III OSK 993/22
Podsumowanie
NSA oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko WSA, że postępowanie dyscyplinarne wobec policjanta było wadliwe z powodu niewystarczających ustaleń faktycznych dotyczących jego obciążenia pracą i możliwości wykonania poleceń.
Policjantowi zarzucono naruszenie dyscypliny służbowej polegające na bezczynności w prowadzonych postępowaniach. Organ dyscyplinarny uznał go winnym i ukarał naganą. WSA uchylił orzeczenia organów obu instancji, wskazując na niewystarczające wyjaśnienie stanu faktycznego, w szczególności dotyczące obciążenia policjanta pracą i możliwości wykonania poleceń. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając argumentację WSA, że brak było wystarczających dowodów na zawinione niewykonanie poleceń.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji od wyroku WSA w Szczecinie, który uchylił orzeczenia dyscyplinarne wobec policjanta M. P. Policjantowi zarzucono bezczynność w trzech postępowaniach (RSD-272/20, RSD-415/20, RSD-435/20) i wymierzono mu karę nagany. WSA uznał, że postępowanie dyscyplinarne było wadliwe, ponieważ organy nie wyjaśniły wystarczająco stanu faktycznego. Wskazano na brak precyzyjnych dat wydania poleceń i terminów ich wykonania w kartach nadzoru, a także na niewystarczającą ocenę obciążenia policjanta pracą. WSA podkreślił, że dla wykazania winy konieczne jest ustalenie obiektywnej możliwości wykonania poleceń i zawinionego ich niewykonania. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił obowiązek rzecznika dyscyplinarnego zebrania materiału dowodowego i dokładnego ustalenia stanu faktycznego. NSA uznał, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów procesowych były niezasadne, a zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 132a pkt 2 ustawy o Policji) również nie mógł zostać uwzględniony, gdyż interpretacja sądu była zgodna z zasadami odpowiedzialności dyscyplinarnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, niewystarczające wyjaśnienie stanu faktycznego, w tym obiektywnej możliwości wykonania poleceń i zawinionego ich niewykonania, stanowi naruszenie przepisów postępowania i może prowadzić do uchylenia orzeczenia dyscyplinarnego.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji uznał, że organy dyscyplinarne nie wykazały w sposób wystarczający, czy policjant miał obiektywną możliwość wykonania poleceń i czy ich niewykonanie było zawinione. Brak precyzyjnych ustaleń dotyczących obciążenia pracą i terminów wykonania poleceń uniemożliwił prawidłowe przypisanie winy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (20)
Główne
u.P. art. 132 § ust. 3 pkt 2
Ustawa o Policji
Naruszenie dyscypliny służbowej polegające na niewykonaniu polecenia.
u.P. art. 135e § ust. 1
Ustawa o Policji
Obowiązek zebrania materiału dowodowego i wyjaśnienia sprawy przez rzecznika dyscyplinarnego.
u.P. art. 132a § pkt 2
Ustawa o Policji
Definicja winy nieumyślnej w postępowaniu dyscyplinarnym.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia orzeczenia organu administracji z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia orzeczenia organu administracji z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej z powodu naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania NSA.
Pomocnicze
u.P. art. 132 § ust. 1
Ustawa o Policji
u.P. art. 132 § ust. 3 pkt 3
Ustawa o Policji
Przepis materialny, błędnie wskazany jako procesowy w skardze kasacyjnej.
u.P. art. 133 § ust. 1
Ustawa o Policji
u.P. art. 134 § pkt 2
Ustawa o Policji
u.P. art. 135j § ust. 1 pkt 3
Ustawa o Policji
u.P. art. 135a § ust. 1
Ustawa o Policji
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nieważność postępowania.
Zarządzenie nr 30 KGP art. 15 § pkt 1
Zarządzenie nr 30 Komendanta Głównego Policji
Obowiązek terminowej, dokładnej i starannej realizacji zadań.
Zarządzenie nr 30 KGP art. 15 § pkt 2
Zarządzenie nr 30 Komendanta Głównego Policji
Obowiązek powiadamiania o okolicznościach utrudniających realizację zadań.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewystarczające wyjaśnienie stanu faktycznego w postępowaniu dyscyplinarnym, w tym obciążenia policjanta pracą i możliwości wykonania poleceń. Naruszenie przez organy dyscyplinarne obowiązku zebrania materiału dowodowego i dokładnego ustalenia stanu faktycznego (art. 135e ust. 1 ustawy o Policji). Brak precyzyjnych dat wydania poleceń i terminów ich wykonania w kartach nadzoru. Niewystarczająca ocena obciążenia policjanta pracą i możliwości wykonania poleceń.
Odrzucone argumenty
Zarzuty organu dotyczące naruszenia przepisów procesowych (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 132 ust. 3 pkt 3 oraz art. 135e ust. 1 ustawy o Policji). Zarzuty organu dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z § 15 zarządzenia nr 30 KGP). Zarzuty organu dotyczące naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 135e ust. 1 ustawy o Policji. Zarzut organu dotyczący błędnej wykładni art. 132a pkt 2 ustawy o Policji.
Godne uwagi sformułowania
Uznanie przez organ dyscyplinarny, że policjant popełnił przewinienie dyscyplinarne powinno nastąpić z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej. Na rzeczniku dyscyplinarnym spoczywa obowiązek zebrania materiału dowodowego i podejmowania czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy. Przypisanie policjantowi winy wymaga jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego sprawy i jego prawidłowej oceny prawnej. Dla wykazania, że działanie policjanta było zawinione, należało ustalić, czy miał on obiektywną możliwość wykonania poleceń.
Skład orzekający
Zbigniew Ślusarczyk
przewodniczący
Olga Żurawska - Matusiak
sprawozdawca
Hanna Knysiak - Sudyka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie stanu faktycznego w postępowaniach dyscyplinarnych, obowiązki organów i rzecznika dyscyplinarnego, ocena obciążenia pracą funkcjonariuszy, wymogi dotyczące zawinienia w dyscyplinie służbowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań dyscyplinarnych w Policji, ale zasady dotyczące ustalania stanu faktycznego i winy mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne ustalenie stanu faktycznego i dowodzenie winy w postępowaniach dyscyplinarnych, nawet wobec funkcjonariuszy służb mundurowych. Podkreśla znaczenie prawdy obiektywnej i możliwości obronnych.
“Policjant ukarany naganą, ale sąd uchyla decyzję. Kluczowe okazało się obciążenie pracą i brak dowodów winy.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
III OSK 993/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-06-12 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-04-14 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Hanna Knysiak - Sudyka Olga Żurawska - Matusiak /sprawozdawca/ Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/ Symbol z opisem 6192 Funkcjonariusze Policji Hasła tematyczne Policja Sygn. powiązane II SA/Sz 977/21 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2022-01-20 Skarżony organ Komendant Policji Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 161 aert.132 ust.3 pkt 2 Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn. Dz.U. 2022 poz 329 art.184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant: asystent sędziego Przemysław Iżycki po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Sz 977/21 w sprawie ze skargi M. P. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia 24 czerwca 2021 r. nr 16/2021 w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala wniosek M. P. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 20 stycznia 2022 r., II SA/Sz 977/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.P. (dalej: "skarżący") na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z 24 czerwca 2021 r., nr 16/2021, w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany, uchylił zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w [...] z 1 czerwca 2021 r., nr 2/21. Powyższe orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy. Komendant Powiatowy Policji w [...] (dalej: "organ pierwszej instancji", "Komendant PP") orzeczeniem dyscyplinarnym z 1 czerwca 2021 r., nr 2/21, wydanym na podstawie art. 133 ust. 1, art. 135j ust. 1 pkt 3 i art. 134 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2019 r., poz. 161 ze zm., dalej: "ustawa o Policji"), uznał skarżącego, obwinionego o to, że będąc zobowiązanym § 15 pkt 1 zarządzenia nr 30 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji (Dz. Urz. KGP z 2013 r., poz. 99 z późn. zm., dalej: "zarządzenie nr 30 KGP"), do terminowej, dokładnej i starannej realizacji zadań stałych określonych w karcie opisu stanowiska pracy oraz poleceń przełożonego, nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku w ten sposób, że: - od 30 czerwca 2020 r. do 3 lipca 2020 r. i od 27 lipca 2020 r. do 21 września 2020 r. w [...] dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu RSD-272/20, nie wykonując żadnych poleceń zawartych w karcie nadzoru, czym naruszył dyscyplinę służbową w sposób określony w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji, - od 18 września 2020 r. do 5 października 2020 r. w [...] dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu RSD-415/20, nie wykonując żadnych poleceń zawartych w karcie nadzoru, czym naruszył dyscyplinę służbową w sposób określony w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji, - od 24 września 2020 r. do 5 października 2020 r. w [...] dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu RSD-435/20, nie wykonując poleceń zawartych w karcie nadzoru, czym naruszył dyscyplinę służbową w sposób określony w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji, za winnego popełnienia zarzucanego czynu i wymierzył mu karę dyscyplinarną nagany. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Komendant Wojewódzki Policji w [...] (dalej: "organ drugiej instancji", "Komendant WP", "organ odwoławczy"), decyzją z 24 czerwca 2021 r., nr 16/2021, utrzymał w mocy orzeczenie Komendanta PP z 1 czerwca 2021. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy stanął na stanowisku, że skarżący dopuścił się bezczynności w okresach wskazanych w zaskarżonym orzeczeniu. Komendant WP przychylił się do stanowiska organu pierwszej instancji i uznał, iż skarżący nie był nadmiernie obciążony obowiązkami, zatem brak jest uzasadnienia dla przewlekłości w prowadzonych przez niego postępowaniach. Organ odwoławczy podał, że przesłuchani w charakterze świadków Naczelnik Wydziału Kryminalnego KPP w [...] i jego zastępca, wskazali, że skarżący jest policjantem doświadczonym, powinien zatem wiedzieć, że postępowania mu powierzone należy zakończyć w terminie dwóch miesięcy. Prowadzenie przez skarżącego kilkunastu nieskomplikowanych postępowań nie powinno stanowić dla niego problemu i nie powinien czuć się nadmiernie obciążony. Pandemia Covid-19 nie zwalniała policjantów z prowadzenia postępowań i wykonywania w nich czynności. Organ drugiej instancji wyjaśnił, że skarżący pełni służbę w Policji od 10 kwietnia 2000 r., nie sposób zatem uznać, aby nie znał zarządzenia nr 30 KGP, w tym zasad, którymi powinien kierować się wykonując czynności służbowe. Zdaniem Komendanta WP, na szczególną uwagę zasługuje fakt, że w sierpniu 2020 r. przełożeni zwracali skarżącemu uwagę na konieczność terminowej, dokładnej i starannej realizacji zadań i poleceń w sprawie RSD-272/20. Mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy, organ drugiej instancji stwierdził, że nie zachodziła konieczność przeprowadzenia wskazanych przez skarżącego dowodów. Podkreślił, że subiektywne odczucia skarżącego, co do jego przeciążenia pracą oraz zła atmosfera w pracy, nie mogą stanowić podstawy rozstrzygania w zakresie prawidłowości wywiązywania się z obowiązków służbowych. Organ odwoławczy podniósł, iż w pismach z 5 maja i 8 maja 2021 r. skarżący wnioskował o przesłuchanie asp. S.B. oraz asp. szt. K.J. Zdaniem Komendanta WP, odmowa realizacji wniosku przez rzecznika i przełożonego dyscyplinarnego była słuszna, ponieważ okoliczności na jakie miałyby być przesłuchane ww. policjantki są okolicznościami tożsamymi z okolicznościami wymienionymi we wniosku skarżącego z 21 grudnia 2020 r. W ocenie organu odwoławczego, analogiczna sytuacja dotyczy wniosku skarżącego z 24 maja 2021 r., o przesłuchanie mł. asp. K.J., choć wniosek ten został złożony po terminie. Z kolei, ustosunkowując się do wniosku o przesłuchanie prokuratora nadzorującego, organ odwoławczy wskazał, że zarzucane skarżącemu czyny dotyczą niewłaściwej realizacji przez niego poleceń przełożonych i nie podlegają ocenie przez prokuratora nadzorującego, lecz przełożonego dyscyplinarnego. Wskazane we wniosku dowody, zdaniem Komendanta WP, zmierzały tylko do przedłużenia postępowania dyscyplinarnego. Wymierzoną skarżącemu karę dyscyplinarną organ drugiej instancji uznał za właściwą. Według Komendanta WP, kara ta została ustalona z uwzględnieniem okoliczności naruszenia przez skarżącego dyscypliny służbowej, doświadczenia skarżącego oraz sygnalizowania przez przełożonych konieczności przyspieszenia działań. Również zachowanie skarżącego po popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, w tym okoliczność, iż nie przyznał się do zarzucanych czynów, uzasadnia, według organu odwoławczego, wymiar zastosowanej kary. Organ drugiej instancji nie dopatrzył się uchybień w zagwarantowaniu stronie czynnego udziału w postępowaniu. Orzeczenie organu odwoławczego z 24 czerwca 2021 r., stało się przedmiotem skargi skarżącego do WSA w Szczecinie. W odpowiedzi na skargę Komendant WP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Opisanym na wstępie wyrokiem, WSA w Szczecinie, uznając, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 135 przywołanej ustawy, orzekł o uchyleniu zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego go orzeczenia Komendanta PP z 1 czerwca 2021 r. WSA w Szczecinie, przywołując brzmienie art. 132 ust. 1, ust. 2, ust. 3 ustawy o Policji, wywiódł, że wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przeciwko policjantowi i jego ukaranie powinno mieć miejsce wówczas, gdy dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego, a przeprowadzone postępowanie dyscyplinarne wykazało, że do jego popełnienia doszło z winy umyślnej, bądź z winy nieumyślnej. Zgromadzone w sprawie dowody powinny zatem świadczyć o tym, że policjant świadomie popełnił delikt dyscyplinarny, bądź dopuścił się go na skutek niedbalstwa lub lekkomyślności. Dokonując oceny zasadności stanowiska organów obu instancji, Sąd Wojewódzki podniósł, że zarzuty przedstawione skarżącemu w postępowaniu dyscyplinarnym obejmowały niewykonanie poleceń służbowych, zawartych w kartach nadzoru, tj. przewinienia dyscyplinarnego z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji, a powstała bezczynność była tego skutkiem. Zdaniem WSA w Szczecinie, kluczowe znaczenie miało ustalenie kiedy polecenie zostało wydane i jaki był termin jego wykonania. Według Sądu pierwszej instancji, lektura kart nadzoru prowadzi do wniosku, że w sprawie RSD 272/20 brak jest daty wydania polecenia służbowego, jak również daty określającej termin wykonania udzielonych wytycznych. Karty nadzoru założone w sprawach RSD 415/20 i 435/20 zawierają datę wydania poleceń, ale nie określają terminu wykonania czynności, przy czym karta w sprawie RSD 415/20 zawiera prawdopodobnie błąd w dacie sugerujący, że dotyczy postępowania z 2019 r. Organy obu instancji uchybienia te uznały za nieistotne, wywodząc, że skarżący jako policjant z długoletnim stażem powinien wiedzieć, że zlecone czynności należy wykonać niezwłocznie, a dochodzenie powinno zostać ukończone w terminie dwóch miesięcy. Sąd pierwszej instancji ocenił, że skoro przełożony skarżącego zdecydował o założeniu kart nadzoru, które nie jest obligatoryjne, a skarżącemu zarzuca się niewykonanie poleceń w tych kartach, to w dokumentach tych winna widnieć zarówno data wydania polecenia, jak i data graniczna, do której powinno ono zostać wykonane. Jak podał WSA w Szczecinie, w sprawie RSD 272/20 organ przyjął, iż okres nieuzasadnionej bezczynności trwał od 30 czerwca do 4 lipca 2020 r., a następnie po powrocie skarżącego z urlopu od 27 lipca do 5 października 2020 r. Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w sprawie tej skarżący 30 czerwca 2020 r. wystąpił do Komendy Powiatowej w [...] z wnioskiem o przeprowadzenie czynności, a materiały z tych czynności wpłynęły do KPP w [...] 4 lipca 2020 r. Sąd Wojewódzki podkreślił, że nie wskazano, czy w okresie oczekiwania na materiały z KPP w [...], konieczne było wykonanie przez skarżącego działań w tej sprawie. Jeżeli nie było takiej konieczności, to objęcie tego okresu zarzutem nie było uzasadnione. Dokonując analizy sprawy RSD 415/20 Sąd pierwszej instancji wskazał, że polecenie służbowe zostało wydane 27 września 2020 r., tymczasem zarzutem objęto okres od 18 września 2020 r. Sąd Wojewódzki uznał, że skoro orzeczenie zostało sformułowane w ten sposób, że skarżącemu zarzuca się niewykonanie polecenia służbowego, to zarzut ten również powinien obejmować okres od dnia wydania polecenia do dnia, w którym powinno ono zostać wykonane, a zatem objęcie zarzutem okresu od 18 września do 27 września 2020 r. również było nieuzasadnione. Na marginesie Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w aktach sprawy brak jest informacji, w jakiej dacie polecenia, o których mowa, zostały skarżącemu przekazane. Przede wszystkim jednak, dla wykazania, że działanie policjanta było zawinione, należało ustalić, czy miał on obiektywną możliwość wykonania poleceń. Organ podjął próbę dokonania oceny obciążenia skarżącego obowiązkami służbowymi, jednak - w ocenie Sądu - uczynił to w sposób niewystarczający. Brak jest informacji o faktycznej liczbie prowadzonych przez policjanta w tym okresie postępowań przygotowawczych. Według Sądu pierwszej instancji, lektura akt postępowania wskazuje na istotne rozbieżności w tym zakresie. WSA w Szczecinie uznał, że dla wykazania, że skarżący w sposób zawiniony nie wykonał poleceń widniejących w kartach nadzoru należałoby ustalić jakie czynności, w jakich sprawach skarżący wykonywał w omawianym okresie w prowadzonych postępowaniach, jaka była ich liczba i czy miał obiektywną możliwość wykonania poleceń w czasie godzin pełnienia służby, a także, czy ich niewykonanie przełożyło się na niezakończenie postępowań opisanych w zaskarżonym orzeczeniu w przewidzianym w Kodeksie postępowania karnego terminie. Dotyczy to zwłaszcza postępowań RSD 415/20 i RSD 435/20, gdyż z akt postępowania dyscyplinarnego nie wynika, czy sprawy te zakończyły się przed upływem dwóch miesięcy od ich wszczęcia. Ogólnikowe stwierdzenie, iż skarżący prowadził postępowania o niewielkim stopniu skomplikowania, niewymagające dużego nakładu pracy, bez szczegółowej analizy ilości tych czynności, czasu potrzebnego do ich wykonania z odniesieniem do czasu pracy skarżącego, Sąd Wojewódzki uznał za niewystarczające dla wykazania winy skarżącego. Dodał, że skoro skarżący konsekwentnie, w toku postępowania dyscyplinarnego, podnosił okoliczności związane z nadmiernym obciążeniem pracą, złą atmosferą i niezapewnieniem przez przełożonych odpowiednich warunków umożliwiających wywiązanie się z obowiązków służbowych, to należało dowody wskazywane przez skarżącego dopuścić i przeprowadzić, zwłaszcza, że przesłuchany w sprawie Ł.S. wprost zeznał, iż policjanci wielokrotnie zgłaszali mu, że mają za dużo postępowań. Konkludując, Sąd Wojewódzki zobowiązał organy Policji do uwzględnienia powyższych rozważań przy ponownie prowadzonym postępowaniu. Organ drugiej instancji wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając ww. wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 132 ust. 3 pkt 3 oraz art. 135e ust. 1 ustawy o Policji i uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego je orzeczenia organu pierwszej instancji, podczas gdy Sąd nie dostrzegł w przedstawionym materialne dowodowym wyczerpującego uzasadnienia znamion przewinienia dyscyplinarnego, polegającego na niedopełnieniu obowiązków służbowych określonych w przepisach prawa oraz jego charakteru zawinienia, gdyż w sposób nieterminowy, niedokładny i niestaranny realizował zadania stałe oraz polecenia przełożonych, a zebrany materiał dowodowy przez rzecznika dyscyplinarnego dał jasną podstawę do ukarania skarżącego karą dyscyplinarną, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z § 15 zarządzenia nr 30 KGP i uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego je orzeczenia organu pierwszej instancji, wobec pominięcia okoliczności w zakresie postępowania dowodowego, gdyż wykonywanie czynności przez podwładnego polega, w szczególności, na terminowej, dokładnej i starannej realizacji zadań stałych, określonych w kartach opisów i opisach stanowisk pracy oraz poleceń przełożonego, a podwładny obowiązany jest do niezwłocznego powiadamiania przełożonego o okoliczności utrudniającej lub uniemożliwiającej mu realizację zadania stałego albo polecenia w sposób wyżej określony, czego skarżący nie uczynił, a co przełożyło się na uchylenie orzeczeń dyscyplinarnych pierwszej i drugiej instancji, mając istotny wpływ na wynik sprawy, c) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 135e ust. 1 ustawy o Policji, poprzez jego niezastosowanie i uwzględnienie skargi skarżącego, podczas gdy istniały przesłanki do jej oddalenia, gdyż wbrew twierdzeniu Sądu pierwszej instancji, że doszło do niewyjaśnienia stanu faktycznego i naruszenia tym samym art. 135e ust. 1 ustawy o Policji, orzeczenia organów administracyjnych obu instancji nie naruszają przepisów prawa, a materiał zebrany przez rzecznika dyscyplinarnego został zebrany w sposób szczegółowy i dało to podstawę do wyjaśnienia stanu faktycznego, co winno skutkować oddaleniem skargi przez Sąd, 2) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 132 a pkt 2 ustawy o Policji, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu rozumienia pojęcia "zawinienie" i uznanie, że dla przyjęcia winy nieumyślnej przy naruszeniu dyscyplinarnym konieczne jest obiektywne ustalenie możliwości wykonania poleceń i obciążenia pracą oraz ustalenia liczby spraw, które mają decydować o obciążeniu, podczas gdy odpowiedzialność dyscyplinarna funkcjonariusza oparta jest na regułach zaostrzonych, wynikających ze szczególnego charakteru rodzaju zadań - ochrony zdrowia i życia ludzi - i liczba spraw nie stanowi o obciążeniu policjanta, a jedynie ciężar gatunkowy sprawy, który oceniany jest przez przełożonego, który przekazuje sprawę do realizacji danemu policjantowi. Skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, przy uwzględnieniu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Kasator wnioskował również o rozpoznanie sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej została przedstawiona argumentacja służąca wykazaniu zasadności przedstawionych w skardze zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od organu drugiej instancji na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zrzekł się rozpoznania sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie podkreślenia wymaga, że uznanie przez organ dyscyplinarny, że policjant popełnił przewinienie dyscyplinarne powinno nastąpić z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej, która wraz z zasadą oficjalności obowiązuje w postępowaniu dyscyplinarnym. Na rzeczniku dyscyplinarnym spoczywa obowiązek zebrania materiału dowodowego i podejmowania czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy (art. 135e ust. 1, 135a ust. 1 ustawy o Policji). Rzecznik dyscyplinarny powinien dążyć do dokładnego i precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego oraz prawidłowego zakwalifikowania prawnego poczynionych ustaleń. Ustalenie stanu faktycznego powinno nastąpić na podstawie zebranych dowodów. W celu ich zebrania rzecznik dyscyplinarny podejmuje czynności procesowe, np. w postaci przesłuchań obwinionego i świadków, przyjęcia od obwinionego wyjaśnienia, oględzin. Następnie przełożony dyscyplinarny na podstawie oceny zebranego w postępowaniu dyscyplinarnym materiału dowodowego wydaje orzeczenie określone w art. 135j ust. 1–4 ww. ustawy. Są to warunki niezbędne dla prawidłowego przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego i rozstrzygnięcia sprawy. Przypisanie policjantowi winy wymaga jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego sprawy i jego prawidłowej oceny prawnej (por. wyrok NSA z 18 października 2017 r., I OSK 492/17). Uwzględniając powyższe za niezasadne należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do naruszenia przepisów procesowych, przy czym należy zwrócić uwagę, że wymieniony w ramach tych zarzutów przepis art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji jest przepisem materialnym a nie procesowym. Dodatkowo zauważyć trzeba, że przepis ten nie znajdował zastosowania w przedmiotowej sprawie, albowiem zarzucane skarżącemu przewinienia dyscyplinarne zostały zakwalifikowane jako naruszające dyscyplinę służbową w sposób określony w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji, czyli jako niewykonanie polecenia. Sąd pierwszej instancji decydując o uchyleniu orzeczeń dyscyplinarnych ocenił, że w sprawie nie został wyjaśniony stan faktyczny, co stanowi o naruszeniu art. 135e ust. 1 ustawy o Policji. Ocenę tę należy podzielić, uznając w konsekwencji zarzut naruszenia powyższego przepisu jako pozbawiony usprawiedliwionych podstaw. Konstrukcja zarzutu naruszenia art. 135e ust. 1 ustawy o Policji jest przy tym niezrozumiała, gdyż w sytuacji gdy przepis ten stanowił podstawę do wyeliminowana przez Sąd pierwszej instancji orzeczeń dyscyplinarnych z obrotu prawnego, podnoszenie, że przepis ten nie został zastosowany w zaskarżonym rozstrzygnięciu nie jest poprawne. Sąd pierwszej instancji krytycznie odniósł się do istotnych elementów stanu faktycznego sprawy, zaś argumentacja skargi kasacyjnej zmierzała do zdyskredytowania tych zastrzeżeń. Zauważyć jednak należy, że nie dotyczyła ona wszystkich wyszczególnionych przez Sąd pierwszej instancji. Ocenę błędnych bądź niepełnych ustaleń faktycznych Sąd skierował do dwóch postępowań, tj. RSD 415/20 i RSD 272/20, a w skardze kasacyjnej organ odniósł się jedynie do pierwszego z tych postępowań. Tym samym zasadnym jest przyjęcie, że nie została podważona ocena Sądu odnosząca się do uchybień w zakresie ustaleń faktycznych w postępowaniu RSD 272/20 i już tylko z tego powodu zarzut naruszenia art. 135e ust. 1 ustawy o Policji nie mógł zostać uwzględniony. Nie zostało także zakwestionowane stanowisko Sądu pierwszej instancji o potrzebie ustalenia i zbadania wpływu stanu epidemii COVID-19 na wykonywanie przez funkcjonariusza obowiązków służbowych, tj. czy miał on przełożenie na stwierdzone uchybienia w pracy policjanta. Konfrontując natomiast stanowisko Sądu pierwszej instancji obejmujące postępowanie RSD 415/20 to uznać trzeba, że odnośnie tego postępowania w aktach sprawy daje się zauważyć niespójność. Polega ona na tym, że ze znajdującej się w aktach Karty Nadzoru wynika, jak przyjął to Sąd pierwszej instancji, że polecenie służbowe zostało wydane 27 września 2020 r., natomiast w zaskarżonym orzeczeniu dyscyplinarnym określono, że w sprawie pierwsze czynności wykonano 16 września 2020 r. 18 września 2020 r. wydano natomiast postanowienie o wszczęciu dochodzenia i zarejestrowano w KSIP. Nie podano jednak kto tych czynności dokonał. Te rozbieżności powinny zostać usunięte, tak aby możliwym było prawidłowe skonstruowanie zarzutu dyscyplinarnego. Podzielić przy tym należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w sytuacji gdy zarzuty przedstawione skarżącemu w postępowaniu dyscyplinarnym obejmowały niewykonanie poleceń służbowych zwartych w kartach nadzoru, to kluczowe znaczenie miało określenie kiedy dane polecenie zostało wydane i z jakim terminem jego wykonania, skoro skarżący był rozliczany z terminowości ich wykonania. Odwoływanie się do regulacji § 15 pkt 2 zarządzenia w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji i zarzucanie jego naruszenia jest nieuprawnione zważywszy na wnioski dowodowe składane przez skarżącego, których organ nie uwzględnił. To właśnie za pomocą tych wnioskowanych dowodów skarżący dążył do wykazania, że okoliczności utrudniające lub uniemożliwiające terminową, dokładną i staranną realizację poleceń były przez niego zgłaszane, ale nie doczekały się reakcji przełożonych. Skarżący kasacyjnie organ nie podważył też skutecznie zastrzeżeń Sądu pierwszej instancji kierowanych do przeprowadzonej przez organ oceny obciążenia skarżącego obowiązkami służbowymi. Kwestia ta, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, miała w sprawie istotne znaczenie, albowiem sam organ założył, co w sposób jednoznaczny wynika z orzeczenia organu pierwszej instancji, że aby skutecznie postawić funkcjonariuszowi zarzut niedopełnienia obowiązków służbowych organ musi wykazać, że wykonanie tych obowiązków w należyty sposób było obiektywnie możliwe, a ich niewykonanie (zaniechanie wykonania) jest wynikiem zawinionego naruszenia przez funkcjonariusza obowiązków, które w rozpoznawanej sprawie miałoby polegać na niewłaściwym wykorzystaniu i organizowaniu sobie czasu pracy. Przyjmując to założenie za poprawne, zdaniem Sądu pierwszej instancji ocena obciążenia skarżącego obowiązkami służbowymi przeprowadzona przez organ była niewystarczająca. Dla dokonania takiej oceny nie jest wystarczającym, jak wskazuje w skardze kasacyjnej organ, zamieszczenie w aktach sprawy wydruków z systemów wszystkich spraw prowadzonych przez skarżącego. Nie wynika wszak z nich jakie czynności w sprawach tych wykonywał skarżący, jak była ich liczba. Na te braki w zakresie ustaleń faktycznych zwracał uwagę Sąd pierwszej instancji, a skarżący kasacyjnie organ istotności tych ustaleń skutecznie nie podważył. Zgodzić się należy z Sądem, że stwierdzenie o prowadzeniu przez skarżącego postępowań o niewielkim stopniu skomplikowania, niewymagających dużego nakładu pracy, jest dalece niewystarczające. I w istocie nie mówi ono nic o obciążeniu skarżącego realizacją obowiązków służbowych. Tak jak i nie jest dostateczna ocena stopnia skomplikowania postępowań przeprowadzonych przez skarżącego dokonana przez przełożonego skarżącego, gdyż z oceny takiej, bez odniesienia się do konkretnych faktów, nic nie wynika. Sąd pierwszej instancji wyszczególnił jakie w tym zakresie powinny zostać poczynione ustalenia, tak aby stan faktyczny sprawy mógł zostać uznany za kompletny. Istotnym jest również, że skarżący wskazywał na znacznie większą liczbę prowadzonych postępowań niż wykazywana przez organ i niewątpliwie ta rozbieżność powinna zostać wyjaśniona. Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisu art. 132a pkt 2 ustawy o Policji przez jego błędną wykładnię. Zgodnie z tym przepisem przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć. Skarżący kasacyjnie organ zarzuca Sądowi pierwszej instancji błędne przyjęcie, że dla uznania winy nieumyślnej przy naruszeniu dyscyplinarnym konieczne jest obiektywne ustalenie możliwości wykonania poleceń i obciążenie pracą oraz ustalenie liczby spraw, które mają decydować o obciążeniu. Tak jak już wskazano wcześniej, stanowisko Sądu w omawianym zakresie jest w pełni zgodne z tym, które prezentował organ w toku postępowania dyscyplinarnego. Zauważyć dodatkowo należy, że organ czynił ustalenia dla wykazania powyższego, które jednak zostały uznane przez Sąd za niewystarczające. Próba zdyskredytowania w skardze kasacyjnej własnego stanowiska nie mogła zatem odnieść zamierzonego skutku. Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. W pkt 2 sentencji wyroku oddalono wniosek skarżącego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, ponieważ odpowiedź na skargę kasacyjną nie została sporządzona przez pełnomocnika będącego radcą prawnym lub adwokatem, a zatem nie miał zastosowania art. 205 § 2 w zw. z art. 204 pkt 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI