III OSK 959/23

III OSK 959/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Wincenciak
Sławomir Pauter /sprawozdawca/
Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Sygn. powiązane
II SA/Łd 705/22 - Wyrok WSA w Łodzi z 2022-11-24
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1228
art.11 ust.1 i 2
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe - tj
Dz.U. 2024 poz 572
art.156 par.1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Sławomir Pauter (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.M. – syndyka masy upadłości osoby nieprowadzącej działalności gospodarczej A.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 705/22 w sprawie ze skargi B.M. – syndyka masy upadłości osoby nieprowadzącej działalności gospodarczej A.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 15 czerwca 2022 r. nr KO.463.5.2022 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej usunięcie odpadów I. uchyla zaskarżony wyrok w całości oraz zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 15 czerwca 2022 r. nr KO.463.5.2022, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim na rzecz wnoszącego skargę kasacyjną B.M. – syndyka masy upadłości osoby nieprowadzącej działalności gospodarczej A.M. kwotę 657 zł (sześćset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie przez B.M. – syndyka masy upadłości osoby nieprowadzącej działalności gospodarczej A.M. jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 listopada 2022 r., którym oddalono skargę w/w na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 15 czerwca 2022 r. nr KO.463.5.2022 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej usunięcie odpadów.
Powyższy wyrok został wydany w oparciu o następujące ustalenia faktyczne
i prawne:
Decyzją z dnia 15 czerwca 2022 r., nr KO.463.5.2022 wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art 157 § 1, art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy T. z dnia 18 stycznia 2022 r., nr RŚ.6236.6.2021 nakazującej posiadaczowi odpadów - firmie B. z siedzibą w S. usunięcie odpadów w postaci zużytych opon o kodzie 16 01 03, zgromadzonych na działkach oznaczonych nr ew. [...] i [...] w miejscowości K., w nieprzekraczalnym terminie dwóch miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna i pisemnego powiadomienia o wykonaniu nałożonego obowiązku. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że zawiadomieniem z dnia 31 sierpnia 2021 r. Wójt Gminy T. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie usunięcia odpadów zlokalizowanych na w/w nieruchomości. W toku postępowania ustalono, że właścicielem odpadów jest A.M. prowadząca działalność gospodarczą pod firmą B. z siedzibą w S., która była najemcą przedmiotowej nieruchomości na podstawie umowy najmu z dnia 16 listopada 2019 r. Umowa została wypowiedziana przez wynajmującego z uwagi na niedochowanie przez najemcę ustalonych przez strony warunków. W następstwie przeprowadzonego postępowania wskazaną wyżej decyzją z dnia 18 stycznia 2022 r. nakazano firmie B. z siedzibą w S. usunięcie odpadów w zakreślonym terminie i pisemne poinformowanie organu o wykonaniu nałożonego obowiązku. Powyższa decyzja została doręczona A.M. na adres rejestrowy firmy w dniu 21 stycznia 2022 r. Strona nie skorzystała z przysługującego prawa wniesienia odwołania. Z akt sprawy wynika nadto, że w toku prowadzonego postępowania w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów, Sąd Rejonowy w P. V Wydział Gospodarczy - Sekcja ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych postanowieniem z dnia 24 listopada 2021 r., sygn. akt V GU 250/21, ogłosił upadłość dłużnika A.M. nieprowadzącej działalności gospodarczej w celu likwidacji majątku oraz wyznaczył syndyka w osobie B.M. Z uzasadnienia wydanego postanowienia wynika, że z wnioskiem o ogłoszenie upadłości w/w wystąpiła w dniu 9 listopada 2021 r. Z akt sprawy wynika nadto, że organ prowadzący postępowanie w sprawie usunięcia odpadów nie posiadał wiedzy, co do toczącego się postępowania sądowego z wniosku o upadłość A.M., a o fakcie wydania postanowienia z dnia 24 listopada 2021 r. powziął wiadomość w dniu 27 stycznia 2022 r,
Wnioskiem z dnia 4 kwietnia 2022 r. B.M. działając jako syndyk masy upadłości A.M. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy T. z dnia 18 stycznia 2022 r. Jako podstawę zgłoszonego żądania strona wskazała przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., to jest rażące naruszenie art. 144 i art. 145 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1228 ze zm. - dalej: p.u.) Przywołując treść w/w przepisów strona wywodziła, iż wraz z ogłoszeniem upadłości wszelkie postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości winny zostać zawieszone, celem umożliwienia wyznaczonemu syndykowi przystąpienia do toczących się postępowań. Zdaniem wnioskodawcy zarówno przedmiot, jak i samo rozstrzygnięcie oraz wynikające z niego obowiązki adresata wydanej w dniu 18 stycznia 2022 r. decyzji bezspornie wskazują, iż prowadzone w sprawie postępowanie dotyczy masy upadłości upadłej A.M. Wobec powyższego w ocenie strony po wszczęciu w dniu 31 sierpnia 2021 r. postępowania administracyjnego, Wójt Gminy T. w następstwie ogłoszenia przez sąd upadłości A.M. zobowiązany był do zawieszenia postępowania oraz wezwania ustanowionego syndyka do wstąpienia do prowadzonego postępowania. Jednocześnie organ zobowiązany był do wezwania syndyka o uwzględnienie w masie upadłości wierzytelności w postaci kosztu usunięcia odpadów, a dopiero po odmowie uwzględnienia powyższego wniosku był władny do podjęcia zawieszonego postępowania. Zaniechanie powyższym obowiązkom stanowiło w ocenie strony rażące naruszenie wskazanych wyżej art. 144 i art. 145 p.u., co uzasadnia żądanie stwierdzenia nieważności decyzji z 18 stycznia 2022 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Odmawiając uwzględnienia zgłoszonego żądania Kolegium wskazało na podstawy prawne i charakter postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej. Kolegium podkreśliło, że postępowanie w tym przedmiocie nie ma na celu ponownego merytorycznego rozpatrzenia danej sprawy, a ma na celu weryfikację, czy w sprawie wystąpiły ustawowe przesłanki nieważności, enumeratywnie wymienione w art. 156 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Dalej Kolegium wskazało, iż w rozpoznawanej sprawie jako podstawę wniosku o stwierdzenie nieważności przywołanej wcześniej ostatecznej decyzji z dnia
18 stycznia 2022 r. strona wskazała przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., to jest rażące naruszenie art. 144 i art. 145 p.u. W tym zakresie Kolegium odwołując się do stanowiska sądów administracyjnych stwierdziło, iż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu powołanej wyżej podstawy nieważności decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter naruszonego przepisu oraz skutki prawne jakie wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia to sytuacja, w której rozstrzygnięcie zawarte w kwestionowanej decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z jasno sformułowanym przepisem prawa, na podstawie którego decyzja została wydana, jak również wtedy, gdy ustalenia faktyczne organu wydającego decyzje nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Cechą rażącego naruszenia prawa jest zatem to, że treść podjętego aktu pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią obowiązującego przepisu poprzez proste ich zestawienie, a skutki jakie to naruszenie wywołuje są nie do zaakceptowania z punktu wymagań praworządności. Kolegium wskazało także na akcentowaną w orzecznictwie sądów administracyjnych zasadę niekonkurencyjności nadzwyczajnych trybów postępowania uregulowanych przepisami k.p.a., podkreślając, iż naruszenie przepisów proceduralnych może stanowić przesłankę nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jedynie wtedy, gdy naruszenie to ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem. Żadna bowiem z ustawowych przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego określonych w art. 145 § 1 k.p.a. (dotyczących naruszenia przepisów procedury) nie może jednocześnie stanowić przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.
W ocenie Kolegium w rozpoznawanej sprawie pomimo, co nie budzi wątpliwości organu, charakteru prowadzonego przez Wójta Gminy T. postępowania, jako postępowania dotyczącego masy upadłości A.M. oraz wierzytelności podlegających zgłoszeniu do tej masy, stanowisko syndyka, co do ciążącego na organie obowiązku zawieszenia prowadzonego postępowania w związku z ogłoszeniem upadłości w/w, Kolegium uznało za nieprawidłowe. Podkreśliło, iż powoływany przez stronę przepis art. 144 p.u. reguluje status prawny syndyka jako zarządcy masy upadłości w postępowaniach w nim wymienionych. Natomiast przepis art. 145 p.u. dotyczy postępowań administracyjnych wszczętych i zawieszonych przed datą wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości dłużnika. Zasadność powyższego Kolegium wywodziło z faktu, iż przepisy k.p.a., nie zawierają regulacji, które skutkowałyby zawieszeniem z mocy prawa z dniem ogłoszenia upadłości toczących się postępowań administracyjnych. Rozwiązania tego typu przewidują przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czy też znajdują zastosowanie na gruncie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co wprost wynika z treści art 146 ust. 1 p.u., jednakże brak jest jakichkolwiek podstaw do analogicznego stosowania tych rozwiązań na gruncie k.p.a. Wobec powyższego, zdaniem Kolegium, brak jest przesłanek do uznania, iż doszło do rażącego naruszenia art. 145 p.u., a co za tym idzie wystąpienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. uzasadniającej uwzględnienie żądania strony. Jednocześnie Kolegium wskazało, że w sprawie nie wystąpiła żadna z pozostałych przesłanek nieważności określonych w art. 156 § 1 k.p.a, w szczególności przesłanka skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną (pkt 4). W tym zakresie organ odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych stwierdził, iż fakt oznaczenia adresata przedmiotowej decyzji poprzez wskazanie imienia i nazwiska oraz nazwę prowadzonej firmy, co może sugerować, że decyzja została kierowana do firmy, nie uniemożliwia identyfikacji strony, to jest osoby fizycznej – A.M.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi B.M. - syndyk masy upadłości osoby nieprowadzącej działalności gospodarczej A.M. - zarzucał naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy T. z dnia 18 stycznia 2022 r., wydanej z rażącym naruszeniem art. 144 i art. 145 p.u. Wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji, decyzji organu I instancji, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Strona zakwestionowała zasadność stanowiska Kolegium, co do braku ciążącego na Wójcie Gminy T. obowiązku zawieszenia prowadzonego w stosunku do A.M. postępowania administracyjnego, po dacie wydania przez sąd postanowienia ogłaszającego jej upadłość. Podtrzymała dotychczas prezentowane stanowisko, iż z uwagi na fakt, że przedmiot postępowania, jak i obowiązki wynikające z wydanej decyzji bezspornie wskazują, iż prowadzone w sprawie postępowanie dotyczy masy upadłości upadłej. Tym samym, po wszczęciu w dniu 31 sierpnia 2021 r. postępowania administracyjnego, Wójt Gminy T. w następstwie ogłoszenia przez sąd upadłości A.M. zobowiązany był do zawieszenia postępowania oraz wezwania ustanowionego syndyka do wstąpienia do prowadzonego postępowania. Jednocześnie zobowiązany był do wezwania syndyka o uwzględnienie w masie upadłości wierzytelności w postaci kosztu usunięcia odpadów, a dopiero po odmowie uwzględnienia powyższego wniosku był władny do podjęcia zawieszonego postępowania. Zaniechanie powyższym obowiązkom stanowiło w ocenie strony rażące naruszenie wskazanych wyżej art. 144 i art. 145 p.u., co uzasadnia żądanie stwierdzenia nieważności decyzji z 18 stycznia 2022 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Syndyk podnosił nadto, iż wskutek ogłoszenia upadłości A.M. nastąpiła zmiana podmiotu będącego stroną postępowania, co skutkowało tym, iż w/w utraciła legitymację do występowania jako strona tak w postępowaniu administracyjnym, jak i w postępowaniu sadowoadministracyjnym. Wobec powyższego argumentację organu, jakoby A.M. cały czas była stroną prowadzonego postępowania, uznać należy za nieprawidłową.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wnosiło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę uznając, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. W uzasadnieniu wyroku Sąd na wstępie stwierdził, że przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia
15 czerwca 2022 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy T. z dnia 18 stycznia 2022 r. nakazującej posiadaczowi odpadów - firmie B. z siedzibą w S. usunięcie, w zakreślonym w decyzji terminie, odpadów w postaci zużytych opon o kodzie 16 01 03, zgromadzonych na działkach oznaczonych nr ew. [...] i [...] w miejscowości K. Uregulowane w art. 156 i następne k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 k.p.a., którego celem jest ustalenie, czy dana decyzja dotknięta jest jedną z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy tego, czy wskazana wyżej decyzja Wójta Gminy T. z dnia 18 stycznia 2022 r. podjęta została z rażącym naruszeniem art. 144 i art. 145 p.u., co skutkowałoby koniecznością stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu powołanego przepisu to naruszenie tzw. kwalifikowane, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, oczywiste czyli takie, które stanowi zaprzeczenie stanu prawnego istotnego z punktu widzenia danego rozstrzygnięcia. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Takie znaczenie pojęcia "rażące naruszenie prawa" powoduje, że stwierdzenie nieważności decyzji z tej przyczyny może nastąpić w wypadku zastosowania w kwestionowanym rozstrzygnięciu normy prawnej, której znaczenie można ustalić w sposób niewątpliwy, bezsporny, której treść nie budzi wątpliwości. Nie może być zatem podstawą do takiego działania norma prawna, co do której treści istnieją istotne rozbieżności w orzecznictwie sądowym (por. wyroki NSA: z 23 czerwca 2005r., FSK 2475/04; z 20 października 2006r., II FSK 113/06; z 5 stycznia2021r. I GSK 1472/20; z 25 stycznia 2021 r., I OSK 1893/20; z 11 lutego 2021 r., III OSK 3362/21; z 18 maja 2021 r., III OSK 423/21; z 25 sierpnia 2021 r., II OSK 1708/18).
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim zasadnie odmówiło stwierdzenia nieważności kwestionowanej przez stronę ostatecznej decyzji z dnia 18 stycznia 2022 r. Stosownie bowiem do art. 144 ust. 1 p.u. po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (ust. 2). Powyżej przywołany przepis reguluje status prawny syndyka masy upadłości w postępowaniach wymienionych w analizowanym przepisie. Natomiast zgodnie z art. 145 ust. 1 p.u. postępowanie administracyjne lub sądowoadministracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności. Powyżej powołana norma prawna reguluje kwestie wpływu ogłoszenia upadłości na postępowania toczące
się przeciwko upadłemu o wierzytelność podlegającą zaspokojeniu w postępowaniu upadłościowym. Z treści analizowanego przepisu wynika zakaz podjęcia po ogłoszeniu upadłości, wszczętego wcześniej postępowania obejmującego swym przedmiotem wierzytelność upadłego podlegającą zgłoszeniu do masy upadłości. Podkreślenia wymaga również, że powyżej wskazany przepis nie jest normą wyłączną w tym zakresie, a jego znaczenie należy odczytywać łącznie z treścią powołanego wyżej art. 144 p.u., jak również odrębnymi regulacjami zawartymi między innymi w ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (art. 174 § 1 pkt 4 i § 3), czy też w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 124 § 1 pkt 4). Analiza przywołanych wyżej przepisów prowadzi do wniosku, że ogłoszenie upadłości podmiotu będącego stroną sądowego postępowania cywilnego, czy też stroną postępowania sądowoadministracyjnego, których przedmiot dotyczy masy upadłości, skutkuje zawieszeniem tych postępowań z mocy prawa, celem umożliwienia syndykowi wstąpienie do prowadzonego postępowania. Podjęcie zawieszonego postępowania z udziałem ustanowionego syndyka, jak słusznie wskazuje strona skarżąca, jest uzależnione od uprzedniego wezwania syndyka o uwzględnienie w masie upadłości wierzytelności, której dotyczy prowadzone postępowanie. Dopiero odmowa uwzględnienia powyższego wniosku uprawnia do podjęcia zawieszonego postępowania.
Dalej Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie bezsporne pomiędzy stronami pozostaje, że nałożony na A.M. ostateczną decyzja z dnia
18 stycznia 2022 r. obowiązek, to jest nakaz usunięcia zgromadzonych na działkach o nr. ew. [...] i [...] odpadów, dotyczy masy upadłości upadłej. Jednakże jak słusznie wskazuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze, pomijając kwestię posiadanej wiedzy Wójta Gminy T., co do faktu ogłoszenia w dniu 24 listopada 2021 r. upadłości A.M., co nastąpiło w toku prowadzonego przez ten organ postępowania administracyjnego, zarówno przepisy p.u., jak i przepisy k.p.a. nie przewidują regulacji, z których wprost wynikałoby, tak jak z przywołanych wcześniej przepisów k.p.c. oraz p.p.s.a., iż ogłoszenie upadłości w stosunku do strony postępowania administracyjnego skutkuje zawieszeniem tego postępowania z mocy prawa. Brak jest także jakichkolwiek podstaw prawnych do analogicznego stosowania powyższych rozwiązań na gruncie k.p.a. Tym samym Sąd uznał, że wynikający z art. 145 p.u. zakaz odnośnie postępowań administracyjnych wszczętych wobec upadłego przed dniem ogłoszenia upadłości, dotyczy tylko tych postępowań administracyjnych, które zostały wcześniej, to jest przed ogłoszeniem upadłości zawieszone. W ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową skargę podstawy prawnej do zawieszenia pozostającego w toku postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na ogłoszenie upadłości strony nie stanowi per analogiam przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym postępowanie administracyjne zawiesza się, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Poprzez użyte w tym przepisie pojęcie "zagadnienia wstępnego" rozumie
się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie, która jest przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Kwestią prejudycjalną w rozumieniu powyższego przepisu może być tylko zagadnienie prawne, którego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i zagadnienie to może być odrębnym przedmiotem postępowania przed takim organem lub sądem. Taka sytuacja w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca. Owej przesłanki zawieszenia nie mógł stanowić również przepis art. 97 § 1 pkt 3 k.p.a, gdyż jak słusznie wskazało Kolegium w postępowaniach dotyczących masy upadłości syndyk jest stroną w znaczeniu formalnym, zaś upadły pozostaje stroną tego postępowania w znaczeniu materialnym. Ogłoszenie upadłości, w przypadku osób fizycznych nie pozbawia nigdy upadłego zdolności do czynności prawnych (art. 11 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny), jak również zdolności procesowej, o której mowa w art. 65 Kodeksu postępowania cywilnego, dla której wyznacznikiem jest posiadanie zdolności do czynności prawnych. W postępowaniu administracyjnym zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej (art. 30 § 1 k.p.a.).
Wobec powyższego Sąd uznał, iż skoro zarówno powoływane w skardze
art. 144 i art. 145 p.u., jak i żaden z pozostałych obowiązujących przepisów prawa nie przewidują zawieszenia z mocy prawa pozostającego w toku postępowania administracyjnego z uwagi na ogłoszoną upadłość podmiotu, w stosunku do którego postępowanie to jest prowadzone, to stawiany przez stronę skarżącą zarzut rażącego naruszenia prawa nie znajduje uzasadnienia. W ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową skargę podkreślenia wymagało również, że jakkolwiek wskutek ogłoszonej upadłości stroną postępowania dotyczącego masy upadłości może być jedynie wyznaczony syndyk (art. 144 w zw. z art. 160 ust. 1 p.u.), to brak jest jednak podstaw do wyprowadzenia wniosku, aby syndyk stawał się zupełnie niezależnym podmiotem praw i obowiązków, stroną postępowania w znaczeniu materialnoprawnym w miejsce dotychczasowej strony. Stwierdzenie ustawodawcy, że syndyk jest stroną w postępowaniach dotyczących masy upadłości oznacza, iż przysługuje mu legitymacja do występowania w tych postępowaniach. Jest to jednak strona w znaczeniu wyłącznie formalnym. Syndyk działa bowiem w imieniu własnym jako organ postępowania upadłościowego. W znaczeniu materialnym stroną pozostaje nadal upadły, który jest podmiotem stosunku prawnego, którego postępowanie dotyczy. Sam upadły nie posiada jednak legitymacji procesowej (formalnej), nie może więc działać osobiście i syndyk działa za niego. Zatem skutki czynności syndyka, wchodzących w zakres zarządu masą upadłości, dotyczą bezpośrednio upadłego. Na gruncie postępowania administracyjnego oznacza to, że jako jego strona powinien nadal być oznaczany upadły. W szczególności decyzja administracyjna powinna jako stronę oznaczać właśnie upadłego. Natomiast realizacja uprawnień strony, będącej upadłym, musi się odbywać z uwzględnieniem treści art. 144 ust. 1 p.u. (por. wyrok WSA w Gliwicach z 24 listopada 2020 r. II SA/GI 76/20; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z powyższych względów Sąd podzielił także przywołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowisko Kolegium, iż fakt oznaczenia adresata decyzji Wójta Gminy T. z dnia 18 stycznia 2022 r. poprzez wskazanie imienia i nazwiska A.M. oraz nazwę firmy pod jaką prowadziła działalność gospodarczą, nie uniemożliwiało prawidłowej identyfikacji strony, do której kierowana była decyzja, a co za tym idzie brak jest podstaw do stwierdzenia, iż decyzja ta została skierowana do podmiotu niebędącego stroną niniejszego postępowania. Reasumując Sąd uznał, iż wbrew stanowisku strony skarżącej w sprawie brak było podstaw do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy T. z dnia 18 stycznia 2022 r. zarówno
w oparciu o zawartą w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłankę rażącego naruszenia prawa, to jest art. 144 i art.145 p.u., jak również w oparciu o przesłankę z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a, to jest skierowania przedmiotowej decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim zasadnie uznało, że w sprawie nie wystąpiła żadna z pozostałych przesłanek nieważności, wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 5-7 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł B.M. – syndyk masy upadłości osoby nieprowadzącej działalności gospodarczej A.M., wnosząc o "uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji z powodu wskazanego naruszenia, które miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych" (dosłowne przytoczenie żądania zawartego w skardze kasacyjnej). Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie cyt.: "art. 174 pkt 1 p.p.s.a w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 oraz art. 145 p.u., poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji, kiedy decyzja pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów prawa upadłościowego, w szczególności art. 144 oraz art. 145, zgodnie z którym po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu, dodatkowo postępowanie sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności, stąd też postępowanie administracyjne powinno toczyć się z udziałem syndyka".
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w ocenie syndyka błędne jest przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowisko Sądu, iż w ustalonym stanie faktycznym przedmiotowej sprawy brak jest rażącego naruszenia prawa. Dla oceny, czy dane naruszenie prawa ma charakter rażącego naruszenia istotne są skutki, które to naruszenie wywołuje. Jeżeli skutki te niemożliwe są do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, to takie naruszenie ma cechy rażącego naruszenia prawa. Oznacza to, że wszelkie decyzje powinny zostać wydane w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa, co w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło. Skoro przed wydaniem przez Wójta Gminy T. decyzji z dnia 18 stycznia 2022 r., w której nakazał posiadaczowi odpadów filmie B. usunięcie odpadów we wskazanym terminie, Sąd Rejonowy w P. wydał postanowienie o ogłoszeniu upadłości osoby nieprowadzącej działalności gospodarczej A.M., to zaczęły obowiązywać w stosunku do tej osoby przepisy prawa upadłościowego. Tym samym zgodnie z art. 144 p.u. postępowania sądowe, administracyjne lub administracyjnosądowe dotyczące masy upadłości mogły być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka lub przeciwko niemu. Postępowania, o którym mowa syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Natomiast zgodnie z art. 145 powołanej ustawy postępowanie sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, mogło być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności. Dalej skarżący kasacyjnie nie podzielił stanowiska Sądu I instancji co do braku podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów, albowiem wszystkie postępowania sądowe i administracyjne wszczęte przed ogłoszeniem upadłości przeciwko dłużnikowi odnośnie do jego majątku wchodzącego do masy upadłości ulegają ipso iure zawieszeniu z dniem ogłoszenia upadłości dłużnika. Taka konstrukcja prawna umożliwi przystąpienie do postępowania wyznaczonego syndyka masy upadłości. Przepisy prawa upadłościowego, ze względu na jego rolę oraz określenie statusu prawnego upadłego należy poczytywać jako lex specialis do pozostałych przepisów prawa, w tym dla postępowania administracyjnego. Oznacza to obowiązek respektowania przepisów prawa upadłościowego przez inne organy, w tym przez organy administracji rządowej. Błędne jest stwierdzenie WSA oraz SKO wskazujące, iż wobec braku bezpośredniego przepisu nakazującego zawieszenie postępowania, takie zawieszenie nie jest możliwe. Taka interpretacja prowadziłaby do sytuacji, gdy z uwagi na brak przepisu bezpośrednio zawieszającego postępowanie administracyjne postępowania takie nie byłoby w ogóle zawieszane w przypadku ogłoszenia upadłości oraz prowadziłoby do wydawania, jak w niniejszym przypadku decyzji niezgodnie z prawem. Cały proces prowadziłby do bezzasadności istnienia przytoczonych przepisów prawa upadłościowego z uwagi na brak ich respektowania przez organy administracyjne. Zawieszenie postępowania w takiej sytuacji przede wszystkim ma na celu umożliwienie syndykowi wstąpienia do postępowania ze względu na fakt, że jemu, zgodnie z art. 144, przysługuje legitymacja w sprawach dotyczących masy upadłości. Po ogłoszeniu upadłości jedyną osobą uprawnioną do reprezentowania podmiotu, którego ogłoszono upadłość jest syndyk masy upadłości, który prowadzi postępowania na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Jest to jednak strona w znaczeniu wyłącznie formalnym. Syndyk działa bowiem w imieniu własnym. Jednakże w znaczeniu materialnym stroną pozostaje nadal upadły, który jest podmiotem stosunku prawnego, którego postępowanie dotyczy. Sam upadły nie posiada jednak legitymacji procesowej (formalnej), nie może więc działać osobiście i syndyk działa za niego. Wynika to m.in. z art. 160 ust. 1 p.u., zgodnie z którym w sprawach dotyczących masy upadłości syndyk, zarządca oraz nadzorca sądowy dokonują czynności na rachunek upadłego, lecz w imieniu własnym. Wobec powyższego Wójt Gminy T. błędnie nie zawiesił postępowania administracyjnego w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów na podstawie postanowienia o ogłoszeniu upadłości, co uniemożliwiło syndykowi masy upadłości wstąpienie do toczącego się postępowania. Zgodnie z obowiązującym stanem prawnym powinien zawiesić toczące się postępowanie oraz poczekać na wstąpienie do postępowania syndyka. Postępowanie można było podjąć tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność nie zostałaby umieszczona na liście wierzytelności.
Dalej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej syndyk stwierdził, że nie podważa faktu, iż adresatem decyzji powinna być upadła. Syndyk wskazuje jednak, że dniem ogłoszenia upadłości upadły traci legitymację do występowania jako strona w postępowaniu dotyczącym masy upadłości, wobec czego to syndykowi przysługują prawa strony, w tym możliwość wniesienia środków odwoławczych od decyzji organów administracyjnych. W tym przypadku, poprzez nie zawieszenie postępowania i uniemożliwienie wstąpienia syndykowi do postępowania również odebrano możliwość wniesienia środków odwoławczych. Podsumowując syndyk stwierdził, że brak po stronie organu administracji publicznej zawieszenia postępowania, uniemożliwiło mu wstąpienie do toczącego się postępowania, co w konsekwencji doprowadziło do występowania w postępowaniu strony, która nie posiadała legitymacji formalnej do występowania w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym, co w ocenie syndyka stanowi rażące naruszenie prawa. Niezastosowanie obowiązujących przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz prawa upadłościowego doprowadziło do wydania decyzji niezgodnie z obowiązującym prawem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna.
W świetle art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź, jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany. Uzasadniając zaś naruszenie przepisów postępowania wykazać należy, że uchybienie im mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie chodzi tutaj zatem o wszelkie naruszenia przepisów proceduralnych, ale o takie naruszenie przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów procedury, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przed Sądem I instancji. Oznacza to, że obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wykazanie, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wyrok Sądu I instancji byłby inny. Innymi słowy, w skardze kasacyjnej należy wskazać przepisy, które zdaniem jej autora zostały naruszone oraz uzasadnić na czym konkretnie to naruszenie polegało,
a także - co istotne - wykazać, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia w takim stopniu, że gdyby do nich nie doszło, to wyrok Sądu I instancji byłby inny (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2023 r., sygn. akt I GSK 938/22; wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadto jeżeli przepis prawa składa się z kilku jednostek redakcyjnych, wówczas zarzucane naruszenie należy powiązać z jego konkretną jednostką redakcyjną. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca powyższym wymaganiom uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2023 r. sygn. akt III OSK 7318/21). Wyjątkowo Naczelny Sąd Administracyjny dopuszcza usunięcie wadliwości zgłoszonej podstawy kasacyjnej w drodze rozumowania, przez analizę argumentacji zawartej w uzasadnieniu tego środka odwoławczego. Jednakże również w takim przypadku zastrzega, że nie ma obowiązku prawidłowego formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie motywów skargi kasacyjnej, tym bardziej, że wyodrębnienie zarzutów z treści uzasadnienia skargi zawsze niesie ryzyko nieprawidłowego odczytania intencji strony wnoszącej ten środek zaskarżenia. Tym samym podstawę rozpoznania winny stanowić tylko takie zarzuty, których sformułowanie nie budzi wątpliwości (por. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OSK 4786/21).
Poczynienie powyższych rozważań dotyczących związania sądu kasacyjnego podniesionymi zarzutami kasacyjnymi było podyktowane faktem, że w podniesionym zarzucie kasacyjnym mówi się o naruszeniu art. 144 i art. 145 ustawy prawo upadłościowe. Natomiast w zgłoszonym żądaniu skarżący kasacyjnie wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji organu. Przepisy
art. 144 i jak i art. 145 ustawy prawo upadłościowe mają po dwie jednostki redakcyjne. Zatem obowiązkiem skarżącego kasacyjnie było wskazanie, których konkretnie jednostek redakcyjnych dotyczą zarzuty, czego nie uczynił. Jednak z treści samego zarzutu, jak i z uzasadnienia skargi kasacyjnej da się wywieść powyższe istotne informacje. Tak samo w żądaniu skargi kasacyjnej wnoszący ją wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W postępowaniu administracyjnym została wydana jedynie przez Kolegium zaskarżona do Sądu I instancji decyzja. Powyższe wynika także z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej, jak i również, że podniesione zarzuty kasacyjne dotyczą wyroku wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi z dnia
24 listopada 2022 r.
Zgodnie z art. 144 ust. 1 prawa upadłościowego, po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Postępowania te syndyk prowadzi na rzecz upadłego, ale w imieniu własnym (art. 144 ust. 2 Prawa upadłościowego). Udział w procesie syndyka zamiast upadłego jest rodzajem zastępstwa procesowego pośredniego, bowiem zastępca działa na rzecz zastąpionego, ale w imieniu własnym. To, że zastępca pośredni dokonuje czynności prawnej we własnym imieniu, oznacza, że skutki tej czynności, polegające na nabyciu praw lub zaciągnięciu zobowiązań, dotykają jego sfery majątkowej. Syndyk nie jest jednak typowym zastępcą pośrednim upadłego, który w przeciwieństwie do typowego zastępcy pośredniego staje się zastępcą z mocy samego prawa, niezależnie od woli upadłego, który nie ma również wpływu na zakończenie bytu prawnego zastępcy oraz podejmuje czynności, które wykraczają poza zakres kompetencji typowego zastępcy. Zastępstwo pośrednie określane jest mianem podstawienia procesowego. Podstawienie procesowe polega na tym, że w procesie zamiast podmiotu będącego stroną w znaczeniu materialnym występuje jako strona w znaczeniu formalnym inny podmiot, eliminując przy tym w sposób pierwotny albo następczy, możliwość takiego wystąpienia przez stronę w znaczeniu materialnym. W sprawach dotyczących masy upadłości legitymację procesową ma tylko syndyk, który działa na rzecz upadłego, ale w imieniu własnym. Sytuację tę należy więc zakwalifikować jako podstawienie procesowe bezwzględne. Przy podstawieniu procesowym bezwzględnym legitymację procesową ma tylko podmiot podstawiony. Zarządca jako zastępca pośredni upadłego występuje w procesie dotyczącym masy upadłościowej w imieniu własnym dochodząc prawa podmiotowego upadłego lub przeciwstawiając się żądaniom skierowanym do upadłego. Zarządca realizuje więc w procesie prawa upadłego. Podkreślić należy, że syndyk jako zastępca pośredni upadłego wstępuje w procesie dotyczącym masy upadłości w imieniu własnym z mocy samego prawa, z chwilą ogłoszenia upadłości. Nie jest wymagane dokonanie innych czynności procesowych, skutkujących wstąpieniem w proces dotyczący masy upadłego. Nie jest to uzależnione w szczególności od posiadania przez organ, prowadzący postępowanie administracyjne dotyczące masy upadłego, wiedzy o ogłoszeniu upadłości danego podmiotu, będącego dotychczas jego stroną. Zwrot "jedynie" zawarty w treści przepisu art. 144 ust. 1 prawa upadłościowego jest kategoryczny i przesądza, że jedynie syndyk ma legitymację procesową do udziału w toczącym się postępowaniu dotyczącym masy upadłości. W konsekwencji należy się opowiedzieć za wyrażonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, zgodnie z którym rażące naruszenie prawa stanowi sytuacja, gdy postępowanie administracyjne, zakończone wydaniem decyzji, dotyczy masy upadłości (zobowiązaniem np. tak jak w niniejszej sprawie do usunięcie odpadów) jest prowadzone przeciwko niewłaściwemu podmiotowi tj. upadłemu, zamiast syndykowi i to niezależnie od tego, czy upadłość została ogłoszona przed wszczęciem postępowania administracyjnego, czy też w trakcie jego toku. Tym samym za uzasadniony należy uznać podniesiony w niniejszej sprawie zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 174 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z
art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 oraz art. 145 ustawy prawo upadłościowe. Bezspornym jest bowiem, że postanowieniem z dnia 21 listopada 2021 r. Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim wydał postanowienie w przedmiocie ogłoszenia upadłości osoby nie prowadzącej działalności gospodarczej A.M. Natomiast nałożony ostateczną decyzją Wójta Gminy T. z dnia 18 stycznia 2022 r. w stosunku do wyżej wymienionej nakaz usunięcia odpadów wchodzi w skład masy upadłości. Dla oceny, czy dane naruszenie prawa ma charakter rażącego naruszenia istotne są skutki, które to naruszenie wywołuje. Jeżeli skutki te niemożliwe są do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, to takie naruszenie ma cechy rażącego naruszenia prawa. Zgodnie z poglądem wyrażonym w doktrynie, a co jednoznacznie wynika również z treści art. 144 i art. 145 ustawy prawo upadłościowe, wszelkie postępowania sądowe i administracyjne wszczęte przed ogłoszeniem upadłości przeciwko dłużnikowi odnośnie jego majątku wchodzącego do masy upadłości ulegają ipso iure zawieszeniu z dniem ogłoszenia upadłości dłużnika – i co jest szczególnie istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy – nie mogą dalej toczyć się bez udziału syndyka, który z mocy prawa wstępuje w miejsce dłużnika. Należy również w tym miejscu zaznaczyć, że nie jest dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, dotyczącej wydania rozstrzygnięcia w postępowaniu nieważnościowym, istotne, czy organ winien zawiesić postępowanie administracyjne prowadzone w postępowaniu zwykłym, celem umożliwienia syndykowi wstąpienie do sprawy w miejsce upadłego i złożenia oświadczenia w przedmiocie przynależności danego prawa lub obowiązku do masy upadłości. Jest to bowiem okoliczność następcza związana już z wstąpieniem przez syndyka do postępowania, które następuje jak już wspomniano z chwilą ogłoszenia upadłości, z mocy samego prawa. Nie jest uzależnione od dodatkowych czynności procesowych i nie jest zależne od posiadania przez organ prowadzący postępowanie od posiadania w tym zakresie wiedzy. Oznacza to, że decyzja wydana w postepowaniu zwykłym została z rażącym naruszeniem prawa skierowana do A.M. W dacie wydania tej decyzji legitymację formalną posiadał syndyk masy upadłości na podstawie art. 141 ust. 1 i 2 Prawa upadłościowego. Decyzja organu powinna zatem zostać skierowana do syndyka masy upadłości, który wstąpił do postępowania w drodze podstawienia procesowego bezwzględnego. Otwarcie postępowania upadłościowego spowodowało bowiem, że tylko syndyk masy upadłości mógł być adresatem decyzji nakładającej obowiązki w zakresie zagospodarowania odpadów, ponieważ to syndyk masy upadłości dysponował w tej sprawie legitymacją procesową. Decyzja organu w postępowaniu zwykłym została wydana z rażącym naruszeniem prawa, czego nie dostrzegło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wydając decyzję w postępowaniu nieważnościowym, jak również Sąd I instancji, rozpatrując skargę od powyższej decyzji. Podniesiony zatem zarzut kasacyjny zasługuje na uwzględnienie. Wynika to z tego, że stosownie do art. 144 ust. 1 i 2 w zw. z art. 145 ust. 1 i art. 61 ustawy prawo upadłościowe, w prawa i obowiązki upadłego w postępowaniu administracyjnym dotyczącym masy upadłości spółki wstąpił syndyk masy upadłości. Wydanie zatem w realiach niniejszej sprawy decyzji w postępowaniu zwykłym nakładającej obowiązek zagospodarowania – usunięcia w zakreślonym terminie odpadów przeciwko podmiotowi, którego ogłoszono upadłość, uzasadnia przyjęcie, że powyższa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § pkt 2 k.p.a.
Mając jednocześnie na uwadze, że istota sprawy została w niniejszej sprawie wyjaśniona, a wniesiona skarga jest zasadna, na podstawie art. 188 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 wyroku, tj. uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego obejmującego koszty postępowania przez sądem I instancji, jak i koszty postępowania kasacyjnego orzeczono jak w pkt 2 wyroku. Zasądzono na podstawie art. 200, art. 203 pkt 1 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim na rzecz wnoszącego skargę kasacyjną B.M. – syndyka masy upadłości osoby nieprowadzącej działalności gospodarczej A.M. kwotę 657 zł, tj. 200 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi, 100 zł tytułem zwrotu wpisu uiszczonego od skargi kasacyjnej, 240 zł tytułem zwrotu wynagrodzenia pełnomocnika będącego radcą prawnym ustalonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2022r., poz. 1166 ze zm.) oraz 17 zł tytułem zwrotu uiszczonej opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa procesowego oraz 100 zł tytułem zwrotu wpisu od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.