III OSK 953/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, uznając, że techniczna możliwość podłączenia jest wystarczająca do nałożenia obowiązku, niezależnie od kosztów.
Skarżący domagali się uchylenia decyzji nakazującej przyłączenie ich nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, argumentując m.in. wysokimi kosztami i brakiem możliwości podłączenia z preferowanej strony. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał ten wyrok w mocy. NSA uznał, że kluczowa jest techniczna możliwość przyłączenia, a koszty nie są decydującym czynnikiem przy rozstrzyganiu obowiązku publicznoprawnego.
Sprawa dotyczyła obowiązku przyłączenia nieruchomości skarżących A. T. i B. T. do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Burmistrz wydał decyzję nakazującą przyłączenie, wskazując na techniczną możliwość podłączenia do studzienki kanalizacyjnej, mimo konieczności zastosowania przydomowej przepompowni ścieków. Skarżący odwołali się, podnosząc, że przyłączenie powinno nastąpić z innej strony posesji i że jest to zbyt kosztowne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę, stwierdzając, że techniczne i ekonomiczne warunki do przyłączenia zostały spełnione, a koszty nie mają znaczenia dla obowiązku publicznoprawnego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, również oddalił ją. Sąd podkreślił, że kluczowe są przesłanki ustawowe: istnienie sieci kanalizacyjnej i realna, techniczna możliwość przyłączenia, a także brak przydomowej oczyszczalni. NSA uznał, że skarżący nie wykazali naruszenia przepisów prawa materialnego ani procesowego, a argumenty dotyczące kosztów i preferowanej lokalizacji przyłącza nie mogły wpłynąć na rozstrzygnięcie. Sąd wskazał również, że możliwość poprowadzenia przyłącza przez działkę drogową nie stanowi przeszkody.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Dla nałożenia obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej wystarczający jest fakt istnienia sieci oraz realna, techniczna możliwość przyłączenia, a także brak przydomowej oczyszczalni ścieków. Kwestie ekonomiczne i preferencje właściciela nie mają decydującego znaczenia.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że obowiązek przyłączenia ma charakter publicznoprawny i jest związany. Kluczowe są przesłanki ustawowe: istnienie sieci, techniczna możliwość przyłączenia i brak przydomowej oczyszczalni. Koszty wykonania przyłącza, nawet znaczące, nie wpływają na zasadność nałożenia obowiązku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.z.z.w. art. 2 § pkt 5 i 14
Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.c.p.g. art. 5 § ust.1 pkt 2 i ust. 7
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 106 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. poprzez błędną wykładnię, uznającą, że wystarcza sam fakt istnienia sieci i techniczna możliwość przyłączenia, bez ekonomicznego uzasadnienia. Naruszenie art. 5 ust. 7 u.c.p.g. poprzez uznanie przesłanek do wydania decyzji nakazującej przyłączenie. Naruszenie art. 2 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków poprzez błędne ustalenie pojęcia przyłącza kanalizacyjnego. Naruszenie art. 5 ust. 7 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o czystości w zw. z art. 2 pkt 14 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę poprzez nałożenie obowiązku budowy przepompowni ścieków. Naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie możliwości przyłączenia pomimo niepełnego materiału dowodowego i błędnych ustaleń faktycznych. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie możliwości przyłączenia do studzienki, mimo że ukształtowanie terenu wyklucza podłączenie grawitacyjne i działka z studzienką nie leży w bezpośrednim sąsiedztwie.
Godne uwagi sformułowania
obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej ma charakter powszechny nie ma tu znaczenia koszt wykonania tego przyłącza żaden przepis prawa nie daje podstaw do "ważenia" kosztów i utrudnień dla właścicieli nieruchomości oraz korzyści z podłączenia do sieci kanalizacyjnej akt nakazujący przyłączenie do sieci ma charakter związany istnieje realna, techniczna możliwość wykonania przyłączenia tej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej przyłącze kanalizacyjne ma charakter indywidualny
Skład orzekający
Jerzy Stelmasiak
przewodniczący
Piotr Korzeniowski
członek
Sławomir Pauter
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie prymatu obowiązku przyłączenia do sieci kanalizacyjnej nad względami ekonomicznymi i preferencjami właściciela, gdy istnieją techniczne możliwości podłączenia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach i może wymagać analizy w kontekście konkretnych przepisów lokalnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego obowiązku, który może generować znaczne koszty dla obywateli, a orzeczenie jasno określa granice możliwości kwestionowania takiego obowiązku przez właścicieli nieruchomości.
“Koniec z wymówkami: nawet wysokie koszty nie zwalniają z obowiązku podłączenia do kanalizacji!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 953/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/
Piotr Korzeniowski
Sławomir Pauter /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne
Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Sygn. powiązane
II SA/Bd 1137/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2023-06-20
II SA/Ol 549/23 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2023-12-19
III OSK 952/24 - Postanowienie NSA z 2025-05-06
III OZ 464/23 - Postanowienie NSA z 2023-10-11
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184, art. 106 § 3, art. 133 § 1, art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 2028
art. 2 pkt 5 i 14
Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 80, art. 7 i art. 7 § 1, art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 2519
art. 5 ust.1 pkt 2 i ust. 7
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędzia del. WSA Sławomir Pauter (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. T. i B. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 19 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 549/23 w sprawie ze skargi A. T. i B. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 20 kwietnia 2023 r. nr SKO.63.24.2022 w przedmiocie wykonania obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej: "WSA w Olsztynie", "Sąd pierwszej instancji") wyrokiem z dnia 19 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 549/23, oddalił skargę A. T. i B. T. (dalej: "skarżący", "skarżący kasacyjnie") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: "SKO w Olsztynie", "Kolegium", "organ odwoławczy") z dnia 20 kwietnia 2023 r., nr SKO.63.24.2022, w przedmiocie wykonania obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej.
Powyższy wyrok, od którego została złożona skarga kasacyjna, zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Pismem z dnia 26 stycznia 2021 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] (dalej: "Burmistrz", "organ pierwszej instancji") wezwał skarżących do podłączenia nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...], obręb [...], miasto [...] do istniejącej sieci kanalizacyjnej, w terminie do dnia 31 maja 2021 r. Skarżący obowiązku tego w zakreślonym terminie nie wykonali.
Zawiadomieniem z dnia 21 lipca 2021 r., skierowanym do skarżących, organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie przyłączenia opisanej wyżej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Jednocześnie poinformował, że z dokumentami w sprawie można zapoznać się w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego pisma w Urzędzie Miasta i Gminy [...], Wydział Geodezji i Ochrony Środowiska.
Zawiadomieniem z dnia 15 września 2021 r. organ pierwszej instancji poinformował skarżących, że w związku z prowadzonym postępowaniem administracyjnym w sprawie przyłączenia wspomnianej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej został zgromadzony materiał niezbędny do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. Przy czym zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. przed wydaniem decyzji strony postępowania mają możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a z aktami postępowania można zapoznać się w terminie 7 dni od otrzymania niniejszego pisma w Urzędzie Miasta i Gminy [...], Wydział Geodezji i Ochrony Środowiska po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym.
Burmistrz - działając na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519 z późn. zm., dalej "u.c.p.g.") oraz art. 104 k.p.a. - decyzją z dnia 20 stycznia 2022 r., nr GiOŚ.6324.1.2021, nakazał skarżącym będącymi właścicielami nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków obrębu nr [...] miasta [...] numerem działki [...], wykonanie obowiązku przyłączenia tej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że z pism Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej sp. z o.o. w [...] z dnia 19 stycznia 2021 r. i z dnia 16 sierpnia 2021 r. wynika, że przyłączenie ww. nieruchomości jest możliwe do studzienki kanalizacyjnej sanitarnej o rzędnych [...], [...], [...] znajdującej się w działce nr [...] w bezpośrednim sąsiedztwie wspomnianej nieruchomości. Nieruchomość ta posiada bowiem możliwości techniczne przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, przy czym ukształtowanie terenu wyklucza podłączenie nieruchomości grawitacyjnie do istniejącej studni kanalizacji sanitarnej, a więc niezbędne będzie zastosowanie przydomowej przepompowni ścieków. Może to znacznie wpłynąć na koszt wykonania przyłącza, jednak okoliczność ta pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Burmistrz podkreślił, że w przypadku wybudowania sieci kanalizacyjnej art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. nakłada na właścicieli nieruchomości (dotychczas korzystających ze zbiornika bezodpływowego) obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, a jedynym wyjątkiem od tego obowiązku jest wyposażenie nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Wobec tego w przypadku stwierdzenia niewykonania ww. obowiązku Burmistrz był zobowiązany do wydania decyzji nakazującej jego wykonanie.
Odwołanie od decyzji Burmistrza wniósł A. T., podnosząc, że nigdy nie wyrażał zgody na podłączenie do sieci kanalizacyjnej z przodu posesji. Podkreślił, iż według wszystkich map zasadniczych przyłączenie do kanalizacji nieruchomości odwołującego miało być z tyłu posesji. W konsekwencji odwołujący wniósł o uchylenie kwestionowanej decyzji organu pierwszej instancji wskazując, że oczekuje możliwości podłączenia się do kanalizacji według pierwotnego projektu, tj. z tyłu działki tak jak określają to plany na pierwotnych mapach zasadniczych.
Na skutek rozpoznania odwołania SKO w [...] decyzją z dnia 20 kwietnia 2023 r., nr SKO.63.24.2022, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium zacytowało treść art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 u.c.p.g., zaznaczając, że z akt sprawy w sposób niebudzący wątpliwości wynika, iż możliwe jest podłączenie przedmiotowej działki nr [...] do znajdującej się w jej bezpośrednim sąsiedztwie istniejącej kanalizacji sanitarnej, tj. studzienki sanitarnej o rzędnych [...], [...], [...]. Organ odwoławczy wyjaśnił, że wspomniana nieruchomość nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych, a zatem podlega obowiązkowi podłączenia do istniejącej kanalizacji sanitarnej i nie ma tu znaczenia koszt wykonania tego przyłącza. Obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej ma bowiem charakter powszechny, co oznacza, że odnosi się do wszystkich właścicieli nieruchomości zlokalizowanych w zasięgu sieci kanalizacyjnej i nie jest uzależniony od względów ekonomicznych, czy też osobistych leżących po stronie właściciela nieruchomości. W ocenie Kolegium bez znaczenia więc pozostaje, czy właściciel nieruchomości posiada fundusze na jej podłączenie. Wobec tego okoliczność, że skarżący chcieliby podłączyć się do sieci kanalizacyjnej z innej strony nieruchomości, gdyż podłączenie z przodu jest zbyt kosztowne nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.
Pismem z dnia 19 maja 2023 r., następnie uzupełnionym, skarżący wnieśli do WSA w Olsztynie skargę na powyższą decyzję, domagając się uchylenia jej oraz decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucili:
1) naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 7 u.c.p.g., poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że w stanie faktycznym sprawy istnieje realna i technicznie wykonalna możliwość podłączenia nieruchomości skarżących do istniejącej studzienki kanalizacyjnej - studzienki sanitarnej o rzędnych [...], [...], [...], znajdującej się w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości skarżących, a w konsekwencji utrzymanie przez organ odwoławczy decyzji nakazującej skarżącym podłączenie nieruchomości do przedmiotowej studzienki;
2) naruszenie art. 7 i 77 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności niewyjaśnienie przez Kolegium wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, a w szczególności niezbadanie przez organ, czy w stanie faktycznym sprawy istnieje realna i technicznie wykonalna możliwość podłączenia nieruchomości skarżących do istniejącej studzienki kanalizacyjnej - studzienki sanitarnej o rzędnych [...], [...], [...];
3) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji;
4) naruszenie art. 10 k.p.a., poprzez pozbawienie skarżących czynnego udziału w postępowaniu na etapie postępowania o warunki lokalizacji inwestycji celu publicznego, jak i udzielenia pozwolenia na budowę, organ pierwszej instancji nie uwzględnił działki skarżących jako przeznaczonej do podłączenia do sieci, przez co zostali pozbawieni jako właściciele działki nr [...] czynnego udziału w postępowaniu;
5) nieustalenie przez organ drugiej instancji, iż na dzień budowy instalacji kanalizacyjnej brak było decyzji Burmistrza [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, która to potwierdzałaby, że skarżący byli stroną postępowania w sprawie budowy sieci kanalizacyjnej biegnącej w sąsiedztwie działki skarżących, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
W dniu 19 grudnia 2023 r. WSA w Olsztynie wydał opisany na wstępie wyrok oddalający skargę. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazując na treść art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 u.c.p.g. stwierdził, że w niniejszej sprawie bezspornym jest, że na danym terenie istnieje sieć kanalizacyjna. Przedmiotowa nieruchomość skarżących nie jest do tej sieci podłączona, jak też nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków, a skarżący nie wykonali wezwania Burmistrza dotyczącego obowiązku przyłączenia wspomnianej działki nr [...] do sieci kanalizacyjnej. Jednocześnie WSA w Olsztynie podkreślił, że zostały spełnione warunki techniczne i ekonomiczne do przyłączenia tej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, gdyż z pisma z Zakładu Gospodarki Komunalnej sp. z o.o. z dnia 19 stycznia 2021 r. wynika, iż przyłączenie nieruchomości skarżących do sieci jest możliwe do studzienki kanalizacji sanitarnej o rzędnych [...], [...], [...] znajdującej się na działce nr [...] w bezpośrednim sąsiedztwie przedmiotowej nieruchomości skarżących. Ponadto w piśmie z dnia 16 sierpnia 2021 r. PGK sp. z o.o. stwierdzono ponownie, że nieruchomość ta posiada możliwości techniczne przyłączenia do sieci kanalizacyjnej. W tym miejscu Sąd pierwszej instancji zauważył, że jeżeli kumulatywnie zostaną spełnione przesłanki, od których spełnienia ustawodawca uzależnił dopuszczalność i obowiązek wydania decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, tj. możliwość przyłączenia do niej nieruchomości, brak wyposażenia nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków oraz niezrealizowanie przez właścicieli nieruchomości obowiązku przyłączenia, organ ma obowiązek wydać decyzję, o której mowa w art. 5 ust. 7 u.c.p.g. - tak jak to zaistniało w niniejszej sprawie. WSA w Olsztynie wyjaśnił ponadto, że żaden przepis prawa nie daje podstaw do "ważenia" kosztów i utrudnień dla właścicieli nieruchomości oraz korzyści z podłączenia do sieci kanalizacyjnej i rozstrzygania, która z tych wartości przeważa. Tymczasem podnoszone przez skarżących argumenty nie odnoszą się do istnienia wymienionych przesłanek, a jedynie zmierzają do uniknięcia kosztów związanych z podłączeniem do sieci kanalizacyjnej. Natomiast to, że skarżący będą narażeni na poniesienie kosztów, nawet większych niż się spodziewają, nie ma wpływu na wykonalność obowiązku o charakterze publicznoprawnym. Okoliczność, że wykonanie zaskarżonej decyzji pociągnie za sobą znaczne koszty pozostaje bowiem bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto Sąd pierwszej instancji stwierdził, że akt nakazujący przyłączenie do sieci ma charakter związany, co oznacza, iż w przypadku spełnienia przesłanek wskazanych w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. organ ma obowiązek wydać decyzję o takiej treści. Organ nie bada przy tym sytuacji życiowej czy majątkowej osoby zobowiązanej. Jednocześnie w realiach niniejszej sprawy bez znaczenia pozostaje również fakt, że wcześniej planowane było przez organ przyłączenie do sieci kanalizacyjnej z tyłu nieruchomości. Przy czym niewątpliwie istnieje techniczna możliwość podłączenia nieruchomości do istniejącej na działce nr [...] studzienki kanalizacyjnej, co jednoznacznie wynika ze stanowiska PGK sp. z o.o. W konsekwencji zdaniem WSA w Olsztynie słusznie Burmistrz wydał decyzję nakazującą przyłączenie nieruchomości skarżących do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi dotyczących decyzji o pozwoleniu na budowę, czy decyzji o lokalizacji inwestycji Sąd pierwszej instancji wskazał, że niniejsza sprawa dotyczy wyłącznie decyzji o nałożeniu obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej i Sąd nie ma podstaw do oceny w przedmiotowym postępowaniu wskazanych decyzji. Za niezasadne uznał też zarzuty dotyczące naruszenia przepisów k.p.a., ponieważ organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie i wydały decyzje odpowiadające przepisom prawa.
Pismem z dnia 14 lutego 2024 r. skargę kasacyjną od wyroku WSA w Olsztynie z dnia 19 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 549/23 wywiedli skarżący. Zaskarżonemu w całości wyrokowi zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
– art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., poprzez jego błędną wykładnię, sprowadzającą się do uznania, iż dla nałożenia na właściciela nieruchomości obowiązku przyłączenia tej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej wystarczający jest sam fakt istnienia sieci kanalizacyjnej - bez konieczności stwierdzenia czy zachodzi realna, techniczna możliwość dokonania przyłączenia, i czy wykonanie przyłączenia byłoby ekonomicznie uzasadnione;
– art. 5 ust. 7 u.c.p.g., poprzez uznanie, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do wydania decyzji nakazującej wykonanie obowiązku, w sytuacji gdy nie ma podstaw do obciążenia skarżących obowiązkiem, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 tej ustawy;
– art. 2 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków polegające na błędnym ustaleniu pojęcia przyłącza kanalizacyjnego;
– art. 5 ust. 7 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o czystości w zw. z art. 2 pkt 14 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę poprzez nałożenie na skarżących obowiązku budowy urządzeń kanalizacyjnych, którymi są przepompownie ścieków.
Skarżący kasacyjnie powołanemu wyrokowi zarzucili również naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj:
– art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie przez Sąd i wnioskowanie o możliwości przyłączenia nieruchomości skarżących do sieci kanalizacyjnej pomimo, iż zgromadzony w aktach materiał dowodowy jest niepełny, oparty na błędnych ustaleniach faktycznych a tym samym wyprowadzaniu oceny prawnej na podstawie faktów i dowodów niewynikających z akt sprawy, a przez to wykroczeniu poza materiał dowodowy zebrany w postępowaniu zakończonym decyzją, wskazującą na możliwość wykonania przyłącza pomimo ukształtowania terenu uniemożliwiającego podłączenie nieruchomości skarżących do sieci kanalizacyjnej, braku możliwości dysponowania przez skarżących nieruchomościami oznaczonymi numerami działek [...] oraz [...] na cele budowlane a tym samym błędnym ustaleniu pojęcia przyłącza kanalizacyjnego.
– art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż przyłączenie nieruchomości skarżących do sieci jest możliwe do studzienki kanalizacji sanitarnej o rzędnych [...], [...], [...] znajdującej się na działce [...], pomimo iż w piśmie PGK sp. z o.o. w [...] z dnia 16 sierpnia 2021 r. wskazano wprost, że ukształtowanie terenu wyklucza podłączenie danej nieruchomości grawitacyjnie do istniejącej studni kanalizacyjnej, która to studnia znajduje się na działce [...]. Działka ta nie leży jednak w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości skarżących jak błędnie wskazano w decyzji Burmistrza [...], co z kolei błędnie zaaprobował sąd rozpoznający sprawę, lecz pomiędzy wskazanymi działkami znajduje się jeszcze działka nr [...] a skarżący nie mają prawa do dysponowania przedmiotowymi nieruchomościami ([...] i [...]) na cele budowlane.
Mając na uwadze powyższe skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA
w Olsztynie. Nadto wystąpili o zasądzanie na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Z kolei na podstawie
art. 176 § 2 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie oświadczyli, że zrzekają się rozpoznania skargi na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację
na poparcie sformułowanych wniosków i zarzutów.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych. Oznacza to, że jeżeli – tak jak w rozpoznawanej sprawie – nie zachodzi nieważność postępowania zakres postępowania kasacyjnego wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Jak podano, Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Innymi słowy, to sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej oraz jej uzasadnienie musi więc być precyzyjne, gdyż z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Sąd nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych, czy też ich uzasadnienia. Obowiązkiem wnoszących skargę kasacyjną jest sprecyzowanie zarzutów kasacyjnych, to jest wskazanie, które przepisy prawa materialnego i w jaki sposób zostały naruszone oraz które przepisy prawa procesowego zostały naruszone i jaki to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest powołany do uzupełniania ani interpretowania niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2012 r., II GSK 20/11, publ. LEX nr 1121149). Przy czym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną ma na uwadze uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełnym składzie z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09.
W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie oparli skargę kasacyjną, wskazując obie podstawy z art. 174 p.p.s.a., tj. naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji zatem gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Jednocześnie dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny rozpoczął badanie zasadności skargi kasacyjnej począwszy od postawionych w niej zarzutów procesowych. Tak więc w związku z zarzutem dotyczącym naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym "Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy (..)" wyjaśnić należy, że orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd w procesie kontroli sądowoadministracyjnej bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania przed tym organem oraz przed sądem (uwzględniając treść art. 106 § 3 p.p.s.a.). Wskazany wyżej przepis mógłby zostać naruszony, gdyby sąd wyszedł poza ten materiał i dopuścił na przykład dowód z przesłuchania świadków. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy oznacza bowiem jedynie zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w aktach sprawy (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2374/11, LEX nr 1296049). Należy przy tym odróżnić poddanie sądowej kontroli działalności administracji publicznej na podstawie innego materiału niż akta sprawy od wydania wyroku na podstawie akt sprawy, z przyjęciem np. odmiennej oceny materiału dowodowego zawartego w tych aktach (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1749/11, LEX nr 1145067). W ramach zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. nie można bowiem skutecznie kwestionować dokonanej przez sąd oceny dokumentów, o ile dokumenty te znajdują się w materiale zgromadzonym w aktach sprawy. Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może więc służyć kwestionowaniu oceny materiału dowodowego, jak i ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego dokonanych przez Sąd I instancji (por. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1350/11, LEX nr 1149159; wyrok NSA z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1609/10, LEX nr 1132105). Do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. dochodzi zatem wówczas, gdy sąd oddali skargę, mimo niekompletnych akt sprawy, gdy pominie istotną część tych akt, gdy przeprowadzi postępowanie dowodowe z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz gdy oprze orzeczenie na własnych ustaleniach, tzn. dowodach lub faktach, nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika więc nakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt I FSK 497/09, LEX nr 594014; wyrok NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1645/09, LEX nr 746707; wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 763/12, LEX nr 1219174). Sąd pierwszej instancji analizując i oceniając w niniejszej sprawie znajdujące się w aktach dokumenty, nie mógł zatem naruszyć art. 133 § 1 p.p.s.a., a prawidłowość tej oceny, jak i rzekoma błędna ocena stanu faktycznego sprawy dokonana przez WSA w Olsztynie, podnoszona w ramach skargi kasacyjnej, nie może być skutecznie kwestionowana w drodze zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku niewątpliwie wynika, że wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji orzekając w sprawie nie wykroczył poza materiał dowodowy, wykazując jednocześnie, iż jest on wystarczający do przyjęcia, że zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. Wobec tego zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. nie zasługuje na uwzględnienie. Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę prawną dokonaną przez WSA w Olsztynie, że z akt sprawy wynika, iż istnieje techniczna możliwość podłączenia nieruchomości skarżących do studzienki kanalizacyjnej sanitarnej znajdującej się na stanowiącej drogę publiczną działce nr [...] (droga powiatowa). Jednocześnie graniczącą z działką skarżących nr [...] oraz z działką nr [...], wskazana przez skarżących kasacyjnie działka nr [...] również stanowi nieruchomość drogową (droga powiatowa). Tym samym podnoszona przez skarżących kasacyjnie okoliczność braku posiadania przez nich praw do działki nr [...], a w związku z tym obawa niemożności ewentualnego poprowadzenia przyłącza kanalizacyjnego do ich działki z wykorzystaniem terenu działki nr [...] jest w tej sytuacji nieuzasadniona. W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odnosił się do rozumienia pojęcia przyłącza kanalizacyjnego, a więc nie mógł błędnie pojęcia tego ustalić. Niemniej jednak Naczelny Sąd Administracyjny przypomina, że zgodnie z art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2020 r. poz. 2028 z późn. zm., dalej "u.z.z.w.") "przyłącze kanalizacyjne" to odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej. Jakkolwiek wprost nie jest to zapisane w art. 2 pkt 5 u.z.z.w., to jednak nie powinno być wątpliwości, że przyłącze kanalizacyjne ma charakter indywidualny, gdyż stanowi odcinek przewodu łączącego sieć kanalizacyjną z wewnętrzną instalacją wodociągową w nieruchomości odbiorcy usług. Ponadto wobec pojawiających się wątpliwości interpretacyjnych Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. akt III SZP 2/16, orzekł, że przyłączem kanalizacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków jest przewód łączący wewnętrzną instalację kanalizacyjną zakończoną studzienką w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, na odcinku od studzienki do sieci kanalizacyjnej. Tym samym Sąd Najwyższy opowiedział się za poglądem, że przyłącze może wykraczać poza nieruchomość odbiorcy, to jest do miejsca połączenia z siecią, która znajduje się poza nią (z reguły w drodze).
Odnosząc się do drugiego z zarzutów skargi kasacyjnej natury procesowej, tj. naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. konkretnymi normami (przepisami) k.p.a. przywoływanymi w środku odwoławczym należy wskazać, że naruszenie tych przepisów może mieć miejsce wówczas, gdy dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy prawa, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie ocenił ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej, przy czym w obu przypadkach ta wadliwość w rozumowaniu Sądu pierwszej instancji musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z taką jednak sytuacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., 8 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. nie jest zatem uzasadniony. W tym miejscu wspomnieć wypada, że z treści przepisów k.p.a. normujących postępowanie dowodowe nie można wyprowadzić konkluzji, iż organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ona środków takich nie przedstawia. Organy realizując zasadę prawdy obiektywnej, zawartą w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., zobowiązane są co prawda do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jednak nie sprawia to, że strona jest zwolniona od obowiązku współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych sprawy, gdyż zobowiązana jest ona przedstawić w sprawie wszystkie informacje niezbędne do ustalenia jej stanu faktycznego, wskazać dowody mające, jej zdaniem, znaczenie w sprawie i udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu (por. wyroki NSA: z 27 czerwca 2019 r., I OSK 2168/17, z 18 grudnia 2018 r., I OSK 256/17, z 27 lipca 2011 r., II OSK 1560/10). Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonych okoliczności faktycznych może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Dodatkowo obowiązek rozpatrzenia całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pozostaje w ścisłym związku z wyrażoną w art. 80 k.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów, która nie tylko nie wyznacza organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego, ale oznacza ocenę wartości dowodowej poszczególnych środków dowodowych według wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania organu. Obowiązki wynikające z art. 80 k.p.a. podlegają więc konkretyzacji przez organ prowadzący postępowanie, który według swojej wiedzy i doświadczenia oraz przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych dowodów, określając, jaki wpływ mają okoliczności wynikające z tych dowodów na całokształt sprawy. Dokonana ocena materiału dowodowego może być natomiast skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego. Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie, w której postępowanie administracyjne zostało wszczęte 21 lipca 2021 r. i zostało w zasadzie wyjaśnione wszystko, zachodzi jedynie kwestia oceny tego materiału dowodowego. Sąd pierwszej instancji uznając za uzasadnione stanowisko organów orzekających prawidłowo oparł swoją konstrukcję uzasadnienia puentując, że istnieje techniczna możliwość wykonania przyłącza kanalizacyjnego nieruchomości skarżących, co rodzi dla nich obowiązek nałożony w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie skarżący kasacyjnie nie zakwestionowali skutecznie, tych ustaleń. Według znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, w tym pism Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej sp. z o.o. w [...] z dnia 19 stycznia i 16 sierpnia 2021 r. istnieje bowiem techniczna możliwość podłączenia nieruchomości skarżących do sieci kanalizacyjnej, a z uwagi na ukształtowanie terenu koniecznym będzie wykonanie przez skarżących przydomowej przepompowni ścieków. Przy czym Naczelny Sąd Administracyjny podnosi, że znajdująca się na ich działce przydomowa przepompownia ścieków służyć będzie tylko skarżącym na własne potrzeby, a więc będzie częścią ich własnego przyłącza kanalizacyjnego. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że działka nr [...] "sąsiaduje narożnie" ("na skos") z działką skarżących nr [...], posiadając z nią wspólny punkt styczny, co wynika również z ogólnodostępnej mapy na stronie www.geoportal.gov.pl. W tych okolicznościach nie można zgodzić się z zarzutem skarżących kasacyjnie dotyczącym dowolnej oceny materiału dowodowego. Wobec powyższego uznać należy, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania. Wnioski wyprowadzone przez organy i Sąd pierwszej instancji z zebranych dowodów są trafne, zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, zaś to oznacza, że w sprawie została zrealizowana zasada prawdy obiektywnej. Niezależnie od powyższego Naczelny Sąd Administracyjny podnosi, że przepisy art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz 151 p.p.s.a. są przepisami wynikowymi. Do naruszenia tych przepisów mogłoby więc dojść wówczas, gdyby Sąd pierwszej instancji uznał skargę za zasadną, a pomimo to skargę oddalił albo skargi nie uwzględnił, a mimo to uchylił zaskarżoną decyzję. Orzeczenie oddalające skargę w niniejszej sprawie nie było skutkiem obrazy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jak zdaje się uważać autor skargi kasacyjnej, lecz następstwem ustaleń poprzedzających wydanie wyroku i zastosowania przepisów nakazujących Sądowi pierwszej instancji takie ustalenia poczynić. Autor skargi kasacyjnej nie zakwestionował w sposób skuteczny ustaleń stanu faktycznego, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie, co powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny w procesie kontroli instancyjnej przyjmuje, jako niezakwestionowany punkt odniesienia, stan faktyczny i jego ocenę przyjęte przez Sąd pierwszej instancji.
Odnosząc się wobec tego do zarzutów naruszenia prawa materialnego zawartych w petitum skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny na początek tych rozważań zauważa, że stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji) właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. W myśl zaś ust. 7 tego artykułu w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1 – 4, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku. Nie ulega zatem wątpliwości, że w przypadku, gdy istnieje sieć kanalizacyjna zasadą jest, iż nieruchomość ma być podłączona do tej sieci, a jedyny wyjątek dotyczy sytuacji, kiedy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych (por. wyrok NSA z 3 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2367/16, wyrok NSA z 30 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2276/14). Dalej, dokonując wykładni funkcjonalnej przepisu art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. nie może budzić wątpliwości, że obowiązek przyłączenia do sieci kanalizacyjnej może być nałożony na właściciela nieruchomości jedynie w przypadku, gdy wykonanie przyłączenia jest realne i technicznie możliwe. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 22 sierpnia 2020 r. (sygn. akt II OSK 101/20) oraz z dnia 9 grudnia 2021 r. (sygn. akt III OSK 4485/21) wskazując, że "przesłanką zobowiązania do podłączenia się do sieci jest fakt jej istnienia oraz realna, technicznie wykonalna możliwość podłączenia". Wynikający z treści art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej powstaje więc w sytuacji, gdy faktycznie istnieje wybudowania sieć kanalizacyjna a zarazem istnieje możliwość przyłączenia do niej nieruchomości, która nie posiada przydomowej oczyszczalni ścieków. Przesłanki te muszą zaistnieć kumulatywnie, aby właściwy organ mógł na podstawie art. 5 ust. 7 tej ustawy wydać decyzję nakazującą podłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie bezspornym jest, że nieruchomość nr [...], stanowiąca własność skarżących, położona przy ul. [...] w [...]nie jest podłączona do istniejącej sieci kanalizacyjnej, wykonanej na tej ulicy ani nie dysponuje przydomową oczyszczalnią ścieków, nadto istnieje realna, techniczna możliwość wykonania przyłączenia tej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Przy czym Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku trafnie wskazał, że pomimo, iż wynik przeprowadzonego postępowania administracyjnego jest niezgodny z oczekiwaniami skarżących, nie oznacza to, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Jak wynika bowiem ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, w tym pism Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej sp. z o.o. w [...] z dnia 19 stycznia 2021 r. i z dnia 16 sierpnia 2021 r. przyłączenie nieruchomości skarżących do sieci jest możliwe do studzienki kanalizacji sanitarnej o rzędnych [...], [...], [...] znajdującej się na działce [...] w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zbadane zostały wszystkie przesłanki ustawowe, natomiast podnoszona przez skarżących kwestia kosztów, które łączą się z wykonaniem przez nich przyłącza kanalizacyjnego nie mogła być brana pod uwagę przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy. Sąd pierwszej instancji słusznie wyjaśnił, że żaden przepis prawa nie daje podstaw do "ważenia" kosztów i utrudnień dla właścicieli nieruchomości oraz korzyści z podłączenia do sieci kanalizacyjnej i rozstrzygania, która z tych wartości przeważa. Co prawda ukształtowanie terenu i zabudowa działki mogą stanowić utrudnienie w podłączeniu nieruchomości do sieci kanalizacyjnej i wpływać na koszt takiego przedsięwzięcia, jednak to nie ma wpływu na sposób rozstrzygnięcia tej sprawy.
Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia przepisu art. 5 ust. 7 u.c.p.g. Naczelny Sąd Administracyjny również podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w przypadku kumulatywnego spełnienia przesłanek z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g.) organ jest zobligowany wydać decyzję, o której mowa w art. 5 ust. 7 u.c.p.g. Oznacza to, że akt nakazujący przyłączenie do sieci kanalizacyjnej ma charakter związany, zatem w przypadku spełnienia wskazanych przesłanek ustawowych konieczność wspomnianego aktu nie została pozostawiona ocenie organu i nie ma charakteru uznaniowego. Przy czym w niniejszej sprawie bez znaczenia pozostaje też fakt, że wcześniej planowane było przez organ przyłączenie do sieci kanalizacyjnej z tyłu nieruchomości skarżących. W przedmiotowej sprawie Burmistrz zasadnie zatem, zgodnie z art. 5 ust. 7 u.c.p.g., wydał decyzję nakładającą na skarżących obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej,
a Kolegium prawidłowo decyzję tę utrzymało w mocy.
Rozpoznając następny w kolejności zarzut naruszenia prawa materialnego,
a mianowicie zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 2 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków poprzez błędne ustalenie pojęcia przyłącza kanalizacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że WSA w Olsztynie w ogóle nie wypowiedział się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na ten temat i nie stosował ww. przepisu, a zatem nie mógł go tym samym naruszyć.
Ostatni w kolejności z postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 7 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o czystości w zw. z art. 2 pkt 14 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę poprzez nałożenie na skarżących obowiązku budowy urządzeń kanalizacyjnych, którymi są przepompownie ścieków również nie podlega uwzględnieniu, już samego tylko faktu błędnej konstrukcji tego zarzutu, gdzie skarżący kasacyjnie, pomimo niedokładności w podaniu aktów prawnych, prawidłowo powinni wskazać błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie powołanych przepisów przez WSA w Olsztynie i uzasadnić dlaczego tak uważają, podając jednocześnie jaka powinna być prawidłowa wykładnia lub zastosowanie kwestionowanych przez nich przepisów prawa. Tego w treści skargi kasacyjnej zabrakło. Niemniej jednak na względzie należy też mieć, że Sąd pierwszej instancji nie wypowiadał się o nałożeniu na skarżących obowiązku budowy urządzeń kanalizacyjnych, którymi są przepompownie ścieków. W kwestii tej nie wypowiadały się również organy orzekające w sprawie. Z materiału dowodowego wynika jedynie, że przy przyłączeniu nieruchomości skarżących do sieci kanalizacyjnej prawdopodobnie zajdzie konieczność wybudowania przydomowej przepompowni ścieków, która nie jest tym samym co wskazana w skardze kasacyjnej przepompownia ścieków. W tym miejscu podnieść należy także, że przedmiot postępowania w niniejszej sprawie dotyczył nałożenia na skarżących obowiązku podłączenia ich nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej i rozpatrzenia związanej z tym obowiązkiem m.in. możliwości technicznego wykonana tego podłączenia. Nie była więc rzeczą istotną do rozstrzygnięcia w tej sprawie kwestia kosztów, które mają pokryć uczestnicy tego procesu inwestycyjnego i zakres robót obciążający te podmioty. Dopiero bowiem na etapie wykonania ostatecznej decyzji nakładającej obowiązek podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej będą rozstrzygane okoliczności dotyczące jakie roboty, na jakim odcinku i jakie koszty obciążają dane podmioty, a to będzie nakładało na organy w przypadku sporu dokonanie wykładni definicji przyłącza kanalizacyjnego w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Sprawa niniejsza podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu skargi kasacyjnej nie zażądała, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., przeprowadzenia rozprawy.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI