III OSK 971/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-04-12
NSAAdministracyjneWysokansa
policjaurlopekwiwalent pieniężnyzwolnienie ze służbyprawo pracyorzecznictwosłużby munduroweTrybunał Konstytucyjny

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że ekwiwalent za niewykorzystany urlop policjanta zwolnionego po 6 listopada 2018 r. powinien być obliczany według zasad sprzed tej daty, ale z uwzględnieniem wyroku TK i aktualnego współczynnika 1/21.

Sprawa dotyczyła odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy policjantowi zwolnionemu ze służby. Sąd pierwszej instancji uchylił decyzje organów, a NSA rozpoznał skargę kasacyjną organu. NSA uznał, że choć uzasadnienie WSA było częściowo błędne, to jego rozstrzygnięcie było prawidłowe. Kluczowe było ustalenie, że ekwiwalent za urlop nabyty przed 6 listopada 2018 r. powinien być obliczany na zasadach obowiązujących przed tą datą, z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego i aktualnego współczynnika 1/21.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie od wyroku WSA w Lublinie, który uchylił decyzje odmawiające policjantowi M. S. wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby. Skarżący organ zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym niezastosowanie art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych oraz art. 115a ustawy o Policji. NSA podkreślił, że wyrok WSA, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Sąd wskazał na ukształtowane jednolite stanowisko NSA o braku podstaw do przyjęcia wtórnej niekonstytucyjności części art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że ekwiwalent za niewykorzystany urlop za okres przed 6 listopada 2018 r. (data publikacji wyroku TK K 7/15) powinien być ustalany na zasadach obowiązujących przed tą datą, z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który wyeliminował z obrotu prawnego współczynnik 1/30. NSA uznał, że należy stosować art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, ale z wyłączeniem części uznanej za niezgodną z Konstytucją, wypełniając ją treścią wyroku TK. W konsekwencji, wysokość ekwiwalentu powinna być obliczana przy zastosowaniu aktualnego współczynnika 1/21, a różnica między kwotą wymaganą a wypłaconą powinna zostać wyrównana. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Ekwiwalent za niewykorzystany urlop za okres przed 6 listopada 2018 r. należy ustalać na zasadach obowiązujących przed tą datą, z uwzględnieniem wyroku TK K 7/15, który wyeliminował współczynnik 1/30, oraz z zastosowaniem aktualnego współczynnika 1/21.

Uzasadnienie

NSA wyjaśnił, że art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach nakazuje stosowanie zasad obowiązujących przed 6 listopada 2018 r. dla ekwiwalentu za okres sprzed tej daty, co oznacza konieczność uwzględnienia wyroku TK i wyłączenia niekonstytucyjnego przelicznika 1/30, a następnie zastosowania aktualnego współczynnika 1/21.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

ustawa o szczególnych rozwiązaniach art. 1 § pkt 16

Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw

Przepis ten wprowadził nowe brzmienie art. 115a ustawy o Policji i zawiera przepisy intertemporalne regulujące zasady stosowania znowelizowanego art. 115a.

ustawa o szczególnych rozwiązaniach art. 9 § ust. 1

Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw

Reguluje zasady stosowania art. 115a ustawy o Policji w znowelizowanym brzmieniu, wskazując, że do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wszczętych i niezakończonych przed 6 listopada 2018 r. oraz do spraw policjantów zwolnionych po tej dacie stosuje się nowe brzmienie. Jednocześnie stanowi, że ekwiwalent za okres przed 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach obowiązujących przed tą datą.

ustawa o Policji art. 115a

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

Przepis dotyczący ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Jego część została uznana za niezgodną z Konstytucją RP przez TK.

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada legalizmu.

Konstytucja RP art. 87 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Źródła prawa powszechnie obowiązującego.

Konstytucja RP art. 190 § ust. 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Skutki prawne orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.

Konstytucja RP art. 66 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do corocznego płatnego urlopu.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia organu.

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie skargi przez sąd administracyjny.

P.p.s.a. art. 182 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

P.p.s.a. art. 182 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skład sądu orzekającego na posiedzeniu niejawnym.

P.p.s.a. art. 193 § in fine

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zawartość uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną.

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania sprawy przez NSA.

P.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przesłanki nieważności postępowania.

P.p.s.a. art. 189

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przesłanki odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed WSA.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi kasacyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ekwiwalent za niewykorzystany urlop za okres przed 6 listopada 2018 r. należy obliczać na zasadach obowiązujących przed tą datą, z uwzględnieniem wyroku TK K 7/15 i aktualnego współczynnika 1/21.

Odrzucone argumenty

Zarzuty organu dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. i w zw. z art. 7 i art. 87 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach.

Godne uwagi sformułowania

niekonstytucyjności części przepisu art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach wyrok Sądu pierwszej instancji, pomimo błędnego w tym zakresie uzasadnienia, odpowiada prawu niekonstytucyjny przepis stracił moc obowiązującą i nie może być podstawą orzekania orzeczenie TK o niezgodności z Konstytucją RP [...] stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia regulacja zdania drugiego art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach odwołuje się do zasad ustalania ekwiwalentu pieniężnego [...] wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. nie budzi wątpliwości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Trybunału z dnia 30 października 2018 r. w sprawie K 7/15 nie można nazwać rekompensatą ekwiwalentną, co prowadzi do naruszenia "istoty" corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji nie uzasadnia odstąpienia od konieczności przywrócenia stanu zgodnego z prawem nie do zaakceptowania jest również dokonana przez organy Policji literalna wykładnia art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji uchylił decyzje organów Policji obydwu instancji należy stosować art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, jednak z wyłączeniem tej jego części (dotyczącej współczynnika ekwiwalentu w wysokości 1/30), która została uznana za sprzeczną z przepisami ustawy zasadniczej i którą należy wypełnić treścią wyroku Trybunału. prawidłowym w tej sytuacji będzie posłużenie się aktualnie obowiązującym współczynnikiem ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy wynoszącym 1/21

Skład orzekający

Małgorzata Pocztarek

przewodniczący sprawozdawca

Mariusz Kotulski

członek

Wojciech Jakimowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych dotyczących ekwiwalentu za niewykorzystany urlop po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, zwłaszcza w kontekście służb mundurowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji policjantów zwolnionych ze służby po 6 listopada 2018 r., ale z urlopem nabywanym przed tą datą. Wykładnia może mieć zastosowanie analogiczne do innych służb mundurowych lub pracowników, gdzie występują podobne problemy z ekwiwalentem za urlop po zmianach prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami funkcjonariuszy służb mundurowych i interpretacją przepisów po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, co ma znaczenie praktyczne dla wielu osób.

Policjanci walczą o pełny ekwiwalent za urlop po latach: NSA wyjaśnia, jak liczyć należność po wyroku TK.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 971/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-04-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący sprawozdawca/
Mariusz Kotulski
Wojciech Jakimowicz
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III SA/Lu 691/21 - Wyrok WSA w Lublinie z 2022-01-11
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1610
art. 1 pkt 16, art. 9 ust. 1
Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra  właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw.
Dz.U. 2020 poz 360
art. 114 ust. 1 pkt 2, art. 115a
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) sędzia NSA Wojciech Jakimowicz sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 stycznia 2022 r. sygn. akt III SA/Lu 691/21 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie z dnia 15 września 2021 r. nr 444/2021 w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 11 stycznia 2022 r. sygn. akt III SA/Lu 691/21 uchylił decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie (dalej także jako: organ) z dnia 15 września 2021 r. nr 444/2021 oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Ś. (dalej także jako: organ pierwszej instancji) z dnia 29 lipca 2021 r. nr 66/2021, na mocy której odmówiono M. S. (dalej także jako: strona skarżąca) przyznania i wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji .
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie, zarzucając orzeczeniu naruszenie przepisów prawa materialnego:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. i w zw. z art. 7 i art. 87 ust. 1 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie ww. przepisów i w konsekwencji wytknięcie organom Policji, że mimo obowiązywania od dnia 1 października 2020 r. w polskim porządku prawnym normy art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1610), zwanej dalej: ustawą o szczególnych rozwiązaniach, nie ustaliły samodzielnie wysokości przysługującego stronie skarżącej ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w sytuacji, gdy organy Policji jako organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, a nie w oparciu o uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego (dalej Trybunał lub TK);
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. i w zw. z art. 115a ustawy o Policji (w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 października 2020 r.) i w związku z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach poprzez niezastosowanie ww. przepisów i w konsekwencji uchylenie decyzji organów obu instancji, mimo że stronie skarżącej, z mocy prawa, przysługiwał ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w dotychczasowej, wypłaconej już wysokości ze względu na jej zwolnienie z Policji przed dniem 6 listopada 2018 r.
Wskazując na ww. zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpatrzenie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił argumentację, mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) - zwanej dalej: P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei według art. 182 § 3 P.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie organ skarżący kasacyjnie złożył stosowny wniosek, a strona przeciwna nie przedstawiła odmiennych wniosków procesowych, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Jednocześnie wyjaśnić należy, że uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine P.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.
Dodać również trzeba, że art. 183 § 1 P.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała, z tego też względu przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w Naczelnym Sądzie Administracyjnym ukształtowało się jednolite stanowisko o braku podstaw do przyjęcia poglądu o wtórnej niekonstytucyjności części przepisu art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, przyjęte m.in. w wyrokach: z 2 czerwca 2023 r. sygn. akt III OSK 5129/21, z 12 października 2023 r. sygn. akt III OSK 5308/21, z 14 listopada 2023 r. sygn. akt III OSK 5347/21, z 30 stycznia 2024 r. sygn. akt III OSK 6920/21, z 30 stycznia 2024 r. sygn. akt III OSK 7286/21, które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Niemniej jednak zaznaczyć należy, że wyrok Sądu pierwszej instancji, pomimo błędnego w tym zakresie uzasadnienia, odpowiada prawu, co ostatecznie przesądziło o konieczności oddalenia skargi kasacyjnej (art. 184 P.p.s.a.). Sąd pierwszej instancji oparł się bowiem wyłącznie na językowej wykładni zdania pierwszego art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, nie dokonując analizy tego przepisu w kontekście całej regulacji art. 9 ust. 1 tej ustawy, w tym treści jego zdania drugiego.
Na wstępie przypomnieć trzeba, że od dnia opublikowania wyroku Trybunału z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, czyli od 6 listopada 2018 r., część art. 115a ustawy o Policji (w brzmieniu uwzględniającym współczynnik ekwiwalentu pieniężnego w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym) została wyeliminowana z obrotu prawnego i nie może stanowić podstawy orzekania o wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop (por. wyrok NSA z 23 lutego 2021 r. sygn. akt III OSK 2832/21, LEX nr 3146689). Oznacza to, że niekonstytucyjny przepis stracił moc obowiązującą i nie może być podstawą orzeczenia w procesie stosowania prawa niezależnie od tego, czy rozstrzygnięcie dotyczy stanu faktycznego sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału, czy też zaistniałego po tej dacie. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż orzeczenie TK o niezgodności z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego typu postępowania. W przypadku derogacji przepisu prawa z powodu jego niezgodności z wzorcem konstytucyjnym, sytuację jednostki normuje bezpośrednio art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.
Po wydaniu wyroku Trybunału z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, w dniu 1 października 2020 r. weszła w życie ustawa o szczególnych rozwiązaniach. Przepis art. 1 pkt 16 tej ustawy nadał nowe brzmienie art. 115a ustawy o Policji. Jednocześnie ustawodawca w art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach zawarł przepis o charakterze intertemporalnym, regulujący zasady stosowania art. 115a ustawy o Policji w znowelizowanym brzmieniu. Z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach wynika, że art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu znowelizowanym stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Natomiast ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za 2018 r. określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od 6 listopada 2018 r.
W procesie wykładni art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach fundamentalne znaczenie ma treść zdania drugiego art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, zgodnie z którym ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Regulacja zdania drugiego art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach odwołuje się do zasad ustalania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Nie budzi wątpliwości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Trybunału z dnia 30 października 2018 r. w sprawie K 7/15, zgodnie z którym: "użycie przez ustawodawcę słowa "ekwiwalent" na oznaczenie świadczenia pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy uzasadnia wniosek, że chodzi o równowartość niewykorzystanych urlopów. Ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy jest "zastępczą formą" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną i faktyczną niemożliwość realizacji tych świadczeń w naturze. Innymi słowy, po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące, jak sama nazwa wskazuje, jego ekwiwalentem. Obowiązek wypłaty obciąża Policję (pracodawcę), ponieważ w czasie służby w tej formacji funkcjonariusz nabył powyższe uprawnienia, których z powodu wykonywania obowiązków służbowych nie mógł zrealizować w naturze".
W treści art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach ustawodawca nie utożsamia pojęcia zasad ustalania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy z treścią art. 115a ustawy o Policji, stanowiąc wyraźnie w zdaniu pierwszym art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach o "stosowaniu art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą", a w zdaniu drugim art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, o ustalaniu ekwiwalentu "na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r.", a tym samym rozróżniając sposób obliczania wysokości ekwiwalentu w oparciu o ustawowo wskazany przelicznik i wypłaty ekwiwalentu od zasad jego ustalania.
Odwołanie się zatem przez ustawodawcę w zdaniu drugim art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach do "zasad", a nie do niekonstytucyjnego przelicznika w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, nie może być interpretowane jako powtórzenie niekonstytucyjnych przepisów ustawy o Policji, wbrew wyrokowi Trybunału i nakazanie stosowania do obliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop z okresu przed dniem 6 listopada 2018 r. (czyli sprzed daty publikacji orzeczenia Trybunału) uregulowań, które utraciły moc w następstwie wydania wskazanego wyroku. Przyjęcie za prawidłową wykładnię przepisów przejściowych zastosowaną przez organ oznaczałoby, że w drodze regulacji intertemporalnych próbuje się ograniczyć zakres zastosowania wyroku Trybunału, co narusza konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków TK, które wiążą również ustawodawcę.
Zasady, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, wymagają uwzględnienia przy wykładni art. 115a ustawy o Policji wyroku Trybunału z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, na co wielokrotnie już zwracały uwagę wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny, a także projektodawca w uzasadnieniu projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach, wskazując, iż projekt przewiduje wprowadzenie rozwiązań prawnych mających na celu wdrożenie wyroku Trybunału. Skoro orzeczenie TK usunęło z systemu prawnego niekonstytucyjne brzmienie art. 115a ustawy o Policji w zakresie współczynnika 1/30, to posłużenie się przez ustawodawcę w art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach sformułowaniem "na zasadach wynikających z przepisów ustawy" oznacza, że należy stosować art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, jednak z wyłączeniem tej jego części (dotyczącej współczynnika ekwiwalentu w wysokości 1/30), która została uznana za sprzeczną z przepisami ustawy zasadniczej i którą należy wypełnić treścią wyroku Trybunału. Trybunał w motywach swojego wyroku z dnia 30 października 2018 r. stwierdził bowiem, że "Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze. Przyjęcie w art. 115a ustawy o Policji wskaźnika 1/30 części miesięcznego uposażenia policjanta oznacza, że wypłacanej policjantowi należności za jeden dzień niewykorzystanego urlopu nie można nazwać rekompensatą ekwiwalentną, co prowadzi do naruszenia "istoty" corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji". Z tej też przyczyny, na mocy art. 190 Konstytucji RP, nie tylko sądy, ale również organy administracji publicznej, powinny dokonywać wykładni art. 115a ustawy o Policji w związku z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach zgodnie z ustawą zasadniczą. Przeciwne rozumienie art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach prowadzi do stosowania wyroku Trybunału jedynie na przyszłość (od dnia jego publikacji), z wyłączeniem skutku retroaktywnego, co niewątpliwie narusza art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Wprawdzie przyznanie (naliczenie w wymaganej wysokości) i wypłata ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany przez policjanta urlop stanowi czynność materialno-techniczną i nie wymaga wydania decyzji administracyjnej, a więc uruchomienia nadzwyczajnego trybu wznowienia postępowania z art. 145a K.p.a., to jednak nie uzasadnia odstąpienia od konieczności przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Wówczas trudno byłoby mówić o ekwiwalentności wypłaconego funkcjonariuszowi Policji przed 6 listopada 2018 r. świadczenia za niewykorzystany urlop, o czym wyraźnie rozstrzygnął Trybunał w wyroku w sprawie K 7/15, a tym samym o zrealizowaniu zagwarantowanego konstytucyjnie prawa do urlopu - art. 66 ust. 2 Konstytucji RP (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2022 r. sygn. akt II PSKP 122/21, OSNP 2023 r., nr 4, poz. 42, dotyczący ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy z okresu sprzed 6 listopada 2018 r. należnego funkcjonariuszowi Służby Ochrony Państwa).
Przedstawiona wyżej wykładnia art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach nie daje zatem podstaw do przyjęcia wtórnej niekonstytucyjności norm wskazanych przez Sąd pierwszej instancji, a zatem i do odmowy ich stosowania z tego powodu. Wbrew twierdzeniu Sądu pierwszej instancji z treści art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach nie wynika wniosek, że ustawodawca postanowił, że wobec policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r., którzy nie wykorzystali urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego za okres przed dniem ogłoszenia wyroku TK, czyli przed dniem 6 listopada 2018 r., zastosowanie ma art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu uznanym przez Trybunał za niezgodny z Konstytucją.
Jednakże nie do zaakceptowania jest również dokonana przez organy Policji literalna wykładnia art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, która uniemożliwia zastosowanie zgodnych z Konstytucją RP zasad obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy. Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji uchylił decyzje organów Policji obydwu instancji. Tym samym jako niezasadny należało uznać zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach.
Żądanie strony skarżącej powinno zatem zostać uwzględnione z zastosowaniem poprzednio obowiązującego art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem Trybunału z dnia 30 października 2018 r. oraz treścią art. 66 ust. 2 Konstytucji RP. Innymi słowy, wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 r., co implikuje obowiązek obliczenia go według zasad podanych w tej ustawie w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem TK z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15. W konsekwencji liczbę dni urlopu przysługującego stronie skarżącej za okres przed 6 listopada 2018 r. należy pomnożyć przez wysokość wynagrodzenia przysługującego jej za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Prawidłowym w tej sytuacji będzie posłużenie się aktualnie obowiązującym współczynnikiem ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy wynoszącym 1/21, ponieważ przyjęta przez ustawodawcę wartość średnia, jako odwołująca się do zasad, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, została uznana za ekwiwalentną względem 1 dnia urlopu wypoczynkowego i w pełni realizuje zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Po ustaleniu wysokości przysługującego stronie skarżącej ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop według podanych powyżej zasad należy określić różnicę pomiędzy kwotą wymaganą, a już wypłaconą.
Z przedstawionych wyżej względów, nietrafnie zarzucono Sądowi pierwszej instancji naruszenie zasady legalizmu wynikającej z art. 7 Konstytucji RP, skoro Sąd, wskazując na art. 115a ustawy o Policji oraz art. 66 ust. 2 Konstytucji RP, nakazał organom Policji dokonać wyliczenia i wypłaty stronie skarżącej należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Sąd pierwszej instancji nie naruszył też art. 87 Konstytucji RP określającego powszechnie obowiązujące w Rzeczypospolitej Polskiej źródła prawa. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie organu, Sąd pierwszej instancji nie twierdził, że wyrok Trybunału z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 stanowi źródło prawa. Odwołując się do wyroku TK, Sąd zwrócił jedynie uwagę, jak należy interpretować art. 115a ustawy o Policji w oparciu o regulacje zawarte w Konstytucji RP.
Ponownie rozpatrując sprawę, organy Policji uwzględnią wykładnię prawa zaprezentowaną w niniejszym uzasadnieniu i ustalą wysokość należnego stronie skarżącej ekwiwalentu przy przyjęciu zasad jakie obowiązywały w chwili jej odejścia ze służby, ale przy zastosowaniu nowego brzmienia art. 115a ustawy o Policji wprowadzonego ustawą o szczególnych rozwiązaniach. Różnica pomiędzy tak wyliczoną kwotą a wypłaconą przy odejściu ze służby powinna być stronie skarżącej wypłacona w ramach wyrównania wypłaconego świadczenia.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, dlatego na mocy art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI