III OSK 996/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję organu dotyczącą zwolnienia od zakazów obowiązujących na terenach szczególnego zagrożenia powodzią. WSA w Warszawie uznał, że decyzje organów obu instancji były wadliwe w zakresie umorzenia postępowania administracyjnego dotyczącego budowy budynku rekreacji indywidualnej, naruszając art. 104 § 1 i art. 105 § 1 K.p.a., ponieważ postępowanie w tym zakresie nie zostało wszczęte. Naczelny Sąd Administracyjny, związany oceną prawną WSA w tej części, oddalił skargę kasacyjną, uznając wadliwość decyzji w zakresie umorzenia postępowania w sprawie budowy budynku. Jednakże, w odniesieniu do kwestii zwolnienia od zakazu budowy szamba na terenach szczególnego zagrożenia powodzią, NSA nie podzielił stanowiska WSA. Sąd uznał, że organ prawidłowo ocenił ryzyko zanieczyszczenia wód w przypadku wystąpienia powodzi, biorąc pod uwagę dane z map zagrożenia powodziowego, które wskazywały na możliwość zalania zbiornika i przedostania się ścieków do środowiska. Zgodnie z art. 77 ust. 3 Prawa wodnego, zwolnienie od zakazu jest możliwe tylko wtedy, gdy nie spowoduje to zagrożenia dla jakości wód, a w tej sprawie takie zagrożenie istniało. NSA podkreślił, że organ działa w ramach uznania administracyjnego i może odmówić zwolnienia, nawet jeśli nie ma pewności co do zagrożenia, kierując się interesem społecznym. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną, mimo częściowo błędnego uzasadnienia wyroku WSA, uznając, że w części dotyczącej odmowy zwolnienia od zakazu budowy szamba, oceny prawne WSA przestały obowiązywać, a wiążące są oceny NSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących zakazu gromadzenia ścieków na terenach zagrożonych powodzią oraz zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w kontekście dwuinstancyjności i wadliwości decyzji.
Dotyczy specyficznej sytuacji budowy szamba na terenie zagrożonym powodzią; ocena ryzyka powodziowego jest zawsze indywidualna.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, narusza prawo, jeśli decyzja organu pierwszej instancji jest wadliwa w zakresie umorzenia postępowania, które nie zostało wszczęte?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy narusza prawo, utrzymując w mocy wadliwą decyzję organu pierwszej instancji, który umorzył postępowanie, które nie zostało wszczęte.
Uzasadnienie
Organ odwoławczy ma obowiązek uchylić wadliwą decyzję organu pierwszej instancji i orzec co do istoty sprawy, a nie utrzymywać w mocy decyzji naruszającej prawo, w tym przypadku art. 104 § 1 i art. 105 § 1 K.p.a.
Czy w przypadku ubiegania się o zwolnienie od zakazu gromadzenia ścieków na terenach szczególnego zagrożenia powodzią, kluczowe jest ustalenie, czy planowany zbiornik na szambo może spowodować zagrożenie dla jakości wód w przypadku wystąpienia powodzi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jedyną przesłanką zwolnienia od zakazu jest brak zagrożenia dla jakości wód w przypadku wystąpienia powodzi, co wymaga analizy ryzyka.
Uzasadnienie
Przepis art. 77 ust. 3 Prawa wodnego wymaga pewności co do braku zagrożenia dla jakości wód w razie powodzi. Organ musi zgromadzić materiał dowodowy, w tym analizę map zagrożenia powodziowego i danych technicznych, aby ocenić to ryzyko. W tej sprawie ustalono, że zbiornik może zostać zalany i uszkodzony, co stanowi realne ryzyko zanieczyszczenia wód.
Czy organ administracji publicznej, odmawiając zwolnienia od zakazu budowy szamba na terenach zagrożonych powodzią, narusza zasadę dwuinstancyjności i prowadzi postępowanie w sposób budzący zaufanie, jeśli nie bada technicznych parametrów zbiornika?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli organ prawidłowo ocenił ryzyko powodziowe na podstawie dostępnych map i danych, a kwestia technicznych zabezpieczeń zbiornika nie jest kluczowa w kontekście ryzyka zalania i uszkodzenia.
Uzasadnienie
NSA uznał, że organ prawidłowo ocenił ryzyko powodziowe na podstawie map zagrożenia powodziowego, które wykazały możliwość zalania terenu i potencjalne zagrożenie dla jakości wód. W tym kontekście, szczegółowe badanie technicznych parametrów zbiornika nie było konieczne, a organ nie naruszył zasad postępowania.
Przepisy (22)
Główne
k.p.a. art. 104 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy naruszył przepis, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, która umorzyła postępowanie w sprawie, która nie została wszczęta.
k.p.a. art. 105 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy naruszył przepis, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, która umorzyła postępowanie w sprawie, która nie została wszczęta.
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może utrzymać w mocy prawidłową decyzję organu pierwszej instancji lub uchylić ją i orzec co do istoty sprawy.
u.P.w. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Zakaz gromadzenia ścieków na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią.
u.P.w. art. 77 § 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Możliwość zwolnienia od zakazu, jeżeli nie spowoduje to zagrożenia dla jakości wód w przypadku wystąpienia powodzi.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego aktu lub czynności organu.
K.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji lub ją uchylić.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ powinien ważyć interes społeczny i słuszny interes obywateli.
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ma obowiązek ustalić stan faktyczny i dokonać jego oceny.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ma obowiązek dokonać oceny materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ma obowiązek sporządzić uzasadnienie rozstrzygnięcia, obrazujące ustalenie stanu faktycznego i wywody prawne.
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności gwarantuje dwukrotne, merytoryczne rozpoznanie sprawy.
k.p.a. art. 136 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ może wezwać strony do przedstawienia dowodów lub wyjaśnień.
k.p.a. art. 79a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ma obowiązek wskazania niespełnionych przesłanek i możliwości przedłożenia nowych dowodów.
P.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA oddala skargę kasacyjną, jeśli jest niezasadna.
P.p.s.a. art. 207 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
u.P.w. art. 163 § 5
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Mapy zagrożenia powodziowego stanowią podstawę do oceny ryzyka powodziowego.
u.P.w. art. 172 § 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Mapy zagrożenia powodziowego stanowią podstawę do podejmowania działań ograniczających skutki powodzi.
u.P.w. art. 77 § 4
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Do wniosku o zwolnienie od zakazu należy dołączyć mapę sytuacyjno-wysokościową.
Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 4 października 2018 r. w sprawie opracowywania map zagrożenia powodziowego oraz map ryzyka powodziowego art. 5 § 1
Określa zawartość map zagrożenia powodziowego.
Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 4 października 2018 r. w sprawie opracowywania map zagrożenia powodziowego oraz map ryzyka powodziowego art. 6 § 1
Określa zawartość map zagrożenia powodziowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wadliwość decyzji organów obu instancji w zakresie umorzenia postępowania dotyczącego budowy budynku, które nie zostało wszczęte. • Ryzyko zanieczyszczenia wód w przypadku wystąpienia powodzi na terenie, gdzie planowana jest budowa szamba, uzasadniające odmowę zwolnienia od zakazu.
Odrzucone argumenty
Organ II instancji nie rozpoznał sprawy merytorycznie. • Szczelność zbiornika na szambo jest indyferentna, gdyż zagrożenie jest ustalane na podstawie map zagrożenia powodziowego. • Organ powinien był wezwać skarżących do przedstawienia zapewnień producenta zbiornika i przeanalizować dane techniczne. • Organ odwoławczy miał obowiązek wskazania niespełnionych przesłanek i możliwości przedłożenia nowych dowodów. • Organ odstąpił od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw. • Organ nie prowadził postępowania w sposób budzący zaufanie.
Godne uwagi sformułowania
organ naruszył zarówno art. 104 § 1 K.p.a. wydając decyzję w przedmiocie niebędącym sprawą zawisłą przed tym organem, jak i art. 105 § 1 K.p.a., pozwalający na umorzenie postępowania administracyjnego, ale tylko takiego, które organ wszczął • organ odwoławczy ma nie tylko ponownie przeprowadzić postępowanie w sprawie objętej żądaniem strony, ale również we własnym zakresie ustalić stan faktyczny i dokonać jego oceny • jedyną przesłanką odstąpienia od zakazu gromadzenia ścieków na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią jest "brak zagrożenia dla jakości wód w przypadku wystąpienia powodzi" • organ działa w ramach uznania administracyjnego • woda powodziowa może zalać zbiornik • zbiornik będzie bowiem znajdował się pod powierzchnią terenu, a wiec samo pojawienie się wód na powierzchni będzie miało wpływ na warunki panujące w strefie aeracji, która zostanie wypełniona wodą, co może wpłynąć niekorzystnie na znajdujące się pod powierzchnią terenu instalacje • Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska WSA, że w sprawie nie wyjaśniono dostatecznie, czy planowany zbiornik na szambo w razie powodzi nie będzie powodował zagrożenia dla jakości wód.
Skład orzekający
Piotr Korzeniowski
przewodniczący
Teresa Zyglewska
członek
Maciej Kobak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących zakazu gromadzenia ścieków na terenach zagrożonych powodzią oraz zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w kontekście dwuinstancyjności i wadliwości decyzji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy szamba na terenie zagrożonym powodzią; ocena ryzyka powodziowego jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy praktycznego problemu budowy szamba na terenach zagrożonych powodzią, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości w takich obszarach. Pokazuje również, jak sądy administracyjne interpretują przepisy dotyczące ochrony środowiska i procedury administracyjnej.
“Szambo na terenach zalewowych: kiedy można je legalnie zbudować?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.