III OSK 986/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-01-10
NSAAdministracyjneŚredniansa
samorząd terytorialnyjawnośćsesja rady miastaprawo dostępu do informacjizdalne obradyCOVID-19ustawa antycovidowaZoomprawo administracyjne

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy dostępu do aplikacji Zoom podczas zdalnej sesji rady miasta, uznając, że mieszkańcy nie mają prawa do takiego samego dostępu jak radni.

Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy dostępu do aplikacji Zoom podczas zdalnej sesji rady miasta. Skarżący domagał się możliwości korzystania z tej samej platformy co radni, argumentując naruszenie prawa do jawności. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, a NSA utrzymał to rozstrzygnięcie. NSA uznał, że mieszkańcy nie mają prawa do takiego samego dostępu do platformy jak radni, ponieważ nie posiadają uprawnień do głosowania ani zabierania głosu w dyskusji, a zapewniona transmisja sesji i możliwość kontaktu telefonicznego spełniają wymogi jawności.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. G. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na czynność Przewodniczącego Rady Miasta P. w przedmiocie odmowy wstępu na sesję rady miasta prowadzoną zdalnie. Skarżący domagał się dostępu do aplikacji Zoom, używanej przez radę do prowadzenia obrad, argumentując, że transmisja sesji nie zapewnia takich samych możliwości obserwacji jak bezpośredni dostęp do platformy. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący, jako mieszkaniec, nie ma takich samych praw jak radny, w tym prawa do głosowania czy zabierania głosu, a zapewniona transmisja sesji i możliwość kontaktu telefonicznego spełniają wymogi jawności. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, odniósł się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego. Sąd podkreślił, że przepisy Konstytucji i ustawy o samorządzie gminnym gwarantują prawo wstępu na sesje, ale niekoniecznie taki sam zakres uczestnictwa jak radni. W przypadku sesji zdalnych, ograniczenie dostępu do platformy Zoom dla mieszkańców, którzy nie mają prawa głosu ani dyskusji, nie stanowi naruszenia prawa do jawności, zwłaszcza gdy zapewniona jest transmisja obrad i możliwość kontaktu. NSA uznał, że przepisy ustawy antycovidowej pozwalają na zdalne prowadzenie obrad, a zapewnione mieszkańcom środki komunikacji spełniają wymogi jawności, nie prowadząc do sprzeczności systemowej z przepisami o samorządzie gminnym. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną jako bezzasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, odmowa zapewnienia mieszkańcowi dostępu do aplikacji Zoom nie stanowi naruszenia prawa do jawności, jeśli zapewniona jest transmisja obrad i możliwość kontaktu, a mieszkaniec nie posiada uprawnień radnego (np. do głosowania czy dyskusji).

Uzasadnienie

Prawo do jawności sesji rady miasta, gwarantowane przez Konstytucję i ustawę o samorządzie gminnym, nie oznacza takiego samego zakresu uczestnictwa dla mieszkańców jak dla radnych. W przypadku sesji zdalnych, zapewnienie transmisji obrad i możliwości kontaktu telefonicznego spełnia wymogi jawności, a odmowa dostępu do platformy używanej przez radnych (umożliwiającej głosowanie i dyskusję) nie narusza praw mieszkańca, który takich uprawnień nie posiada.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (24)

Główne

u.s.g. art. 11b § ust. 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Jawność działania organów gminy obejmuje prawo obywateli do wstępu na sesje rady gminy.

P.p.s.a. art. 28

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Organy administracji publicznej dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu.

P.p.s.a. art. 26

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 54 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi.

P.p.s.a. art. 58

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przesłanki odrzucenia skargi.

P.p.s.a. art. 146 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania.

P.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

pkt 1 lit. a - naruszenie prawa materialnego, lit. c - inne naruszenie przepisów postępowania.

ustawa antycovidowa art. 15zzx § ust. 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Rady gmin mogą zwoływać i odbywać sesje z wykorzystaniem środków porozumiewania się na odległość w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.

Konstytucja RP art. 61 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej.

Pomocnicze

u.s.g. art. 98 § ust. 3

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA bierze z urzędu pod rozwagę przesłanki nieważności postępowania.

P.p.s.a. art. 189

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przesłanki odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed WSA.

P.p.s.a. art. 176

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek przytoczenia i uzasadnienia podstaw skargi kasacyjnej.

ustawa antycovidowa art. 15zzx § ust. 2

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Osoba uprawniona do przewodniczenia radzie zarządzała przeprowadzanie sesji w trybie zdalnym.

Konstytucja RP art. 61 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Dopuszczalne jest ograniczenie jawności ze względu na ochronę wolności i praw innych osób, porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa.

u.s.g. art. 11b § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 18 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 18 § ust. 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 24 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 14

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 30 § ust. 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

pkt 1 - przedstawianie projektów uchwał.

u.s.g. art. 32

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 28aa § ust. 6

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Wyjątkowy przypadek prawa mieszkańca do zabrania głosu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zapewnienie transmisji obrad sesji zdalnej oraz możliwość kontaktu telefonicznego przez mieszkańców spełnia wymogi jawności. Mieszkańcy nie posiadają takich samych praw jak radni (np. do głosowania, dyskusji), dlatego odmowa dostępu do platformy Zoom nie narusza ich praw. Przepisy ustawy antycovidowej pozwalają na zdalne prowadzenie obrad i stanowią uzasadnione ograniczenie jawności.

Odrzucone argumenty

Odmowa dostępu do aplikacji Zoom narusza prawo do jawności i dostępu do informacji publicznej. Transmisja sesji nie daje takich samych możliwości obserwacji jak bezpośredni dostęp do platformy. Naruszenie przepisów P.p.s.a. w zakresie zdolności procesowej i legitymacji Prezydenta Miasta P.

Godne uwagi sformułowania

Prawo jawności stanowi istotną wartość, ale nie jest to wartość absolutna. Środki techniczne stosowane względem mieszkańców w celu zapewnienia jawności działania Rady Miasta P. (sesji prowadzonych z wykorzystaniem środków porozumiewania się na odległość) spełniają powyższe przesłanki. Ani art. 61 ust. 2 Konstytucji RP, ani też art. 11b ust. 2 u.s.g. nie gwarantuje mieszkańcowi takiego samego zakresu udziału w sesji rady gminy, jaki posiadają sami radni.

Skład orzekający

Kazimierz Bandarzewski

sprawozdawca

Rafał Stasikowski

przewodniczący

Zbigniew Ślusarczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja prawa do jawności sesji rady miasta w kontekście zdalnego trybu obradowania i ograniczeń wynikających z ustawy antycovidowej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zdalnych obrad w okresie pandemii i może być mniej relewantne po jej zakończeniu. Konkretne rozwiązania techniczne (platforma Zoom) mogą się zmieniać.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu funkcjonowania samorządu terytorialnego – jawności obrad – w kontekście nowoczesnych technologii i sytuacji kryzysowej (pandemia). Jest interesująca dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i samorządowym.

Czy zdalna sesja rady miasta musi być dostępna na Zoomie dla każdego mieszkańca?

Sektor

administracyjne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 986/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Rafał Stasikowski /przewodniczący/
Zbigniew Ślusarczyk
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Sygn. powiązane
II SA/Wa 35/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-11-26
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 713
art. 11b ust. 2, art. 98 ust. 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 26, art. 25, art. 28, art. 32, art. 54 § 1, art. 58
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 35/21 w sprawie ze skargi A. G. na czynność Przewodniczącego Rady Miasta [...] w przedmiocie odmowy wstępu na sesję rady miasta oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 35/21 oddalił skargę A.G. na czynność Przewodniczącego Rady Miasta P. w przedmiocie odmowy wstępu na sesję Rady Miasta P. w dniu 26 listopada 2020 r. prowadzonej z wykorzystaniem środków porozumiewania się na odległość.
W motywach orzeczenia Sąd wskazał w pierwszej kolejności, że WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 30 czerwca 2021 r. sygn. akt II SO/Wa 10/21 oddalił wniosek A.G. o wymierzenie organowi grzywny Radzie Miasta P. za nieprzekazanie Sądowi skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy, zaś postanowieniem z dnia 19 października 2021 r. sygn. akt III OZ 859/21 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na ww. postanowienie.
Sąd podkreślił, że podstawą do wniesienia skargi jest uchwała lub zarządzenie organu, który podjął uchwałę lub zarządzenie albo którego dotyczy rozstrzygnięcie nadzorcze. W niniejszej sprawie sytuacja określona w art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 713 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie u.s.g. nie ma miejsca, nie można zatem uznać, iż brak uchwały o przekazaniu skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie stanowi przeszkodę do merytorycznego rozpoznania skargi. Zwrócono uwagę, że w aktach sprawy znajduje się pismo Przewodniczącego Rady Miasta P. z dnia 7 grudnia 2020 r., w którym organ ten zwraca się do Prezydenta Miasta P. o przygotowanie odpowiedzi na skargę w niniejszej sprawie i przekazanie jej wraz ze skargą do WSA w Warszawie, co stanowiło dla organu wykonawczego podstawę dla dokonania tych czynności.
Przechodząc do merytorycznej oceny skargi Sąd podniósł, że podstawę prawną zwoływania i odbywania sesji Rady Miasta P. z wykorzystaniem środków porozumiewania się na odległość (w trybie zdalnym) stanowi art. 15zzx ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) zwanej dalej ustawą antycovidową. Z wyjaśnień organu w niniejszej sprawie wynika, że sesje Rady Miasta P. odbywają się przy użyciu platformy do wideokonferencji Zoom. Jawność sesji Rady Miasta odbywanej w trybie zdalnym jest zapewniana poprzez transmisję na żywo obrad sesji, a poprzez program e-sesja widoczny jest sposób oddawania głosów przez radnych. Link do transmisji obrad (za pośrednictwem portalu YouTube) jest dostępny w Biuletynie Informacji Publicznej miasta, na stronie internetowej miasta. Osoba zainteresowana wstępem na sesję Rady Miasta może oglądać na żywo transmisję z obrad sesji, może również zabrać głos korzystając z dedykowanego numeru telefonu.
Skarżący zarzucił w skardze, iż Przewodniczący Rady Miasta odmówił mu przyznania dostępu (możliwości zalogowania) do aplikacji Zoom wykorzystywanej przez Radę Miasta P. do porozumiewania się na odległość podczas sesji w dniu 26 listopada 2020 r. Podnosił, iż uczestnictwo w sesji przy wykorzystaniu aplikacji pozwala na obserwowanie wszystkich uczestników obrad i odczytywanie wiadomości umieszczanych na czacie zawartym w tej aplikacji. Transmitowanie sesji Rady Miasta nie daje takich możliwości, a więc nie realizuje prawa jednostki do wstępu na posiedzenie Rady Miasta w myśl art. 11b ust. 1 i art. 18 ust. 1 i ust. 2 u.s.g.
W ocenie Sądu powyższe zarzuty nie są trafne. Skarżący w ramach realizacji ww. prawa domagał się w istocie uzyskania takich samych uprawnień (w zakresie korzystania w aplikacji Zoom) jakie przysługują radnym. Jednak nie sprawuje on funkcji radnego i nie mają do niego zastosowania przepisy art. 24 ust. 1 i art. 14 u.s.g., które stanowią o obowiązku udziału radnego w pracach rady miasta, w tym w głosowaniach nad uchwałami rady.
Obrady na sesji prowadzi przewodniczący rady zgodnie z przyjętym porządkiem obrad, otwiera i zamyka dyskusję nad każdym z punktów, udziela również głosu. Transmisja obrad zapewnia obejrzenie i wysłuchanie każdej osoby, której udzielono głosu. Natomiast czat zawarty w aplikacji Zoom nie stanowi części obrad sesji rady. Jak wynika z załączonej przez skarżącego "instrukcji korzystania z narzędzia do wideokonferencji Zoom", czat ma charakter pomocniczy i służy np. sygnalizowaniu problemów technicznych odnośnie dźwięku i obrazu przez uczestników obrad (punkt 16).
Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż dostęp do aplikacji otrzymują osoby niebędące radnymi, Sąd wskazał, że osoby zapraszane na sesje Rady Miasta (np. Prezydent Miasta, naczelnicy wydziałów Urzędu Miasta), są dopuszczane do obrad (z wyłączeniem możliwości głosowania) ze względu na konieczność zabrania głosu w kwestiach merytorycznych stanowiących przedmiot obrad, np. w ramach przedstawiania projektów uchwał (art. 30 ust. 2 pkt 1 u.s.g.) i udzielania odpowiedzi na pytania radnych. Ich obecność na sesji służy zatem rozwiązywaniu zagadnień merytorycznych. Nie sposób zatem zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że poprzez zapewnienie dostępu do aplikacji ww. osobom (niebędącym radnymi) organ stosuje praktykę o charakterze dyskryminującym. Jak trafnie bowiem wskazano w odpowiedzi na skargę, zakres praw i obowiązków poszczególnych osób determinuje środki techniczne, z których podczas sesji w trybie zdalnym korzystają radni, zaproszeni goście (pracownicy merytoryczni, eksperci), zainteresowani mieszkańcy, czy inne osoby. Środki te nie mogą być jednakowe z racji na odmienny status (zakres praw i obowiązków) ww. osób, ale powinny być adekwatne i wystarczające dla realizacji uprawnień każdej osoby. W ocenie Sądu, środki techniczne stosowane względem mieszkańców w celu zapewnienia jawności działania Rady Miasta P. (sesji prowadzonych z wykorzystaniem środków porozumiewania się na odległość) spełniają powyższe przesłanki. Nie jest zatem trafny zarzut naruszenia art. 61 ust. 2 w związku z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:
1) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 28 w związku z art. 26 i art. 25 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. i art. 54 § 1 P.p.s.a. oraz art. 58 P.p.s.a. poprzez niezasadne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zdolność procesową oraz legitymację procesową posiada Prezydent Miasta P. oraz przyjęcie, że skarga wniesiona do WSA w Warszawie mogła zostać przekazana Sądowi przez Prezydenta Miasta P. oraz nie odrzuceniu skargi z uwagi na nieuzupełnienie braków w reprezentacji strony;
b) art. 32 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że stroną postępowania jest przewodniczący Rady Miasta P.;
c) art. 146 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, pomimo rażącego naruszenia przez organ art. 61 ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 11b ust. 2 u.s.g., polegającego na błędnym przyjęciu, iż prawo wstępu na sesję rady miasta nie może być realizowane przez zapewnienie obywatelowi prawa skorzystania z aplikacji wykorzystywanej do przeprowadzenia sesji w zdalnym trybie obradowania;
2) prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 11b ust. 2 u.s.g. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż prawo wstępu na sesję rady miasta nie może być realizowane przez zapewnienie obywatelowi prawa skorzystania z aplikacji wykorzystywanej do przeprowadzenia sesji w zdalnym trybie obradowania.
W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przypisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sadem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. W tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził wystąpienia żadnej z ww. przesłanek, a tym samym skarga kasacyjna podlega rozpoznaniu w granicach zawartych w niej zarzutów.
Sprawa podlega na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu skargi kasacyjnej nie zażądała, stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a. przeprowadzenia rozprawy.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie obejmującym art. 28 w związku z art. 26 i art. 25 oraz art. 54 § 1 i art. 58 P.p.s.a. poprzez niezasadne przyjęcie, że zdolność procesową oraz legitymację procesową posiada Prezydent Miasta P. i skarga mogła być przekazana Sądowi pierwszej instancji przez Prezydenta Miasta P., a także braku odrzucenia skargi z powodu nieuzupełnienia jej braków w zakresie reprezentacji strony.
Zarzut ten jest niezasadny już z tego powodu, że skargę w tej sprawie nie wnosił ani Przewodniczący Rady Miasta P., ani też Rada Miasta P. lub Prezydent Miasta P. Skargę wniósł A.G., a tym samym zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 58 P.p.s.a., który obejmuje przesłanki odrzucenia skargi, a nie odpowiedzi na skargę, jest niezasadny. Ponadto art. 58 P.p.s.a. zawiera cztery paragrafy, a paragraf pierwszy składa się z siedmiu punktów. Brak sprecyzowania w tym zakresie zarzutu uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu jego rozpoznanie. Sąd rozpoznając skargę kasacyjną nie może zastępować strony w precyzyjnym redagowaniu zarzutu.
Zgodnie z art. 54 § 1 P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Mimo, że o zasadach wstępu na sesję Rady Miasta P. w dniu 26 listopada 2020 r. decydował Przewodniczący tej Rady, to jako organ przeciwny wobec skarżącego w skardze została wskazana Rada Miasta P. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że organem, którego czynność została zaskarżona skargą był Przewodniczący Rady Miasta P. Okoliczność, że tak akta sprawy, jak i skargę wraz z odpowiedzią na skargę przekazał Sądowi pierwszej instancji Prezydent Miasta P. reprezentując Gminę Miasto P. nie ma w tej sprawie charakteru istotniejszej wadliwości, skoro sam skarżący błędnie wskazał stronę przeciwną. Ponadto skutkiem braku przekazania odpowiedzi na skargę jest możliwość wymierzenia, na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. grzywny organowi odpowiedzialnemu za przesłanie skargi, uporządkowanych akt i odpowiedzi na skargę. Odrębne postępowanie w przedmiocie wymierzenia w tej sprawie grzywny było prowadzone i zakończyło się postanowieniem NSA z dnia 19 października 2021 r. sygn. akt III OZ 859/21 oddalającym zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 czerwca 2021 r. sygn. akt II SO/Wa 10/21 oddalającej wniosek A.G. o wymierzenie grzywny Radzie Miasta P. za nieprzekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy.
Zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 25, art. 26 i art. 28 P.p.s.a. także są niezasadne. Przede wszystkim w toku postępowania sądowego stroną przeciwną wobec strony skarżącej był Przewodniczący Rady Miasta P. Potwierdzają to akta sprawy z których wynika, że Sąd pierwszej instancji jako organ administracji publicznej, którego czynność została zaskarżona skargą prawidłowo wskazał Przewodniczącego Rady Miasta P. (akta sądowe, karta nr 1). Przewodniczącemu Rady Miasta P. doręczano odpisy pism wnoszonych przez skarżącego w sprawie (akta sądowe, karty nr 73-75), odpis sentencji wyroku (akta sądowe, karty nr 89-94), odpis wyroku wraz z uzasadnieniem (akta sądowe, karty nr 126-129) oraz odpis skargi kasacyjnej (akta sądowe, karty nr 147-150). W związku z tym nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 32 P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że stroną postępowania był Przewodniczący Rady Miasta P. Zgodnie z tym przepisem w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Skoro czynności dotyczące wstępu na sesję prowadzoną z wykorzystywaniem środków porozumiewania się na odległość podejmował Przewodniczący Rady Miasta P., to był to organ mający w tej sprawie status strony. Potwierdza to treść obowiązującego w dacie przeprowadzenia tej sesji (tj. 26 listopada 2020 r.) art. 15zzx ust. 2 ustawy antycovidowej, zgodnie z którym to osoba uprawniona do przewodniczenia radzie gminy zarządzała przeprowadzanie sesji rady gminy z wykorzystaniem środków porozumiewania się na odległość lub korespondencyjnie (zdalny tryb obradowania). Ponadto w orzecznictwie sądowym zajęto wyraźne stanowisko, zgodnie z którym skoro przewodniczący rady gminy jest odpowiedzialny za organizowanie prac rady i prowadzenie jej obrad, jest więc podmiotem zobowiązanym do zapewnienia prawa dostępu do informacji publicznej przez stworzenie możliwości udziału w sesji rady miasta (por. postanowienie NSA z 24 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 2517/14; wyrok NSA z 7 lipca 2022 r. sygn. akt III OSK 1363/21).
Nie budzi wątpliwości, że w tej sprawie zdolność sądową posiadał Przewodniczący Rady Miasta P., stosowanie do art. 25 § 1 P.p.s.a. zgodnie z którym zdolność tą posiada nie tylko osoba fizyczna i osoba prawna ale także organ administracji publicznej.
Zarzut naruszenia art. 28 P.p.s.a., doprecyzowany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jako naruszenie art. 28 § 1 P.p.s.a. także nie jest zasadny. Zgodnie z tym przepisem osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Przewodniczący rady miasta nie zalicza się do kategorii podmiotów będących osobami prawnymi lub jednostkami organizacyjnymi niemającymi osobowości prawnej. Okoliczność, że na skutek wezwania Przewodniczącego Rady Miasta P. przez Sąd pierwszej instancji do przekazania określonych dokumentów, przekazywał je w imieniu Gminy Miasto . jej Prezydent, nie stanowi o naruszeniu art. 28 § 1 P.p.s.a.
Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 26 P.p.s.a. nie poddaje się kontroli, ponieważ przepis ten składa się z dwóch paragrafów, a z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, który z tych paragrafów miałby zostać naruszony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jak i w skardze kasacyjnej nie ma jakiegokolwiek uzasadnienia co do sposobu lub zakresu jego naruszenia. Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 146 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi mimo rażącego naruszenia art. 61 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 11b ust. 2 u.s.g. poprzez błędne przyjęcie, że prawo wstępu na sesje rady miasta nie może być realizowane przez zapewnienie obywatelowi prawa korzystania z aplikacji wykorzystywanej do prowadzenia sesji w zdalnym trybie obradowania.
Zgodnie z art. 61 ust. 2 Konstytucji RP prawo do uzyskiwania informacji obejmuje m.in. wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu. Stosownie zaś do treści art. 11b ust. 2 u.s.g. jawność działania organów gminy obejmuje w szczególności prawo obywateli do wstępu na sesje rady gminy. Niewątpliwie opisane ww. przepisami prawo jawności stanowi istotą wartość, ale nie jest to wartość absolutna.
Z art. 61 ust. 3 Konstytucji RP wynika, że dopuszczalne jest ograniczenie jawności określonej w art. 61 ust. 2 Konstytucji wyłącznie ze względu na określone w ustawach wartości takie jak ochrona wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych, ochrona porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. Takim przepisem zawierającym ograniczenie jawności w zakresie dostępu na posiedzenia organu stanowiącego gminy jest art. 15zzx ust. 1 ustawy antycovidowej, zgodnie z którym w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii rady gmin mogą być zwoływane i odbywać obrady, sesje lub inne formy działania właściwe dla tych organów, a także podejmować rozstrzygnięcia, w tym uchwały, z wykorzystaniem środków porozumiewania się na odległość lub korespondencyjnie (zdalny tryb obradowania). Uregulowanie w art. 15zzx ustawy antycovidowej zasad przeprowadzania sesji organów stanowiących gmin oraz sposobu podejmowania uchwał znajduje umocowanie konstytucyjne i dopóki ustawa ta nie została zakwestionowana co do jej niezgodności w tym zakresie z aktem wyższej rangi, dopóty należy uznać jej obowiązywanie (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2021 r. sygn. akt III OSK 4189/21; wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2021 r. sygn. akt III OSK 4227/21; wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2021 r. sygn. akt III OSK 4228/21).
Zasada jawności obrad rady gminy, objęta treścią art. 11b ust. 2 u.s.g. może być ograniczona treścią art. 15zzx ustawy antycovidowej. Jeżeli rada gminy przeprowadziła sesję z wykorzystaniem środków porozumiewania się na odległość, to w takiej sytuacji radni nie znajdowali się w jednym pomieszczeniu, ale uczestniczyli w takiej sesji łącząc się za pomocą środków porozumiewania się na odległość. Tym samym także mieszkańcy nie mogli uczestniczyć w takiej sesji poprzez wstęp do pomieszczenia, w którym sesja ta się odbywała.
Skarżący podnosi, że na sesji Rady Miasta P. w dniu 26 listopada 2020 r. przeprowadzonej przy wykorzystaniu platformy do wideokonferencji Zoom wszyscy zainteresowani, a nie tylko radni lub osoby zaproszone przez Przewodniczącego Rady do zabierania głosu powinni mieć możliwość korzystania z tej platformy. Udostępnienie przez Przewodniczącego Rady Miasta mieszkańcom możliwości oglądania na żywo samej sesji oraz możliwość korzystania z numeru telefonu celem zabrania głosu na sesji przez mieszkańca jest, w ocenie skarżącego, dyskryminującym traktowaniem mieszkańców, a w tym także i skarżącego.
Tak przytoczona argumentacja nie uzasadnia trafności zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 146 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. i w związku z art. 61 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 11b ust. 2 u.s.g.
Jak wynika z akt sprawy, platforma Zoom była zarezerwowana zasadniczo tylko dla radnych, ponieważ przy jej udziale radni nie tylko mogli zabierać głos w dyskusji, ale i głosować. Mieszkańcy, a w tym także skarżący, nie mieli prawa do głosowania w czasie sesji rady gminy i to niezależnie od tego, w jaki sposób sesja ta była przeprowadzana. Także prawo do zabierania głosu na sesji rady gminy nie stanowi uprawnienia mieszkańców, poza wyjątkowym przypadkiem objętym art. 28aa ust. 6 u.s.g. niemającym w tej sprawie zastosowania. Tym samym skoro na sesji Rady Miasta P. przeprowadzonej w dniu 26 listopada 2020 r. skarżący jako mieszkaniec tej Gminy nie miał prawa ani do głosowania, ani do zabierania głosu w dyskusji, to brak dopuszczenia skarżącego do korzystania z tej samej platformy, z której korzystali radni, nie stanowił naruszenia prawa. Dodatkowo należy stwierdzić, że samo przeprowadzenie obrad (sesji) w formie porozumiewania się na odległość stanowi ograniczenie jawności, a tym samym skoro skarżący mógł bezpośrednio oglądać "na żywo" obrady na takiej sesji poprzez wykorzystywanie serwisu internetowego YouTube, wykorzystywanie programu e-sesja widoczny był sposób oddawania głosów przez radnych a link do transmisji był dostępny w Biuletynie Informacji Publicznej Miasta P. oraz na stronie internetowej Miasta. Dodatkowo skarżący mógł skorzystać z numeru telefonu umożliwiającego zabranie przez niego głosu w dyskusji. Powyższe oznacza, że w związku z zastosowaniem zdalnego trybu obradowania nie może być traktowane jako niedopuszczalne ograniczenie jawności w rozumieniu art. 61 ust. 2 Konstytucji i art. 11b ust. 2 u.s.g. Ograniczenie to ma w tej sprawie uzasadnienie w art. 15zzx ust. 1 ustawy antycovidowej. Przeciwny pogląd prowadziłby do sprzeczności systemowej art. 11b ust. 2 u.s.g. z art. 15zzx ust. 1 ustawy antycovidowej. Jeden z tych przepisów (art. 15zzx ustawy antycovidowej) dopuszczał w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii podejmowanie uchwał przez organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego w trybie porozumiewania się na odległość, natomiast drugi - art. 11b u.s.g. wykluczałby taką możliwość wskazując, że zasada jawności nie pozwala na ograniczenie jawności, mimo że sam przepis dopuszcza ograniczenie jawności w akcie rangi ustawowej. Jeżeli z dwóch różnych wykładni, jedna z nich prowadzi do sprzeczności systemowej, a druga do poprawnej wykładni stosowania przepisów z różnych aktów prawnych tej samej rangi, pierwszeństwo należy przyznać tej wykładni, która jest zgodna zarówno z rozumieniem językowych danych przepisów, jak i ich spójną interpretacją w odmiennych aktach prawnych (por. wyrok NSA z 5 października 2022 r. sygn. akt III OSK 4183/21).
Nie można uznać za zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 61 ust. 2 Konstytucji RP i art. 11b ust. 2 u.s.g. polegającej na przyjęciu, że prawo wstępu na sesję rady gminy nie może być realizowane przez zapewnienie obywatelowi prawa korzystania z aplikacji wykorzystywanej do przeprowadzenia sesji w zdalnym trybie obradowania.
Ani art. 61 ust. 2 Konstytucji RP, ani też art. 11b ust. 2 u.s.g. nie gwarantuje mieszkańcowi takiego samego zakresu udziału w sesji rady gminy, jaki posiadają sami radni. Przepisy te wskazują na prawo wstępu na sesje rady gminy, a nie prawo wstępu połączone z prawem do zabierania głosu (dyskutowania na sesji) i prawem do głosowania. Tym samym skoro z platformy Zoom na sesji Rady Miasta P. w dniu 26 listopada 2020 r. korzystali radni bo ta platforma pozwalała im na branie udziału w dyskusji i głosowanie, to brak dopuszczenia skarżącego jako mieszkańca do korzystania z tej samej platformy internetowej oznaczał tylko to, że skarżący nie miał takich samych praw jak radni w czasie sesji zwołanej na dzień 26 listopada 2020 r.
Należy także stwierdzić, że nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 146 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. ponieważ w okolicznościach tej sprawie nie było podstaw do uwzględnienia skargi skarżącego. Trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skoro wyrok Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu, to Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI