III OW 40/24

III OW 40/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-10-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski
Małgorzata Masternak - Kubiak /sprawozdawca/
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6135 Odpady
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 15 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 15 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Marszałka Województwa Śląskiego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Marszałkiem Województwa Śląskiego a Prezydentem Miasta S. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie usunięcia odpadów postanawia: wskazać Prezydenta Miasta S. jako organ właściwy w sprawie.
Uzasadnienie
Marszałek Województwa Śląskiego wystąpił z wnioskiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta S. w przedmiocie wszczęcia postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania decyzji nakazującej posiadaczowi odpadów niezwłoczne usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania ze względu na zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska w ramach wykonania zastępczego z terenu działki geodezyjnej o numerze ewidencyjnym [...] w S. przy ul. [...] oraz o wskazanie Prezydenta Miasta S. jako organu właściwego do załatwienia przedmiotowej sprawy.
W uzasadnieniu organ wnioskujący wskazał, że wystąpienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska do Prezydenta Miasta S. podyktowane art. 16 ust. 3 pkt 2 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska (tekst jedn. Dz.U. z 2024r., poz. 425) zostało przekazane w związku z pożarem, do którego doszło w dniu 10 maja 2024 r. na terenie nieruchomości, na której D. B. prowadzący działalność gospodarczą pn. "X", prowadził działalność polegającą na zbieraniu odpadów na mocy decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia 30 maja 2017 r., znak: [...].
W związku z zaistniałym zdarzeniem pożaru porzuconych odpadów, Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska na podstawie art. 26 oraz 26a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1587 ze zm.) – dalej: "ustawa o odpadach", wniósł o wszczęcie postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania decyzji nakazującej posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania lub ze względu na zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska niezwłoczne usunięcie odpadów w ramach wykonania zastępczego.
Prezydent Miasta S. przekazując ww. wystąpienie Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska do Marszałka Województwa Śląskiego stwierdził:,, (...) w związku z faktem, że w 2018 r., podmiot X D.B. zebrał [...] Mg odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne, zatem maksymalna łączna masa wszystkich rodzajów odpadów magazynowanych w okresie roku przekracza 3000 Mg i od 2018 r., organem właściwym w sprawach dotyczących odpadów jest w tym przypadku Marszałek Województwa".
Zdaniem wnioskującego organu zgodnie z ilościami zawartymi w kartach ewidencyjnych odpadów wykazanych w Bazie danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO), D. B. prowadzący działalność gospodarczą pn. "X" (NIP: [...]) z siedzibą w S. przy ul. [...], na podstawie przedmiotowej decyzji, w roku 2020 przyjął [...] Mg odpadów.
Dalej Marszałek Województwa Śląskiego wskazał, że w dniu 21 marca 2024 r. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o wszczęcie sporu kompetencyjnego (sygn. III OW 27/24) ws. wskazania organu właściwego do wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia 30 maja 2017 r., znak: [...], udzielającej D. B. zezwolenia na zbieranie odpadów.
Mając na uwadze fakt, że został wszczęty spór w sprawie wskazania organu właściwego do wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia 30 maja 2017 r., znak: [...] udzielającej zezwolenia na zbieranie odpadów, przepisu art. 26a nie stosuje się z uwagi na brak istniejącej przesłanki z art. 26a ust. 2 pkt 2 ustawy o odpadach, która stanowi, że w przypadku gdy obowiązek usunięcia odpadów powstał w związku z wydaniem decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzeniem nieważności, uchyleniem lub wygaśnięciem decyzji związanej z gospodarką odpadami - organ właściwy do wydania tej decyzji.
W obecnej sytuacji, w ocenie organu wnioskującego, zastosowanie może mieć tylko art. 26 ww. ustawy o odpadach, który stanowi w ust. 1, że posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania oraz w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami.
W związku z powyższym, organem właściwym do wszczęcia postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania decyzji nakazującej posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania lub ze względu na zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska niezwłoczne usunięcie odpadów w ramach wykonania zastępczego, zgodnie z art. 26 ustawy o odpadach jest Prezydent Miasta S.
W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta S. wniósł o wskazanie, że Marszałek Województwa Śląskiego jest organem właściwym do wszczęcia postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania decyzji nakazującej posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania tj. z terenu nieruchomości oznaczonej numerem [...] oraz części nieruchomości [...] (wcześniej nieruchomość oznaczona numerem [...]) położonych przy ul. [...] w S.
W treści swojego pisma organ wskazał, że po zapoznaniu się z dokumentami elektronicznymi zamieszczonymi w bazie BDO dla podmiotu X NIP [...] (uchylony), Regon [...] - tj. kartami przekazania odpadów, kartami ewidencji odpadów, które wskazują, że podmiot w 2020 roku przyjął [...] Mg (dane uzyskane na podstawie kart przekazania odpadów; odpady przyjęte od 9 stycznia 2020 r. do 27 kwietnia 2020 r., w związku z wstrzymaniem działalności w zakresie gospodarowania odpadami przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Katowicach) oraz magazynował odpady w ilości [...] Mg (odpady znajdujące się na ww. nieruchomości według stanu na dzień 1 stycznia 2020 r. - dane uzyskane z kart ewidencji odpadów również z bazy BDO - stany magazynowe na 1 stycznia 2020 r.), czyli łącznie [...] Mg można stwierdzić, że odpady w wyżej wymienionej ilości były magazynowane na przedmiotowym terenie. Marszałek w swoim wniosku wskazał jedynie [...] Mg odpadów co jest niezgodne ze stanem faktycznym, Marszałek nie wykazał, że podmiot wg. stanu na dzień 1 stycznia 2020 r. magazynował odpady, co również wynika z prowadzonej w BDO ewidencji odpadów w ilości powyżej 3000 Mg (załącznik nr 4 ¡5).
Nadto z analizy kart przekazania odpadów oraz ewidencji odpadów znajdującej się w bazie BDO dla siedziby podmiotu w roku 2020 brak kart przekazania odpadów, w których X D. B. figuruje jako przekazujący. W ocenie organu, należy zatem uznać, że wszystkie odpady, które podmiot przyjął w 2020 roku tj. [...] Mg (dane uzyskane na podstawie kart przekazania odpadów) oraz odpady w ilości [...] Mg (odpady znajdujące się na ww. nieruchomości według stanu na dzień 1 stycznia 2020 r.) łącznie [...] Mg były magazynowane na terenie ww. nieruchomości.
Powyższe wskazuje, że maksymalna łączna masa wszystkich rodzajów odpadów magazynowanych w okresie roku przekracza 3000 Mg, a organem właściwym w sprawie jest Marszałek Województwa Śląskiego, zgodnie z art. 41 ust 3 pkt 1 lit d ustawy o odpadach, co ma miejsce w tym przypadku.
Organ uznał, że skoro zezwolenie z dnia 30 maja 2017 r. znak [...] wygasło po dniu 5 marca 2020 r., (co stwierdził Marszałek Województwa Śląskiego) na podstawie art. 14 ust ustawy o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw Dz.U. z 2018 r. poz. 1592 z późn. zm.), to wydanie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie zezwolenia będzie tylko czynnością wskazującą, że decyzja wygasła 4 lata temu. Nadto, z uwagi na rozstrzygnięcie NSA, można mieć wątpliwości, czy zezwolenie nadal jest w obrocie prawnym z uwagi na fakt, że nie zostało stwierdzone jego wygaśnięcie, a do uzupełnienia wniosku wzywał niewłaściwy organ, po czym pozostawił wniosek bez rozpoznania. Tym samym, zdaniem Prezydenta to Marszałek, winien przeprowadzić stosowne postępowanie i podjąć działania polegające na usunięciu odpadów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W myśl art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu administracyjnym (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spory, o których mowa w art. 4, rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny.
Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 P.p.s.a.).
Jak wynika z akt sprawy zaczynem powstałego między organami sporu była okoliczność, że w związku z zaistniałym zdarzeniem pożaru porzuconych odpadów, do którego doszło w dniu 10 maja 2024 r. na terenie nieruchomości, na której firma "X", prowadziła działalność polegającą na zbieraniu odpadów na mocy decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia 30 maja 2017 r., Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, na podstawie art. 26 oraz 26a ustawy o odpadach, wniósł o wszczęcie postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania decyzji nakazującej posiadaczowi odpadów niezwłoczne usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania ze względu na zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska.
Zgodnie z art. 26a ust. 1 ustawy o odpadach, w przypadku gdy ze względu na zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska konieczne jest niezwłoczne usunięcie odpadów, właściwy organ podejmuje działania polegające na usunięciu odpadów i gospodarowaniu nimi. Według art. 26a ust. 2 ustawy o odpadach właściwym organem w sprawach, o których mowa w ust. 1, jest: 1) w przypadku terenów zamkniętych oraz nieruchomości, którymi gmina włada jako władający powierzchnią ziemi - regionalny dyrektor ochrony środowiska; 2) w przypadku gdy obowiązek usunięcia odpadów powstał w związku z wydaniem decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzeniem nieważności, uchyleniem lub wygaśnięciem decyzji związanej z gospodarką odpadami - organ właściwy do wydania tej decyzji; 3) w pozostałych przypadkach - wójt, burmistrz lub prezydent miasta.
Należy w tym miejscu wskazać, że decyzją Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 18 października 2023 r. (utrzymaną w mocy decyzją tego organu z dnia 23 listopada 2023 r.) stwierdzono nieważność decyzji Marszałka Województwa Śląskiego z 2 marca 2022 r., którą stwierdzono wygaśnięcie zezwolenia na zbieranie odpadów. Decyzja Ministra Klimatu i Środowiska pozostaje w obrocie prawnym i jest ostateczna, a zatem jest wiążąca dla organów orzekających w sprawie.
Skoro więc organem właściwym do wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie zezwolenia na zbieranie odpadów jest Prezydent Miasta S., co wynika wprost z postanowienia NSA z dnia 25 czerwca 2024 r., sygn. akt III OW 27/24, to tym samym w okolicznościach aktualnie procedowanego sporu o właściwość, organem właściwym do wszczęcia postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania decyzji nakazującej posiadaczowi odpadów niezwłoczne usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania ze względu na zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska – jest również Prezydent Miasta S., na podstawie art. 26a ust. 2 pkt 2 ustawy o odpadach.
Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia.