III OSK 91/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Prezesa Sądu Rejonowego, potwierdzając, że pytania dotyczące sposobu prowadzenia spraw i statusu ksiąg wieczystych stanowią informację publiczną.
Skarżąca złożyła wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczący sposobu rejestracji jej pism, statusu ksiąg wieczystych i ewentualnego zaginięcia dokumentów. WSA zobowiązał Prezesa Sądu Rejonowego do rozpatrzenia części wniosku, uznając go za dotyczący informacji publicznej. Prezes SR wniósł skargę kasacyjną, argumentując, że sprawy ksiąg wieczystych regulowane są przepisami szczególnymi. NSA oddalił skargę, stwierdzając, że pytania dotyczące trybu działania organu i faktów związanych z księgami wieczystymi stanowią informację publiczną w rozumieniu ustawy.
Sprawa dotyczyła skargi na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżąca wniosła o informacje dotyczące rejestracji jej pism, statusu ksiąg wieczystych (czy znajdują się w sądzie, czy uległy migracji, czy zaginęły) oraz o przesłanie skanów dokumentów potwierdzających te fakty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezesa SR do rozpatrzenia wniosku w zakresie pytań dotyczących rejestracji wniosków i statusu ksiąg wieczystych, uznając je za informację publiczną. Sąd pierwszej instancji podkreślił szeroką interpretację pojęcia informacji publicznej i konstytucyjny charakter prawa dostępu do niej. Prezes Sądu Rejonowego złożył skargę kasacyjną, zarzucając WSA błędną wykładnię przepisów, twierdząc, że sprawy ksiąg wieczystych powinny być rozpatrywane na podstawie przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece, a nie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej są nieusprawiedliwione, a WSA prawidłowo zinterpretował przepisy. NSA podkreślił, że pytania dotyczące trybu działania organu, sposobów przyjmowania i załatwiania spraw oraz udostępniania treści dokumentów urzędowych, a także pytania dotyczące faktów związanych z księgami wieczystymi, stanowią informację publiczną. Sąd zwrócił uwagę na wadliwość sformułowania podstaw kasacyjnych przez organ. Ostatecznie NSA potwierdził, że wniosek skarżącej dotyczył informacji publicznej, a organ pozostawał w bezczynności w zakresie pytań 1, 3 i 3a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, pytania te, zwłaszcza te dotyczące faktów i trybu działania organu, stanowią informację publiczną.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że informacje o trybie działania organu, sposobach przyjmowania i załatwiania spraw oraz udostępniania treści dokumentów urzędowych, a także informacje dotyczące faktów związanych z księgami wieczystymi, mieszczą się w definicji informacji publicznej. Szeroka interpretacja tego pojęcia jest zgodna z konstytucyjnym charakterem prawa dostępu do informacji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (13)
Główne
u.d.i.p. art. 1 § ust. 1 i 2
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w tym informacje o trybie działania organu, sposobach przyjmowania i załatwiania spraw oraz udostępniania treści i postaci dokumentów urzędowych. Przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji publicznych, o ile nie są one nie do pogodzenia.
u.d.i.p. art. 6 § ust. 1 pkt 3 lit. a i pkt 4 lit. a, b i d
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Wymienione kategorie informacji, dotyczące sposobu działania organów, przyjmowania i załatwiania spraw oraz treści dokumentów urzędowych, stanowią informację publiczną.
u.d.i.p. art. 13 § ust. 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Organ ma obowiązek udostępnić informację publiczną w formie czynności materialno-technicznej, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku.
u.d.i.p. art. 16 § ust. 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
W przypadku braku podstaw do udostępnienia informacji, organ wydaje decyzję o odmowie.
p.p.s.a. art. 149 § § 1 i § 1a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Definiuje bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej i skutki prawne.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
u.k.w.h. art. 361 § ust. 1, 2 i 3
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Akta ksiąg wieczystych przechowuje się w sądzie, można je przeglądać w obecności pracownika sądu, a dokumenty stanowiące podstawę wpisu nie są wydawane. Przepisy te nie wyłączają stosowania u.d.i.p. w zakresie pytań o tryb działania organu i fakty.
u.k.w.h. art. 364
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Przepis ten reguluje dalsze aspekty związane z księgami wieczystymi, ale nie wyłącza stosowania u.d.i.p. w kontekście pytań o fakty i tryb działania organu.
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądamiami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 listopada 2013 r. w sprawie Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych
Reguluje wydawanie odpisów, wyciągów i zaświadczeń z ksiąg wieczystych, ale nie wyłącza stosowania u.d.i.p. w zakresie pytań o fakty i tryb działania organu.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 listopada 2013 r. w sprawie określenia czynności, które przy prowadzeniu i przechowywaniu ksiąg wieczystych mogą spełniać samodzielnie pracownicy sądowi
Dotyczy czynności pracowników sądowych przy księgach wieczystych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek skarżącej dotyczył informacji publicznej w zakresie pytań o rejestrację pism, status ksiąg wieczystych i dokumentów z nimi związanych. Pytania o tryb działania organu i fakty związane z księgami wieczystymi stanowią informację publiczną. Przepisy ustawy o księgach wieczystych nie wyłączają stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej w tym zakresie. Organ pozostawał w bezczynności, nie udzielając odpowiedzi na wniosek.
Odrzucone argumenty
Wniosek skarżącej nie dotyczył informacji publicznej, a sprawy ksiąg wieczystych powinny być rozpatrywane na podstawie przepisów szczególnych. Skarżąca rażąco nadużywa prawa do informacji publicznej.
Godne uwagi sformułowania
zakres pojęcia informacji publicznej należy interpretować szeroko, uwzględniając konstytucyjny charakter tego prawa informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych nieprawidłowa jest konstrukcja podstawy kasacyjnej powołująca 'następne', niezidentyfikowane przepisy wskazanego aktu prawnego
Skład orzekający
Artur Kuś
przewodniczący
Ewa Kwiecińska
członek
Hanna Knysiak - Sudyka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że pytania dotyczące trybu działania organów, sposobu prowadzenia spraw i statusu dokumentów urzędowych, nawet jeśli dotyczą spraw regulowanych przepisami szczególnymi (jak księgi wieczyste), stanowią informację publiczną, a organ nie może uchylać się od odpowiedzi powołując się na te przepisy, jeśli wniosek dotyczy faktów i trybu działania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której pytania dotyczyły zarówno faktów, jak i trybu działania organu, a nie samego dostępu do treści ksiąg wieczystych w sposób określony w przepisach szczególnych. Wartość praktyczna może być ograniczona w przypadkach, gdy wniosek dotyczy wyłącznie informacji dostępnych wyłącznie na podstawie przepisów szczególnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego prawa dostępu do informacji publicznej i jego relacji z przepisami szczególnymi, co jest istotne dla wielu obywateli i prawników. Pokazuje, jak sądy interpretują granice tego prawa.
“Czy pytania o księgi wieczyste to informacja publiczna? NSA rozstrzyga spór o dostęp do dokumentów.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 91/25 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-05-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-01-15 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Artur Kuś /przewodniczący/ Ewa Kwiecińska Hanna Knysiak - Sudyka /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6480 658 Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane II SAB/Wa 204/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-10-08 Skarżony organ Prezes Sądu Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 902 art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a i pkt 4 lit. a, b i d Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j. Dz.U. 2023 poz 1984 art. 1 ust. 1 i 2 u.d.i.p. w zw. z art. 36 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 36 i nast. Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece Dz.U. 2024 poz 935 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Artur Kuś Sędziowie: sędzia NSA Ewa Kwiecińska sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Sądu Rejonowego w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2024 r., sygn. akt II SAB/Wa 204/24 w sprawie ze skargi J.S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 21 lutego 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 października 2024 r., sygn. akt II SAB/Wa 204/24, po rozpoznaniu skargi J.S. (dalej: "skarżąca") na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w W. (dalej: "organ" lub "Prezes SR") w przedmiocie rozpoznania jej wniosku z dnia 21 lutego 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej: zobowiązał Prezesa SR do rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia 21 lutego 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie pkt 1, pkt 3 i pkt 3a wniosku, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1); stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2); oddalił skargę w pozostałym zakresie (3) oraz zasądził od Prezesa SR na rzecz skarżącej kwotę 100 złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Skarżąca wnioskiem z dnia 13 stycznia 2024 r. zwróciła się do organu o wskazanie nowych numerów elektronicznych wymienionych przez nią ksiąg wieczystych. Wniosek został ponowiony pismem z dnia 12 lutego 2024 r. W dniu 21 lutego 2024 r. skarżąca skierowała do organu mailem prośbę o pilne poinformowanie: 1) czy, a jeśli tak, to pod jakim oznaczeniem, zarejestrowano wniosek skarżącej z 13 stycznia 2024 r. oraz pismo z 12 lutego 2024 r., 2) w jakim trybie organ zmienił sposób dotychczasowego załatwiania spraw, wobec faktu, iż zdaniem skarżącej organ miesiącami ignoruje jej wnioski, uniemożliwiając dostęp do nowo nadanych numerów ksiąg wieczystych (numerów elektronicznych) w sytuacji, gdy zna ona i wskazuje numery pierwotne ksiąg, 3) czy księgi wieczyste VIII: [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...] znajdują się w sądzie i czy uległy migracji do postaci elektronicznej, a) jeśli zostały gdzieś przekazane, o przesłanie skanu dokumentu, który to potwierdza, b) jeśli nie ma ich w sądzie, to czy, a jeśli tak to w jakiej dacie ww. księgi zaginęły w SR w W.? c) czy, a jeśli tak to kto i kiedy stwierdził ich zaginięcie i czy, a jeśli tak to kiedy, jakie i z jakim skutkiem podjęto kroki w tej sprawie? - wniosła o przesłanie skanu dokumentu, który to potwierdza, d) jeśli żadnych kroków nie podjęto, to czy - a jeśli tak to w jakim trybie - organ zaakceptował zaginięcie tak ważnych dokumentów? 4) czy, a jeśli tak to kiedy, w jakim trybie i przez kogo organ został zwolniony z obowiązku gromadzenia, archiwizowania i zabezpieczenia przed zniszczeniem przekazywanych mu ksiąg wieczystych, wniosła o przesłanie skanu dokumentu, który to potwierdza. W piśmie z dnia 5 marca 2024 r. organ poinformował skarżącą, że złożony przez nią wniosek z 13 stycznia 2024 r. został przekazany odpowiedniej jednostce organizacyjnej. Pismem z 11 marca 2024 roku skarżąca wywiodła skargę na bezczynność organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w zakresie rozpatrzenia jej wniosku z 21 lutego 2024 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że skarżąca rażąco nadużywa prawa do informacji publicznej, poprzez korzystanie z tego prawa w celach innych niż troska o dobro publiczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, przywołanym powyżej wyrokiem, uwzględnił częściowo wniosek skarżącej. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd pierwszej instancji przywołał treść art. 149 § 1 i § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wskazując, że bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej występuje wyłącznie wtedy, gdy wniosek o udostępnienie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia. Ma ona miejsce wówczas, gdy we wskazanym w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902, dalej: "u.d.i.p.") terminie zobowiązany podmiot nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i o dodatkowym terminie albo, podejmując te czynności, nie udostępni informacji w maksymalnym 2 miesięcznym terminie, albo wreszcie nie wyda na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej. Prezes SR, jako organ władzy publicznej, jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Sąd zaznaczył, że pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6, który wymienia przykładowe kategorie informacji publicznej, które na mocy prawa podlegają udostępnieniu. Ponadto w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że zakres pojęcia informacji publicznej należy interpretować szeroko, uwzględniając konstytucyjny charakter tego prawa. Informację publiczną stanowi zatem każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które władzę publiczną realizują lub w zakresie swoich kompetencji gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie, do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą, stanowi informację publiczną. Są nią zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez organ wytworzonych, jak i te, których używa się przy realizacji przewidzianych prawem zadań (także te, które tylko w części go dotyczą), nawet, gdy nie pochodzą wprost od niego. Podkreśla się, że taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów, o ile dotyczy faktów i danych o charakterze publicznym. Sąd zgodził się ze skarżącą, że jej wniosek dotyczył informacji na temat trybu działania organu w zakresie wykonywania zadań publicznych, o sposobach przyjmowania i załatwiania spraw, oraz udostępnienia treści i postaci dokumentów urzędowych, co w myśl przepisów art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a i pkt 4 lit. a, b i d u.d.i.p. stanowi informację publiczną. Pytania skarżącej zawarte we wniosku z 21 lutego 2024 r. dotyczyły niewątpliwie sfery faktów (pytanie z pkt 1, 3 i 3a). Została więc wypełniona zarówno przesłanka przedmiotowa, jak i podmiotowa dla udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, a skarżąca - pomimo upływu ustawowych terminów - nie otrzymała żądanej informacji, ani decyzji administracyjnej. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, organ pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej. Prezes SR nie udzielił bowiem żadnej odpowiedzi na wniosek skarżącej z 21 lutego 2024 r. w zakresie pytań z pkt 1,3 i 3a, które pozostają w sferze faktów. Pozostałe pytania wniosku z dnia 21 lutego 2024 r. zdaniem Sądu nie stanowiły informacji publicznej. Są to pytania zakładające uprzednie zaistnienie pewnego zdarzenia, tak więc nie odnoszą się do faktów i dlatego też nie ma do nich zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej i w tym zakresie Sąd skargę oddalił, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji nie zgodził się z twierdzeniem organu, że ewentualne nadużywanie prawa do informacji publicznej uzasadnia odmowę jej udzielenia. Aktywność skarżącej w korzystaniu z prawa do informacji publicznej, zdaniem Sądu, nie może stanowić podstawy do zamykania czy ograniczania stronie tego prawa w każdym przypadku. To konstytucyjne prawo przysługuje bowiem wszystkim obywatelom i nie może być odbierane tylko z uwagi na osobę wnioskodawcy. Należy przy tym odróżnić aktywność wnioskodawcy (nawet nadmierną) od pojęcia "nadużycia prawa do informacji publicznej". Nadużycie takie może być stwierdzone tylko w konkretnym stanie faktycznym sprawy, nie zaś z uwagi na osobę wnioskodawcy. Od powyższego orzeczenia Prezes SR wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżając wyrok w części, w zakresie punktów 1, 2 oraz 4 sentencji, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 1 ust. 1 i 2 u.d.i.p. w zw. z art. 361 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 364 i nast. ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1984 ze zm., dalej: "ustawa o księgach wieczystych i hipotece") w zw. z § 4 i nast. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 listopada 2013 r. w sprawie Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1401, dalej: "Rozporządzenie w sprawie Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych") w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 listopada 2013 r. w sprawie określenia czynności, które przy prowadzeniu i przechowywaniu ksiąg wieczystych mogą spełniać samodzielnie pracownicy sądowi (Dz.U. poz. 1396, dalej: "rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie czynności pracowników sądowych"), poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisów, polegającej na uznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że wniosek skarżącej z żądaniem udostępnienia informacji publicznej dot. ksiąg wieczystych stanowi informację publiczną, która podlega udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a nie na podstawie odpowiednich przepisów dotyczących ksiąg wieczystych, jako przepisów przeznaczonych do udostępniania informacji o księgach wieczystych, w tym o nowych numerach ksiąg wieczystych, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie niezasadnie uznał, że organ pozostawał w bezczynności, a tym samym uwzględnił skargę. Wobec powyższych zarzutów Prezes SR wniósł o uchylenie wyroku WSA w Warszawie w zaskarżonej części i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a w każdym przypadku o zasądzenie na rzecz kasatora kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie organ zrzekł się rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił argumentację, mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy, a skarżąca nie zażądała jej przeprowadzenia. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skarga kasacyjna w niniejszej sprawie podlegała rozpoznaniu w granicach przytoczonych w niej podstaw. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Należy zatem wskazać konkretne przepisy prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd i zamieścić uzasadnienie podstawy kasacyjnej, czyli uzasadnić uchybienia zarzucane sądowi. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych polega na wykazaniu przez autora skargi kasacyjnej, że stawiane przez niego zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. W niniejszej sprawie zostały postawione wyłącznie zarzuty naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię. Przede wszystkim należy podnieść, że zarzut skargi kasacyjnej został sformułowany niestarannie. Skarżący kasacyjnie zarzuca bowiem naruszenie art. 1 ust. 1 i 2 u.d.i.p. w związku z art. 361 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 364 i następne ustawy o księgach wieczystych i hipotece w związku z § 4 i następne rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia czynność pracowników sądowych. Wnoszący skargę kasacyjną jest zobowiązany do wskazania konkretnych przepisów naruszonych przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonym wyrokiem, przy czym w przypadku zarzutu naruszenia prawa materialnego (jak w rozpatrywanym przypadku) należy podać, czy wadliwość jest wynikiem błędnej wykładni, czy niewłaściwego jego zastosowania, czy też ewentualnie skutkiem obydwu tych uchybień oraz uzasadnić taki zarzut. Naczelny Sąd Administracyjny bada sprawę jedynie z punktu widzenia prawidłowo sformułowanej podstawy kasacyjnej, przytoczenie podstaw kasacyjnych powinno polegać zatem na wskazaniu tych przepisów określonego aktu prawnego, które w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone oraz wyjaśnienie w uzasadnieniu, na czym naruszenie to polegało. Naczelny Sąd Administracyjny nie może w jakimkolwiek zakresie rekonstruować lub uzupełniać podstaw kasacyjnych przytoczonych przez wnoszącego skargę kasacyjną. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że nieprawidłowa jest konstrukcja podstawy kasacyjnej powołująca "następne", niezidentyfikowane przepisy wskazanego aktu prawnego. Nadto § 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych składa się z trzech ustępów, a ustęp pierwszy zawiera cztery punkty. Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na dyspozycję art. 183 § 1 p.p.s.a., nie może we własnym zakresie korygować, konkretyzować czy też uściślać zarzutów skargi kasacyjnej. Natomiast to autor skargi kasacyjnej winien przywołać podstawy kasacyjne (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), a mianowicie wskazać konkretne przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które jego zdaniem naruszył Sąd pierwszej instancji. Stanowi to jego powinność, gdyż jest on profesjonalnym pełnomocnikiem strony. Przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd pierwszej instancji zarzuca skarga kasacyjna, a w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok NSA z 7 lutego 2025 r., III OSK 6834/21). To samo dotyczy art. 364 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Przepis ten jest bardzo rozbudowany, składa się z 17 ustępów, przy czym występują w nich również mniejsze jednostki redakcyjne, a treść normatywna poszczególnych jednostek jest zróżnicowana. Zadaniem autora skargi kasacyjnej było wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez Sąd pierwszej instancji. Także uzasadnienie skargi kasacyjnej nie odwołuje się do konkretnych przepisów, a ogólnie – do treści powołanych w podstawie kasacyjnej aktów normatywnych. Odnosząc się jednak merytorycznie do zarzutu skargi kasacyjnej należy podnieść, że trafne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż wniosek dotyczył informacji publicznej, gdyż obejmował informacje na temat trybu działania organu w zakresie wykonywania zadań publicznych, informacje o sposobach przyjmowania i załatwienia spraw oraz udostępnienia treści i postaci dokumentów urzędowych, a w zakresie punktów 1, 3 i 3a obejmował sferę faktów. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie. Ustawodawca zdefiniował pojęcie "informacji publicznej" w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. wskazując, że informacją taką jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Zgodnie z ugruntowanymi już poglądami orzecznictwa, wypracowanymi na tle analizy art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1 i 2 w zw. z art. 4 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Status informacji publicznej uzyskuje przy tym taka informacja, która związana jest z funkcjonowaniem wspólnoty publicznoprawnej (państwa). Wskazuje się zatem, że informacją publiczną są informacje dotyczące wykonywania zadań publicznych, w tym gospodarowania mieniem publicznym, utrwalone na nośniku w formie pisemnej, dźwiękowej, wizualnej lub audiowizualnej, eksponując powiązania informacji publicznej z dynamiczną działalnością państwa, jako organizatora życia społeczno-gospodarczego z jednoczesnym wskazaniem, że w demokratycznym państwie prawa jak najszerszy katalog informacji musi być przedmiotem kontroli społecznej (por. wyroki NSA: z 23 lutego 2018 r., I OSK 1514/16, z 31 maja 2004 r., I OSK 205/04). Niewątpliwie wniosek dostępowy z 21 lutego 2024 r. w punktach 1, 3 i 3a obejmuje informacje publiczne. W sytuacji, gdy wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną, organ ma obowiązek: 1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej, co winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku oraz w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.); 2) wydać, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy; 3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie lub 4) poinformować pisemnie wnioskodawcę, że nie posiada żądanej informacji, że wniosek nie obejmuje informacji publicznej lub że żądana informacja może być udostępniona w innym trybie. Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami u.d.i.p. polega więc na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem, nie informuje w formie zwykłego pisma, że nie posiada żądanej informacji publicznej lub że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, ewentualnie, że istnieje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji. Przede wszystkim należy podnieść, że w realiach niniejszej sprawy podmiot zobowiązany nie podjął w stosunku do wnioskodawczyni żadnego ze wskazanych działań. W piśmie z 5 marca 2024 r. poinformował jedynie o przekazaniu wniosku z 13 stycznia 2024 r., nie ustosunkowując się do wniosku z 21 lutego 2024 r. Już powyższa okoliczność przesądza o tym, że podmiot zobowiązany pozostawał w bezczynności. Nadto należy wskazać, że przepis art. 1 ust. 2 u.d.i.p. stanowi, że przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Przepisów u.d.i.p. nie stosuje się zatem wyłącznie wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej. Powoływany w podstawie kasacyjnej art. 361 ust. 1, 2 i 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece stanowi: "1. Akta ksiąg wieczystych przechowuje się w sądzie. 2. Akta księgi wieczystej może przeglądać, w obecności pracownika sądu, osoba mająca interes prawny oraz notariusz. 3. Nie wydaje się dokumentów znajdujących się w aktach ksiąg wieczystych, jeżeli dokumenty te stanowią podstawę wpisu". Również powołane w podstawie kasacyjnej przepisy wykonawcze nawiązują do powyższego zakresu. Należy dostrzec, że wniosek dostępowy w punktach 1, 3 i 3a nie zawierał żądania przeglądania ksiąg wieczystych ani wydania z nich dokumentów, w związku z czym nie można uznać, że powołany przepis ustawy o księgach wieczystych i hipotece jest konkurencyjny w odniesieniu do art. 1 ust. 2 u.d.i.p. i wyłącza stosowanie przepisów tej ostatniej ustawy. Wniosek obejmował bowiem informacje o sposobie przyjmowania i załatwiania spraw (pod jakim oznaczeniem zarejestrowano pisma skarżącej) oraz informacje o prowadzeniu określonych ksiąg wieczystych (czy znajdują się w sądzie, czy też zostały przekazane i czy uległy migracji do postaci elektronicznej) oraz treść dokumentów urzędowych (potwierdzenia przekazania ksiąg wieczystych). Powołany w podstawie kasacyjnej § 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych reguluje kwestie wydawania odpisów i wyciągów z ksiąg wieczystych oraz zaświadczeń o zamknięciu księgi wieczystej, stanowiąc: "1. Centralna Informacja wydaje na wniosek następujące rodzaje dokumentów: 1) odpis zwykły księgi wieczystej, przedstawiający ostatni stan wpisów w księdze wieczystej oraz wzmianki o wnioskach, skargach na orzeczenia referendarzy sądowych, apelacjach, skargach kasacyjnych i wszczęciu postępowań z urzędu; 2) odpis zupełny księgi wieczystej, przedstawiający ostatni stan wpisów w księdze wieczystej i wpisy wykreślone oraz wzmianki o wnioskach, skargach na orzeczenia referendarzy sądowych, apelacjach, skargach kasacyjnych i wszczęciu postępowań z urzędu; 3) wyciąg z księgi wieczystej, przedstawiający ostatni stan wpisów we wskazanych działach w księdze wieczystej oraz wzmianek o wnioskach, skargach na orzeczenia referendarzy sądowych, apelacjach, skargach kasacyjnych i wszczęciu postępowań z urzędu; wskazanie, z jakich działów wyciąg został sporządzony, zawarte jest w dokumencie wraz z informacją, że treść pozostałych działów nie jest objęta wyciągiem i może mieć wpływ na rozumienie treści działów objętych wyciągiem; 4) zaświadczenie o zamknięciu księgi wieczystej zawierające informację, że księga wieczysta o wskazanym przez wnioskodawcę numerze jest zamknięta. 2. Odpis zwykły księgi wieczystej oraz wyciąg z księgi wieczystej nie zawiera danych o założeniu księgi wieczystej oraz o podstawie zmiany księgi wieczystej. 3. W przypadku przeniesienia treści dotychczasowej księgi wieczystej do struktury księgi wieczystej prowadzonej w systemie informatycznym, odpis zupełny księgi wieczystej przedstawia wpisy wykreślone oraz wzmianki o wnioskach, skargach na orzeczenia referendarzy sądowych, apelacjach, skargach kasacyjnych i wszczęciu postępowań z urzędu, ujawnione od chwili przeniesienia treści dotychczasowej księgi wieczystej do struktury księgi wieczystej prowadzonej w systemie informatycznym". Również ten przepis nie jest adekwatny do treści żądania wniosku dostępowego. Ponieważ zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione, z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI