III OSK 991/23

III OSK 991/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Kotulski /sprawozdawca/
Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Wojciech Jakimowicz
Symbol z opisem
6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1033/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-01-05
Skarżony organ
Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 3 par 1, 145 par 1 pkt 1 lit c, 134 par 1, 141 par 4, 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Edukacji i Nauki od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1033/22 w sprawie ze skargi M. M. na postanowienie Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia na rzecz Ministra Edukacji Narodowej kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1033/22 po rozpoznaniu skargi M. M. na postanowienie Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy
Postanowieniem z [...] lutego 2022 r. nr [...] [...] Kurator Oświaty (dalej: "Kurator"), działając na podstawie art. 89 ust. 3-5 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r., poz. 1082 ze zm.; dalej: "u.P.o.") oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku Wójta Gminy S., wyraził pozytywną opinię w sprawie likwidacji Szkoły Podstawowej im. [...] w S. wraz z oddziałem przedszkolnym (dalej: "Szkoła"), z dniem 31 sierpnia 2022 r.
Powyższe postanowienie doręczono [...] lutego 2022 r. Gminie, która nie złożyła na nie zażalenia.
Pismem z 4 marca 2022 r. M. M. (dalej: "skarżąca") wniosła zażalenie na rozstrzygnięcie Kuratora, zaznaczając, że jest rodzicem ucznia Szkoły, oraz, że reprezentuje także rodziców innych uczniów Szkoły. Według skarżącej, niezrozumiały jest powód likwidacji Szkoły, w której - mimo zmiany jej obwodu - liczba dzieci w kolejnych latach nauki wykazuje tendencję wzrostową. Skarżąca podniosła, iż edukacja w Szkole odbywa się w bezpiecznych i przyjaznych warunkach, gdzie realizowany jest indywidualny rozwój dziecka w oparciu o wartości, które przekazywali ksiądz J. T. i św. Jan Paweł II. Skarżąca dodała, że organ prowadzący nie wywiązał się z obowiązku poinformowania wszystkich rodziców o zamiarze likwidacji Szkoły.
Postanowieniem z [...] kwietnia 2022 r. nr [...] Minister Edukacji i Nauki (dalej: "Minister") na mocy art. 134 k.p.a. stwierdził niedopuszczalność ww. zażalenia. W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia Minister podał, że w dacie złożenia zażalenia postępowanie zostało zakończone, gdyż postanowienie Kuratora stało się ostateczne z dniem 25 lutego 2022 r., a nadto zażalenie zostało wniesione przez podmiot niemający przymiotu strony. Powołując się na art. 127 k.p.a., Minister wskazał, iż rodzice uczniów Szkoły nie byli stroną postępowania przed organem pierwszej instancji. W sytuacji, gdy zażalenie wnosi podmiot, który nie był stroną postępowania przed organem I instancji, ani nie występował na prawach strony i który nie wniósł zażalenia w terminie przysługującym stronie biorącej udział w postępowaniu, organ odwoławczy stwierdza niedopuszczalność zażalenia, bowiem dotyczy ono postanowienia, które stało się ostateczne.
Powyższe postanowienie Ministra skarżąca, jak również rodzice innych dzieci/uczniów uczęszczających do Szkoły: L. J., A. J., M. J., I. J., P. O., M. S., A. K., K. G., J. H. i P. G., których skarżąca była pełnomocnikiem, uczynili przedmiotem skargi (złożonej w pismach z 23 i 30 maja 2022 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia, zobowiązania Ministra do rozpatrzenia zażalenia jako wniesionego w terminie i przez uprawniony podmiot oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie jako pozbawionej uzasadnionych podstaw.
Prawomocnym postanowieniem z 30 września 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 1033/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę L. J., A. J., M. J., I. J., P. O., M. S., A. K., K. G., J. H. i P. G. wobec nieopłacenia skargi, pomimo stosownego wezwania w tym przedmiocie, skierowanego do skarżącej jako pełnomocnika ww. dziesięciu osób.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku uznał, że skarga była zasadna i zasługiwała na uwzględnienie.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że w myśl przepisów art. 89 ust. 3-5 u.P.o. szkoła lub placówka publiczna prowadzona przez jednostkę samorządu terytorialnego może zostać zlikwidowana po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty, a w przypadku publicznej szkoły artystycznej prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego - po uzyskaniu pozytywnej opinii ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. Szkoła lub placówka publiczna prowadzona przez osobę prawną inną niż jednostka samorządu terytorialnego lub osobę fizyczną może zostać zlikwidowana za zgodą organu, który udzielił zezwolenia na jej założenie (ust. 3). Opinia, o której mowa w ust. 3, jest wydawana w drodze postanowienia, na które przysługuje: 1) zażalenie do ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania - w przypadku postanowienia wydanego przez kuratora oświaty; 2) wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego - w przypadku postanowienia wydanego przez tego ministra (ust. 4). Opinia, o której mowa w ust. 3, jest wydawana w ciągu 30 dni od dnia doręczenia kuratorowi oświaty, a w przypadku publicznej szkoły artystycznej prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego - ministrowi właściwemu do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, wystąpienia jednostki samorządu terytorialnego o wydanie tej opinii (ust. 5).
Sąd doszedł do przekonania, że rodzicom małoletnich uczniów uczęszczających do szkoły, objętej zamiarem likwidacji (bądź przekształcenia) w trybie art. 89 u.P.o., przysługuje status strony tego postępowania, a więc również przysługuje im prawo do skutecznego wniesienia zażalenia na postanowienie Kuratora wyrażające opinię w tej sprawie. Zatem Minister był zobligowany do merytorycznego rozpoznania zażalenia skarżącej.
W tym stanie rzeczy Sąd, orzekł jak na wstępie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. (pkt 1 wyroku) oraz o zwrocie kosztów postępowania (pkt 2 wyroku).
Skargę kasacyjną wniósł Minister Edukacji i Nauki zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie:
1. przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu przepisów art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.), tj.:
- art. 3 § 1 p.p.s.a. przez niewykonanie prawidłowo kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, polegające na odniesieniu się jedynie do zarzutów skargi, bez rozpatrzenia całości sprawy w tym, czy uzasadnione było zastosowanie przez organ art. 134 k.p.a.
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia Ministra Edukacji i Nauki z [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia, jako wydanego z naruszeniem art. 28 k.p.a., podczas gdy zaskarżone postanowienie nie naruszało przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
- art. 134 § 1 p.p.s.a. polegające na nierozstrzygnięciu sprawy w jej granicach, braku odniesienia do podstawy prawnej przyjętej w rozstrzygnięciu organu i rozpoznanie zagadnienia posiadania interesu prawnego przez skarżących, mimo iż kwestia ta w ogóle nie była przedmiotem rozstrzygania przez organ administracji drugiej instancji, gdyż nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia organu w sytuacji, gdy zachodziły przesłanki stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia stosownie do art. 134 k.p.a.;
- art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez brak wyczerpującego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia,
- art. 153 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. przez dokonanie oceny prawnej mimo nieprawidłowej kontroli postanowienia, co skutkowało tym, że ocena wyrażona przez Sąd jest niezgodna ze stanem faktycznym istniejącym w sprawie i nieuprawnione są wskazania co do dalszego postępowania.
2. prawa materialnego:
- art. 89 u.P.o., a w szczególności jego ust. 1, przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że przepis ten stanowi podstawę materialnoprawną interesu prawnego rodziców uczniów szkoły w postępowaniu w sprawie wydania przez kuratora oświaty opinii o zamiarze likwidacji lub przekształcenia szkoły.
W konsekwencji strona skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Nadto zrzekła się rozprawy.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Skarżący kasacyjnie zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. W takiej sytuacji, co do zasady, jako pierwsze podlegają rozpatrzeniu zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż weryfikacja prawidłowości wykładni przepisów prawa materialnego dokonanej przez sąd pierwszej instancji jest możliwa jedynie w przypadku stwierdzenia braku uchybień natury procesowej, mogących mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie zasada ta musi zostać odwrócona, gdyż ocena ewentualnego naruszenia przepisów postępowania będzie determinowana wykładnią przepisów prawa materialnego.
Zgodnie z art. 89 ust. 1 u.P.o. szkoła publiczna, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 14-18, może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie. Organ prowadzący jest obowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji zawiadomić o zamiarze likwidacji szkoły: rodziców uczniów a w przypadku uczniów pełnoletnich – tych uczniów właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkół danego typu. Stosownie do art. 89 ust. 3 u.P.o. szkoła lub placówka publiczna prowadzona przez jednostkę samorządu terytorialnego może zostać zlikwidowana po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyrokach z 14 lipca 2023 r., III OSK 411/22 oraz z 14 września 2023 r., sygn. III OSK 680/22, w których stwierdzono, że stroną postępowania dotyczącego wyrażenia opinii przez kuratora oświaty jest ta gmina, która zamierza zlikwidować daną szkołę. Nie są nimi rodzice dzieci uczęszczających do szkoły objętej procedurą likwidacji. Postanowienie kuratora jest aktem nadzorczym w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.s.g., ponieważ nie dotyczy ono rozstrzygania jakiejkolwiek indywidualnej sprawy administracyjnej, a jego treść bezpośrednio wpływa na ważność uchwały w przedmiocie likwidacji szkoły. Tym samym skoro od treści aktu wydawanego przez organ pozostający poza strukturą danej jednostki samorządu zależy ważność uchwały rady gminy, to taki akt ma charakter nadzorczy. W postępowaniu zmierzającym do wydania przez kuratora oświaty postanowienia w przedmiocie wyrażenia opinii o zamiarze likwidacji szkoły rodzice dzieci uczęszczających do takiej szkoły nie mają przymiotu strony. Także żaden przepis ustawy prawo oświatowe, ani innej ustawy nie gwarantuje w tym postępowaniu rodzicom przymiotu strony. Rodzice dzieci nie mają prawnie chronionego interesu, który obejmowałby prawo rodziców do domagania się wykonywania zadań oświatowych przez ściśle określoną szkołę. Wykonywanie zadań oświatowych jest obowiązkiem jednostek samorządu terytorialnego określonych szczebli i z akt sprawy nie wynika, aby zadanie to w tej sprawie nie było wykonywane. Sposób zaś wykonywania tego zadania należy do organów jednostek samorządu terytorialnej – w niniejszej sprawie do organów gminy.
W związku z powyższym za zasadne należało uznać zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego. Wbrew bowiem stanowisku Sądu I instancji przepis art. 89 ust. 1 u.P.o. nie stanowi podstawy materialnoprawnej interesu prawnego rodziców uczniów szkoły w postępowaniu w sprawie wydania przez kuratora oświaty opinii w przedmiocie zamiaru likwidacji lub przekształcenia szkoły.
W sytuacji, gdy organ dochodzi do wniosku, że zażalenie zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną w tym postępowaniu, to powinien wydać postanowienie w trybie art. 134 k.p.a. o niedopuszczalności odwołania (w zw. z art. 144 k.p.a. – zażalenia). Wszak w judykaturze i doktrynie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym art. 134 k.p.a. pozwala na stwierdzenie niedopuszczalności odwołania, gdy występuje przypadek oczywistego braku legitymacji odwoławczej, a brak ten nie wiąże się z oceną interesu prawnego (por. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz pod red. R.Hauser, M.Wierzbowski, C.H.Beck, Warszawa 2014, s. 526-563). Organ odwoławczy po otrzymaniu odwołania obowiązany jest zbadać dopuszczalność odwołania. Dopuszczalność odwołania (zażalenia) jest wyznaczona przesłankami przedmiotowymi i przesłankami podmiotowymi. Przesłanki podmiotowe to złożenie odwołania przez legitymowany podmiot: stronę postępowania w sprawie. Jeżeli ze złożonego odwołania wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że wnoszący nie ma w sprawie interesu prawnego, organ odwoławczy w formie postanowienia stwierdza niedopuszczalność odwołania. W przypadku jednak, gdy ustalenie interesu prawnego wymaga podjęcia czynności dowodowych w postępowaniu wyjaśniającym, nie można przyjąć, że organ tych ustaleń będzie dokonywał poza formami postępowania administracyjnego, bez zapewnienia udziału jednostki powołującej się na własny interes prawny. W takim przypadku organ odwoławczy obowiązany jest podjąć postępowanie odwoławcze, a w razie gdy ustali, że strona wnosząca odwołanie nie ma interesu prawnego, zakończy postępowanie odwoławcze w formie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego (por. wyrok NSA z 17 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 432/17).
Dodatkowo podkreślić należy, że istotną przesłanką wydania przez Ministra Edukacji i Nauki postanowienia z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia było wniesienie przez skarżącą tego zażalenia z uchybieniem terminu. [...] Kurator Oświaty wydał postanowienie nr [...] pozytywnie opiniujące likwidację Szkoły Podstawowej im. [...] w S. wraz z oddziałem przedszkolnym w dniu [...] lutego 2022 r. Powyższe postanowienie doręczono w tym samym dniu tj. [...] lutego 2022 r. Gminie, która nie złożyła na nie zażalenia. Jak prawidłowo wskazała strona skarżąca kasacyjnie postanowienie Kuratora stało się ostateczne z dniem 25 lutego 2022 r. Tymczasem skarżąca wniosła zażalenie pismem z 4 marca 2022 r. (data nadania: 7 marca 2022 r., wpływ do Kuratora w dniu 9 marca 2022 r.).
Na uwzględnienie zasługiwał również zarzut 1. tiret drugie naruszenia przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. - w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji nieprawidłowo uwzględnił przedmiotową skargę i uchylił zaskarżone postanowienie Ministra, co było skutkiem błędnego przyjęcia, że z art. 89 ust. 1 u.P.o. wynika interes prawny rodziców uczniów szkoły w postępowaniu w sprawie wydania przez kuratora oświaty opinii o zamiarze likwidacji lub przekształcenia szkoły. Tym samym błędne było przyjęcie przez Sąd I instancji, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z indywidualną sprawą administracyjną załatwianą w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym, a rodzicom uczniów przysługuje interes prawny do udziału w nim jako stronom postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., a w konsekwencji prawo do wnoszenia środków zaskarżenia od wydanego aktu – tj. od opinii kuratora oświaty w przedmiocie likwidacji szkoły przez gminę.
Niezasadne są natomiast zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a.
Artykuł 3 § 1 p.p.s.a. jest przepisem o charakterze kompetencyjnym stanowiącym, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Norma ta określa zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, tj. zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. O ile art. 3 p.p.s.a. wskazuje cele działania sądów administracyjnych oraz zakres ich kognicji, to żadna z jednostek redakcyjnych wskazanego przepisu nie odnosi się, przynajmniej wprost, do obowiązku sądu administracyjnego w zakresie sposobu procedowania przed tym sądem. Naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. miałoby miejsce w sytuacji, gdyby sąd rozpoznający skargę uchylił się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie, a okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, jak to ma miejsce w realiach niniejszej sprawy, nie oznacza naruszenia tego przepisu (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 635/16).
Nieuprawniony jest również zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Do naruszenia tego przepisu mogłoby dojść gdyby sąd wyszedł poza granice tej sprawy lub gdyby nie dokonał kontroli decyzji w pełnym zakresie. Fakt, że Sąd I instancji uwzględnił skargę (zamiast ją oddalić jak żądał tego skarżący kasacyjnie) nie oznacza, że uchybił temu przepisowi. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a., którego naruszenia dopatruje się strona skarżąca kasacyjnie stanowi, że "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a". Przepis ten określa zatem granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania lub bezczynności organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo – mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku – nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. Sąd I instancji rozpoznając skargę niewątpliwie orzekał w granicach sprawy, oceniając postępowanie w zakresie postanowienia Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia, a zatem nie orzekał w granicach (w znaczeniu podmiotowym i przedmiotowym) innej sprawy niż ta, w której została wniesiona skarga. W drugim zaś przypadku istotne jest to, że "strona nie może ograniczyć się do wytyku wyłącznie naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., gdyż wówczas przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji strona zobowiązana jest powiązać art. 134 § 1 p.p.s.a. z takimi przepisami, których złamania przez organ administracji miał nie dopatrzyć się Sąd pierwszej instancji" (zob. wyrok NSA z dnia 22 maja 2014 r., I OSK 782/13). Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. jest tak skonstruowany, że powoływanie się w skardze kasacyjnej na jego naruszenie musi być zawsze powiązane z przywołaniem przepisu, którego naruszenia przez organy nie zauważył Sąd I instancji (por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2007 r., II OSK 610/06, Lex nr 337811; wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2013 r., I OSK 1353/12; wyrok NSA z dnia 15 marca 2013 r., I OSK 1033/12). Dodatkowo należy wskazać, że w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować dokonanej przez Sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez Sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ (por. m. in. wyrok NSA z 25 marca 2011 r., I FSK 1862/09; wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2007 r., II OSK 610/06; postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., I OSK 2438/11; wyrok NSA z dnia 15 października 2015 r., I GSK 241/14).
Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten określa elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku i ma charakter formalny. O naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie wyroku nie spełnia określonych w nim warunków. W orzecznictwie przyjmuje się, że art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną wówczas, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 9/09 ONSAiWSA 2010/3/39) bądź uniemożliwia dokonanie przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku (por. wyroki NSA z dnia: 28 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1605/09; 13 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1479/09).
W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku realizuje w pełni wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, podano zarzuty sformułowane w skardze, stanowisko organu oraz wskazano podstawę prawną rozstrzygnięcia. Fakt, że strona skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z zapadłym przed Sądem I instancji rozstrzygnięciem nie oznacza, iż został naruszony art. 141 § 4 p.p.s.a.
Wskazane wyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny motywy i przyjęte oceny stanowią wystarczającą podstawę do uwzględnienia skargi kasacyjnej Ministra Edukacji i Nauki i uchylenia zaskarżonego wyroku. Ponieważ sama istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, to działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał przedmiotową skargę na postanowienie Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Kontrolując zaskarżone postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie narusza ono prawa, a skarga jest niezasadna.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. i art. 151 w związku z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w całości i oddalił skargę (pkt 1 wyroku).
Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz strony skarżącej kasacyjnie w całości uznając, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w tym przepisie. W rozpatrywanej sprawie wyłączną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego było wadliwe orzeczenie sądu pierwszej instancji, które spowodowało wniesienie skargi kasacyjnej uwzględnionej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Brak zatem dostatecznych podstaw do tego, aby obciążyć stronę, która wniosła skargę do sądu pierwszej instancji kosztami postępowania kasacyjnego (pkt 2 wyroku).