III OSK 962/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i decyzje organów obu instancji w sprawie środowiskowych uwarunkowań dla instalacji do odzysku odpadów złomu, wskazując na istotne uchybienia w ocenie raportu środowiskowego i zgodności z planem miejscowym.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Olsztynie, który oddalił skargę na decyzję SKO w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla instalacji do odzysku odpadów złomu. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje organów obu instancji. Sąd uznał, że organy administracji i WSA nie dokonały prawidłowej oceny raportu środowiskowego, w szczególności w zakresie mocy przerobowej instalacji, powiązań technologicznych z istniejącym zakładem oraz zgodności z planem miejscowym. Podkreślono również brak analizy racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M.N. i D.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który oddalił ich skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie dotyczącą środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na posadowieniu i uruchomieniu instalacji do odzysku odpadów złomu (strzępiarki). Sąd kasacyjny uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje organów obu instancji, wskazując na istotne uchybienia proceduralne i materialnoprawne. Kluczowe zarzuty dotyczyły wadliwej oceny raportu o oddziaływaniu na środowisko. NSA stwierdził, że raport nie zawierał pełnej analizy oddziaływania całego zakładu, a jedynie ograniczony zakres wykorzystania instalacji strzępiarki, nie uwzględniając jej pełnej mocy przerobowej. Ponadto, raport nie spełniał wymogów dotyczących przedstawienia racjonalnego wariantu alternatywnego i racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, co stanowiło naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Sąd kasacyjny zakwestionował również sposób, w jaki WSA ocenił zgodność przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Podkreślono, że przepis art. 80 ust. 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku wymaga oceny zgodności, a nie tylko braku sprzeczności z planem. NSA zwrócił uwagę na pominięcie przez WSA istotnych zapisów planu miejscowego, w tym dotyczących zakazu lokalizowania przedsięwzięć mogących stanowić zagrożenie dla innych funkcji planu oraz kwestii uciążliwości dla terenów sąsiednich. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, zobowiązując organy do związania się przedstawionymi wskazaniami prawnymi.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, raport musi zawierać pełną analizę oddziaływania całego przedsięwzięcia, uwzględniając jego moc przerobową i powiązania technologiczne z innymi instalacjami.
Uzasadnienie
NSA uznał, że ograniczenie analizy do częściowej mocy przerobowej instalacji i pominięcie powiązań technologicznych z istniejącym zakładem stanowi naruszenie przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (22)
Główne
u.i.o.ś. art. 3 § pkt 13
Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Przez przedsięwzięcie należy rozumieć zamierzenie budowlane lub inną ingerencję w środowisko polegającą na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu; przedsięwzięcia powiązane technologicznie kwalifikuje się jako jedno przedsięwzięcie.
u.i.o.ś. art. 59 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko.
u.i.o.ś. art. 66 § ust.1 pkt 5
Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Raport o oddziaływaniu na środowisko musi zawierać opis wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym: a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, b) racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska – wraz z uzasadnieniem ich wyboru.
u.i.o.ś. art. 80 § ust. 2
Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Zgodność z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest podstawowym kryterium oceny zamierzeń inwestycyjnych.
u.i.o.ś. art. 82 § ust. 1 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Organ wydając decyzję środowiskową określa istotne warunki realizacji inwestycji, ze szczególnym uwzględnieniem ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko art. 2 § ust. 1 pkt 44
MPZP art. 7 § ust. 1
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta D.
Zakaz lokalizowania na obszarze miasta przedsięwzięć w zakresie obiektów produkcyjnych i składów mogących znacząco oddziaływać na środowisko, wymagających sporządzenia raportu ich oddziaływania na środowisko, jeżeli ich lokalizacja stanowić będzie zagrożenie dla innych funkcji ustalonych planem.
MPZP art. 7 § ust. 3
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta D.
MPZP art. 12 § ust. 1
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta D.
Ustala się obowiązującą zasadę, że uciążliwości wynikające z użytkowania terenów lub budynków, nie mogą przenikać granic własności lub użytkowania.
MPZP art. 52 § ust. 1
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta D.
MPZP art. 52 § ust. 2
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta D.
MPZP art. 53 § ust. 1
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta D.
MPZP art. 53 § ust. 4
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta D.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Raport o oddziaływaniu na środowisko nie zawierał pełnej analizy mocy przerobowej instalacji i powiązań technologicznych z istniejącym zakładem. Raport nie przedstawiał racjonalnego wariantu alternatywnego i najkorzystniejszego dla środowiska. Ocena zgodności z planem miejscowym była powierzchowna i nie uwzględniała wszystkich istotnych zapisów planu.
Odrzucone argumenty
WSA uznał, że raport i decyzje organów były zgodne z prawem. Organ odwoławczy i WSA uznały, że przedsięwzięcie jest zgodne z planem miejscowym. WSA uznał, że nie zachodzą przesłanki do wyłączenia organu, gdy gmina jest stroną.
Godne uwagi sformułowania
przedsięwzięcia powiązane technologicznie kwalifikuje się jako jedno przedsięwzięcie raport musi zawierać co najmniej trzy warianty: proponowany przez wnioskodawcę, racjonalny alternatywny i racjonalny najkorzystniejszy dla środowiska ocena zgodności z planem miejscowym wymaga analizy wszystkich przepisów planu, a nie tylko braku sprzeczności
Skład orzekający
Wojciech Jakimowicz
przewodniczący
Teresa Zyglewska
sprawozdawca
Mariusz Kotulski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących oceny oddziaływania na środowisko, wymogów raportu środowiskowego, oceny zgodności z planem miejscowym oraz powiązań technologicznych przedsięwzięć."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i planu miejscowego w kontekście instalacji do odzysku odpadów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z ochroną środowiska, procedurą wydawania pozwoleń i zgodnością z planami zagospodarowania przestrzennego, co jest istotne dla wielu inwestycji.
“NSA uchyla decyzję środowiskową: kluczowe błędy w ocenie raportu i zgodności z planem miejscowym.”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 962/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-12-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Kotulski
Teresa Zyglewska /sprawozdawca/
Wojciech Jakimowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Sygn. powiązane
II SA/Ol 483/22 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2022-12-01
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2373
art. 3 pkt 13, art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 66 ust.1 pkt 5, art. 80 ust. 2
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant asystent sędziego Aleksandra Kraus po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.N. i D.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 1 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 483/22 w sprawie ze skargi M.N. i D.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 22 kwietnia 2022 r., nr SKO.60.20.2022 w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia 1) uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie solidarnie na rzecz M.N. i D.N. kwotę 1284 (słownie: tysiąc dwieście osiemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 1 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 483/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej: Sąd I instancji) oddalił skargę M.N. i D.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie (dalej: Kolegium, organ) z 22 kwietnia 2022 r., nr SKO.60.20.2022 w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Po rozpoznaniu wniosku D.K. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą [...] (dalej: inwestorka), Burmistrz [...] (dalej: Burmistrz) decyzją z [...] stycznia 2022 r., sprostowaną postanowieniem z [...] lutego 2022 r., określił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na posadowieniu i uruchomieniu instalacji do odzysku odpadów złomu – strzępiarki (urządzenia mobilnego) na terenie nieruchomości zlokalizowanej w D., na działce nr [...], obręb nr [...].
Odwołania od tej decyzji wnieśli M.N. i D.N. (dalej: skarżący), zarzucając w szczególności skierowanie jej do nieistniejącego podmiotu, wydanie przez organ, który podlegał wyłączeniu, niewłaściwie ustalony krąg stron postępowania, wadliwą ocenę raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i nieuwzględnienie postanowień obowiązującego planu miejscowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie decyzją z 22 kwietnia 2022 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium zaznaczyło, że zamierzone przedsięwzięcie mieści się w katalogu określonym w § 2 ust. 1 pkt 44 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839; dalej: rozporządzenie). Kolegium podniosło też, że działka, na której zrealizowane ma być przedmiotowe przedsięwzięcie jest objęta uchwałą [...] dalej: MPZP, a zamierzona inwestycja ma być zlokalizowana na części działki oznaczonej na rysunku planu symbolem [...] – zabudowa jednorodzinna z działalnością gospodarczą. Wywiodło z treści § 7 ust. 1, § 12 i § 52 ust. 2 ww. uchwały, że nie ma bezwzględnego zakazu lokalizowania przedsięwzięć wymagających sporządzenia raportu, gdyż lokalizacja planowanego przedsięwzięcia, z uwagi na przeznaczenie sąsiednich działek, określone w MPZP, nie będzie stanowić zagrożenia dla innych funkcji ustalonych planem. Ponadto, nie dojdzie do przekroczenia dopuszczalnych norm poza granicami nieruchomości należącej do inwestora. W konsekwencji Kolegium stwierdziło, że planowane przedsięwzięcie pozostaje w zgodzie z ustaleniami zawartymi w planie miejscowym uchwalonym dla terenu, na którym ma zostać ono zrealizowane.
Kolegium oceniło, że organ pierwszej instancji przeprowadził prawidłowe postępowanie wyjaśniające. Zaznaczyło, że wniosek zawierał wymagane załączniki, a raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko z uzupełnieniem odpowiadał treści art. 66 u.i.o.ś. Organ zapewnił stronom, których liczba nie przekracza 10, prawo czynnego udziału w postępowaniu, a obwieszczeniem z [...] listopada 2021 r. zrealizował obowiązek zapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji odniósł się do wniosków i uwagi stron postępowania. Ponadto Kolegium stwierdziło, że stosownie do art. 77 ust. 1 pkt 1, 2, 3, 4 u.i.o.ś. przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ pierwszej instancji uzyskał niezbędne opinie i uzgodnienia odpowiednich organów.
Następnie Kolegium opisało, że planowane przedsięwzięcie będzie polegać na posadowieniu i eksploatacji instalacji – strzępiarki odpadów metalowych na terenie obecnie funkcjonującej stacji demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji, prowadzonej z punktem zbierania odpadów. Kolegium wyjaśniło, że strzępiarka jest instalacją do przetwarzania odpadów złomu (metali), która redukuje objętość odpadu złomu przez znaczne rozdrobnienie i zwiększenie gęstości materiału poddawanego obróbce. Wskazało, że zgodnie z założeniami inwestycyjnymi, do projektowanej strzępiarki przekazywana będzie część zbieranych odpadów i odpadów powstających w wyniku demontażu pojazdów. W ramach planowanego przedsięwzięcie prowadzone będzie przetwarzanie odpadów złomu w procesie R-12 - wymiana odpadów w celu poddania ich któremukolwiek z procesów wymienionych w pozycji Rl-Rll. Stwierdzono, że strzępiarka posadowiona zostanie na utwardzonym i szczelnym podłożu, wyposażonym w system odprowadzania ewentualnych odcieków, kierowanych do separatora substancji ropopochodnych i studni osadnikowej. Kolegium opisało części składowe przedmiotowej instalacji i przedstawiło tok procesu przetwarzania odpadów złomu. Zaznaczyło, że integralnym elementem instalacji będzie instalacja ssąca wraz z urządzeniami do ograniczania zapylenia, która pozwala na ograniczenie ilości emitowanych pyłów o 99% dla Pyłu PM 10. Wskazało, że wydajność instalacji szacuje się na około 10 Mg/h, przy czym dzienna zdolność przetwarzania z uwagi na możliwości przeróbcze planowanej instalacji i możliwości magazynowych obiektu przewidywana jest do 75 Mg/dobę. Inwestorka przewiduje pracę instalacji w granicach 2-3 h dziennie. Zgodnie z założeniami inwestorki, maksymalna ilość odpadów przetwarzanych przez strzępiarkę wynosiła będzie około 7560 Mg/rok. Liczbę godzin pracy instalacji w ciągu roku szacuje się na 756 h.
Kolegium zaznaczyło, że z symulacji modelowania poziomów stężeń substancji wynika, że emisja substancji do powietrza z planowanego przedsięwzięcia nie spowoduje przekroczeń dopuszczalnych poziomów substancji w powietrzu, określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2010 r. nr 16, poz. 87). Podniesiono, że eksploatacja instalacji będzie wiązała się z emisją dwutlenku węgla w wyniku spalania paliwa przez urządzenia pomocnicze, tj. ładowarkę.
Wskazano również, że na etapie eksploatacji źródłem hałasu emitowanego z terenu przedsięwzięcia będzie ruch pojazdów, którego natężenie w wyniku realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia nie ulegnie zmianie. Hałas generowany będzie również przez załadunek i rozładunek złomu. Na terenie zakładu występujący hałas jest okresowy i wynika z rozładunku przywożonego materiału. Nowym źródłem hałasu będzie praca strzępiarki złomu i ładowarki, której moc akustyczną przyjęto na poziomie 105 dB, zaś ładowarki - 101 dB. Zakład funkcjonuje przez 8 godzin w ciągu doby, a planowana instalacja będzie pracowała maksymalnie przez 3 godziny na dobę w godzinach pracy zakładu (7:00-15:00). Z analizy wyników obliczeń akustycznych zawartych w raporcie wynika, że hałas emitowany z terenu inwestycji będzie niższy od normatywnego i nie przekroczy wartości dopuszczalnych na terenach chronionych akustycznie. Przewidywany poziom hałasu przy najbliższej zabudowie mieszkaniowej w ciągu dnia wyniesie od 47,6 dB do 53,3 dB. Nie badano emisji hałasu dla pory nocy, gdyż zakład funkcjonuje jedynie w porze dnia.
Kolegium stwierdziło, że planowane przedsięwzięcie ma zostać zlokalizowane poza obszarami ochrony uzdrowiskowej, obszarami o krajobrazie mającym znaczenie historyczne, kulturowe lub archeologiczne, poza obszarami Natura 2000 i poza innymi formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Ponadto przedmiotowe przedsięwzięcie, przy zachowaniu środków i technik wskazanych w raporcie i spełnieniu warunków określonych w decyzji, nie będzie znacząco oddziaływać na środowisko gruntowo-wodne.
Kolegium podniosło również, że z uwagi na rodzaj i skalę przedsięwzięcia, oddziaływania będą miały zasięg lokalny, nie spowodują istotnych zmian w środowisku. Planowane przedsięwzięcie nie wpłynie znacząco na otaczający je krajobraz, gdyż jest on zdominowany przez zwartą zabudowę usługową, produkcyjną i magazynową. Nie zalicza się ono do zakładów o zwiększonym lub dużym ryzyku wystąpienia awarii przemysłowej.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniach Kolegium stwierdziło, że choć organ pierwszej instancji błędnie określił stronę inicjującą postępowanie, to postanowieniem z [...] lutego 2022 r. sprostował oczywistą omyłkę w tym zakresie w decyzji z [...] stycznia 2022 r.
Wyjaśniono, że decyzja wydana została przez organ właściwy do jej wydania pod względem rzeczowym i miejscowym. Właściwość rzeczowa Burmistrza w przedmiotowej sprawie wynikała z art. 75 ust. 1 pkt 4 u.i.o.ś. Ponadto, z akt nie wynika, aby zaistniały przesłanki wymienione w art. 24 § 1 i art. 25 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.; dalej: k.p.a.). Dodano, że brak jest wyraźnej normy wyłączającej wójta, burmistrza (prezydenta miasta) od orzekania w sprawie, w której jego gmina jest stroną, a obowiązku takiego nie można się dopatrzeć wprost w art. 24 § 1 i 4 k.p.a.
Oceniając zasadność zarzutu braku zbadania wariantów alternatywnych zamierzonego przedsięwzięcia Kolegium wskazało, w warunkach przedmiotowej sprawy wariant alternatywny zasadza się na wydłużeniu czasu pracy zakładu o około 60% tj. do 5 h na dobę w przedziale czasu 7:00-15:00, przez około 252 dni w roku. Pozostałe elementy przedsięwzięcia i procesy technologiczne stosowane na terenie zakładu byłyby analogiczne w porównaniu do wariantu proponowanego przez inwestorkę. Z tego względu, przedstawiony w raporcie wariant alternatywny budzi wątpliwości, lecz w przypadku gdy uwarunkowania konkretnej inwestycji wykazują, iż wskazany przez inwestora wariant jej realizacji, będący ponadto wariantem racjonalnym (tj. najkorzystniejszym dla środowiska) jest zarazem optymalnym i jedynym sposobem realizacji inwestycji, to brak jest podstaw, aby poszukiwać, niejako "na siłę" wariantu alternatywnego. W ocenie Kolegium wariantem alternatywnym w przedmiotowej sprawie mogłaby być strzępiarka o większych gabarytach i większej wydajności i zasilana paliwami płynnymi. Zdaniem Kolegium oczywistym jest, że oddziaływanie strzępiarki o wyższej wydajności, zasilanej paliwami płynnymi byłoby mniej korzystne dla środowiska (w tym najbliższego otoczenia działki) przynajmniej w zakresie emisji substancji do powietrza, a prawdopodobnie także w zakresie emisji hałasu. Z tego względu oceniło, że wariant inwestorski jest wariantem zarówno racjonalnym, jak i najkorzystniejszym dla środowiska. Tym samym przedłożony w niniejszej sprawie raport nie jest obarczony wadą pozbawiającą go przydatności dla postępowania.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego stosowania norm dopuszczalnego hałasu wskazano, że działka skarżących bezpośrednio graniczy z działką inwestorki. Część ich działki, na której posadowione są budynki mieszkalne na rysunku planu oznaczona jest symbolem [...] - tereny usług produkcyjnych, hurtowych i transportowych, a stosownie do § 53 ust. 2 MPZP w obrębie tych terenów obowiązuje zakaz wprowadzania funkcji mieszkalnej. Kolegium zauważyło, że z art. 113 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2021 r., poz. 1973 ze zm.), wynika, iż dla terenów usług produkcyjnych, hurtowych i transportowych nie są określone dopuszczalne normy hałasu. Nadto, zgodnie z art. 114 ust. 3 ww. ustawy, jeżeli na terenach przeznaczonych do działalności produkcyjnej, składowania i magazynowania znajduje się m.in. zabudowa mieszkaniowa ochrona przed hałasem polega na stosowaniu rozwiązań technicznych zapewniających właściwe warunki akustyczne w budynkach. Kolegium wyjaśniło, że spośród terenów wokół miejsca planowego przedsięwzięcia z ochrony przed hałasem korzystają jedynie faktycznie zagospodarowane tereny oznaczone na rysunku planu [...] - zabudowa jednorodzinna z działalnością gospodarczą. Dla zabudowy mieszkaniowo-usługowej dopuszczalne normy hałasu wynoszą 55 dB dla pory dnia oraz 45 dB dla pory nocy i normy te nie zostaną przekroczone dla pory dnia. Ponieważ instalacja będzie użytkowana jedynie w porze dnia (3 godziny w godzinach 7:00-15:00), nie analizowano oddziaływania hałasowego dla pory nocy. Kolegium podkreśliło, że z art. 113 ust. 2 ww. ustawy wynika wprost, że zróżnicowane dopuszczalne poziomy hałasu określone wskaźnikami hałasu LDWN, LN, LAeq D i LAeq N ustanawia się dla terenów faktycznie zagospodarowanych. Kolegium stwierdziło, że oddziaływanie hałasowe przedsięwzięcia zostało przedstawione w raporcie o oddziaływaniu na środowisko w należyty sposób.
Kolegium wyjaśniło również, że precyzyjne określenie lokalizacji planowanego przedsięwzięcia i wskazania jej powierzchni może nastąpić na etapie decyzji zezwalającej na przetwarzanie odpadów. Stwierdziło, że brak jest podstaw do żądania od wnioskodawcy na etapie postępowania środowiskowego informacji dotyczących producenta strzępiarki. W raporcie określono rodzaj strzępiarki, jej wydajność i maksymalną moc akustyczną.
Kolegium wskazało ponadto, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest dokumentem, którego prawidłowe sporządzenie wymaga od jego autora określonej wiedzy fachowej i który w efekcie obejmuje tzw. wiadomości specjalne. W związku z tym podważenie ustaleń raportu przez stronę postępowania może nastąpić, co do zasady, jedynie przez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań przyrodniczych (tzw. kontrraportu), sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą jak autorzy raportu, którego wnioski pozostawałyby w rażącej sprzeczności z wnioskami zawartymi w raporcie przedłożonym przez inwestora. W sprawie taki kontrraport (ekspertyza) nie został przez odwołujących się przedłożony.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodzili się M.N. i D.N. i w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, zaskarżając decyzję w całości, zarzucił jej naruszenie:
1) art. 7, 77 § 1, 80 i 107 k.p.a. przez brak analizy zgodności planowanego przedsięwzięcia z ustaleniami planu miejscowego, które skutkowało wydaniem decyzji wbrew dyspozycji art. 80 § 2 pkt 2 u.i.o.ś., co miało zaistnieć przez naruszenie:
a. § 53 ust. 4 i § 52 pkt 4 MPZP, gdyż na terenie nieruchomości inwestorki nie istnieje teren zieleni izolacyjnej spełniającej kryterium 5 czy 10 m;
b. § 52 pkt 1 i § 58 MPZP, gdyż wydaje się, że posadowienie strzępiarki, zgodnie z rysunkiem 1 raportu nastąpi częściowo na terenie [...] i częściowo na terenie [...] i nie sposób uznać, by realizacja tego rodzaju przedsięwzięcia była zgodna z funkcją podstawową tych terenów, jaką jest zabudowa jednorodzinna z działalnością gospodarczą oraz tereny ulic dojazdowych;
c. § 53 ust. 2 i § 53 ust. 2 MPZP, podczas gdy nieruchomość skarżących znajduje się na terenie, dla którego MPZP określił jako podstawową funkcję zabudowy jednorodzinnej z działalnością gospodarczą, natomiast z uwagi na charakter przedsięwzięcia i jego oddziaływanie na ten teren realizacja funkcji zabudowy jednorodzinnej na nieruchomości skarżących będzie wykluczona;
2) art. 7, 77 § 1, 80 i 107 k.p.a. przez wydanie decyzji organów obu instancji z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów, brakiem dogłębnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co narusza obowiązek dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej i prowadzenia postępowania w imię realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do państwa w związku z:
a. art. 24 § 1 pkt 1 i 26 k.p.a. przez wydanie decyzji przez Burmistrza we własnej sprawie z uwagi na fakt, że jedna z działek będących w sferze oddziaływania przedsięwzięcia należy do Gminy i Miasta D.,
b. art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś. przez brak zbadania alternatywnych wariantów przedsięwzięcia, gdyż dodatkowy wariant przedstawiony w raporcie nie różnił się od wariantu realizacji przedsięwzięcia w zaakceptowanym wariancie za wyjątkiem zwiększenia liczby godzin pracy instalacji, w konsekwencji czego organ nie przeprowadził żadnej oceny rozwiązań alternatywnych planowanego przedsięwzięcia;
c. art. 112 i art. 114 u.i.o.ś. w zw. z przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku przez błędne ograniczenie analizy natężenia hałasu do najbliższych budynków mieszkalnych, podczas analiza powinna dotyczyć całego terenu chronionego akustycznie;
d. brakiem przeprowadzenia prawidłowej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w związku z oparciem się na raporcie, który zawiera wewnętrznie sprzeczne informacje, jest niespójny i uniemożliwia ustalenie kluczowych dla postępowania informacji, w szczególności: jakiego rodzaju strzępiarka zostanie posadowiona na nieruchomości inwestorki i gdzie będzie ona zlokalizowana względem granic nieruchomości, co uniemożliwiło rzetelną ocenę czy przedsięwzięcie będzie oddziaływało na nieruchomości sąsiadujące;
3) art. 138 § 2 k.p.a. w związku z dokonaniem przez Kolegium odmiennych ustaleń niż organ pierwszej instancji, co obligowało Kolegium do zmiany decyzji lub jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji;
4) art. 15 k.p.a., gdyż Kolegium nie przeanalizowało rzetelnie materiału dowodowego, lecz ograniczyło się jedynie do analizy zarzutów odwołania, a tym samym wydało rozstrzygnięcie bez rozpoznania sprawy.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i argumentację tam przedstawioną.
Uczestniczka postępowania - inwestorka w piśmie procesowym z 9 sierpnia 2022 r. wniosła o oddalenie skargi i zakwestionowała zasadność zarzutów podniesionych przez skarżących.
Rozpatrując skargę Sąd I instancji wskazał, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest rozstrzygnięciem związanym, a jej treść jest uzależniona od spełnienia ściśle określonych przesłanek. Przy czym, w art. 81 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r. poz. 2373, ze zm.; dalej: u.i.o.ś.), ustawodawca szczegółowo określił katalog okoliczności uzasadniających odmowę określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia. Oznacza to, że odmowa określenia środowiskowych uwarunkowań może zostać orzeczona tylko wówczas, gdy zaistnieją konkretne i określone prawem przesłanki. W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu I instancji przesłanki takie nie wystąpiły, a kontrolowana decyzja jest zgodna z prawem.
WSA zauważył, że z treści art. 80 ust. 2 u.i.o.ś. wynika, iż zgodność z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (jeśli obowiązuje na danym terenie) jest podstawowym kryterium oceny zamierzeń inwestycyjnych podmiotu ubiegającego się o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Wskazano, że w przedmiotowej sprawie organ konfrontował zgodność przedmiotowego przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miasta D., zatwierdzonego uchwałą [...] dalej: MPZP.
W ocenie Sądu I instancji z § 52 nie wynika, że działalność gospodarcza ma być tylko "dodatkiem do zabudowy jednorodzinnej" i powinna ograniczać się do np. gabinetu kosmetycznego, biura rachunkowego czy innej działalności, która nie koliduje z zabudową jednorodzinną. Z treści § 52 ust. 2 w zw. z § 7 ust. 1 i § 12 ust. 1 MPZP wynika, że pod warunkami określonymi w § 7 ust. 1 i § 12 ust. 1 możliwe jest prowadzenie przedsięwzięć, które mogą znacząco oddziaływać na środowisko i wymagać sporządzenia raportu ich oddziaływania na środowisko, a więc przedsięwzięć, których uciążliwość znacznie przekracza tę, którą generują wykazane przez skarżących działalności
Sąd I instancji podkreślił, że § 7 ust. 1 odnosi się do lokalizowania wyłącznie "obiektów produkcyjnych" i "składów", zaś przedmiotowa inwestycja nie należy do tego typu przedsięwzięć. Nie można więc mówić o naruszeniu zakazu przewidzianego ww. przepisem, mimo że bezspornie przedmiotowa inwestycja zalicza się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (§ 2 ust. 1 pkt 44 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko; Dz. U. z 2019 r., poz. 1839).
Sąd I instancji podzielił stanowisko organu odwoławczego, że w § 12 ust. 1 MPZP chodzi o sytuację, w której w związku z eksploatacją przedsięwzięcia na terenach sąsiednich nie dochodzi do przekroczenia dopuszczalnych norm środowiskowych. Z treści raportu wynika zaś, że poza granicami ww. działki inwestorki nie dojdzie do przekroczenia dopuszczalnych norm.
Odnosząc się do zarzutu braku zwartego pasa zieleni izolacyjnej na działce inwestorki, który posiadałby szerokość wskazaną w § 52 ust. 4 i § 53 ust. 4 MPZP, WSA zauważył, że kwestia przestrzegania przez właścicieli nieruchomości położonych na obszarze gminy obowiązujących tam aktów prawa miejscowego nie jest rozstrzygana w decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia. Niewątpliwie natomiast wzdłuż wewnętrznej strony ogrodzenia otaczającego działkę inwestorki znajduje się pas drzew (ok. 330 szt. drzew iglastych i pojedyncze drzewa liściaste - zob. raport k. 36, 76 i zał. do raportu nr 12).
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 112 i art. 114 Prawa ochrony środowiska w zw. rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, Sąd I instancji wskazał, że nie jest kwestionowane, iż tereny wokół planowego przedsięwzięcia są przeznaczone pod: zabudowę jednorodzinną z działalnością gospodarczą ([...]), usługi produkcyjne, hurtowe i transportowe ([...]), przemysł i składy ([...]), a na północny-wschód od działki inwestorki – przeznaczone są na produkcję rolną. Zdaniem Sądu I instancji nie może budzić wątpliwości, że ochroną przed hałasem objęty jest tylko teren oznaczony na rysunku planu symbolem [...] - zabudowa jednorodzinna z działalnością gospodarczą, który jest faktycznie zagospodarowany. Nie ma więc podstaw do rozciągania ochrony akustycznej na cały teren o przeznaczeniu wymienionym w art. 113 ust. 2 pkt 1 z pominięciem tego, czy jest on zagospodarowany, czy też nie.
W ocenie Sądu I instancji prawidłowo w sprawie przyjęto, że z wymienionych w art. 113 ust. 2 pkt 1 rodzajów terenów najbardziej zbliżonym rodzajowo do terenu zabudowy jednorodzinnej z działalnością gospodarczą jest rodzaj terenów przeznaczonych na cele mieszkaniowo-usługowe (art. 113 ust. 2 pkt 1 lit. f). Dla tego rodzaju terenu dopuszczalne normy hałasu wynoszą 55 dB dla pory dnia oraz 45 dB dla pory nocy. Jak wynika z raportu i jego uzupełnienia normy te nie zostaną przekroczone dla pory dnia. Z uwagi na to, że instalacja będzie użytkowana wyłącznie w porze dnia (3 godziny w godzinach 7:00-15:00), nie analizowano oddziaływania hałasowego dla pory nocy. Zaznaczono, że RDOŚ, zaakceptował dane zawarte w raporcie i wyjaśnienia inwestorki, w tym informacje, że najbliższa zabudowa mieszkaniowa występuje w odległości około 120-140 m od miejsca realizacji inwestycji, a z analizy wyników obliczeń akustycznych wynika, że hałas emitowany z terenu inwestycji będzie niższy od normatywnego i nie przekroczy wartości dopuszczalnych na terenach chronionych akustycznie.
Następnie Sąd I instancji zauważył, że wbrew twierdzeniom skarżących, Kolegium nie stwierdziło, iż "rzeczywiście warianty alternatywne przedstawione przez inwestorkę w raporcie nie zostały zaprezentowane w sposób rzetelny". Sąd I instancji podzielił stanowisko Kolegium wedle którego, w przypadku braku możliwości określenia wariantu alternatywnego w realiach danej sprawy, z uwagi na specyfikę zamierzonej inwestycji, nie istnieją dostateczne podstawy do uznania, że sporządzony w sprawie raport jest obarczony wadą, pozbawiającą go przydatności dla postępowania. Zdaniem WSA zasadnie Kolegium oceniło, że wariantowanie przedmiotowej inwestycji w zakresie miejsca jej realizacji nie byłoby uzasadnione, gdyż planowane przedsięwzięcie polega na posadowieniu i eksploatacji instalacji strzępiarki odpadów metalowych na terenie już funkcjonującej stacji demontażu, a planowana strzępiarka złomu będzie miała powiązanie technologiczne z istniejącymi zabudowaniami i prowadzonymi w nich procesami gospodarowania odpadami pojazdów wycofanych z eksploatacji, prowadzonej wraz z punktem zbierania odpadów. Natomiast możliwość zmiany miejsca lokalizacji strzępiarki w ramach działki inwestorki byłaby bardzo ograniczona z uwagi na istniejący sposób jej zagospodarowania. Z uwagi na powyższe, Sąd I instancji uznał, że nie można kwestionować jako wariantu alternatywnego przedstawionego w raporcie wariantu, polegającego na wydłużeniu czasu pracy zakładu o około 60% tj. do 5 h na dobę w przedziale czasu 7:00-15:00, przez około 252 dni w roku. W tej sytuacji, w realiach rozpoznawanej sprawy, WSA podzielił stanowisko Kolegium, że wariant inwestorski jest wariantem zarówno racjonalnym, jak i najkorzystniejszym dla środowiska.
Odnośnie do zaniechania określenia w raporcie rodzaju strzępiarki Sąd I instancji zauważył, że art. 66 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. nie wymaga wskazania konkretnego modelu urządzenia, które wchodzi w skład przedsięwzięcia, dla którego przeprowadzana jest ocena oddziaływania na środowisko. Zasadnie Kolegium oceniło jako wystarczająco identyfikujące przedsięwzięcie dane dotyczące rodzaju strzępiarki (strzępiarka zasilana energią elektryczną), jej wydajności (zdolność przetwarzania do 75 ton na dobę) i maksymalnej mocy akustycznej (do 105 dB). Co więcej, opis planowanego przedsięwzięcia nie budził wątpliwości również organów opiniujących, gdyż w tym zakresie inwestorka nie była wzywana do uzupełnienia raportu.
Następnie wskazano, że weryfikacja raportu pod względem merytorycznym jest możliwa tylko wówczas, gdy podmiot kwestionujący raport przedłoży własną ekspertyzę, sporządzoną przez osoby posiadające wiedzę specjalistyczną. Dowodu takiego skarżący nie złożyli. Sąd I instancji zauważył, że kompletność raportu nie została zakwestionowana przez współdziałające w sprawie organy uzgadniające (poza wskazaniem danych źródłowych dla obliczeń propagacji hałasu w środowisku). Ustalenia organów orzekających w sprawie zostały dokonane nie tylko w oparciu o raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, ale także z uwzględnieniem stanowiska zajętego przez wyspecjalizowany w sprawach związanych z ochroną środowiska organ, jakim jest Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska i Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny. W niniejszej sprawie skarżący nie podważali ustaleń raportu za pomocą tzw. kontrraportu, sporządzonego przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą, jak autorzy raportu inwestorki. Zdaniem Sądu I instancji przedłożony zaś przez inwestorkę raport i jego uzupełnienie spełnia ustawowe wymogi formalne i sporządzony został w sposób spójny i pełny.
W ocenie Sądu I instancji nie zasługiwał na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 24 § 1 pkt 1 i art. 26 k.p.a. przez wydanie decyzji przez Burmistrza we własnej sprawie z uwagi na fakt, iż jedna z działek będących w sferze oddziaływania Przedsięwzięcia należy do Gminy i Miasta D. WSA zgodził się z poglądem organu odwoławczego, że w świetle obowiązujących przepisów prawa brak jest wyraźnej normy nakazującej wyłączenie wójta, burmistrza lub prezydenta miasta od orzekania w sprawie, w której stroną tego postępowania jest jego gmina. Z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 75 ust. 1 pkt 4 u.i.o.ś. organem właściwym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wójt, burmistrz, prezydent miasta - w przypadku pozostałych przedsięwzięć. Oznacza to, że z mocy prawa dopuszczalne jest połączenie ról procesowych organu orzekającego sprawie z rolą strony tego postępowania. Gmina jest bowiem tworem o szczególnej pozycji ustrojowej. Z jednej strony jest nosicielem imperium (władztwa administracyjnego), zaś z drugiej podmiotem dominium (własności). Zdaniem Sądu I instancji z faktu, że stroną postępowania jest Gmina nie wynika obowiązek wyłączenia Burmistrza.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodzili się M.N. i D.N. (dalej: skarżący kasacyjnie) i w skardze kasacyjnej zarzucili zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
A. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 59 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 13 u.i.o.ś. oraz w związku z § 2 ust. 1 pkt 42 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko ("RZO") poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym zdefiniowaniu przedsięwzięcia będącego przedmiotem niniejszego postępowania i nieuzasadnione ograniczenie go jedynie do analizy oddziaływania na środowisko urządzenia strzępiarki podczas gdy, przedmiotem postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej powinno być przedsięwzięcie traktowane jako całość (cały zakład demontażu pojazdów wraz ze strzępiarką), czyli suma powiązanych ze sobą poszczególnych powiązanych technologicznie przedsięwzięć;
B. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 80 ust. 2 u.i.o.ś. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez Sąd I instancji, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach powinna zostać wydana po stwierdzeniu braku sprzeczności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, podczas gdy przepis ten nakłada obowiązek zbadania czy realizacja przedsięwzięcia (tj. wielkogabarytowej instalacji przemysłowej) na terenie określonym planem miejscowym (tj. zabudowy jednorodzinnej z działalnością gospodarczą) jest zgodna (a nie czy nie jest sprzeczna) z ustaleniami planu miejscowego obowiązującego na terenie inwestycji);
C. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 i 5 u.i.o.ś. poprzez błędne ich zastosowanie wynikające z przyjęcia, że organ administracji wykazał, że raport środowiskowy dostarczył wystarczających informacji w celu określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji inwestycji w sposób umożliwiający zapewnienie ochrony elementów składowych środowiska.
Skarżący kasacyjnie zarzucili również zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
D. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 k.p.a. oraz w związku z art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej oddalił skargę, podczas gdy organy administracji nie zebrały w sposób wyczerpujący oraz nie rozważyły całości materiału dowodowego zebranego w sprawie, a mianowicie:
i. nieprawidłowo ocenił, że raport właściwie i wyczerpująco określa przedsięwzięcie będące przedmiotem niniejszego postępowania uznając, że można było przyjąć za prawidłowe dane odnoszące się jedynie do połowy mocy przerobowej instalacji, a ponadto z pominięciem analizy oddziaływania na środowisko całego zakładu inwestorki, tj. planowanego przedsięwzięcia łącznie z istniejącym już zakładem, w ramach którego prowadzona będzie instalacja, co w istocie uniemożliwiło przeprowadzenie organom oraz Sądowi I instancji prawidłowej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko;
ii. błędnie przyjęły, że raport środowiskowy jest spójny i kompletny oraz, że spełnia ustawowe wymogi, podczas gdy nie spełnia wymogów art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. a) oraz c) u.i.o.ś., bowiem brak jest w nim kluczowych parametrów charakteryzujących strzępiarkę (szerokości, wysokości strzępiarki, a przede wszystkim brakuje w nim dokładnych danych o mocy akustycznej strzępiarki), co w istocie uniemożliwiło przeprowadzenie organom oraz Sądowi I instancji prawidłowej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w szczególności w zakresie emisji pyłu i hałasu;
iii. błędne przyjął, że raport środowiskowy spełnia ustawowe wymogi określone w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś., w zakresie obowiązku przedstawienia wariantów realizacji przedsięwzięcia, podczas gdy raport w istocie jest niekompletny ponieważ nie zawiera racjonalnego wariantu alternatywnego, w rozumieniu ww. przepisu albowiem; (i) pierwszy z wariantów polega na braku w ogóle realizacji przedsięwzięcia, (ii) drugi wariant opisuje postulowany sposób realizacji przedsięwzięcia, (iii) a trzeci jest jedynie pozorny, gdyż nie określa on żadnych alternatywnych parametrów realizacji proponowanej inwestycji w stosunku do wariantu (ii), poza zwiększeniem czasu eksploatacji instalacji, w konsekwencji czego wbrew ustawowym wymogom - raport nie zawierał racjonalnego wariantu alternatywnego;
iv. błędnie uznał, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy istnieją podstawy do wydania decyzji środowiskowej dla realizacji przedsięwzięcia w wariancie zaproponowanym przez inwestorkę, podczas gdy planowane przedsięwzięcie narusza § 52 ust 1 i 3, § 53 ust 2 i 4, oraz § 7 ust 1 i § 12 ust 6 planu miejscowego, co w konsekwencji skutkowało błędnym ustaleniem przez organy i Sąd I instancji, że planowane przedsięwzięcie nie jest sprzeczne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, podczas gdy brak zgodności z planem miejscowym stanowi podstawę do odmowy wydania decyzji środowiskowej,
- co miało istotny wypływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało, uznaniem, że raport środowiskowy spełnia wszelkie ustawowe przesłanki w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 5 u.i.o.ś., a zatem daje podstawę do dokonania kompleksowej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i stanowiło podstawę wydania przez organ decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych z naruszeniem art. 82 ust 1 u.i.o.ś. - bowiem przy nieprawidłowo sporządzonym raporcie nie można określić prawidłowo w decyzji środowiskowej warunków jej oddziaływania na środowisko i w rezultacie spowodowało również oddalenie skargi przez WSA;
E. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 k.p.a. polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej oddalił skargę, pomimo że decyzja organu odwoławczego nie zawierała wszystkich ustawowych elementów wskazanych w art. 107 k.p.a., a mianowicie nie określała uwarunkowań realizacji inwestycji w zakresie podjęcia działań umożliwiających wypełnienie dyspozycji określonych planem miejscowym w zakresie realizacji izolacji od terenów mieszkaniowych, podczas gdy organ ma obowiązek wskazać takie uwarunkowania w decyzji - co miało istotny wypływ na wynik sprawy z uwagi na fakt, że przyjęcie przez Sąd I instancji, że decyzja organu odwoławczego spełnia wszelkie przesłanki wskazane w art. 107 k.p.a. - stanowiło podstawę oddalenia skargi przez WSA;
F. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niezwarcie w uzasadnieniu wyroku wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i ograniczenie się przez Sąd I instancji jedynie do wskazania, że przedsięwzięcie realizowane na terenie inwestorki nie może być kwalifikowane ani jako obiekt produkcyjny ani skład (o których mowa w § 7 ust 1 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego) bez jednoczesnego przedstawienia przez Sąd I instancji stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za postawę rozstrzygnięcia w tym zakresie, tj. niewskazanie przez WSA jak zakwalifikował on przedmiotową inwestycję - co miało istotny wpływ na wynik sprawy z uwagi na fakt, że na podstawie uzasadnienia wyroku nie można przyjąć, że sprawa została wyjaśniona w stopniu pozwalającym na wydanie orzeczenia w sprawie.
Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie na rzecz skarżących kasacyjnie od organu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie przedstawili szczegółową argumentację przemawiającą za zasadnością skargi kasacyjnej.
Zdaniem skarżących kasacyjnie analiza oddziaływania przedsięwzięcia przeprowadzona została jedynie w ograniczonym zakresie. W niniejszej sprawie WSA oraz organy administracyjne ustaliły, że przedsięwzięcie polega na posadowieniu i uruchomieniu strzępiarki na terenie, na którym "funkcjonują już stacja demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji i punkt zbierania odpadów, a planowana strzępiarka złomu będzie miała powiązanie technologiczne z istniejącymi zabudowaniami i prowadzonymi w nich procesami gospodarowania odpadami pojazdów wycofanych z eksploatacji, prowadzonej wraz z punktem zbierania odpadów". Skarżący kasacyjnie zauważyli, że zgodnie z załączoną do akt sprawy decyzją Marszałka Województwa [...] z [...] października 2014 r. (znak [...]), inwestorka na terenie zakładu przyjmuje pojazdy wycofane z eksploatacji, magazynuje je, usuwa niebezpieczne płyny z pojazdów wycofanych z eksploatacji, demontuje wraki samochodowe, magazynuje części i magazynuje odpady, korzystając z urządzeń do osuszania pojazdów, dźwigów, prasonożyc (urządzeń do fizycznego niszczenia pojazdów). Z uwagi na charakter tych czynności, w ocenie skarżących kasacyjnie, nie można uznać, że ich podejmowanie pozostaje bez oddziaływania na środowisko. Wobec powyższego przedmiotem analizy w niniejszym postępowaniu powinno być przedsięwzięcie analizowane jako całość. Ograniczenie przeprowadzenia analizy w niniejszej sprawie jedynie do oceny wpływu na środowisko jednego urządzenia, jest nieuzasadnionym zawężeniem analizy i doprowadziło do sztucznego podzielenia przedsięwzięcia na mniejsze części. Błędne określenie przedsięwzięcia skutkowało szeregiem błędnych ustaleń, poczynając od błędnego zdefiniowania obszaru oddziaływania inwestycji (art. 74 ust. 3a u.i.o.ś.) poprzez przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko w zakresie ograniczonym jedynie do oddziaływania jednego elementu całego przedsięwzięcia. Powyższe, w ocenie skarżących kasacyjnie, stoi w sprzeczności z art. 59 ust 1 pkt 1 oraz art. 3 ust. 1 pkt 13 u.i.o.ś. i doprowadziło do przeanalizowania oddziaływania przedsięwzięcia w zawężonym, niepełnym i wybiórczym zakresie, który nie daje możliwości pełnej analizy oddziaływań na środowisko generowanych przez to przedsięwzięcie.
Następnie skarżący kasacyjnie zwrócili uwagę na niezgodność przedsięwzięcia z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ich zdaniem Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni art. 80 ust. 2 u.i.o.ś. który wymaga ustalenia, czy zachodzi zgodność pomiędzy lokalizacją planowanego przedsięwzięcia, a ustaleniami planu miejscowego. W niniejszej sprawie WSA zamiast zbadać czy przedsięwzięcie jest zgodne z planem miejscowym, ograniczył się jedynie do ustalenia, czy realizacja inwestycji na terenie nieruchomości nie jest sprzeczna z postanowieniami planu miejscowego.
Skarżący kasacyjnie wskazali, że zarówno WSA, jak i organy administracji, błędnie ustaliły, że prowadzenie działalności przemysłowej na nieruchomości inwestorki (posadowienie i uruchomienie instalacji do odzysku odpadów złomu) spełnia przesłanki uznania takiej działalności jako działalności gospodarczej, która może współistnieć z zabudową jednorodzinną i ją jedynie uzupełniać. W niniejszej sprawie, oceniając zgodność przedsięwzięcia z postanowieniami MPZP, WSA pominął systemowe podejście ustawodawcy do realizacji zabudowy jednorodzinnej. Z uwagi na fakt, że w MPZP brakuje szczegółowych wskazówek, jakiego rodzaju działalność gospodarcza może być prowadzona w ramach zabudowy jednorodzinnej przewidzianej na obszarze [...], w interpretacji tego zapisu należy się posiłkować analogiami wynikającymi z innych przepisów prawa. Te wskazują, że w przypadku zabudowy jednorodzinnej prowadzenie usług powinno się ograniczać do maksymalnie 30 % zabudowy jednorodzinnej.
Zdaniem skarżących, MPZP należy interpretować w ten sposób, że dopuszczalny nowy sposób zagospodarowania terenu [...] to zabudowa jednorodzinna, uzupełniona w maksymalnie 30% zabudową przeznaczoną na prowadzenie działalności gospodarczej. Tymczasem dopuszczenie realizacji strzępiarki na terenie [...] doprowadzi do pogwałcenia zapisów MPZP w tym zakresie, ponieważ będzie skutkowało dopuszczeniem realizacji funkcji przemysłowej w 100% (z zupełnym pominięciem funkcji podstawowej).
Jednocześnie podkreślono, że analiza planowanej inwestycji, której dotyczy wniosek o wydanie decyzji środowiskowej musi być przeprowadzana w zgodzie z wszystkimi postanowieniami planu miejscowego, a nie jedynie tymi, które określają przeznaczenie danego terenu. W ocenie skarżących kasacyjnie Sąd I instancji błędnie uznał, że realizacja przedsięwzięcia jest zgodna z § 7 ust. 1 MPZP. Przedmiotowy zapis ustanawia zasadę, iż na obszarze miasta zakazane jest lokalizowanie przedsięwzięć w zakresie obiektów produkcyjnych i składów mogących znacząco oddziaływać na środowisko, wymagających sporządzenia raportu ich oddziaływania na środowisko, jeżeli ich lokalizacja stanowić będzie zagrożenie dla innych funkcji ustalonych planem. WSA wskazał, że w odniesieniu do przedsięwzięcia nie ma zastosowania zasada określona § 7 pkt 1 MPZP, ponieważ przedmiotowy zapis "odnosi się do lokalizowania wyłącznie "obiektów produkcyjnych" i "składów", zaś przedmiotowa inwestycja nie należy do tego typu przedsięwzięć". Skarżący kasacyjnie podnieśli, że nie jest dla nich zrozumiałe do jakiej zatem kategorii - według WSA - powinna być kwalifikowana strzępiarka posadowiona na terenie zakładu zbierającego i składującego wraki samochodowe. WSA bowiem tego nie wyjaśnił, co jednocześnie stanowi naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., który nakazuje wyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku podstawy rozstrzygnięcia. Ponadto, okoliczność, że instalacja jest częścią zakładu produkcyjnego i składu potwierdza chociażby dołączona do raportu środowiskowego decyzja - pozwolenie na wytwarzanie, przetwarzanie, zbieranie i transport odpadów w związku z eksploatacją instalacji - stacji demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz punktu zbierania odpadów.
Zdaniem skarżących kasacyjnie, nie można też wykluczyć, że funkcja terenu [...] występującego na terenie nieruchomości skarżących (tj. zabudowy jednorodzinnej) została zagrożona, tylko na tej podstawie, że wykonane na obecnym etapie symulacje oddziaływań w zakresie emisji pyłowych i hałasowych nie prowadzą do wniosku, iż dojdzie do przekroczenia obowiązujących w tym zakresie norm. Skarżący kasacyjnie podkreślili, że w polskim prawie takie normy zostały określone jedynie dla kilku rodzajów emisji do środowiska (np. hałasu i emisji pyłowej). Nie zostały one natomiast określone dla innych elementów środowiska, które powinny być analizowane podczas oceny oddziaływania na środowisko. W tym przypadku chodzi o naruszenie prawa do korzystania z nieruchomości jako miejsca zamieszkania, tj. miejsca, w którym człowiek może odpoczywać, regenerować siły i tym samym dbać o zdrowie i równowagę psychiczną. Skarżący kasacyjnie podkreślili, że organy administracji nie powinny działać w oderwaniu od zasad określonych prawem cywilnym i analizując materiał zgodności przedsięwzięcia inwestorki z funkcją dopuszczoną planem miejscowym na nieruchomości skarżących, pominęły wymóg § 7 MPZP, zakazujący realizacji inwestycji "zagrażających" innym funkcjom planu.
W dalszej części uzasadnienia podniesiono, że raport środowiskowy złożony w aktach sprawy, chociaż jest obszerny, w istocie rzeczy nie zawiera kluczowych informacji dotyczących planowanego przedsięwzięcia, a tym samym nie spełnia wymogów art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz c) u.i.o.ś. W niniejszej sprawie, decyzja środowiskowa została wydana przy założeniu, że maszyna, którą inwestorka posadowi na nieruchomości będzie wykorzystywana w stopniu mniejszym niż połowa jej możliwości. Skarżący kasacyjnie zauważyli, że zgodnie z informacjami zawartymi na str. 15 raportu, zdolność przetwarzania odpadów strzępiarki wynosić będzie do 75 ton na dobę, jednakże inwestorka szacuje korzystanie z niej do 10 ton/h (str. 16 raportu). Jeżeli strzępiarka będzie wykorzystywana jedynie 3 h/dobę to oznacza, że będzie przetwarzać 30 ton złomu/ dobę, podczas gdy jej możliwości są ponad połowę wyższe niż zadeklarowane. Przy tak ogromnej dysproporcji w możliwościach przerobowych planowanej inwestycji oraz zadeklarowanym poziomie jej eksploatacji, budzi wątpliwości skarżących kasacyjnie przyjęcie za prawidłowe określenie oddziaływań na środowisko dla zadeklarowanego przez inwestora poziomu korzystania z przedsięwzięcia. Zdaniem skarżących kasacyjnie dostarczony raport środowiskowy jest nieprawidłowy, gdyż nie obejmuje analizy pełnej mocy przerobowej strzępiarki. To natomiast skutkowało dokonaniem błędnych ustaleń w zakresie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i skutkowało wydaniem błędnej decyzji organu I instancji.
Następnie wskazano, że w raporcie brakuje danych dotyczących rodzaju strzępiarki jaka będzie posadowiona na gruncie inwestorki. Zdaniem skarżących kasacyjnie ustalenie podstawowych cech charakterystycznych jest kluczowe dla oceny, czy dane przyjęte przez autorów raportu do analiz zostały przygotowane dla tego przedsięwzięcia, które jest przedmiotem postępowania. Bez wskazania precyzyjnych danych przedsięwzięcia nie jest możliwe określenie "rodzaju realizacji przedsięwzięcia", w zakresie w jakim wymagane to jest zgodnie z art. 82 § 1 lit. a) u.i.o.ś. Dodatkowo, brak dookreślenia tych danych uniemożliwia skarżącym kasacyjnie sporządzenie jakiejkolwiek kontranalizy dla sprawdzenia czy analizy techniczne, na jakie powołuje się inwestorka w raporcie zostały przeprowadzone prawidłowo, a dane wprowadzone do programów symulujących emisje oddziaływań planowanego przedsięwzięcia były zgodne z założeniami. Zatem wykonanie kontrraportu, na jaki powołuje się WSA w uzasadnieniu wyroku, w ocenie skarżących kasacyjnie nie jest niemożliwe przy takim opisaniu inwestycji, jaki został zawarty w raporcie.
Zdaniem skarżących kasacyjnie, pomimo tego, iż raport środowiskowy będący przedmiotem analizy organów i WSA w niniejszej sprawie opisuje w rozdziałach 10-12 dwie opcje przedsięwzięcia, to opis ten jedynie pozornie wyczerpuje dyspozycję art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś., wymagającego przedstawienia trzech alternatywnych wariantów przedsięwzięcia i ich oceny oddziaływania na środowisko. W niniejszej sprawie raport prezentuje oddziaływanie na środowisko takiego samego wariantu przedsięwzięcia, przy zwiększonym poziomie jego eksploatacji. Różnica pomiędzy opcjami przedstawionymi w raporcie polega na zwiększeniu liczby godzin w jakich strzępiarka byłaby uruchamiana (wydłużenie czasu pracy z 3 do 5 godzin/dobę, co mając na uwadze możliwości przerobowe instalacji, wskazane na str. 15 i 16 raportu jest możliwe przy użyciu tego samego urządzenia). Skarżący kasacyjnie podkreślili, że nie jest żadnym zaskoczeniem, iż przy założeniu, że urządzenie będzie pracowało dłużej przez kilka godzin niż w podstawowym wariancie, wystąpią większe, ale takiego samego rodzaju emisje do środowiska. To w logiczny sposób prowadzi do wniosku, że takie wydłużenie czasu pracy instalacji jest mniej korzystne niż podstawowe.
Zdaniem skarżących kasacyjnie, Sąd I instancji błędnie uznał, że decyzję środowiskową należy wydawać z pominięciem zgodności przedsięwzięcia z postanowieniami obowiązujących na danym terenie szczegółowych postanowień planów miejscowych określających zasady zabezpieczania terenów zagospodarowanych przemysłowo od terenów zabudowy jednorodzinnej. Zgodnie z art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.i.o.ś. organ wydając decyzję środowiskową określa istotne warunki realizacji inwestycji, "ze szczególnym uwzględnieniem ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich". Skarżący kasacyjnie wskazali, że niniejszej sprawie przedmiotowy obowiązek w zakresie formułowania wniosków w decyzji środowiskowej należy czytać łącznie z postanowieniami obowiązującego na tym terenie planu miejscowego, a zatem łącznie z § 53 ust. 4 MPZP, który określa dla terenów [...] obowiązek realizacji pasów zieleni izolacyjnej lub wykonania ekranów izolujących z zielenią pnącą; pominięcie § 12 ust 4 MPZP, który nakazuje, ustalić minimalne pasy zwartej zieleni izolacyjnej "od sąsiadów na 5 m" - a obowiązek uwzględnienia tego postanowienia wynika z § 52 ust. 2 MPZP. Z uwagi na fakt, że w następstwie wydanej decyzji środowiskowej, inwestorka nie będzie uzyskiwała pozwolenia budowlanego, to właśnie decyzja środowiskowa, poprzez ustawowy wymóg określenia w niej warunków korzystania ze środowiska (art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b u.i.o.ś.) powinna być, w ocenie skarżących kasacyjnie, decyzją określającą te ramy, w taki sposób, by mogła być zrealizowana dyspozycja powyżej wskazanych postanowień planu miejscowego.
Pismem z 9 marca 2023 r. – w odpowiedzi na skargę kasacyjną – uczestniczka postępowania D.K. wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.
W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna oparta jest na obu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a., tj. zarzuca zarówno naruszenie prawa materialnego, jak też przepisów postępowania, zasadne jest w pierwszej kolejności rozważenie zarzutów o charakterze procesowym. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo że nie został skutecznie podważony przez skarżących kasacyjnie, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany w sprawie przepis prawa materialnego.
Jako zasady należało uznać zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zakresie dotyczącym nieprawidłowej oceny raportu w części odnoszącej się do zakresu mocy przerobowej instalacji, a w szczególności do kwestii związanych z pominięciem analizy oddziaływania całego zakładu inwestorki na środowisko, to jest planowanego przedsięwzięcia łącznie z istniejącym już zakładem. Zarzut ten nierozerwalnie związany jest z zarzutem naruszenia prawa materialnego, to jest art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 59 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 13 u.i.o.ś.
W myśl art. 59 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Planowane przedsięwzięcia zostało zakwalifikowane zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 44 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r., poz. 1839) jako przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko.
Zgodnie z art. 3 pkt 13 u.i.o.ś. jako przedsięwzięcie należy rozumieć zamierzenie budowlane lub inną ingerencję w środowisko polegającą na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu, w tym również na wydobywaniu kopalin; przedsięwzięcia powiązane technologicznie kwalifikuje się jako jedno przedsięwzięcie, także jeżeli są one realizowane przez różne podmioty. Zauważyć należy, że przedsięwzięcie w postaci strzępiarki służącej do odzysku odpadów złomu ma być zlokalizowane na terenie istniejącej już stacji demontażu pojazdów i punktu zbierania odpadów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, choć zauważył tę okoliczność, to jednak pominął, że organy administracji nie dokonały analizy treści art. 3 pkt 13 u.i.o.ś., a w szczególności, że w toku postępowania administracyjnego nie dokonano oceny, czy przedsięwzięcia te, to jest stacja demontażu pojazdów i punkt zbierania odpadów są ze sobą powiązane technologicznie, a co za tym idzie, czy sprawa dotyczy odrębnego przedsięwzięcia, jakim jest instalacja strzępiarki, czy też jest to jedno przedsięwzięcie powiązane technologicznie z prowadzonym na tej nieruchomości przedsięwzięciem. W rozpoznawanej sprawie jest to o tyle istotne, że w toku postępowania pominięto regulacje prawne zawarte w ustawie z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2020 r., poz. 2056). Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w zakresie powiązań technologicznych istniejących, jak i planowanego przedsięwzięcia mogą mieć także znaczenie dla oceny właściwości organu uprawnionego do wydania decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia (art. 41 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji).
Podzielić należy także wywody skarżących kasacyjnie, że zdolność przetwarzania odpadów strzępiarki wynosi 75 ton na dobę, a w raporcie oddziaływania na środowisko przyjęto, że będzie ona wykorzystywana 3 godziny na dobę, przy czym moc przerobowa strzępiarki to 10 ton na godzinę. W raporcie nie oceniono więc oddziaływania na środowisko instalacji zgodnie z jej mocą przerobową, a do tej oceny przyjęto jedynie zakres korzystania z instalacji przez inwestorkę.
Jako oparty na usprawiedliwionych podstawach należało uznać zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. i w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a u.i.o.ś.
Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać informacje umożliwiające analizę kryteriów wymienionych w art. 62 ust. 1 oraz zawierać opis planowanego przedsięwzięcia, a w szczególności charakterystykę całego przedsięwzięcia i warunki użytkowania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania, w tym w odniesieniu do obszarów szczególnego zagrożenia powodzią w rozumieniu art. 16 pkt 34 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r., poz. 2233 ze zm.).
Sąd I instancji pominął fakt, że w raporcie trudno jest dopatrzyć się opisu planowanego przedsięwzięcia, a w szczególności jego charakterystyki. Na stronie 14 raportu dotyczącej charakterystyki przedsięwzięcia podano jedynie moc przerobową strzępiarki i powierzchnię jaką zajmie jej posadowienie. Brak jest jednak w raporcie wskazania bardziej precyzyjnych danych technicznych instalacji.
Rację należy przyznać skarżącym kasacyjnie w odniesieniu do braku prawidłowej oceny raportu co do wymagań, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś. (w brzemieniu z daty wydania decyzji). Przepis ten wymaga, aby w raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został zawarty opis wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym:
a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego,
b) racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska
- wraz z uzasadnieniem ich wyboru.
Z przepisu tego wynika, że w raporcie należy przedstawić trzy warianty przedsięwzięcia, to jest: wariant proponowany przez wnioskodawcę, racjonalny wariant alternatywny i racjonalny wariant najkorzystniejszy dla środowiska. Przy czym opisy tych wariantów muszą zawierać szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, a także uzasadnienie ich wyboru. Raport oddziaływania na środowisko w rozpoznawanej sprawie, formalnie, zgodnie ze spisem treści zawiera opis wariantu proponowanego przez wnioskodawcę i racjonalnego wariantu alternatywnego. Już te okoliczności wskazują, że raport ten nie spełnia wymagań z art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś., albowiem brak jest przedstawienia racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Analiza raportu wskazuje na dalsze braki w tym zakresie. Po pierwsze wariant alternatywny dotyczy jedynie wydłużenia czas pracy strzępiarki, co nie może zostać uznane za racjonalny wariant alternatywny, który zgodnie z wymaganiami ustawy zawierałby jego opis i uzasadnienie wyboru.
Nie można zaakceptować sytuacji, w której brak jest wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, a ponadto wariant alternatywny jest praktycznie tożsamy z wariantem zaproponowanym przez inwestora do realizacji. Przeczy to bowiem założeniu, że organ orzekający będzie miał do wyboru jeden z przedstawionych wariantów, gdyż w takiej sytuacji możliwość alternatywnego wyboru wariantu przestaje istnieć. Podkreślić należy, że warianty realizacji przedsięwzięcia stanowią jeden z najważniejszych instrumentów prawidłowej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Celem wariantowania jest niedopuszczenie do podjęcia działalności mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko. Skuteczność działań prewencyjnych w indywidualnej ocenie konkretnego przedsięwzięcia uzależniona jest w dużej mierze od jakości opracowanych w raporcie wariantów oraz prawidłowej ich oceny przez organ wydający decyzję środowiskową. Zasada prewencji w ocenie oddziaływania na środowisko wymaga stosowania odpowiednich rozwiązań technicznych i technologicznych, które powinny znaleźć się w opisie wariantów.
Odnosząc się do stanu rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że zaproponowany w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko racjonalny wariant alternatywny, który wobec wariantu inwestorskiego, polega jedynie na zmianie czasu pracy strzępiarki nie może zostać uznany za racjonalny wariant alternatywny w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy środowiskowej.
Warianty przedsięwzięcia powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających to środowisko chronić w jak najpełniejszym wymiarze. Ustawodawca w żaden sposób nie definiuje racjonalnego wariantu alternatywnego. Pewne jest jednak, że opis analizowanych wariantów powinien być na tyle rzetelny i dokładny, by organ rozpatrujący sprawę mógł zbadać, czy przedsięwzięcie powinno być realizowane w wariancie proponowanym przez inwestora, czy też w wariancie alternatywnym. Przygotowanie opisu racjonalnego wariantu alternatywnego wymaga każdorazowo przeprowadzenia indywidualnej oceny danego przedsięwzięcia pod kątem jego oddziaływania na środowisko w sytuacji, gdyby ten wariant miał być zrealizowany. Ponadto w raporcie brak jest opisu racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska i co ponownie podkreślić należy, brak jest uzasadnienia wyboru wariantów, co stanowi naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 5 u.o.i.ś.
W związku z powyższym niezasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że raport przedstawiony przez inwestora nie spełnia wymagań, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś., a co za tym idzie nie doszło w sprawie do naruszenia powyższego przepisu. W odniesieniu do powyższego zarzuty dodać jeszcze należy, że z przywołanego przez Sąd I instancji orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2017 r. sygn. akt II OSK 1729/16 nie wynika brak konieczności przedstawiania w raporcie co najmniej trzech wariantów przedsięwzięcia. Wręcz przeciwnie w orzeczeniu tym wyraźnie zaznaczono, że prawidłowo sporządzony raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać trzy warianty, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś.
Ponadto z raportu oddziaływania na środowisko nie wynika, że nie było możliwe opisanie trzech wymaganych przepisami art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś. wariantów przedsięwzięcia. Twierdzenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w tym zakresie nie wynikają z treści tego dokumentu.
Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 80 ust. 2 u.i.o.ś. należy przyznać rację skarżącym kasacyjnie, że przepis ten wymaga oceny przez organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, czy lokalizacja danego przedsięwzięcia jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony, a nie czy nie jest ona sprzeczna z tym planem.
Przed oceną zarzutów skargi kasacyjnej w zakresie postanowień planu podkreślenia wymaga, że zarzut ten nie został skonstruowany jako zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, lecz przepisów postępowania, to jest art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. i w tym zakresie podlega rozpoznaniu.
Zgodzić w tym względzie należy się z twierdzeniami skargi kasacyjnej, że przy ocenie zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego należy brać pod rozwagę nie tylko treść § 52 i 53 planu, lecz analizy tej dokonywać w oparciu o brzmienie wszystkich przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta D.
Zgodnie z informacją zawartą w raporcie oddziaływania na środowisko (k. 35) planowane przedsięwzięcie ma zostać zlokalizowane na części działki nr [...], na tej części, która zgodnie z miejscowym planem zagospodarowani przestrzennego oznaczona jest symbolami [...] i [...]. Symbolem [...] został oznaczony teren o funkcji podstawowej – zabudowa jednorodzinna z działalnością gospodarczą, a symbolem [...] to teren o funkcji podstawowej – teren usług produkcyjnych, hurtowych i transportowych (§ 52 ust. 1 i § 53 ust 1 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta D.). Przy czym w odniesieniu do terenu oznaczonego symbolem [...] rodzaj obiektów na działalność gospodarczą realizowanych na tym terenie uzależniono od spełnienia warunków określonych w § 7 ust. 1 i § 12 ust. 1 planu. W myśl zaś § 7 zakazano lokalizowania na obszarze miasta przedsięwzięć w zakresie obiektów produkcyjnych i składów mogących znacząco oddziaływać na środowisko, wymagających sporządzenia raportu ich oddziaływania na środowisko, jeżeli ich lokalizacja stanowić będzie zagrożenie dla innych funkcji ustalonych planem.
W ocenie Sądu I instancji zakaz ten dotyczy jedynie lokalizacji obiektów produkcyjnych i składów mogących znacząco oddziaływać na środowisko, a więc nie odnosi się do przedmiotowego przedsięwzięcia. Dokonując powyższej oceny Sąd I instancji pominął treść § 7 ust. 3 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z którym ustalenia ust. 1 i 2 nie dotyczą niezbędnych urządzeń i obiektów związanych z infrastrukturą techniczną, spalarnią przy szpitalu, projektowaną stacją przeładunkową odpadów /symbol [...]/ oraz funkcji obiektów istniejących i zakładów odtworzeniowych, jeżeli spełniać będą warunki wynikające z przepisów szczególnych. Nie rozważano więc, jaki jest zakres przedmiotowy dotyczący lokalizacji przedsięwzięć, opierając się jedynie na literalnym brzmieniu § 7 ust. 1 z pominięciem ust. 3 tego paragrafu. Ponadto dla oceny zgodności planowanego przedsięwzięcia niezbędne było dokonanie także szczegółowej analizy treści całego § 52 planu miejscowego, a nie tylko jego pierwszego ustępu.
Ponadto zauważyć należy, że zgodnie z planem miejscowym możliwe jest lokalizowanie zabudowy jednorodzinnej z działalnością gospodarczą po spełnieniu warunku z § 12 ust. 1 planu miejscowego zgodnie z którym "ustala się obowiązującą zasadę, że uciążliwości wynikające z użytkowania terenów lub budynków, nie mogą przenikać granic własności lub użytkowania". Rozważyć więc należało co należy rozumieć pod pojęciem "uciążliwości", o których mowa w § 12 ust. 1 planu miejscowego. Jako przedwczesne i nieuprawnione należy uznać utożsamianie pojęcia "uciążliwości" z przekraczaniem "dopuszczalnych norm środowiskowych". Rzeczą bowiem oczywistą jest, że nie jest możliwe wydanie decyzji środowiskowej w sytuacji, kiedy dane przedsięwzięcie jest niezgodne z przepisami ustawowymi zakreślającymi określone normy i wymagania.
W odniesieniu zaś do oceny zgodności legalizacji planowanej inwestycji na terenie oznaczonym symbolem [...] nie rozważano, czy planowane przedsięwzięcie można zakwalifikować jako usługi produkcyjne, hurtowe i transportowe. Nie dokonano także oceny spełnienia wymagań z § 7 ust. 1, 2 i 3 i §12 ust. 1,3 i 4 w zakresie lokalizacji planowanego przedsięwzięcia.
Przy ocenie zgodności legalizacji planowanego przedsięwzięcia nie wzięto także pod rozwagę treści § 10 planu miejscowego określającego sposób zagospodarowania terenów na rzecz funkcji podstawowych oraz warunków realizacji innych funkcji poza podstawowymi.
Powyższe mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania w zakresie określenia spełnienia wymagań, co do zgodności lokalizacji planowanego przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Na uwzględnienie nie zasługiwał zaś zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 k.p.a. Po pierwsze zauważyć należy, że art. 107 k.p.a. składa się z wielu jednostek redakcyjnych, a skarga kasacyjna nie wskazuje, które z nich miałyby zostać naruszone, a okoliczność ta nie wynika także z uzasadnienia skargi kasacyjnej.
Nie mógł zostać uwzględniony zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 106 § 5 p.p.s.a., albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny nie prowadził postępowania dowodowego, a co za tym idzie nie zaistniał obowiązek odpowiedniego stosowania przepisów procedury cywilnej.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera co najmniej jednego z ustawowych elementów formalnych lub jeżeli sąd nie zawarł w uzasadnieniu stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku realizuje powyższe wymagania. Wynika z niego, jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez Sąd pierwszej instancji, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni i zastosowania przepisów prawa. Sąd I instancji wyjaśnił, że planowane przedsięwzięcie nie jest tym, o którym mowa w § 7 ust. 1 planu miejscowego, choć nie ocenił do jakiej innej kategorii należałoby to przedsięwzięcie zakwalifikować. Tego rodzaju okoliczność nie stanowi jednak naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Mając na względzie powyższe rozważania w oparciu o art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza D.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy orany administracji będą związane zawartym wskazaniami prawnymi.
O kosztach orzeczono w oparciu o art. 203 pkt 1 p.p.s.a.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI