III OSK 963/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który utrzymał w mocy zarządzenie zastępcze Wojewody Warmińsko-Mazurskiego stwierdzające wygaśnięcie mandatu radnej. Wojewoda uznał, że radna, będąc zatrudniona w spółce z udziałami gminy i posiadając upoważnienie do zastępowania prezesa zarządu, prowadziła działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego, co stanowi naruszenie art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. WSA w Olsztynie podzielił to stanowisko. Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz zarządzenie zastępcze wojewody. Sąd uznał, że samo upoważnienie do doraźnego zastępowania prezesa zarządu, ograniczone do bieżących czynności zarządczych i podczas nieobecności prezesa, nie stanowi prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego na uprzywilejowanych zasadach. Podkreślono, że wygaśnięcie mandatu radnego jest instytucją o konstytucyjnych podstawach i wymaga jednoznacznego wykazania przesłanek ustawowych, a postępowanie wyjaśniające w tej materii powinno być dogłębne. Sąd odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wygaśnięcia mandatu radnego w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego, a także zakres stosowania przepisów K.p.a. do zarządzeń zastępczych wojewody.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z upoważnieniem do zastępowania prezesa zarządu spółki z udziałami gminy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy samo upoważnienie do zastępowania prezesa zarządu spółki z udziałami gminy, udzielone radnemu, stanowi prowadzenie działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego w rozumieniu art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, skutkujące wygaśnięciem mandatu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo upoważnienie do doraźnego zastępowania prezesa zarządu, ograniczone do bieżących czynności zarządczych i podczas nieobecności prezesa, nie stanowi prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego na uprzywilejowanych zasadach, które skutkowałoby wygaśnięciem mandatu radnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że upoważnienie do zastępowania prezesa zarządu, udzielone skarżącej, nie dawało jej wpływu na korzystanie z mienia komunalnego na uprzywilejowanych zasadach. Działanie skarżącej ograniczało się do doraźnego zastępowania prezesa w bieżących czynnościach zarządczych i było uzgadniane z prezesem. Brak było podstaw do stwierdzenia, że skarżąca zarządzała działalnością gospodarczą z wykorzystaniem mienia gminy w sposób naruszający zakaz.
Czy zarządzenie zastępcze wojewody wydane na podstawie art. 98a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym jest aktem, do którego stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego?
Odpowiedź sądu
Nie, zarządzenie zastępcze, będące szczególnym aktem nadzoru zastępującym akt organu gminy w przypadku jego bezczynności, nie jest poprzedzone jurysdykcyjnym postępowaniem administracyjnym i nie stosuje się do niego przepisów K.p.a.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że zarządzenie zastępcze jest odrębną kompetencją nadzorczą wojewody, która aktualizuje się w przypadku niepodjęcia przez radę gminy uchwały o wygaśnięciu mandatu. W przeciwieństwie do rozstrzygnięć nadzorczych, zarządzenie zastępcze jest wydawane z powodu braku aktu organu gminy. Nie jest to załatwienie sprawy administracyjnej w rozumieniu K.p.a., dlatego przepisy K.p.a. (art. 7 i 7a) nie wiążą wojewody w tym zakresie.
Czy uchwała rady gminy odmawiająca stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego na wezwanie wojewody wyklucza możliwość wydania przez wojewodę zarządzenia zastępczego?
Odpowiedź sądu
Nie, uchwała rady gminy odmawiająca stwierdzenia wygaśnięcia mandatu nie wyklucza możliwości wydania przez wojewodę zarządzenia zastępczego, jeśli wojewoda nie podziela stanowiska rady.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że rada gminy ma prawo przedstawić swoje stanowisko w odpowiedzi na wezwanie wojewody. Jeżeli wojewoda nie zgadza się ze stanowiskiem rady i uważa, że istnieją podstawy do wygaśnięcia mandatu, ma kompetencję do wydania zarządzenia zastępczego.
Przepisy (16)
Główne
u.s.g. art. 98a § ust. 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Dotyczy obowiązku wojewody wydania zarządzenia zastępczego w przypadku niepodjęcia przez radę gminy uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego na jego wezwanie.
u.s.g. art. 24f § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Zakazuje radnym prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, zarządzania taką działalnością lub bycia przedstawicielem/pełnomocnikiem w takiej działalności.
u.s.g. art. 98a § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Obowiązek wojewody żądania podjęcia przez radę gminy uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego.
u.s.g. art. 24f § ust. 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Pomocnicze
Kodeks wyborczy art. 383 § § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania).
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
P.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia przez NSA na podstawie art. 148 P.p.s.a. (uchylenie wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy).
P.p.s.a. art. 207 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w szczególnie uzasadnionym przypadku.
Kodeks wyborczy
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania organu na podstawie przepisów prawa i dążenia do prawdy obiektywnej.
K.p.a. art. 7a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek interpretowania przepisów prawnych w sposób korzystny dla strony, jeśli istnieją wątpliwości.
P.p.s.a. art. 148
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA może uchylić zaskarżony wyrok i orzec co do istoty sprawy.
u.s.g. art. 91 § ust. 5
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Reguluje wydawanie rozstrzygnięć nadzorczych, które nie są tożsame z zarządzeniem zastępczym.
Kodeks wyborczy art. 6
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Definiuje sprawy wyborcze, w tym postępowanie sądowoadministracyjne w sprawach mandatu radnego jako wolne od opłat.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzut naruszenia art. 24f ust. 1 u.s.g. poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego. • Zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez zredukowanie analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy do zaledwie paru zdań w uzasadnieniu wyroku WSA.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 98a ust. 1 i 2 u.s.g. poprzez przyjęcie, że Wojewoda był uprawniony do wydania zarządzenia zastępczego mimo niepodjęcia uchwały przez radę. • Zarzut naruszenia art. 7 i art. 7a K.p.a. w kontekście wydania zarządzenia zastępczego.
Godne uwagi sformułowania
Zarządzenie zastępcze jest szczególnym aktem nadzoru, odmiennym wobec rozstrzygnięć nadzorczych. • Wydanie zarządzenia zastępczego stanowi odrębną - szczególną kompetencję nadzorczą wojewody, aktualizującą się tylko na gruncie prawa wyborczego. • Przepis art. 24f ust. 1 u.s.g. ma jednoznacznie antykorupcyjny charakter i kształtuje odpowiednie standardy wykonywania obowiązków radnego. • O prowadzeniu przez radnego działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego można mówić wtedy, gdy radny korzysta z mienia gminnego na uprzywilejowanych zasadach, wykorzystując swoją pozycję w gminie. • Sankcja utraty mandatu radnego pochodzącego z wyboru powszechnego, ingerująca w wolę powszechną, musi być zastosowana w sytuacji zaistnienia w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości przesłanek wynikających z normy prawa materialnego.
Skład orzekający
Hanna Knysiak - Sudyka
sędzia del. WSA
Małgorzata Masternak - Kubiak
sprawozdawca
Rafał Stasikowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wygaśnięcia mandatu radnego w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego, a także zakres stosowania przepisów K.p.a. do zarządzeń zastępczych wojewody."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z upoważnieniem do zastępowania prezesa zarządu spółki z udziałami gminy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konfliktu interesów radnych i potencjalnego nadużywania pozycji, co jest istotne dla samorządowców i obywateli. Wyjaśnia granice zakazu prowadzenia działalności gospodarczej.
“Czy zastępowanie szefa spółki z gminnymi udziałami to koniec kariery radnego? NSA wyjaśnia.”
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.