III OSK 970/23

III OSK 970/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski
Mirosław Wincenciak /przewodniczący/
Przemysław Szustakiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne
Straż graniczna
Sygn. powiązane
II SA/Wa 944/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-01-19
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1486
art. 45 ust. 5
Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant starszy asystent sędziego Nina Muszyńska po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 944/22 w sprawie ze skargi J.R. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 kwietnia 2022 r. nr 333/Kadr/2022 w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzający ją rozkaz personalny Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 10 lutego 2022 r., nr 1187; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz J.R. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 19 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 944/22, oddalił skargę J.R. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 kwietnia 2022 r., nr 333/Kadr/2022 w przedmiocie zwolnienia ze służby. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Komendant Główny Straży Granicznej, rozkazem personalnym dnia z 10 lutego 2022 r., nr 1187, na podstawie na art. 45 ust. 2 pkt 6 i ust. 5 w związku z art. 49 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz.U. z 2021 r., poz. 1486, ze zm., dalej "ustawa o SG"), z dniem 31 marca 2022 r. zwolnił J.R., pozostającego w dyspozycji Komendanta Głównego SG, ze służby stałej w Straży Granicznej. Rozkazowi nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 7 kwietnia 2022 r., nr 333/kadr/2022, utrzymał w mocy rozkaz personalny z dnia 10 lutego 2022 r.
W uzasadnieniu decyzji Minister wyjaśnił, że zgodnie z art. 45 ust. 2 pkt 6 ustawy o SG, funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadku niewyrażenia zgody na przeniesienie na niższe stanowisko służbowe, z przyczyn określonych w art. 42 ust. 2 ustawy o SG. Stosownie do art. 42 ust. 2 pkt 5 ustawy o SG funkcjonariusza można przenieść na niższe stanowisko służbowe w przypadku upływu roku pozostawania w dyspozycji, gdy nie ma możliwości mianowania go na równorzędne stanowisko służbowe. Art. 45 ust. 5 ustawy o SG stanowi zaś, że zwolnienie funkcjonariusza przeniesionego do dyspozycji, w przypadku określonym w art. 42 ust. 2 pkt 5, w razie niewyrażenia przez funkcjonariusza zgody na przeniesienie na niższe stanowisko służbowe następuje po upływie 6 miesięcy.
Następnie Minister wskazał, że z akt sprawy wynika, że wobec kończącego się okresu pozostawania w dyspozycji (1 czerwca 2021 r. - na podstawie rozkazu personalnego Komendanta Głównego SG z dnia 28 maja 2020 r., nr 2924) z funkcjonariuszem przeprowadzono w dniu 3 sierpnia 2021 r. rozmowę, w której udział wziął Komendant Główny SG, jego zastępca oraz zastępca Dyrektora Biura Kadr i Szkolenia KGSG. W trakcie rozmowy poinformowano funkcjonariusza, że:
– stanowiska służbowe zaszeregowane do 17 grupy uposażenia zasadniczego i stopnia etatowego pułkownika występują tylko w Komendzie Głównej SG i ośrodkach szkolenia SG;
– na dzień rozmowy - nie ma wakujących równorzędnych stanowisk służbowych względem stanowiska zajmowanego przed przeniesieniem funkcjonariusza do dyspozycji Komendanta Głównego SG, na które istniałaby możliwość jego mianowania;
– z uwagi na wykształcenie, doświadczenie zawodowe i kwalifikacje funkcjonariusza oraz po uwzględnieniu potrzeb służby, planowano mianowanie funkcjonariusza na niższe stanowisko służbowe (art. 42 ust. 2 pkt 5 ustawy o SG) - radcy Zespołu Stanowisk Samodzielnych Biura Ochrony Informacji Komendy Głównej SG, etat płk w 15 grupie uposażenia zasadniczego, z zachowaniem - na mocy art. 107 ust. 2 ustawy o SG - prawa do zaszeregowania należnego na poprzednio zajmowanym stanowisku oraz stopnia związanego z tym stanowiskiem (17 grupa uposażenia zasadniczego, w I kategorii z mnożnikiem 3,512 kwoty bazowej i stopniem etatowym pułkownika);
– pouczono o treści art. 45 ust. 2 pkt 6 i ust. 5 ustawy o SG.
Minister zwrócił uwagę, że równorzędność stanowisk należy postrzegać z uwzględnieniem art. 42a ustawy o SG. W sprawie, stanowiskiem równorzędnym do dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego przez funkcjonariusza - Dyrektora Biura Spraw Międzynarodowych - jest stanowisko zaszeregowane do 17 grupy uposażenia i stopnia etatowego pułkownika. Ze stanowiska Komendanta Głównego SG z dnia 15 marca 2022 r. wynika, że do równorzędnego stanowiska zalicza się stanowiska dyrektorów biur/zarządów w Komendzie Głównej SG i stanowiska Komendantów Ośrodków Szkolenia SG. W okresie pozostawania przez funkcjonariusza w dyspozycji przełożonego właściwego w sprawach osobowych, nie występowały wakaty na stanowiskach służbowych komendantów ośrodków szkolenia, zaś stanowiskami wyższymi są stanowiska Komendanta Głównego SG i jego zastępców, które pozostawały obsadzone. W okresie pozostawania przez funkcjonariusza w dyspozycji przełożonego właściwego do spraw osobowych, na stanowiskach służbowych dyrektorów biura/zarządu przejściowo wystąpiły wakaty w 4 komórkach organizacyjnych Komendy Głównej SG, tj. w: Zarządzie do Spraw Cudzoziemców; Zarządzie Operacyjno-Śledczym; Zarządzie Granicznym; Biurze Finansów, ale dobór funkcjonariuszy na te stanowiska następował po szczegółowej analizie ich doświadczenia zawodowego, kompetencji i wiedzy merytorycznej z zakresu pionów, do kierowania których zostali wyznaczeni oraz na podstawie oceny kwalifikacji dających rękojmię właściwej realizacji zadań.
Funkcjonariusz, którego mianowano na stanowisko Dyrektora Zarządu do Spraw Cudzoziemców pełni służbę w SG od 19 lat a od 14 lat związany jest z realizacją zadań w pionie do spraw cudzoziemców i ukończył studia na Wydziale Prawa i Administracji UMCS w Lublinie. Stanowisko Dyrektora Zarządu Operacyjno-Śledczego objął funkcjonariusz posiadający 18-letnie doświadczenie z zakresu spraw operacyjno-śledczych, pełniący uprzednio służbę na stanowisku służbowym Zastępcy Dyrektora Zarządu Operacyjno-Śledczego, posiadający doświadczenie w pracy oficera łącznikowego przy Europolu i wykształcenie kierunkowe uzyskane w ramach studiów ukończonych na Wydziale Prawa i Administracji UMCS w Lublinie. Na stanowisko Dyrektora Zarządu Granicznego - mianowano funkcjonariusza, który posiada ponad 30-letni staż służby w pionie granicznym, pełnił służbę na stanowiskach kierowniczych różnego szczebla w pionie granicznym, w tym - przez 5 lat - na stanowisku Zastępcy Dyrektora Zarządu Granicznego. Stanowisko Dyrektora Biura Finansów - objął funkcjonariusz, który w momencie przeniesienia strony do dyspozycji przełożonego właściwego w sprawach osobowych, pełnił obowiązki na stanowisku Dyrektora Biura Finansów i posiada kierunkowe wykształcenie wyższe z zakresu ekonomii oraz 14-letni staż służby w pionie finansowym SG. Tym samym doświadczenie zawodowe i kwalifikacje J.R. nie uzasadniały mianowania go na żadne z ww. stanowisk służbowych. Funkcjonariusz posiada wykształcenie wyższe z zakresu łączności, nigdy nie pełnił służby w pionach cudzoziemskim, operacyjno-śledczym lub finansowym, pełnił, co prawda, służbę w Zarządzie Granicznym KGSG przez 9 lat, ale jej wymiar, a co za tym idzie zdobyta wiedza i doświadczenie, są nieporównywalnie krótsze od doświadczenia posiadanego przez funkcjonariusza mianowanego na stanowisko służbowe dyrektora ww. komórki organizacyjnej Komendy Głównej SG, który dodatkowo kierował wskazaną komórką organizacyjną z poziomu zastępcy dyrektora. Dodatkowo w ww. okresie na stanowiska komendanta oddziału SG (wyższego od zajmowanego przez stronę), powołano dwie osoby. Komendantem Bieszczadzkiego Oddziału SG został funkcjonariusz z 30-letnim doświadczeniem z zakresu pionu granicznego, posiadający doświadczenie w dowodzeniu placówkami SG na zewnętrznej granicy UE i zdobyte podczas pełnienia obowiązków na stanowisku zastępcy komendanta oddziału SG; był też Dyrektorem Zarządu Granicznego, kierował całokształtem prac pionu granicznego w SG. Komendantem w Podlaskim Oddziale SG został funkcjonariusz, posiadający ponad 20-letnie doświadczenie w pionie cudzoziemskim, którym kierował łącznie przez 9 lat, posiadający doświadczenie w pracy w administracji publicznej w zakresie związanym ze sprawami cudzoziemskimi. Minister podkreślił, że stanowiska te są newralgiczne z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa, bo obie jednostki chronią granicę zewnętrzną UE z Republiką Białorusi i Ukrainą (wzmożony ruch migracyjny, z uwagi na obecną sytuację geopolityczną). Strona zaś nie pełniła służby na stanowiskach związanych z kierowaniem placówką SG, nie legitymuje się doświadczeniem z zakresu pionu ds. cudzoziemców. Ukończyła studia podyplomowe z zakresu ochrony informacji niejawnych i innych prawnie chronionych w administracji, co w pełni korespondowało z propozycją objęcia stanowiska służbowego radcy w Biurze Ochrony Informacji Komendy Głównej SG.
Minister uznał więc, że sposób procedowania nie stoi w sprzeczności z polityką kadrową resortu spraw wewnętrznych, mającą na celu zatrzymanie w służbie doświadczonych funkcjonariuszy. Polityka kadrowa jednostek organizacyjnych SG, z uwagi na jej zhierarchizowany charakter, nie może być realizowana w oparciu o indywidualne oczekiwania funkcjonariuszy i ich subiektywną ocenę własnych predyspozycji i umiejętności oraz upodobań co do zajmowania określonego stanowiska służbowego. Wobec powyższego, to do przełożonego właściwego w sprawach osobowych, należy ocena, czy podległy mu funkcjonariusz posiada kompetencje konieczne do zajęcia określonego stanowiska służbowego.
Minister, wskazał ponadto, że na gruncie rozpoznawanej sprawy fundamentalne znaczenie miała przesłanka z art. 45 ust. 2 pkt 6 ustawy o SG i badaniu podlegały: 1) niewyrażenie przez funkcjonariusza zgody na przeniesienie na niższe stanowisko służbowe z przyczyn określonych w art. 42 ust. 2 ustawy o SG; 2) przeniesienie na niższe stanowisko służbowe w przypadku upływu okresu roku pozostawania w dyspozycji, gdyż nie ma możliwości mianowania na równorzędne stanowisko służbowe oraz 3) zwolnienie funkcjonariusza po upływie 6 miesięcy, nie zaś powody, dla których funkcjonariuszowi wcześniej nie przedstawiono propozycji objęcia stanowisk służbowych wskazanych w odwołaniu.
Minister podkreślił, że strona w dniu 6 sierpnia 2021 r. nie wyraziła zgody na obniżenie stanowiska służbowego. Organ wyjaśnił przy tym, że w dacie wydania decyzji o przeniesieniu funkcjonariusza do dyspozycji, na mocy art. 39a ust. 1 ustawy o SG, nie sposób przewidzieć, kiedy pojawi się możliwość powołania lub mianowania na stanowisko służbowe albo kiedy nastąpi zasadność zwolnienia ze służby. Gdyby kwestie te były znane, nie trzeba by korzystać z instytucji przeniesienia do dyspozycji. Dopuszczalne jest pozostawanie funkcjonariusza nie dłużej niż 12 miesięcy w dyspozycji przełożonego właściwego w sprawach osobowych. Wprawdzie przed organem pierwszej instancji doszło do uchybienia terminu określonego w art. 39a ust. 1 ustawy o SG, gdyż na podstawie rozkazu personalnego Komendanta Głównego SG z dnia 28 maja 2020 r., nr 2924, funkcjonariusza przeniesiono z dniem 1 czerwca 2020 r. do dyspozycji Komendanta Głównego SG, a rozmowę w zakresie uregulowania statusu służbowego funkcjonariusza przeprowadzono w dniu 3 sierpnia 2021 r., czyli ponad miesiąc po upływie terminu, to jednak funkcjonariusz nie poniósł w związku z tym uszczerbku. Zachował bowiem prawo do uposażenia i innych świadczeń przysługujących na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym przysługujące przez czas dłuższy niż wynikało to z art. 39a ust. 1 ustawy o SG. W ramach postępowania odwoławczego nie jest też możliwe konwalidowanie tego uchybienia, które było nieistotne, bo nie rzutowało na ocenę poprawności rozkazu personalnego Komendanta Głównego SG. Minister podkreślił, że mianowanie funkcjonariusza na stanowisko służbowe wyznacza przede wszystkim interes społeczny, czyli interes służbowy formacji, a w dalszej kolejności słuszny interes funkcjonariusza. Rolą organu odwoławczego nie jest też podważanie trafności dokonanego, przez przełożonego wyboru konkretnych funkcjonariuszy na wakujące stanowiska. Przełożony posiada wiedzę o sytuacji kadrowej podległej mu jednostki i dokonuje wyboru według uznania, właściwego dla konkretnej sytuacji, zakresu zadań i doboru personelu.
Minister wskazał też, że w sprawie minął okres ochronny przewidziany w art. 45 ust. 5 ustawy o SG, gdyż funkcjonariusza zwolniono ze służby z dniem 31 marca 2022 r., a przeniesiono do dyspozycji przełożonego właściwego w sprawach osobowych w dniu 1 czerwca 2020 r.
Z powyższą decyzją nie zgodził się funkcjonariusz, wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej "P.p.s.a.") uznał, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko Ministra, że fakultatywna przesłanka zwolnienia funkcjonariusza ze służby, przewidziana w art. 45 ust. 2 pkt 6 ustawy o SG, pozwalała Komendantowi Głównemu SG, dokonać oceny m.in. potrzeb służbowych w zestawieniu z kwalifikacjami, stażem i wykształceniem skarżącego, w celu zapewnienia prawidłowego wykonywania zadań formacji, którą kieruje. Skoro bowiem ustawodawca przyznał Komendantowi Głównemu SG uprawnienie do kształtowania polityki kadrowej, przy uwzględnieniu potrzeb służby, to umożliwił także prawo do decydowania o obsadzie stanowisk służbowych i doborze współpracowników, którzy zapewnią najskuteczniejsze wykonywanie ustawowych zadań formacji.
WSA w Warszawie wyjaśnił przy tym, że rolą sądu administracyjnego nie jest wkraczanie w politykę kadrową, czy podważanie trafności wyboru, którego dokonał organ, mając na względzie wakujące stanowiska. Przełożony konkretnego funkcjonariusza ma bowiem wiedzę o sytuacji kadrowej podległej mu jednostki i decyduje o właściwym doborze personelu do zrealizowania konkretnych zadań ustawowych. Skarżący, sprawując kierownicze stanowisko w SG, a przy tym podejmując decyzję o nieprzyjęciu złożonej mu propozycji i mając świadomość obowiązujących norm prawnych (w tym przede wszystkim art. 45 ust. 2 pkt 6, art. 42 ust. 2, art. 42 ust. 2 pkt 5 ustawy o SG, które stanowiły podstawę prawną wydanych przez organy decyzji), godził się na dopuszczalny prawem sposób rozstrzygnięcia. Warto też podkreślić, że to do przełożonego właściwego w sprawach osobowych należy ocena, czy podległy funkcjonariusz posiada kompetencje konieczne do zajęcia określonego stanowiska służbowego. W przypadku, gdy ocena ta opiera się na faktach właściwie przeanalizowanych, nie można czynić jej zarzutu stronniczości.
Zdaniem Sądu, wydane w sprawie decyzje nie nosiły cech dowolności, gdyż wynika z nich, jakie dowody wzięto pod uwagę, przy stosowaniu przepisów art. 45 ust. 2 pkt 6, art. 42 ust. 2, art. 42 ust. 2 pkt 5 ustawy o SG, stanowiących materialnoprawną podstawę wydanych rozstrzygnięć i jakie okoliczności okazały się decydujące w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby, który nie zdecydował się na przyjęcie propozycji przeniesienia na niższe stanowisko służbowe – (radca zespołu Stanowisk Samodzielnych Biura Ochrony Informacji KGSG w 15 grupie uposażenia zasadniczego, w I kategorii z mnożnikiem 2,912 kwoty bazowej, z dodatkiem funkcyjnym w wysokości wynoszącej miesięcznie 2900zł), z zachowaniem prawa do zaszeregowania należnego na poprzednio zajmowanym stanowisku (17 grupie uposażenia zasadniczego, w I kategorii z mnożnikiem 3,512 kwoty bazowej) i prawa do zachowania stopnia na poprzednio zajmowanym stanowisku (pułkownik etatowy), a ponadto upłynął okres 6 miesięcy od niewyrażenia zgody na przeniesienie go na niższe stanowisko służbowe.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w sprawie przeanalizowano okoliczności braku przedstawienia skarżącemu propozycji równorzędnego stanowiska służbowego, zarówno w strukturach Komendy Głównej SG, jak i w SG, choć zwalniały się stanowiska równorzędne i wyższe od ostatnio przez niego zajmowanego, jak również odniesiono się do okoliczności dłuższego niż roczny okres pozostawania skarżącego w dyspozycji właściwego przełożonego do spraw osobowych.
Minister trafnie przede wszystkim podkreślił, że stanowiskiem równorzędnym do dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego przez skarżącego - Dyrektora Biura Spraw Międzynarodowych - było stanowisko zaszeregowane do 17 grupy uposażenia i stopnia etatowego pułkownika, m.in. stanowiska służbowe dyrektorów biur/zarządów w Komendzie Głównej SG i stanowiska Komendantów Ośrodków Szkolenia SG. Wskazał, że w okresie pozostawania przez skarżącego w dyspozycji przełożonego właściwego w sprawach osobowych, nie występowały wakaty na stanowiskach służbowych komendantów ośrodków szkolenia, zaś stanowiskami wyższymi były stanowiska Komendanta Głównego SG i jego zastępców, które pozostawały obsadzone. Zasadnie też organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w okresie pozostawania skarżącego w dyspozycji przełożonego właściwego do spraw osobowych, na stanowiskach służbowych dyrektorów biura/zarządu przejściowo wystąpiły wakaty w 4 komórkach organizacyjnych Komendy Głównej SG, tj. w: Zarządzie do Spraw Cudzoziemców; Zarządzie Operacyjno-Śledczym; Zarządzie Granicznym; Biurze Finansów, ale dobór funkcjonariuszy na te stanowiska następował po szczegółowej analizie ich doświadczenia zawodowego, kompetencji i wiedzy merytorycznej z zakresu pionów, do kierowania których zostali wyznaczeni oraz na podstawie oceny kwalifikacji dających rękojmię właściwej realizacji zadań. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, wynika, że wzięto pod rozwagę posiadane przez skarżącego kwalifikacje. Minister wskazał bowiem "Jak wskazał Komendant Główny SG w załączonym do akt sprawy stanowisku do odwołania z dnia 15 marca 2022 r. skarżący posiada wykształcenie wyższe z zakresu łączności, nigdy nie pełnił służby w pionach cudzoziemskim, operacyjno-śledczym lub finansowym". Skarżący "pełnił co prawda służbę w Zarządzie Granicznym KGSG łącznie przez okres 9 lat, jednakże jej wymiar, a co za tym idzie zdobyta wiedza i doświadczenie, są - w ocenie przełożonego właściwego do spraw osobowych - nieporównywalnie krótsze od doświadczenia posiadanego przez funkcjonariusza mianowanego na stanowisko służbowe dyrektora wskazanej komórki organizacyjnej KGSG, który dodatkowo kierował wskazaną komórką organizacyjną KGSG z poziomu zastępcy dyrektora". Świadczy to o prawidłowym zastosowaniu w sprawie art. 7, art. 8 § 1, art. 9 i art. 77 § 1 k.p.a., jak również art. 80 i art. 107 § 1 1 i 3 k.p.a.
Tym samym oceny Ministra wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że doświadczenie zawodowe i kwalifikacje skarżącego nie uzasadniały mianowania go na żadne z ww. stanowisk służbowych, należało uznać za prawidłowe w świetle art. 80 k.p.a. Skoro bowiem skarżący posiada wykształcenie wyższe, ale z zakresu łączności, a ponadto nigdy nie pełnił służby w pionach cudzoziemskim, operacyjno-śledczym lub finansowym, a jego dziewięcioletni staż służby w Zarządzie Granicznym KGSG był krótszy niż staż służby osoby powołanej na to stanowisko służbowe (30-letni), to nie można uznać, że oceny Ministra z tego zakresu były dowolne. Dodatkowo Minister racjonalnie też przyjął, że zdobyta przez skarżącego wiedza i doświadczenie były krótsze od doświadczenia posiadanego przez funkcjonariusza mianowanego na ww. stanowisko służbowe, który ponadto pełnił służbę na stanowiskach kierowniczych różnego szczebla w pionie granicznym, w tym - przez 5 lat - na stanowisku Zastępcy Dyrektora Zarządu Granicznego.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika też, że Minister, mając na względzie podniesione w odwołaniu zarzuty, rozważał prawidłowość wydanego przez Komendanta Głównego SG rozkazu personalnego w kontekście wakatów na stanowiskach służbowych wyższych od zajmowanego przez skarżącego, tj. komendantów oddziałów SG, na które powołano innych funkcjonariuszy niż skarżący, analizując kompetencje i doświadczenie tych osób, a także łączny staż służby w SG, w kontekście posiadanych przez skarżącego kwalifikacji, doświadczenia i stażu pracy predestynującego do konkretnego stanowiska. Racjonalne było wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skoro skarżący ukończył studia podyplomowe z zakresu ochrony informacji niejawnych i innych prawnie chronionych w administracji, to złożona mu propozycja objęcia stanowiska służbowego radcy w Biurze Ochrony Informacji, uwzględniała jego kwalifikacje oraz była zgodna z przepisami powołanymi w podstawach prawnych wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji.
Prawidłowe było ponadto stwierdzenie, że w sprawie fundamentalne znaczenie miała przesłanka z art. 45 ust. 2 pkt 6 ustawy o SG i badaniu podlegały: - niewyrażenie zgody przez skarżącego na przeniesienie na niższe stanowisko służbowe z przyczyn określonych w art. 42 ust. 2 pkt 5 ustawy o SG; - przeniesienie na niższe stanowisko służbowe w przypadku upływu okresu roku pozostawania w dyspozycji, gdyż nie ma możliwości mianowania go na równorzędne stanowisko służbowe oraz zwolnienie funkcjonariusza po upływie 6 miesięcy. Organ odwoławczy, choć nie był do tego bezwzględnie zobowiązany, przedstawił powody, dla których skarżącemu nie przedstawiono propozycji objęcia stanowisk służbowych.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, rację miał także Minister wskazując, że mianowanie funkcjonariusza na stanowisko służbowe wyznacza przede wszystkim interes społeczny, czyli interes służbowy formacji, a w dalszej kolejności słuszny interes funkcjonariusza. Rolą Sądu nie jest podważanie trafności wyboru konkretnych funkcjonariuszy na wakujące stanowiska, w sytuacji, gdy z ustaleń organu odwoławczego wynikają logiczne i spójne przesłanki, które spowodowały wydanie decyzji w tym zakresie. Przełożony bezpośredni funkcjonariusza posiada wiedzę o sytuacji kadrowej podległej mu jednostki i dokonuje wyboru według zakresu zadań, mając na względzie właściwą obsadę personalną.
WSA w Warszawie wskazał ponadto, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Komendant Główny SG dążył do pozostawienia funkcjonariusza w służbie, składając mu propozycję objęcia stanowiska służbowego z wykorzystaniem posiadanych kwalifikacji i doświadczenia zawodowego, mając też na względzie staż w SG. Tym samym podjęcie przez skarżącego autonomicznej decyzji o nieprzyjęciu złożonej propozycji i przy jednoczesnym pouczeniu o konsekwencji takich działań, nie podlega kontroli Sądu.
W ocenie Sądu pierwszej instancji brak było podstaw do uwzględnienia przepisów materialnych. Z art. 45 ust. 5 ustawy o SG wynika, że zwolnienie funkcjonariusza przeniesionego do dyspozycji, w przypadku określonym w art. 42 ust. 2 pkt 5 ustawy o SG, w razie niewyrażenia przez niego zgody na przeniesienie na niższe stanowisko służbowe następuje po upływie 6 miesięcy. W sprawie sześciomiesięczny termin należało liczyć od dnia 3 sierpnia 2021 r., kiedy ze skarżącym przeprowadzono rozmowę, podczas której zaproponowano mu niższe od dotychczas zajmowanego stanowisko służbowe, z zachowaniem - na mocy art. 107 ust. 2 ustawy o SG - prawa do zaszeregowania należnego na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym oraz z zachowaniem stopnia związanego z tym stanowiskiem. Dokonanie zatem zwolnienia skarżącego ze służby stałej z dniem 31 maca 2022 r. było prawidłowe. Okres ochronny, o którym mowa w art. 45 ust. 5 ustawy o SG upłynął.
Zdaniem WSA w Warszawie, prawidłowe było ponadto uznanie przez Ministra, że uchybienie terminowi z 39a ust. 1 ustawy o SG, zgodnie z którym okres pozostawania funkcjonariusza w dyspozycji nie może być dłuższy niż 1 rok, nie mogło mieć i nie miało decydującego znaczenia w sprawie. Po pierwsze dlatego, że skarżący zachował w okresie dłuższym niż rok wszystkie składniki uposażenia i innych świadczeń, jakie przysługiwały mu na tym stanowisku, a po drugie, uchybienie art. 39a ust. 1 ustawy o SG nie podważało wydanych w sprawie decyzji. Rozstrzygnięcia te wydano bez naruszenia powołanych w nich podstaw meterialnoprawnych i procesowych. Zawierały one bowiem wszystkie niezbędne elementy wymagane na podstawie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. i zostały wydane po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i po zgromadzeniu całokształtu materiału dowodowego, który rozpatrzono z uwzględnieniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a ponadto wyjaśniły skarżącemu przesłanki, którymi kierowały się organy obu instancji przy załatwieniu sprawy (art. 11 k.p.a.), mając przy tym na względzie obowiązujące przepisy prawa, w tym przede wszystkim art. 45 ust. 2 pkt 6 ustawy o SG.
W dniu 31 marca 2023 r. skargę kasacyjną na powyższy wyrok wywiódł skarżący, zaskarżając go w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie decyzji z dnia 7 kwietnia 2022 r. i utrzymanego nią w mocy rozkazu personalnego z dnia 10 lutego 2022 r., a także zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a., polegające na zaakceptowaniu jako prawidłowej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 kwietnia 2022 r., w której organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję niezawierającą żadnego uzasadnienia faktycznego, poprzedzoną przeprowadzeniem w wadliwy sposób ustaleń faktycznych (brak oceny wykształcenia i kwalifikacji skarżącego, brak ustalenia, czy w okresie pozostawania skarżącego w dyspozycji występowały równorzędne wakujące stanowiska i ograniczenie ustaleń co do wakatów na moment samej tylko rozmowy kadrowej w dniu 3 sierpnia 2021 r.), a następnie zaakceptował uzupełnienie rażąco wadliwej decyzji poprzez przyjęcie wyjaśnień w piśmie Komendanta Głównego SG, przesyłającym do rozpatrzenia skargę, czym organ naruszył w istotny sposób zasadę dwuinstancyjności postępowania, ponieważ w realiach niniejszej sprawy należy uznać, że w toku postępowania administracyjnego organ pierwszej instancji zbadał wyłącznie fakt pozostawania w dyspozycji przez okres ponad 1 roku oraz nieprzyjęcie propozycji niższego stanowiska służbowego, pomijając w całości przesłanki interesu służby i interesu skarżącego w zwolnieniu ze służby - które to przesłanki, z uwagi na fakultatywny charakter decyzji o zwolnieniu ze służby w Straży Granicznej na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 6 ustawy o SG, były koniecznym elementem postępowania dowodowego i wydanej decyzji administracyjnej, organy miał zatem obowiązek zbadać je i poddać ocenie w obu instancjach - jako okoliczności mających istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast pominięcie tych ustaleń w postępowaniu pierwszej instancji, uzupełnione w postępowaniu odwoławczym, zamknęło skarżącemu kasacyjnie drogę do dwukrotnego rozpatrzenia jego sprawy przez organy administracji, w tym uniemożliwiło mu żądanie przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego przez organ odwoławczy, a sądowi administracyjnemu - zamknęło drogę do oceny, czy decyzja Komendanta Głównego SG nie była dowolna, ponieważ z uwagi na opisane uchybienie (w powiązaniu z wadliwym uzasadnieniem) decyzja ta żadnej kontroli się nie poddaje, zatem ani decyzja odwoławcza, ani akceptujący ją wyrok sądu administracyjnego, nie zasługują na ich pozostawienie w obrocie prawnym - istotne dla sprawy okoliczności faktyczne w istotnej części zostały zbadane wyłącznie przez organ odwoławczy, i to również w niepełnym zakresie;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., polegające na nieuchyleniu w całości decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 kwietnia 2022 r. i utrzymanego nią w mocy rozkazu personalnego Komendanta Głównego SG z dnia 10 lutego 2022 r., wydanych z naruszeniem w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., z uwagi na:
a) niedostateczne wyjaśnienie w uzasadnieniu obu decyzji, czy rzeczywiście zachodziła podstawa do zwolnienia skarżącego ze służby w Straży Granicznej na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 6 i ust. 5 ustawy o SG, z uwagi na zaniechanie wyczerpującego zbadania wykształcenia i doświadczenia zawodowego skarżącego, a w konsekwencji zaniechanie oceny, czy zaproponowane mu niższe stanowisko służbowe kwalifikacjom tym odpowiada - z uwzględnieniem interesu służby, czego skutkiem było naruszenie prawa materialnego, tj. art. 45 ust. 2 pkt 6 i ust. 5 ustawy o SG poprzez jego niewłaściwe zastosowanie;
b) zaniechanie wyczerpującego zbadania, czy w toku pozostawania przez skarżącego do dyspozycji przełożonego i w dacie wydania spornego rozkazu personalnego istniały stanowiska równorzędne lub wyższe, na które skarżący mógłby zostać powołany i ograniczenie postępowania dowodowego w tej sprawie wyłącznie do zbadania momentu przeprowadzenia postępowania dowodowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy z uwagi na przekroczenie przez Komendanta Głównego SG granic uznania administracyjnego przy wydawaniu decyzji na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 6 i art. 42 ust. 2 pkt 5 ustawy o SG;
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., polegające na nieuchyleniu w całości decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 kwietnia 2022 r. i utrzymanego nią w mocy rozkazu personalnego Komendanta Głównego SG z dnia 10 lutego 2022 r., wydanych z istotnym naruszeniem zasady praworządności wyrażonej w przepisach art. 6. i art. 7 in principio k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP, które to naruszenia doprowadziły do błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 45 ust. 2 pkt 6 i ust. 5 ustawy o SG, z pominięciem treści art. 42 ust. 2 pkt 5, a także art. 39a ust. 1 ustawy o SG, które w analizowanej sprawie organy miały obowiązek wziąć pod uwagę, a których pominięcie czyni decyzje organów obu instancji administracyjnych dowolnymi;
4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., przez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 45 ust. 2 pkt 6 i ust. 5 ustawy o SG, z pominięciem treści art. 42 ust. 2 pkt 5, a także art. 39a ust. 1 ustawy o SG, polegające na nieuprawnionym ograniczeniu kontroli sądowoadministracyjnej wyłącznie do art. 45 ust. 2 pkt 6 i ust. 5 ustawy o SG, podczas gdy oczywiste jest i potwierdzone w judykaturze, że w przypadku zwolnienia funkcjonariusza w trybie art. 42 ust. 2 pkt 5 ustawy o SG badaniu podlega także wcześniejsze zastosowanie wobec niego przepisu art. 39a ust. 1 ustawy o SG;
5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., przez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 45 ust. 5 ustawy o SG - w zakresie terminu zwolnienia ze służby stałej w Straży Granicznej, polegające na zwolnieniu skarżącego z dniem 31 marca 2022 r., podczas gdy ustawa wskazuje jednoznacznie, że w razie niewyrażenia przez funkcjonariusza zgody na przeniesienie na niższe stanowisko służbowe zwolnienie następuje po upływie 6 miesięcy, która to data wynikająca z przepisu wskazuje na konieczność zwolnienia go z dniem 6 lutego 2022 r., tj. 6 miesięcy od odmowy przyjęcia stanowiska służbowego. Powyższy termin zwolnienia był zdeterminowany zarówno przepisem ustawy (norma ius cogens), jak i interesem skarżącego, wynikającym z przepisów emerytalnych, związanych z waloryzacją emerytur, o czym organ miał wiedzę z urzędu, a rozpatrując całokształt sytuacji prawnej skarżącego miał obowiązek uwzględnić tę okoliczność w decyzji. Zwolnienie ze służby w terminie po 28 lutego 2022 r. spowodowało natomiast u skarżącego realną szkodę w postaci utraty możliwości waloryzacji emerytury w wysokości 107% oraz utratę dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego dla emerytów i rencistów za rok 2022, wypłacanego na podstawie ustawy z dnia 9 stycznia 2020 r. o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów (Dz. U. z 2022 r. poz. 2575). Skoro zatem organ uwzględniał w swej decyzji uznaniowej przesłankę ocenną w postaci interesu służby w zwolnieniu skarżącego, to nic nie stało na przeszkodzie w uwzględnieniu interesu skarżącego w zwolnieniu go z tej służby przed 28 lutego 2022 r., zaś skarżone rozstrzygnięcie administracyjne jest z tym interesem w oczywisty sposób sprzeczne.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono
Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.
Skarga kasacyjna jest częściowo zasadna.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a., który skarżący kasacyjnie upatruje w naruszeniu zasady dwuinstancyjności postępowania, polegającym na w tym, że organ odwoławczy w obszernym uzasadnieniu swojej decyzji dokonał własnych ustaleń pominiętych w orzeczeniu Komendanta Głównego SG, a do których nie mógł się odnieść funkcjonariusz w odwołaniu. Wskazać jednak należy, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności "istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji" (wyrok NSA z 22 marca 1996 r., sygn. akt SA/Wr 1996/95, ONSA 1997/1, poz. 95). Podobnie wypowiedział się NSA w wyroku z 24 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 3400/19, podnosząc, że: "istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 15 k.p.a., polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy przez organy obu instancji. Właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy. Działanie organu odwoławczego nie ma zatem charakteru jedynie kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym". Z kolei w wyroku z dnia 12 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 772/16, NSA wskazał, że "organ odwoławczy ma (...) obowiązek skontrolowania sprawy w jej całokształcie i wydania orzeczenia według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania swej decyzji".
Z powyższego wynika więc, że organ II instancji ma przeprowadzić powtórne postępowanie merytoryczne i po raz drugi ocenić dowody, co jednak nie oznacza, że organ odwoławczy decyzję merytoryczną może wydać tylko na podstawie tych dowodów, które oceniał już organ I instancji. Wszak organ odwoławczy może przeprowadzić postępowanie dowodowe uzupełniające, co wynika wprost z przepisu art. 136 k.p.a. Organ działający w trybie odwoławczym (ponownego rozpoznania sprawy) nie dokonuje bowiem jedynie kontroli legalności decyzji wydanej w I instancji, lecz jego obowiązkiem jest ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem nie tylko ustalonych już okoliczności faktycznych i prawnych, ale także tych, które zaistniały na etapie jego procedowania. Jedynie przeprowadzenie w istocie całego postępowania dowodowego dopiero przed organem odwoławczym stanowiłoby naruszenie zasady dwuinstancyjności. Tymczasem w sprawie organ nie przeprowadzał postępowania dowodowego w całości ale odniósł się do okoliczności związanych ze zwolnieniem skarżącego kasacyjnie ze służby, co wynikało z konieczności odniesienia się do jego argumentacji przedstawionej w odwołaniu a dotyczącej ewentualnego wyznaczenia go na stanowiska równorzędne. Oczywistym jest bowiem, że gdyby organ II instancji nie odniósł się do zarzutów odwołania, uzasadnienie decyzji Ministra byłoby sprzeczne z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., ponieważ w istocie nie zawierałoby odniesienia się do faktów i dowodów, które organ uznał za wiarygodne.
Zamierzonego skutku nie mógł również odnieść zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, a także art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niedostrzeżenie, iż wydane w sprawie decyzje w istocie nie wyjaśniły, że istniała potrzeba zwolnienia funkcjonariusza ze służby na postawie art. 45 ust. 2 pkt 6 ustawy o SG, a skarżący kasacyjnie podnosi, że w sprawie były wolne stanowiska równorzędne z dotychczas przez niego zajmowanym, które mógł objąć biorąc pod uwagę jego kompetencje, tymczasem organy mianowały na te stanowiska innych funkcjonariuszy. Wskazać w tym miejscu należy, że na podstawie podobnie brzmiących przepisów ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r o Policji (Dz.U. z 2025 r. poz. 636 ze zm.) utrwalone jest w orzecznictwie stanowisko, że "w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 38 ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 38 ust. 4 ustawy o Policji nie jest dopuszczalne badanie okoliczności faktycznych wyboru i mianowania innych funkcjonariuszy na równorzędne stanowiska służbowe. Podkreślić w tym miejscu należy, iż wybór i ocena kandydata na dane stanowisko służbowe należy do przełożonego właściwego w sprawach osobowych. (...) Należy jednak podkreślić, że wprawdzie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się kierunkowo i w realiach konkretnej sprawy, że celowość mianowania czy też niemianowania konkretnego funkcjonariusza na określone stanowisko służbowe może wymykać się spod kontroli sądu administracyjnego, bowiem kontrola legalności decyzji o zwolnieniu w związku z odmową przeniesienia na niższe stanowisko służbowe nie może zmierzać do podważania innych nominacji i prowadzić do zbyt dalekiej ingerencji w politykę kadrową właściwego Komendanta (...), to jednak stanowisko to nie oznacza, że cel określonej działalności nie musi się mieścić w granicach zakreślonych treścią konstytucyjnej zasady praworządności, zgodnie z którą organy władzy publicznej, a zatem i organy administracji publicznej obwiązane są działać w granicach prawa. Z tego względu pojęcie legalności, tj. obowiązku działania na podstawie prawa, obejmuje również legalność celu i legalność aksjologiczną. Sąd administracyjny nie jest zatem zwolniony z tego punktu widzenia od kontroli celowości działania organów administracji publicznej, chociaż oczywiście kontrola ta z istoty rzeczy nie może przyjmować innego kryterium jak kryterium zgodności z prawem. Należy zatem przyjąć, że przestrzeń działania organu wyznaczona jego polityką kadrową musi mieścić się w granicach prawa, a tym samym nie może cechować się arbitralnością, stanowiąc jednocześnie uniwersalny argument na uzasadnienie wszelkich poczynań organu. Stanowisko przeciwne czyniłoby iluzoryczną kontrolę sądowoadministracyjną w tego rodzaju sprawach" (wyrok NSA z dnia 25 października 2024 r., sygn. akt III OSK 1357/24, podobnie por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2021 r., sygn. akt III OSK 5238/21). Tak więc w sprawach związanych ze zwolnieniem ze służby ze względu na nie przyjęcie propozycji służby na niższym stanowisku służbowym, po okresie pełnienia służby "w dyspozycji" – sąd administracyjny, na co prawidłowo zwrócił uwagę WSA w Warszawie – bada jedynie, czy wydana decyzja nie miała cech arbitralności. Natomiast nie ocenia polityki kadrowej prowadzonej w określonej służbie mundurowej.
W sprawie nie można przypisać wydanym w sprawie decyzjom arbitralności. Organ I instancji w obszernym uzasadnieniu, na s. 5-7 decyzji z dnia 7 kwietnia 2022 r., wskazał jakie stanowiska równorzędne z dotychczas zajmowanym przez skarżącego kasacyjnie były możliwe do obsadzenia, ale wykazał także przyczyny, dla których nie mógł on ich zająć (brak kompetencji do ich zajmowania). Jednocześnie organ wskazał podstawy zaproponowania funkcjonariuszowi stanowiska niższego. W tych okolicznościach organ odwoławczy był w pełni uprawniony do uznania, że sprawa pod względem faktycznym i prawnym nie budzi wątpliwości, a wydane przez Komendanta Głównego SG rozstrzygnięcie o zwolnieniu skarżącego kasacyjnie ze służby w Straży Granicznej znajduje uzasadnienie w zaistniałych w sprawie okolicznościach. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a., jak prawidłowo przyjął WSA w Warszawie.
Nie można uznać też, że w sprawie doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., polegające na nieuchyleniu decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 kwietnia 2022 r. i utrzymanego nią w mocy rozkazu personalnego Komendanta Głównego SG z dnia 10 lutego 2022 r., wydanych z istotnym naruszeniem zasady praworządności wyrażonej w przepisach art. 6 i art. 7 in principio k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP, które to naruszenia doprowadziły do błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 45 ust. 2 pkt 6 i ust. 5 ustawy o SG, z pominięciem treści art. 42 ust. 2 pkt 5, a także art. 39a ust. 1 ustawy o SG, które to skarżący kasacyjnie w trzecim i czwartym zarzucie skargi kasacyjnej upatruje w braku odniesienia się przez WSA w Warszawie do rozkazu personalnego Komendanta Głównego SG z dnia 28 maja 2020 r nr 2924 o przeniesieniu go do dyspozycji. Zarzut ten jest niewłaściwy, ponieważ po pierwsze dotyczy on już ostatecznego i prawomocnego rozkazu personalnego, który nie był przedmiotem skargi. Po drugie, rozkaz ten wskazuje, że przeniesienie do dyspozycji nastąpiło w związku z przewidywanym wyznaczeniem funkcjonariusza na inne stanowisko służbowe, co niekoniecznie musiało oznaczać wyznaczenie go na stanowisko równorzędne. Takie stanowisko (inne stanowisko służbowe) zaproponowano skarżącemu kasacyjnie w dniu 3 sierpnia 2021 r., a zwolnienie ze służby nastąpiło nie z upływem okresu pozostawania w dyspozycji, ale zgodnie z art. 45 ust. 2 pkt 6 ustawy o SG, tj. z powodu niewyrażenia zgody na przeniesienie na niższe stanowisko służbowe, gdy nie ma możliwości mianowania go na równorzędne stanowisko służbowe po okresie przebywania w dyspozycji.
Za zasadny należało natomiast uznać zarzut naruszenia 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 5 ustawy o SG, który to skarżący kasacyjnie upatruje w tym, że przepis ten nie był uwzględniony przez organy w toku postepowania, a zwolnienie go ze służby z rygorem natychmiastowej wykonalności w istocie nie było uzasadnione. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 45 ust. 5 ustawy o SG, zwolnienie funkcjonariusza przeniesionego do dyspozycji, w przypadku określonym w art. 42 ust. 2 pkt 5, w razie niewyrażenia przez funkcjonariusza zgody na przeniesienie na niższe stanowisko służbowe następuje po upływie 6 miesięcy. Przepis ten ma charakter gwarancyjny, ponieważ stanowi swego rodzaju zabezpieczenie funkcjonariusza na okres pół roku, któremu po okresie przeniesienia do dyspozycji organ nie może zaproponować stanowiska równorzędnego z dotychczas zajmowanym. Gwarancyjny charakter tego przepisu polega na tym, że odstąpienie od jego zastosowania powinno następować w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Tymczasem w sprawie organy odstąpiły od jego zastosowania wobec skarżącego kasacyjnie w ogóle nie wskazując przyczyn, dla których tak postąpiły. Rozkazowi personalnemu z dnia 10 lutego 2022 r. natomiast nadano rygor natychmiastowej wykonalności przywołując, jako jego uzasadnienie "konieczność zapienienia prawidłowego funkcjonowania Straży Granicznej oraz realizacji jej ustawowych zadań, wynikających z upływu ustawowego okresu jednego roku pozostawiania w dyspozycji, braku możliwości mianowania funkcjonariusza na równorzędne stanowisko służbowe oraz niewyrażenia zgody na przeniesienie na niższe stanowisko służbowe", czyli faktycznie powołano się na brzmienie art. 45 ust. 2 pkt 6 ustawy o SG. Gdyby przyjąć stanowisko organu, zaaprobowane przez WSA w Warszawie, oznaczałoby to, iż faktycznie w każdym wypadku zwolnienia funkcjonariusza na postawie art. 45 ust. 2 pkt 6 ustawy o SG nie stosowałoby się art. 45 ust. 5 ustawy o SG, co w oczywisty sposób łamałoby gwarancyjny charakter tego przepisu. Uznać zatem należy, że w sprawie organy bezpodstawnie odstąpiły wobec skarżącego kasacyjnie od zwolnienia go ze służby po okresie sześciu miesięcy od niewyrażnienia przez niego zgody na przeniesienie na niższe stanowisko służbowe – czego nie dostrzegł Sąd pierwszej instancji.
Mając na względzie powyższe rozważania, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona rozpoznał skargę.
Przedstawione wyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowisko, powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji z dnia 7 kwietnia 2022 r. oraz poprzedzającego ją rozkazu personalnego z dnia 10 lutego 2022 r. nr 1187, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a.
O kosztach postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 209 w zw. z art. 200, art. 203 pkt 1 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a.