III OSK 956/24

III OSK 956/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak /sprawozdawca/
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/
Wojciech Jakimowicz
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Ol 138/23 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2023-12-14
Skarżony organ
Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 16 ust. 1, art. 2 ust. 2, art. 1 ust. 1, art. 2, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 13 ust. 1 i art. 16 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 § 4, art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 107 § 1 pkt 6 i § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 16
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Burmistrza G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 grudnia 2023 r. II SAB/Ol 138/23 w sprawie ze skargi A. T. na bezczynność Burmistrza G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej wniosku z dnia 18 lipca 2023 r. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2023 r. sygn. akt II SAB/Ol 138/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu skargi A. T. (dalej: "skarżący") na bezczynność Burmistrza G. (dalej: "organ") w udostępnieniu informacji publicznej dotyczącej wniosku z dnia 18 lipca 2023 r. zobowiązał organ do rozpoznania tego wniosku w terminie 14 dni oraz stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
W dniu 19 lipca 2023 r. skarżący złożył do organu wniosek o udzielenie informacji publicznej poprzez wskazanie, ile kosztowało spotkanie burmistrza oraz radnych Rady Miejskiej z sołtysami w miejscowości (...) w dn. 14.07.2023 r. oraz czy wymienione we wniosku osoby uzyskały pozwolenie na wycinkę drzew na podanej we wniosku działce, przed rozpoczęciem budowy stawu.
Pismem z 29 sierpnia 2023 r. organ poinformował jedynie o odmowie udzielenia informacji z uwagi na nadużycie prawa oraz wykorzystywanie dotychczas udzielonych informacji niezgodnie z przeznaczeniem ustawy.
Do dnia wniesienia skargi organ nie udostępnił żądanej informacji, ani nie wydał decyzji odmownej, wskutek czego 25 września 2023 r. skarżący, wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej..
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podał, że pismem z 1 sierpnia 2023 r. organ przedłużył termin udzielenia odpowiedzi do 18 września 2023 r., zaś pismem z 29 sierpnia 2023 r. poinformował skarżącego, że nie traktuje jego wniosku jako wniosku o dostęp do informacji publicznej, gdyż skarżący nadużywa swojego prawa. Podniósł, że analiza ilości składanych przez skarżącego "wniosków o dostęp do informacji publicznej" w latach 2020 do chwili obecnej wskazuje, że złożył on 47 wniosków, które zawierały aż 241 pytań. Jednocześnie otrzymując odpowiedzi skarżący wykorzystywał je do sporów z Burmistrzem (...), czy to na sesjach Rady Miejskiej, czy to komisjach lub także poza nimi (w portalach społecznościowych itd.). Wynika z tego, że głównym celem skarżącego jest zdyskredytowanie przeciwnika/przeciwników politycznych, nie zaś realizowanie zamierzeń, dla których uchwalono ustawę o dostępie do informacji publicznej.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Olsztynie uwzględnił skargę. Sąd pierwszej instancji zważył, że dane, o udostępnienie których zwrócił się skarżący stanowiły informację publiczną, bowiem dotyczyły one dysponowania majątkiem publicznym, a dokładnie majątkiem jednostki samorządu terytorialnego oraz wykonywania przez organ wykonawczy gminy zadań publicznych związanych z wydawaniem rozstrzygnięć należących do właściwości tego organu, a tym samym podlegały udostępnieniu zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze oraz pkt 5 lit. c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej: "u.d.i.p.").
WSA podkreślił, że dla odkodowania treści pojęcia informacji publicznej jako informacji o działalności organów wskazanych w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP i informacji o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. nie ma znaczenia ocena charakteru interesu w uzyskaniu informacji publicznej przez wnioskodawcę, który jest podmiotem publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej, również w powiązaniu z kategorią "sprawy własnej", ani cel i motywy, które towarzyszą wnioskodawcy przy zgłoszeniu żądania udostępnienia informacji publicznej. Cel i motywy, które towarzyszą wnioskodawcy przy zgłoszeniu żądania udostępnienia informacji publicznej, mają charakter subiektywny i mogą mieć znaczenie przy ocenie sposobu czynienia użytku przez wnioskodawcę z przysługującego mu publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej. Ustalenie, że wniosek obejmował informacje publiczne oznacza, że organ miał obowiązek udostępnienia żądanych danych albo wydania decyzji odmawiającej ich udostępnienia, na podstawie art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Brak podjęcia takich działań jest równoznaczne z pozostawaniem organu w bezczynności.
Skład orzekający zobowiązał organ do rozpoznania wniosku w terminie 14 dni, i zaznaczył że dopiero po ewentualnym wydaniu decyzji i jej zaskarżeniu będzie mógł oceniać powody odmowy udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ, kwestionując go w całości i zarzucając mu naruszenie:
a) przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 13 ust. 1 i art. 16 ust. 1 u.d.i.p., poprzez niedostateczne wyjaśnienie sprawy oraz zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia 18 lipca 2023r., w sytuacji gdy organ nie był zobowiązany do rozpoznania wniosku na podstawie przepisów u.d.i.p. z powodu nadużycia przez skarżącego prawa do informacji przejawiającej się w wykorzystaniu jej dla szykanowania osób piastujących funkcje publiczne, do pozyskiwania informacji o tych osobach nie w celu społecznej kontroli, lecz dla prowadzenia sporów politycznych, czy osobistych oraz w dużej ilości i zakresie składanych pism, nadto organowi nie można zarzucić bezczynności ze względu na skierowanie do skarżącego pisma z dnia 29 sierpnia 2023 r.,
2) art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 13 ust. 1 i art. 16 ust. 1 u.d.i.p. poprzez niedostateczne wyjaśnienie sprawy oraz błędne przyjęcie, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, w sytuacji gdy organ nie był zobowiązany do rozpoznania wniosku na podstawie przepisów u.d.i.p. z powodu nadużycia przez skarżącego prawa do informacji przejawiającej się w wykorzystaniu jej dla szykanowania osób piastujących funkcje publiczne, do pozyskiwania informacji o tych osobach nie w celu społecznej kontroli, lecz dla prowadzenia sporów politycznych, czy osobistych, oraz w dużej ilości i zakresie składanych pism, nadto organowi nie można zarzucić bezczynności ze względu na skierowanie do skarżącego pisma z dnia 29 sierpnia 2023r.
3) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 13 ust. 1 i art. 16 ust. 1 u.d.i.p., poprzez nie odniesienie się i nierozstrzygnięcie, mimo że kwestia ta ma istotne znaczenie dla rozpoznania sprawy, czy skarżący nadużył prawo do informacji publicznej, bowiem ilość i zakres składanych pism, jak również wykorzystywanie uzyskanych informacji nie w celu społecznej kontroli, lecz do celów politycznych i osobistych wskazuje na nadużycie tego prawa,
4) art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2, art. 5, art. 13 ust. 1 i art. 16 ust. 1 u.d.i.p., poprzez błędne przyjęcie, iż odmowa ochrony zachowania mającego cechy nadużywania prawa do informacji powinno następować poprzez wydanie decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej, więc organ miał obowiązek albo udostępnienia żądanych danych albo wydania decyzji administracyjnej odmawiającej ich udostępnienia, a brak takich działań jest równoznaczny z pozostawaniem organu w bezczynności, podczas gdy przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, a w szczególności art. 5 ustawy, nie przewidują wydania przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej decyzji odmownej z powodu nadużycia prawa do informacji publicznej,
5) art. 149 § 1 i § 1a w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 2, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 13 ust. 1 i art. 16 ust. 1 u.d.i.p. poprzez uwzględnienie skargi, tymczasem skarga na bezczynność organu powinna być oddalona w całości na podstawie 151 p.p.s.a. albowiem w niniejszej sprawie miało miejsce nadużycie prawa do informacji przez wnioskodawcę i wniosek nie powinien być rozpoznany w trybie u.d.i.p.
b) prawa materialnego, tj.:
1) art. 1 ust. 1, art. 2 u.d.i.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że organ jest zobowiązany do załatwienia wniosku z dnia 18 lipca 2023 r. w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie miało miejsce nadużycie prawa do informacji przez skarżącego, a wniosek miał na celu realizację indywidualnych potrzeb wnioskodawcy w postaci pozyskania wprawdzie informacji publicznych, lecz przeznaczonych dla celów innych niż wskazane w ustawie, przez co wniosek nie powinien być rozpoznany w trybie u.d.i.p.,
2) art. 4 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 13 ust. 1 i art. 16. ust. 1 u.d.i.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że organ powinien udzielić odpowiedzi na wniosek lub wydać decyzję w sprawie odmowy udzielenia informacji publicznej w sytuacji, gdy organ nie był zobowiązany do rozpoznania wniosku na podstawie przepisów u.d.i.p. z powodu nadużycia przez skarżącego prawa do informacji przejawiającej się w wykorzystaniu jej dla szykanowania osób piastujących funkcje publiczne, do pozyskiwania informacji o tych osobach nie w celu społecznej kontroli, lecz dla prowadzenia sporów politycznych, czy osobistych, oraz w dużej ilości i zakresie składanych pism, nadto organowi nie można zarzucić bezczynności ze względu na skierowanie do skarżącego pisma z dnia 29 sierpnia 2023 r.,
3) art. 5 i art. 16 u.d.i.p. poprzez błędne przyjęcie, iż odmowa ochrony zachowania mającego cechy nadużywania prawa do informacji powinno następować poprzez wydanie decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej, więc organ miał obowiązek albo udostępnienia żądanych danych albo wydania decyzji administracyjnej odmawiającej ich udostępnienia, podczas gdy przepis art. 5 u.d.i.p. nie przewiduje ograniczenia prawa do udzielenia informacji publicznej z powodu nadużycia prawa do informacji publicznej i tym samym wydanie na podstawie art. 16 u.d.i.p. decyzji odmownej.
4) art. 61 ust. 3 Konstytucji RP przez błędne uznanie, że wniosek skarżącego nie stanowił nadużycia przez niego prawa do informacji publicznej.
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie; zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Ponadto skarżący kasacyjnie oświadczył o zrzeczeniu się przeprowadzenia rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wobec oświadczenia skarżącego kasacyjnie o zrzeczeniu się rozprawy, sprawa została rozpoznania na posiedzeniu niejawnym – art. 182 § 2 p.p.s.a.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183
§ 2 p.p.s.a., jak też żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Wszystkie podniesione w niej zarzuty należało rozpoznać łącznie, albowiem niezależnie od powołanej podstawy zmierzają do zakwestionowania stanowiska Sądu pierwszej instancji, że organ pozostawał w bezczynności, gdyż przyjmując ocenę o nadużyciu prawa do informacji publicznej przez skarżącego miał obowiązek wydać decyzję administracyjną o odmowie jej udostępnienia. Stanowisko skarżącego kasacyjnie jest błędne.
Problematyka nadużycia prawa do informacji publicznej została szeroko rozważona w orzecznictwie sądów administracyjnych. Pełny i zarazem adekwatny dla niniejszej sprawy wgląd w przedmiotowe zagadnienie przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 września 2024 r., III OSK 727/24. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela przedstawione w powołanej sprawie oceny prawne i przyjmuje je jako swoje.
W polskim porządku prawnym, w którym konstytucyjne prawo podmiotowe dostępu do informacji publicznej ma charakter publicznego prawa podmiotowego
o treści pozytywnej, prawodawca w żadnym miejscu nie wskazał wyraźnie, jakie wartości leżą u podstaw skonstruowania przez niego tego rodzaju prawa. Nie uczynił tego zwłaszcza w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Określił jednak, że prawo dostępu do informacji publicznej jest prawem politycznym umieszczając art. 61 Konstytucji kreujący to prawo wśród unormowań dotyczących wolności i praw politycznych. Jest to pewna wskazówka w odkodowaniu tych wartości. Przyjmując, że u podstaw prawa dostępu do informacji publicznej jako prawa politycznego leżą wartości leżące również u podstaw sprawowania władzy w ustroju państwa, wśród których istotną pozycję zajmuje jawność, to nadużyciem prawa dostępu do informacji publicznej byłoby przy powoływaniu się na jawność życia publicznego jego wykorzystywanie po to, aby podejmować działania niezgodne z prawem (nie na podstawie i w granicach prawa), godzące w sprawność i rzetelność funkcjonowania instytucji publicznych, a także ukierunkowane na nieposzanowanie przyrodzonej
i niezbywalnej godności człowieka bądź pozyskiwanie, gromadzenie i udostępnianie innych informacji o obywatelach niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym. Na takie wartości leżące u podstaw prawa dostępu do informacji publicznej wskazuje również Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, że "Celem wprowadzenia prawa do informacji publicznej była realizacja idei jawności życia publicznego, jego demokratyzacja, dążenie do wzrostu zaufania społecznego do władzy publicznej, a w rezultacie poprawa funkcjonowania administracji publicznej. (...) Udostępnienie informacji publicznej wiąże się zawsze z zaangażowaniem personelu urzędniczego
i określonych środków technicznych. Związane z tym obowiązki administracji nie są wobec tego obojętne dla efektywności wykonywania innych zadań publicznych. Zakres obowiązku informacyjnego państwa powinien być ukształtowany w taki sposób, aby zapewnić równowagę między korzyściami wynikającymi z zapewnienia dostępu do informacji a szeroko rozumianymi kosztami, jakie muszą ponieść w celu jego realizacji podmioty zobowiązane. Nadużywanie prawa do informacji może bowiem ograniczać dostęp do niej innym podmiotom i zakłócać funkcjonowanie urzędu. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy intencje składającego wniosek nie mieszczą się w założeniach aksjologicznych, które legły u podstaw omawianej regulacji prawnej, w tym jeśli wniosek ma na celu udręczenie podmiotu rozpatrującego" (zob. wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2012 r., I OSK 799/12; wyrok z dnia 7 września 2019 r., I OSK 2687/17; wyrok NSA z dnia 11 lipca 2022 r., III OSK 2851/21; wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2023 r., III OSK 7265/21).
Z charakteru konstrukcji nadużycia publicznego prawa podmiotowego, w tym również publicznego prawa dostępu do informacji publicznej, wynika, że zachowanie mające cechy nadużywania prawa nie powinno korzystać z ochrony prawnej (por. wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2012 r., I OSK 799/12). Odmowa ochrony nie następuje jednak poprzez zakwestionowanie przedmiotu określonego prawa, lecz wiąże się
z odmową realizacji roszczenia, które z niego wynika, co w przypadku prawa dostępu do informacji publicznej powinno następować poprzez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Jak stanowi art. 16 ust. 1 u.d.i.p. "Odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji". W przepisie tym została zatem zawarta norma określająca formę działania organu właściwą w przypadku m.in. odmowy udostępnienia informacji publicznej. Norma ta nie wiąże tej formy z konkretną materialną podstawą odmowy udostępnienia informacji publicznej, a zatem należy przyjąć, że dotyczy wszelkich podstaw odmowy udostępnienia takiej informacji.
Skoro mechanizm nadużywania prawa dostępu do informacji publicznej pozostaje w bezpośrednim związku z celami i motywami, które towarzyszą wnioskodawcy przy zgłoszeniu żądania udostępnienia informacji publicznej, a cele te i motywy mają charakter subiektywny i mogą mieć znaczenie przy ocenie sposobu czynienia użytku przez wnioskodawcę z przysługującego mu publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej, to istotną przeszkodą
w diagnozowaniu nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej może być nieznajomość tych właśnie motywów, jakimi kieruje się podmiot domagający się udzielenia mu informacji publicznej. Jest rzeczą oczywistą, że brak jest jakichkolwiek podstaw domagania się od takiego podmiotu wyjaśniania powodów, dla których chce on skorzystać z przysługującego mu publicznego prawa podmiotowego. W przypadku prawa dostępu do informacji publicznej ustawodawca wyraźnie tę oczywistość potwierdza stanowiąc w art. 2 ust. 2 u.d.i.p., że od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Skoro jednak dla stwierdzenia nadużycia tego prawa niezbędne jest ustalenie pozorowania realizacji wartości leżących u jego podstaw, to konieczne jest poznanie rzeczywistego celu wystąpienia z wnioskiem o udostępnienie konkretnej informacji publicznej. Ustaleń w tym zakresie można dokonywać w oparciu o ocenę okoliczności faktycznych danej sprawy, w tym treści wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Pomocne może być stanowisko żądającego prezentowane w innych pismach kierowanych do podmiotu zobowiązanego. Znaczenie może mieć okoliczność ponawiania wniosków o udzielenie informacji publicznych już udostępnionych wnioskodawcy albo ogólnodostępnych (por. wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2012 r.,
I OSK 799/12). Wszystkie te okoliczności powinny być przez organ wskazane i ocenione z podaniem argumentacji dlaczego stanowią one podstawę dla przyjęcia przez organ, że podmiot korzystający z publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej nadużywa tego prawa. Gwarancji przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie i przedstawienia powodów kwalifikacji określonego zachowania jako nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej nie daje forma zwykłego pisma informującego o nieudzieleniu informacji. Gwarancję taką daje natomiast zastosowanie w takim przypadku formy decyzji administracyjnej, która zgodnie z art. 107 § 1 pkt 6 i § 2 k.p.a. powinna zawierać uzasadnienia faktyczne
i prawne, przy czym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności
i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Forma decyzji czyni tym samym również realną kontrolę instancyjną odmowy udostępnienia informacji publicznej w przypadku nadużywania prawa dostępu do takiej informacji, jak i kontrolę sądowoadministracyjną. Dotarcie do motywów, jakimi kierował się organ kwalifikując określone zachowanie jako nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej, jest niewątpliwie bardziej realne w przypadku analizy motywów decyzji administracyjnej niż lektury pisma informującego o nieudzieleniu informacji. Z tych powodów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane staje się stanowisko, zgodnie z którym odmowa udostępnienia informacji publicznej w sytuacji nadużywania przez wnioskodawcę publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej powinna następować poprzez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (wyroki NSA z dnia: 26 marca 2024 r., III OSK 1586/22; 22 marca 2024 r., III OSK 320/22; 20 marca 2024 r., III OSK 711/23; 20 lutego 2024 r., III OSK 2916/22; 17 października 2023 r., III OSK 2285/22; 29 września 2023 r., III OSK 5517/21; 24 marca 2023 r., III OSK 7440/21).
Uwzględnienie systemowych uwarunkowań, w których organ może skutecznie powołać się na nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej przesądza
o bezzasadności zarzutów naruszenia przepisów postępowania zredagowanych
w punktach: 1, 2, 4 i 5 skargi kasacyjnej oraz zarzutów naruszenia prawa materialnego wymienionych w punktach od 1 do 3 skargi kasacyjnej. Organ był zobowiązany wydać decyzję administracyjną o odmowie udostępnienia wnioskowanych informacji
i wykazać podstawy uzasadniające ocenę, że skarżący nadużył prawa do informacji publicznej.
Naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 13 ust. 1 i art. 16 ust. 1 u.d.i.p. skarżący kasacyjnie upatruje w braku dokonania przez WSA jednoznacznej oceny co do nadużycia przez skarżącego prawa do informacji publicznej. Zarzut ten pozostaje w logicznej sprzeczności z zarzutem naruszenia art. 61 ust. 3 Konstytucji, w ramach którego skarżący wytyka WSA "błędne uznanie, że wniosek skarżącego nie stanowił nadużycia przez niego prawa do informacji publicznej." Skarżący kasacyjnie nie dostrzega, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była bezczynność, a więc zarzut nierozpoznania wniosku dostępowego. Sąd pierwszej instancji nie weryfikował legalności odmowy udostępnienia informacji publicznej, tylko zarzut bezprawnego nierozpoznania wniosku o jej udostępnienie. Zasadność stanowiska organu co do nadużycia przez skarżącego prawa do informacji publicznej może stanowić przedmiot kontroli sądu administracyjnego w sprawie ze skargi na decyzję administracyjną o odmowie jej udostępnienia. Zakres ocen prawnych sformułowanych przez Sąd pierwszej instancji wyznaczały granice sprawy – art. 134 § 1 p.p.s.a. – a zatem z założenia nie mogły obejmować weryfikacji zasadności stanowiska organu o nadużyciu przez skarżącego prawa do informacji publicznej.
Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie
art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.