istotne dla prawników procesowych.

Kto decyduje o odpadach? NSA rozstrzyga spór między Marszałkiem a Starostą.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OW 71/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-11-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-09-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Korzeniowski /przewodniczący/
Sławomir Pauter
Teresa Zyglewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1587
art. 41 ust 3 pkt 2
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia del. WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Marszałka Województwa Dolnośląskiego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Marszałkiem Województwa Dolnośląskiego a Starostą Ząbkowickim w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o zmianę decyzji udzielającej zezwolenia na zbieranie odpadów postanawia: wskazać Starostę Ząbkowickiego jako organ właściwy w sprawie.
Uzasadnienie
Pismem z 25 sierpnia 2025 r. Marszałek Województwa Dolnośląskiego (dalej: Marszałek) wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Marszałkiem Województwa Dolnośląskiego a Starostą Ząbkowickim (dalej: Starosta) w przedmiocie wydania na rzecz S.K. prowadzącego działalność gospodarczą pn. Firma Usługowo-Handlowo-Produkcyjna "[...]" S.K. (dalej: wnioskodawca), [...], [...] Z., zmiany decyzji Starosty Ząbkowickiego Nr 2/0/2015 z 8 stycznia 2015 roku, znak: WŚR.6233.22.2014, udzielającej zezwolenia na zbieranie odpadów na terenie zakładu w miejscowości [...] (działka nr [...]), gmina [...], powiat [...], województwo [...], poprzez wskazanie, iż organem właściwym do prowadzenia przedmiotowej sprawy jest Starosta Ząbkowicki.
W uzasadnieniu wskazano, że w oparciu o treść art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw wnioskodawca złożył do Starosty wniosek z 24 lutego 2020 r. o zmianę decyzji Starosty Ząbkowickiego Nr 2/0/2015 z 8 stycznia 2015 r. znak: WŚR.6233.22.2014, udzielającej zezwolenia na zbieranie odpadów na terenie zakładu w miejscowości [...] (działka nr [...]), gmina [...], powiat [...], województwo [...], z którego to wniosku wynikało, iż maksymalna łączna masa wszystkich rodzajów odpadów magazynowanych w okresie roku przekroczy 3 000 Mg. Wobec powyższego Starosta zawiadomieniem z 2 marca 2020 r. przekazał do Marszałka wniosek z 24 lutego 2020 r. do rozpatrzenia zgodnie z właściwością wynikającą z art. 41 ust. 3 pkt 1 lit. d) ustawy o odpadach.
Zaznaczono, że przed wskazaną wyżej zmianą ustawy o odpadach strona wnosząca o wydanie zezwolenia na zbieranie odpadów nie była zobligowana do określania masy magazynowanych odpadów, zaś co do zasady organem właściwym do wydania takiego zezwolenia był starosta.
Z danych zawartych w Bazie Danych o Produktach i Opakowaniach oraz Gospodarce Odpadami (BDO) wynika, że w roku 2019 strona zebrała 812,4 Mg odpadów. Mając na uwadze ww. dane uznać należało, że strona we wniosku z 24 lutego 2020 rok zadeklarowała zwiększenie dotychczasowej ilości zbieranych, w tym magazynowanych odpadów. Wniosek o zmianę zezwolenia na zbieranie odpadów, w którym strona jednocześnie wnioskuje o zwiększenie ilości dotychczas zbieranych odpadów powodujące magazynowanie wszystkich zbieranych odpadów w ich maksymalnej łącznej masie przekraczającej 3000 Mg w okresie roku, skutkował uznaniem właściwości Marszałka do rozpoznania niniejszego wniosku, wobec czego Marszałek podjął czynności związane z procedowaniem tego postępowania.
Następnie wskazano, że w toku prowadzonego przez Marszałka postępowania wnioskodawca zmienił swój wniosek w zakresie limitu odpadów przewidzianych do zbierania, wnosząc o wydanie zezwolenia na zbieranie odpadów w ilości już nie 3 536 Mg/rok, lecz poniżej 3 000 Mg/rok. W ocenie Marszałka, taka zmiana wniosku, z uwagi na treść art. 41 ust. 3 pkt 1 lit. d) i pkt 2 ustawy o odpadach skutkowała utratą właściwości Marszałka do rozpoznania niniejszego wniosku na rzecz właściwego od tego momentu organu jakim stał się Starosta. W związku z powyższym Marszałek, na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., pismem z 23 grudnia 2024 r., przekazał wniosek do organu właściwego, a więc do Starosty.
Starosta, pismem z 3 lutego 2025 r. ponownie przesłał wniosek do Marszałka i powołując się na wyrok sądu WSA w Warszawie z 19 maja 2016 roku, sygn. akt I SA/Wa 341/16, LEX nr 2054794 wskazał, że Marszałek winien przedmiotowe postępowanie umorzyć.
Mając na uwadze powyższe Marszałek wskazał, że z uwagi na zasadę legalizmu organy administracji mogą działać wyłącznie na podstawie i w granicach prawa. Zatem uprawnienia organu administracji do badania zasadności działania innego organu administracji wyznaczają obowiązujące przepisy i zgodnie z nimi takie działania dokonywane mogą być w ramach kontroli instancyjnej lub nadzorczej. Tego rodzaju kompetencje nie przysługują natomiast Staroście w stosunku do Marszałka. Wobec powyższego, zdaniem Marszałka brak było podstaw prawnych do ponownego zwrotu wniosku przez Starostę do Marszałka z argumentacją wskazującą na wadliwość postępowania Marszałka w przedmiocie sposobu zakończenia postępowania. Na marginesie zauważono, iż brak jest jednolitego stanowiska w orzecznictwie co do sposobu postępowania organu w przypadku utraty właściwości w trakcie toczącego się postępowania. Można bowiem przytoczyć orzeczenia sądów administracyjnych, które wykluczają możliwość umorzenia postępowania w takim przypadku wskazując jednocześnie na konieczność przekazania sprawy do organu właściwego zgodnie z treścią art. 65 k.p.a. (np.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 31 sierpnia 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 2714/16, LEX nr 2397153; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 września 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 2705/16, LEX nr 2435089; podobnie: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2010 r. , sygn. akt I OSK 180/10, LEX nr 745168).
Zdaniem Marszałka, w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest jednak podstaw do rozważań na temat zasadności, bądź jej braku umorzenia postępowania przez Marszałka w przypadku utraty przez niego właściwości do rozpoznania wniosku w toku toczącego się postępowania, bowiem w takiej sytuacji nie może być przedmiotem sporu między organami sposób prowadzenia postępowania przez jeden z tych organów. Przedmiotem sporu w tym przypadku może stać się wyłącznie kwestia właściwości organu do rozpoznania przedmiotowego wniosku.
Wobec powyższego wskazano, że kwestia właściwości miejscowej i rzeczowej organów administracji do wydania zezwolenia na przetwarzanie odpadów uregulowana została w art. 41 ustawy o odpadach. Zgodnie z treścią art. 41 ust. 2 ustawy o odpadach przedmiotowe zezwolenie wydaje, w drodze decyzji, organ właściwy ze względu na miejsce przetwarzania odpadów. Natomiast w myśl w art. 41 ust. 3 pkt 1 ustawy o odpadach organem właściwym rzeczowo do wydania takiej decyzji jest marszałek województwa, jednak wyłącznie w wymienionych poniżej sprawach, a mianowicie:
a) dla przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1094 z późn. zm.),
b) dla odpadów innych niż niebezpieczne poddawanych odzyskowi w procesie odzysku polegającym na wypełnianiu terenów niekorzystnie przekształconych, jeżeli ilość umieszczanych w wyrobisku lub zapadlisku odpadów jest nie mniejsza niż 10 Mg na dobę lub całkowita pojemność wyrobiska lub zapadliska jest nie mniejsza niż 25 000 Mg,
c) dla instalacji komunalnych,
d) do wydania zezwolenia na zbieranie odpadów, w przypadku, gdy maksymalna łączna masa wszystkich rodzajów odpadów magazynowanych w okresie roku przekracza 3000 Mg.
W pozostałych, niewymienionych wyżej sprawach, z racji brzmienia art. 41 ust. 3 pkt 2 ustawy o odpadach, organem właściwym do wydania zezwolenia na przetwarzanie odpadów jest starosta, przy czym na mocy art. 41 ust. 4 ustawy o odpadach na terenach zamkniętych organem właściwym rzeczowo jest regionalny dyrektor ochrony środowiska.
Mając na uwadze treść wniosku Marszałek wskazał, że wnioskowana przez wnioskodawcę działalność nie zalicza się do żadnej z kategorii wymienionych w art. 41 ust. 3 pkt 1 ustawy o odpadach, w szczególności nie jest to zbieranie odpadów, o którym mowa w art. 41 ust. 3 pkt 1 lit. d ustawy o odpadach, gdyż po ww. zmianie zakresu wniosku, maksymalna łączna masa wszystkich rodzajów odpadów magazynowanych w okresie roku nie przekroczy 3 000 Mg. W takiej zaś sytuacji, z uwagi na treść art. 41 ust. 3 pkt 2 ustawy o odpadach organem właściwym do rozpoznania wniosku w jej zmienionym kształcie i wydania w tym przedmiocie rozstrzygnięcia będzie Starosta.
W odpowiedzi na wniosek Starosta wskazał, że po wstępnej analizie wniosku przedsiębiorcy z 24 lutego 2020 r., ustalił, iż maksymalna łączna masa wszystkich rodzajów odpadów magazynowanych w okresie roku przekroczy 3000 Mg. Wobec powyższego Starosta zawiadomieniem 2 marca 2020 r. przekazał wniosek do Marszałka celem rozpatrzenia.
Marszalek otrzymał zawiadomienie Starosty o przekazaniu wniosku i po analizie/uzupełnieniu przez wnioskodawcę braków formalnych Marszalek wszczął postępowanie administracyjne.
Starosta zauważył, że z analizy dokumentów wynika, iż Marszałek wszczął i prowadził postępowanie administracyjne, gdzie w większości są to informacje o odłożeniu sprawy na późniejszy termin, co łącznie dało 4 lata prowadzonego postępowania bez zakończenia sprawy. Nadmieniono, że Marszałek był w posiadaniu wiedzy, że podmiot ma obowiązek dostosowania decyzji nr 2/0/2015 z 8 stycznia 2015 r. zezwalającej na zbieranie odpadów, zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych ustaw. Zezwolenie na zbieranie odpadów - decyzja nr 2/0/2015 z 8 stycznia 2015 r. było wydane na czas określony tj. do 31 grudnia 2024 r., a pismem z 23 grudnia 2024 r. Marszałek przekazał do Starosty całą dokumentację, która wpłynęła do Starosty dnia 30 grudnia 2024 r. argumentując, że wnioskodawca w grudniu 2024 r. udzielił informacji o zmniejszeniu masy zbieranych odpadów.
Starosta podkreślił, że przychyla się ku stanowisku, iż organ, przed którym toczy się postępowanie administracyjne jest obowiązany zakończyć postępowanie decyzją. Wnioskodawca w toku prowadzonego postępowania ma prawo modyfikacji żądania, ale wszczęte postępowanie wiąże organ administracji publicznej. Innymi słowy organ administracji jest związany żądaniem strony, które wyznacza rodzaj i granice postępowania administracyjnego i nie jest uprawniony do swobodnego interpretowania tego żądania, a tym samym niekończącego przesyłania wszczętego postępowania między organami.
Starosta zauważył, że w zawiadomieniu z 3 lutego 2025 r. nadmienił konieczność zakończenia prowadzonego postępowania administracyjnego przez Marszałka (wszczętego przez Marszałka) i jako jedno z rozwiązań wskazał, że w sytuacji, która zaistniała tj. podmiot nie zdążył dostosować decyzji na zbieranie odpadów do nowych przepisów (decyzja była wydana na czas oznaczony tj. do 31 grudnia 2024 r.) przepisy prawa wskazują na możliwość umorzenia prowadzonego postępowania przez organ prowadzący postępowanie. Wysłanie do Starosty całej dokumentacji celem rozpatrzenia na kilka dni przed wygaśnięciem zezwolenia jest niezrozumiałe.
Starosta powołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 341/16, w którym wskazał, że "(...) jeżeli w trakcie prowadzonego postępowania organ stwierdzi swoją niewłaściwość, obowiązany jest zakończyć postępowanie decyzją umarzającą postępowanie". Powyższy wyrok stwierdza, że organ obowiązany jest zakończyć postępowanie decyzją. Zgodnie z literalną treścią art. 65 § 1 k.p.a. - przepis ten nie reguluje kwestii przekazania w toku postępowania sprawy, a jedynie na jego początkowym etapie. A zatem Starosta pilnując właściwości organów podtrzymuje słuszność zakończenia prowadzonego postępowania przez Marszałka.
Ostatecznie Starosta podkreślił, że wnioskodawca w dniu 24 września 2024 r. złożył do Starosty nowy wniosek na zbieranie odpadów i tym samym organ prowadził postępowanie administracyjne. We wniosku oparto się o zastosowanie art. 226a ustawy o odpadach. Przepis art. 226a ustawy o odpadach przewiduje przedłużenie ważności zezwolenia na zbieranie odpadów do 31 grudnia 2025 r. jeśli posiadacz odpadów w terminie nie później niż trzy miesiące przed upływem tego czasu złoży wniosek o wydanie nowego zezwolenia odpadowego. Dnia 18 sierpnia 2025 r. Starosta Ząbkowicki wydał decyzję nr 8/0/2025 udzielającą zezwolenia wnioskodawcy na zbieranie odpadów na terenie działki nr [...] obręb [...], gmina [...].
Jednocześnie Starosta zwrócił uwagę, że wydanie decyzji przez Starostę nr 8/0/2025 na podstawie art. 226a ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 roku o odpadach cyt.: "dotychczasowe zezwolenie na zbieranie odpadów zezwolenie na przetwarzanie odpadów wygasa w dniu następującym po dniu, w którym:
1) nowe zezwolenie, decyzja o odmowie wydania nowego zezwolenia albo decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie wydania nowego zezwolenia stały się ostateczne, albo
2) wniosek o wydanie nowego zezwolenia właściwy organ pozostawił bez rozpatrzenia".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy zachodzi rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej w odniesieniu do rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy, czyli gdy mamy do czynienia z tożsamą sprawą, którą zajmują się co najmniej dwa organy. Spór ten może mieć wymiar pozytywny lub negatywny. W pierwszym przypadku oba organy twierdzą, że są właściwe do załatwienia sprawy. W drugim żaden z organów, do którego trafiła sprawa, nie uważa się za właściwy.
W niniejszej sprawie wystąpił spór negatywny, bowiem zarówno Starosta Ząbkowicki, jak i Marszałek Województwa Dolnośląskiego uważają, że nie są właściwi do rozpoznania wniosku o zmianę decyzji udzielającej zezwolenia na zbieranie odpadów.
Zgodnie z dyspozycją art. 41 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2023 r.. poz. 1587 r., ze zm.; dalej: ustawa o odpadach), prowadzenie zbierania odpadów i prowadzenie przetwarzania odpadów wymaga uzyskania zezwolenia. Zezwolenie na zbieranie odpadów i zezwolenie na przetwarzanie odpadów wydaje, w drodze decyzji, organ właściwy odpowiednio ze względu na miejsce zbierania lub przetwarzania odpadów (ust. 2).
Właściwość organów w zakresie zezwolenia na zbieranie i prowadzenie przetwarzania odpadów została uregulowania w art. 41 ust. 3 ustawy o odpadach. Przepis ten enumeratywnie wymienia przypadki (rodzaje i skalę działalności w zakresie gospodarki odpadami), w których właściwym organem jest marszałek województwa, natomiast w pozostałych sprawach właściwy jest starosta. Dodatkowo, w odniesieniu do terenów zamkniętych właściwy jest regionalny dyrektor ochrony środowiska (art. 41 ust. 4 ustawy o odpadach), jednak przepis ten nie znajduje zastosowania w tej sprawie.
Wobec powyższego należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 41 ust. 3 pkt 1 ustawy o odpadach marszałek województwa jest organem właściwym: a) dla przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko; b) dla odpadów innych niż niebezpieczne poddawanych odzyskowi w procesie odzysku polegającym na wypełnianiu terenów niekorzystnie przekształconych, jeżeli ilość umieszczanych w wyrobisku lub zapadlisku odpadów jest nie mniejsza niż 10 Mg na dobę lub całkowita pojemność wyrobiska lub zapadliska jest nie mniejsza niż 25000 Mg; c) dla instalacji komunalnych; d) do wydania zezwolenia na zbieranie odpadów, w przypadku gdy maksymalna łączna masa wszystkich rodzajów odpadów magazynowanych w okresie roku przekracza 3000 Mg.
W pozostałych przypadkach organem właściwym do udzielenia zezwolenia na zbieranie odpadów i prowadzenie przetwarzania odpadów jest starosta (art. 41 ust. 3 pkt 2 ustawy o odpadach), przy czym do wydania zezwolenia na zbieranie odpadów i zezwolenia na przetwarzanie odpadów na terenach zamkniętych właściwy jest regionalny dyrektor ochrony środowiska (art. 41 ust. 4 ustawy o odpadach).
Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 19 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej: k.p.a.) organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania. Takimi przepisami będą przepisy ustaw szczególnych wskazujących na kompetencję danego organu do załatwienia danego rodzaju sprawy z uwagi na jej przedmiot i ustalony stan faktyczny, w rozpoznawanej sprawie – regulacje zawarte w ustawie o odpadach.
W myśl art. 65 § 1 k.p.a. jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie.
Przepisy kodeksowe o właściwości organów mają charakter ius cogens; organy obowiązane są do ich przestrzegania z urzędu. (...) Kodeksowi nie jest znana konstrukcja utrwalenia właściwości, dlatego sanacja właściwości może nastąpić na każdym etapie postępowania przed wydaniem decyzji. Gdyby to nie nastąpiło, to w przypadku wniesienia odwołania powinna zostać wydana decyzja kasacyjna, o której mowa w art. 138 § 2, stwarzająca podstawę do ponownego załatwienia sprawy przez organ właściwy w sprawie (J. Wegner [w:] Z. Kmieciak, M. Wojtuń, J. Wegner, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2023, art. 19.)
Pamiętać przy tym należy, że w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, tylko ta strona określa przedmiot swego żądania (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 1632/96, LEX nr 47890), a tym samym i przedmiot postępowania, przy czym w razie wątpliwości jego uszczegółowienie należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 1990 r., sygn. akt I SA 367/90, ONSA 1990, nr 2-3, poz. 47). Organy powinny mieć więc przede wszystkim na uwadze stanowisko wnioskodawcy, który ubiega się o zmianę decyzji zezwalających na zbieranie odpadów lub wydanie nowego zezwolenia w zakreślonych przez siebie granicach.
W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca złożył do Starosty wniosek z 24 lutego 2020 r. o zmianę decyzji Starosty Ząbkowickiego Nr 2/0/2015 z 8 stycznia 2015 r. znak: WŚR.6233.22.2014, udzielającej zezwolenia na zbieranie odpadów na terenie zakładu w miejscowości [...] (działka nr [...]), gmina [...], powiat [...], województwo [...], z którego to wniosku wynikało, iż maksymalna łączna masa wszystkich rodzajów odpadów magazynowanych w okresie roku przekroczy 3 000 Mg. Jednakże w toku prowadzonego przez Marszałka postępowania wnioskodawca zmienił swój wniosek w zakresie limitu odpadów przewidzianych do zbierania, wnosząc o wydanie zezwolenia na zbieranie odpadów w ilości już nie 3 536 Mg/rok, lecz poniżej 3 000 Mg/rok.
W następstwie zmiany zakresu wniosku ustała przesłanka, o której mowa w art. 41 ust. 3 pkt 1 lit. d ustawy o odpadach, determinująca właściwość Marszałka do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wobec braku innych podstaw wskazanych w omawianej regulacji, które uzasadniałyby właściwość Marszałka, należy przyjąć, że kompetencja do rozpatrzenia wniosku o zmianę decyzji udzielającej zezwolenia na zbieranie odpadów, przysługuje Staroście w myśl art. 41 ust. 3 pkt 2 ustawy o odpadach.
Z tych względów i na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 oraz art. 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI