III OW 13/22

III OW 13/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-11-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący/
Przemysław Szustakiewicz
Sławomir Pauter /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6092 Melioracje wodne, opłaty melioracyjne
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 624
art. 191 ust. 1, art. 234 ust. 3, art. 240 ust. 4 pkt 1 lit.a
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Sławomir Pauter (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy B. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy B. a Dyrektorem Zarządu Zlewni we W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie udrożnienia rowu odprowadzającego wodę z nieruchomości postanawia: wskazać Dyrektora Zarządu Zlewni we W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie jako organ właściwy w sprawie.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] lutego 2022 roku Wójt Gminy B. wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy tym organem a Dyrektorem Zarządu Zlewni we W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku J.U., M.W. oraz M.T. o nakazanie udrożnienia rowu melioracyjnego odprowadzającego wodę z nieruchomości składających podanie, wskazując jednocześnie, że organem właściwym winien być Dyrektor Zarządu Zlewni we W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.
W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku Wójt gminy B. wskazał, że J.U., M.W. oraz M.T. zwrócili się o podjęcie działań mających na celu przywrócenie stanu poprzedniego, tj. udrożnienie rowu odprowadzającego wodę z nieruchomości składających podanie. Z podania wynikało, że przedmiotem żądania wnioskodawców jest zobowiązanie do udrożnienia rowu melioracyjnego właściciela nieruchomości sąsiedniej, na której rów ten się znajduje tj. działce o nr ewid, nr [...] obręb S. P.T. Do organu wpłynęło również pismo P.T., który zawiadomił, że właściciel działki sąsiedniej, tj. jeden z wnioskodawców M.W. zepchnął ziemię w kierunku drogi gminnej uniemożliwiając odpływ wody z nieruchomości P.T.
Wójt Gminy B. uznał się za organ niewłaściwy w sprawie i na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. przekazał podanie oraz pismo P.T. do załatwienia Dyrektorowi Zarządu Zlewni we W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie - na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał, że w niniejszej sprawie zasadne jest zastosowanie art. 191 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 624 ze zm.), a sprawy rozpatrywane w oparciu o powyższy przepis należą, z uwagi na położenie nieruchomości których dotyczą, do właściwości Dyrektora Zarządu Zlewni we W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.
Dalej we wniosku o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego wnioskodawca poniósł, że ze złożonego przez J.U., M.W. oraz M.T. podania wynikało, że przedmiotem żądania wnioskodawców jest doprowadzenie do drożności rowu, prowadzącego przez nieruchomości stron. Zgodnie z art. 16 pkt. 65 lit. a) ustawy Prawo wodne, rów jest urządzeniem wodnym. Rozstrzygnięcie postępowania administracyjnego wszczętego w związku z niedrożnością rowu będzie, zatem polegało na ustaleniu, czy zastosowanie w sprawie znajdzie art. 191 § 1 p.w. Z brzmienia tego przepisu wynika, że jego zastosowanie leży w gestii organu właściwego w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych. Organem takim, zgodnie z art. 397 ust. 3 pkt. 1 jest Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich.
W odpowiedzi na pismo Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] marca 2022 r. w sprawie dotyczącej wniosku Wójta Gminy B. Dyrektor Zarządu Zlewni we W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie nie uznając argumentacji Wójta Gminy B. stwierdził, że nie jest organem właściwym w przedmiotowej sprawie, wnosząc jednocześnie o wskazanie wnioskodawcy jako organu właściwego o przeprowadzenie postępowania administracyjnego. Jego zdaniem w podaniu z dnia [...].10.2021 r. P.T. wyraźnie wskazuje na zaburzenie stosunków wodnych na działce nr [...] w S. i uniemożliwienie swobodnego odpływu wód opadowych z działki nr [...] w S. ze względu na zepchnięcie przez M.W. ziemi w kierunku drogi gminnej uniemożliwiając odpływ wody z nieruchomości P.T. Przytaczając następnie treść art.234 ustawy Prawo wodne wskazał, że sprawa dotyczy zmiany kierunku i natężenia wód opadowych i roztopowych przez właścicieli gruntów co uzasadnia, zgodnie z ust. 3 przytoczonego przepisu, właściwość Wójta Gminy B. Organ podniósł, że w podaniu M.T., J.U. i M.W. z dnia [...] października 2021 r. jest mowa o konieczności podjęcia działań na podstawie art. 234 ust.3 ustawy Prawo wodne mających na celu przywrócenie stanu poprzedniego, tj. udrożnienie rowu odprowadzającego wodę z nieruchomości składających podanie. Ponadto Dyrektor Zarządu Zlewni we W. wskazał, że w decyzji z dnia [...].11.2018 r., znak: [...] nałożył na P.T. obowiązek odbudowy dwóch odcinków rowu bez nazwy w granicach działki nr [...] obręb S. Postępowanie w tej sprawie było prowadzone na podstawie art.190 ustawy Prawo wodne. W roku 2021 podjęto czynności w sprawie wyegzekwowania ww. obowiązku. Jednak ze względu na skargę P.T. z dnia [...].11.2021 r. wstrzymano działania związane z egzekucją ww. decyzji i zgodnie z zaleceniami Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie przekazano akta sprawy [...] do organu II instancji tj. do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W., który decyzją z dnia [...].02.2022 r., znak: [...], uchylił w całości decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni we W. z dnia [...].11.2018 r., znak: [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji (akta tej sprawy nie zostały jeszcze zwrócone do Zarządu Zlewni we W.).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
Z przedstawionych przez organy wyjaśnień wynika, że przedmiotem sporu jest wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia sprawy dotyczącej udrożnienia zdegradowanego rowu położonego na działkach o nr ewid. [...] i [...] w miejscowości S. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia, czy wniosek dotyczący zniszczenia rowu i jego udrożnienia powinien zostać rozpoznany w trybie art. 191 ust. 1 ustawy Prawo wodne, czy też w trybie art. 234 tej ustawy.
Zgodnie z art. 191 ust. 1 ustawy Prawo wodne, w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, właściwy organ Wód Polskich z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie powinno wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód. Natomiast zgodnie z art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. W pierwszym przypadku organem właściwym jest zatem organ Wód Polskich, a w drugim wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Zadania Wód Polskich zostały szczegółowo uregulowane w art. 240 ustawy Prawo wodne. Sprawy dotyczące podjęcia decyzji, o których mowa w art. 191 ustawy Prawo wodne są kompetencją dyrektorów zarządów zlewni Wód Polskich, co wynika wprost z art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. a ustawy Prawo wodne.
Hipotezy norm dekodowanych z przepisów art. 234 i art. 191 ustawy Prawo wodne są różne. Norma z art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne ma zastosowanie, gdy właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie. Natomiast art. 191 ust. 1 ustawy Prawo wodne stanowi podstawę rozstrzygnięcia właściwego organu Wód Polskich w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego. Utrzymywanie urządzeń wodnych polega na eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji (art. 188 ust. 1 ustawy Prawo wodne). Jest to zatem pojęcie szerokie i dotyczy szeregu różnego rodzaju czynności, których końcowym celem ma być zachowanie funkcji urządzenia wodnego. Szeroki jest także katalog urządzeń wodnych wynikający z definicji sformułowanej w art. 16 pkt 65 ustawy Prawo wodne, zgodnie z którą przez urządzenia wodne rozumie się urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. Rów melioracyjny jest niewątpliwie urządzeniem wodnym w świetle art. 16 pkt 65 lit.a ustawy Prawo wodne.
Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że wnioskodawcy zarzucają niewłaściwe utrzymanie przedmiotowego urządzenia wodnego (polegające na jego zniszczeniu), a więc odnosi się do hipotezy normy z art. 191 ustawy Prawo wodne. W tej sytuacji, organem właściwym w sprawie będzie dyrektor zarządu zlewni, a w tym konkretnym przypadku Dyrektor Zarządu Zlewni we W.
W tym miejscu wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne stanowisko Wójta Gminy B., zgodnie z którym wniosek M.T., J.U. oraz M.W. dotyczy przywrócenia stanu pierwotnego tj. udrożnienia rowu odprowadzającego wodę, na co jednoznacznie wskazuje jego uzasadnienie. Wnioskodawcy wskazali jako podstawę złożenia powyższego wniosku przepis "art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne oraz inne obowiązujące przepisy". Nie może to stanowić podstawy do przyjęcia, tak jak sugeruje Dyrektor Zarządu Zlewni we W., że wniosek ich dotyczy zakazu zmiany stanu wód i zakazu odprowadzania wody, o którym mowa w powołanym przepisie. Również w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest rozstrzygnięcie w oparciu o art. 4 p.p.s.a. sporu o właściwość, nie jest rozstrzygana kwestia związana z toczącym się postępowaniem związanym z przywróceniem spornego rowu do stanu pierwotnego, które prowadzi już Dyrektor Zarządu Zlewni we W., a o którym to postępowaniu wspomina w złożonej odpowiedzi na wniosek. Kwestia ta w zależności od ustaleń na jakim etapie te postępowania się znajdują będzie przedmiotem dalszych rozważań właściwego organu. Należy wskazać, że przedmiot postepowania został określony we wniosku złożonego przez M.T., J.U. i M.W.
Odnosząc się natomiast do pisma złożonego przez P.T., właściciela działek o nr ewid. [...] i [...], przez które przebiega sporny odcinek rowu, a dotyczącego ewentualnej zmiany stosunków wodny na sąsiedniej działce stwierdzić należy, że obowiązkiem organu będzie ustalenie, czy są to wyjaśnienia złożone w związku z wnioskiem wyżej wymienionych osób czy też wniosek o wszczęcie odrębnego postępowania.
Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.