III OSK 9/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-06-17
NSAAdministracyjneWysokansa
stosunki wodneprawo wodnepostępowanie administracyjnekoszty postępowaniaopinia biegłegoskarżącyorgan administracjiNSAWSA

NSA uchylił wyrok WSA i postanowienia organów administracji w sprawie kosztów postępowania dotyczącego naruszenia stosunków wodnych, uznając potrzebę ponownej weryfikacji zasadności naliczenia tych kosztów.

Sprawa dotyczyła ustalenia kosztów postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia stosunków wodnych. Skarżący domagał się przywrócenia stanu poprzedniego swojej działki, twierdząc, że sąsiadka naruszyła stosunki wodne. Biegły ustalił jednak, że to skarżący przyczynił się do zakłócenia stosunków wodnych poprzez podwyższenie swojej działki. Organy administracji i WSA obciążyły skarżącego kosztami postępowania, w tym kosztami opinii biegłego. NSA uchylił zaskarżony wyrok, wskazując na potrzebę ponownej analizy zasadności naliczenia kosztów, zwłaszcza w kontekście szczegółowości uzasadnienia wydatków biegłego.

Sprawa trafiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego po tym, jak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę W. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania dotyczącego naruszenia stosunków wodnych. Wnioskodawca domagał się przywrócenia stanu poprzedniego swojej działki, twierdząc, że sąsiadka M. W. naruszyła stosunki wodne. Organ pierwszej instancji, po zasięgnięciu opinii biegłego, stwierdził brak naruszenia stosunków wodnych i obciążył skarżącego kosztami postępowania w kwocie 6500 zł, argumentując, że koszty te wynikły z jego winy. SKO utrzymało to postanowienie w mocy. Skarżący zaskarżył postanowienia do WSA, zarzucając rażące naruszenie przepisów k.p.a., w tym art. 262 § 1 pkt 1 (błędne rozumienie winy strony) i art. 264 § 1 (bezmyślne przyjęcie kwoty faktury biegłego). WSA oddaliło skargę, uznając, że skarżący ponosi winę za powstanie kosztów, ponieważ jego żądanie było bezzasadne, a do zakłócenia stosunków wodnych przyczynił się sam. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko, że strona może być obciążona kosztami, gdy jej wniosek był bezzasadny. Jednakże, uwzględnił zarzut dotyczący naruszenia art. 264 § 1 k.p.a. i art. 126 k.p.a., wskazując, że organ i sąd pierwszej instancji nie zweryfikowały wystarczająco szczegółowo kosztów poniesionych przez biegłego, w szczególności czasu poświęconego na czynności takie jak analiza akt czy sporządzenie szkiców. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz postanowienia organów administracji, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, strona może być obciążona kosztami, jeśli jej wniosek był bezzasadny i doprowadził do powstania zbędnych kosztów, co wynika z winy strony.

Uzasadnienie

NSA podzielił pogląd, że strona może być obciążona kosztami postępowania, gdy jej wniosek o ustalenie zmiany stosunków wodnych okazał się bezzasadny, a do zakłócenia stanu wody na gruncie przyczyniła się sama strona inicjująca postępowanie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

k.p.a. art. 262 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z winy strony. Dotyczy to zarówno sytuacji aktywnego działania strony powodującego szkodę, jak i złożenia bezzasadnego wniosku.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla zaskarżony akt lub czynność, jeśli naruszono przepisy postępowania, a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

k.p.a. art. 264 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ jest zobligowany do sprawdzenia rachunków wystawianych przez biegłego i nie może w sposób bezkrytyczny transponować wynikających z nich kwot do postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania.

k.p.a. art. 126

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ jest zobligowany do należytego uzasadnienia wysokości poniesionych kosztów.

k.p.a. art. 107 § § 1 pkt i § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie postanowienia powinno zawierać szczegółowe wyjaśnienie podstaw faktycznych i prawnych.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku braku podstaw do uchylenia wyroku, sąd oddala skargę.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.

u.p.w. art. 234 § ust. 3

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

k.p.a. art. 234 § ust. 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 263 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewystarczająca weryfikacja przez organ i sąd pierwszej instancji wysokości kosztów poniesionych przez biegłego, w szczególności czasu poświęconego na czynności takie jak analiza akt czy sporządzenie szkiców.

Odrzucone argumenty

Błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie art. 262 § 1 pkt 1 k.p.a. przez Sąd I instancji, polegające na uznaniu, że o winie skarżącego przesądza fakt braku naruszenia stosunków wodnych lub że wniosek wygenerował zbędne koszty.

Godne uwagi sformułowania

organ jest zobligowany do sprawdzenia rachunków wystawianych przez biegłego i nie może w sposób bezkrytyczny transponować wynikających z nich kwot do postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania zachowaniu skarżącego, który – jak ocenił biegły – winny jest zalewania nie tylko własnej, ale i sąsiedniej działki.

Skład orzekający

Piotr Korzeniowski

przewodniczący

Jerzy Stelmasiak

sędzia

Tadeusz Kiełkowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie kosztów postępowania administracyjnego, weryfikacja wydatków biegłych, zasada winy strony w kosztach postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania kosztów w sprawach dotyczących stosunków wodnych, ale zasady dotyczące weryfikacji kosztów biegłych mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest szczegółowe uzasadnienie kosztów postępowania, nawet w pozornie prostych sprawach administracyjnych. Pokazuje też, jak sąd drugiej instancji może skorygować błędy sądu niższej instancji.

Czy sąd może bezkrytycznie zaakceptować rachunek biegłego? NSA wyjaśnia zasady naliczania kosztów w sprawach administracyjnych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 9/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak
Piotr Korzeniowski /przewodniczący/
Tadeusz Kiełkowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III OZ 234/23 - Postanowienie NSA z 2023-05-24
II SA/Rz 1552/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2023-07-04
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu admininstracji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 262 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1552/22 w sprawie ze skargi W. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 26 września 2022 r. nr SKO.4171.31.2022 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia 25 sierpnia 2022 r. znak GPS.6331.7.2021; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz W. B. kwotę 1327 (tysiąc trzysta dwadzieścia siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej "WSA w Rzeszowie", "Sąd I instancji") wyrokiem z dnia 4 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1552/22, oddalił skargę W. B. (dalej "skarżący") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej "SKO") z dnia 26 września 2022 r., nr SKO.4171.3.2022, w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych.
Powyższy wyrok, od którego została złożona skarga kasacyjna, zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Wnioskiem z dnia 27 lipca 2021 r. skarżący zwrócił się do Wójta Gminy [...] (dalej "Wójt", "organ I instancji") o wydanie decyzji w przedmiocie przewrócenia stanu poprzedniego działki nr [...] w [...], bowiem na skutek dokonanych zmian, wody opadowe z tej nieruchomości zalewają jego działkę nr [...]. Zawiadomieniem z dnia 9 sierpnia 2021 r. organ I instancji poinformował strony o wszczęciu postępowania administracyjnego we wnioskowanej sprawie. Następnie decyzją z dnia 24 listopada 2021 r., wskazując jako podstawę prawną art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2625 ze zm., dalej "u.p.w."), stwierdził brak naruszenia stosunków wodnych. Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ I instancji ocenił, że M. W. nie zmieniła kierunku spływu wód, nie zmieniła stanu wód i może ona zarówno przy opadach nawalnych, jak i normalnych zagospodarować wody opadowe i roztopowe na własnej działce w części powierzchni biologicznie czynnej. W toku postępowania organ przeprowadził dowód z opinii biegłego. Biegły wskazał m.in., że twierdzenia wnioskodawcy postępowania nie są adekwatne do stanu rzeczywistego, bowiem istotnie o około 50 cm podwyższył on własną działkę przez wykonanie nasypu gruntowego, który kieruje spływ wody na działkę o nr [...], należącą do M. W. Przy opadach nawalnych i burzowych woda odpadowa spływa na sąsiednią działkę o nr [...], zakłócając stosunki wodne. Biegły wskazał, iż skarżący wykonał zbiornik retencyjny z rowkiem odpływowym w kierunku działki nr [...], co powoduje zalewanie działki nr [...] w przypadku wystąpienia deszczy nawalnych i burzowych.
Wójt postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2022 r., nr GPS.6331.7.2021 – wydanym na podstawie art. 262 § 1 pkt 1 w zw. z art. 264 § 1 k.p.a. – ustalił koszty postępowania na kwotę 6500 zł i zobowiązał skarżącego do ich uiszczenia w terminie 14 dni. Organ I instancji podał, że w prowadzonym postępowaniu prowadzone konieczne było zasięgniecie opinii biegłego. W sporządzonej opinii biegły wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że nie doszło do naruszenia stosunków wodnych na działce nr [...]. Koszty opracowania opinii wyniosły 6500 zł i określono je na podstawie umowy zawartej między biegłym a Gminą [...] oraz faktury z dnia 20 października 2021 r. nr 38/2021. Koszty te stanowią tym samym koszty postępowania w rozumieniu art. 263 § 1 k.p.a., a wobec ustalenia braku podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 234 § 3 u.p.w., zasadnym jest przyjęcie, że koszty te wynikły z winy wnioskodawcy. Tym samym w sprawie zaszła konieczność obciążenia skarżącego kosztami postępowania.
Na skutek zażalenia skarżącego, SKO postanowieniem z dnia 26 września 2022 r., nr SKO.4171.31.2022, utrzymało w mocy postanowienie Wójta. Podzielając w całości stanowisko organu I instancji, SKO podało, że w sprawie o uregulowanie stosunków wodnych zasadne było powołanie biegłego. Wobec powyższego koszty sporządzenia opinii przez biegłego stanowią koszty postępowania. Jednocześnie wobec stwierdzenia, że w sprawie nie doszło do zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich, prawidłowo Wójt uznał, iż koszty te wynikły z winy skarżącego. Przy czym organ I instancji zweryfikował wysokość faktury wystawionej przez biegłego, dokonując analizy karty pracy biegłego.
Pismem z dnia 1 listopada 2022 r. skargę na przedstawione postanowienie SKO złożył do WSA w Rzeszowie skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem skarżącego zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem: 1. art. 262 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, w której definiowanie przesłanki "winy strony" nie może być dokonywane w sposób rozszerzający, lecz powinno być odnoszone do procesowych zachowań uczestników postępowania, które ewentualnie skutkowały wygenerowaniem zbędnych kosztów prowadzenia sprawy; 2. art. 264 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i wadliwe zastosowanie, skutkujące bezkrytycznym przyjęciem kwoty wynikającej z faktury VAT wystawionej przez biegłego, bez wyszczególnienia czynności podjętych przez biegłego, stopnia ich skomplikowania oraz nakładu pracy; 3. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że organ I instancji wykonał wytyczne organu odwoławczego zawarte w wydanym poprzednio kasacyjnym postanowieniu SKO z dnia 26 maja 2022 r. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
W dniu 4 lipca 2023 r. WSA w Rzeszowie wydał opisany na wstępie wyrok, którym oddalił skargę. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd I instancji wskazał, że zastosowanie art. 262 § 1 pkt 1 k.p.a. w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości. Postępowanie w sprawie uregulowania stosunków wodnych zostało wszczęte na żądanie skarżącego. Podawane przez niego okoliczności, które miały doprowadzić do zakłócenia stosunków wodnych ze szkodą dla jego nieruchomości, nie miały miejsca w jakiekolwiek postaci. Właścicielka działki nr [...] M. W. nie zmieniła bowiem kierunku spływu wód, należycie zabezpieczając teren swej nieruchomości przed zalewaniem, także od strony nieruchomości należącej do skarżącego. Biegły wykazał, że całość wody opadowej i roztopowej jest retencjonowana na powierzchni czynnej i w studni zbiorczej o objętości około 5 m³. Poprzez wykonanie na własnej nieruchomości powierzchni biologicznie czynnej i kanalizacji deszczowej właściciel działki nr [...] wykonuje postanowienia przepisów prawa budowlanego dotyczące warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Z treści opinii wynika także, że zmiana stosunków wodnych nastąpiła na nieruchomości skarżącego, co polegało na podwyższeniu jej terenu. W wyniku działań inwestycyjnych skarżącego właścicielka działki nr [...] musiała wykonać cokół betonowy o wysokości 0,30 m pod ogrodzeniem, który ogranicza i zabezpiecza częściowy spływ wody z działki nr [...] na działkę nr [...]. Koszty zakończonego ostatecznie przed Wójtem postępowania w sprawie uregulowania stosunków wodnych zostały wobec oceny biegłego wyrażonej w jego opinii poniesione przez organ z winy skarżącego, skoro jego żądanie inicjujące proces było zupełnie bezzasadne, a do zakłócenia stanu wody na gruncie przyczynił się wyłącznie on sam.
Zdaniem Sądu I instancji, skoro czynności procesowe Wójta pojęte w celu wyjaśnienia podstaw do zastosowania art. 234 ust. 3 u.p.w. były w tych okolicznościach zbędne, to należy mówić o odpowiedzialności skarżącego za powstałe koszty procesu, spowodowane nadto lekkomyślnym złożeniem żądania wydania nakazu przywrócenia stosunków wodnych przez M.W. Wyrażone przez skarżącego żądanie nie znalazło zatem jakiegokolwiek pokrycia w rzeczywistości. Niemniejsze znaczenie przyznać należy zachowaniu skarżącego, który – jak ocenił biegły – winny jest zalewania nie tylko własnej, ale i sąsiedniej działki. Natomiast fakty świadczące o bezpodstawnych twierdzeniach skarżącego zostały ustalone przez specjalistę z zakresu stosunków wodnych w treści sporządzonej przez niego opinii. Wobec tego kluczowego dla sprawy stosunków wodnych dowodu skarżący nie zgłaszał zastrzeżeń ani nie przedstawił własnej kontropinii. Ponieważ w niniejszej sprawie doszło do zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla nieruchomości sąsiedniej, jednak z winy skarżącego, który bez jakichkolwiek podstaw faktycznych zażądał skierowania nakazu przywrócenia stosunków wodnych, to on winien ponosić odpowiedzialność finansową za skutki swego zachowania, co wyraźnie przewiduje zastosowany w tej sprawie art. 262 § 1 pkt 1 k.p.a. Rację ma organ, pisząc w uzasadnieniu swego postanowienia, że w sprawie o zakłócenie stosunków wodnych koszty sporządzenia opinii biegłego hydrologa obciążają stronę, która zakłóciła stosunki wodne. Analogiczny wniosek należy wyprowadzić względem sytuacji, gdy organ ponad wszelką wątpliwość stwierdzi, że nie miała miejsca jakakolwiek postać naruszenia stosunków wodnych, którą wnioskodawca postępowania zarzucał właścicielowi gruntu sąsiedniego. Dlatego też nie ma racji skarżący, podnosząc w swej skardze nieuprawnione zastosowanie art. 262 § 1 pkt 1 k.p.a. Złożony wniosek o skierowanie do właścicielki działki nr [...] nakazu z przepisów Prawa wodnego wygenerował w sposób zupełnie zbędny koszty postępowania administracyjnego, w tym koszty opinii biegłego, których nie powinien ponosić budżet Gminy [...].
Sąd I instancji podkreślił, że w zawiadomieniu z dnia 13 września 2021 r. Wójt wyraźnie pouczył skarżącego o treści przepisu art. 262 § 1 k.p.a., a on nie wnosił żadnych zastrzeżeń względem postanowienia o przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego. Zdaniem Sądu I instancji nie doszło też do rażącego naruszenia art. 264 § 1 k.p.a., bowiem Wójt nie przyjął w sposób bezkrytyczny kwoty wynikającej z wystawionej przez biegłego faktury VAT. Opinia została bowiem sporządzona w wyniku wydania przez organ postanowienia z dnia 13 września 2021 r. o powołaniu biegłego oraz określeniu zakresu opinii. Ponadto w aktach sprawy znajduje się karta pracy biegłego (karta akt nr 19), wskazująca na nakład pracy poświęcony na sporządzenie opinii. Karta ta zawiera wyczerpujące zestawienie wykonanych czynności, przyporządkowany im czas pracy, wysokość poszczególnych kosztów oraz obciążenia fiskalne, co wraz z umową zawartą z biegłym, pozwala to na zweryfikowanie podanej na fakturze kwoty zapłaty. W ocenie Sądu I instancji organ I instancji przekonująco wyjaśnił, w tym również w oparciu o szeroko cytowane orzecznictwo sądowe, przyczyny, dla których doszło do obciążenia kosztami postępowania skarżącego.
Pismem z dnia 25 października 2023 r. skargę kasacyjną od wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 4 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1552/22, wywiódł skarżący (dalej "skarżący kasacyjnie"), zaskarżając go w całości. Skarżący kasacyjnie zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. rażące naruszenie przepisów postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 262 § 1 pkt 1 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak uchylenia przez Sąd I instancji zaskarżonych postanowień wskutek dokonania błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 262 § 1 pkt 1 k.p.a. polegającej na uznaniu, że: – o winie skarżącego przesądza fakt, że nie miała miejsca postać naruszenia stosunków wodnych, którą zarzucał właścicielowi gruntu sąsiedniego; – skarżący winien ponieść koszty postępowania, bo wniosek o skierowanie do właścicielki działki nr [...] nakazu z przepisów Prawa wodnego wygenerował w sposób zbędny koszty postępowania, których nie powinien ponosić budżet gminy;
II. rażące naruszenie przepisów postepowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 264 § 1 k.p.a., art. 126 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt i § 3 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak uchylenia przez Sąd I instancji zaskarżonych postanowień wskutek uznania, że nie doszło do bezkrytycznego przyjęcia kwoty wynikającej z faktury VAT nr 38/2021 z dnia 20 października 2021 r. wystawionej przez biegłego, pomimo, że organ w żaden sposób nie uzasadnił wysokości kosztów, a zwłaszcza nie wyszczególnił w postanowieniu czynności podjętych przez biegłego, nie przeanalizował stopnia ich skomplikowania oraz nakładu pracy potrzebnego do ich wykonania, które składały się na sumę do zapłaty za wystawioną fakturę VAT.
Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a także zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiona została argumentacja na poparcie sformułowanych zarzutów i wniosków.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznawszy skargę kasacyjną z uwzględnieniem powyższych uwarunkowań, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ma ona usprawiedliwione podstawy, aczkolwiek nie wszystkie sformułowane w niej zarzuty okazały się zasadne.
W pierwszym zarzucie skargi kasacyjnej – poza przepisami wynikowymi (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a.) – powołany został art. 262 § 1 pkt 1 k.p.a., który stanowi, że stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z winy strony. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalone jest stanowisko, że "w sprawie zakłócenia stosunków wodnych na gruncie, koszty sporządzenia opinii biegłego hydrologa, obciążają ten podmiot, który jest odpowiedzialny za powstałe zakłócenie i które wynikły z jego winy" (wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2021 r., III OSK 212/21). W niniejszej sprawie Sąd I instancji zaprezentował pogląd, że analogiczny wniosek należy wyprowadzić względem sytuacji, gdy organ ponad wszelką wątpliwość stwierdzi, że nie miała miejsca jakakolwiek postać naruszenia stosunków wodnych, którą wnioskodawca postępowania zarzucał właścicielowi gruntu sąsiedniego. Podobny pogląd co do sytuacji wyczerpujących hipotezę art. 262 § 1 pkt 1 k.p.a. został zaprezentowany także w piśmiennictwie: "Taką sytuacją może być zarówno działalność polegająca na bezprawnej zmianie stosunków wodnych i wyrządzeniu sąsiadowi szkody, jak i złożenie wniosku o ustalenie zmiany stosunków wodnych, która w rzeczywistości nie wystąpiła" (A. Mazurkiewicz, Uwagi odnośnie do zasadności zmian regulacji normatywnej dotyczącej zwrotu kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, w postępowaniu administracyjnym, Ius et Administratio 3/2023, s. 157).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższy pogląd należy co do zasady podzielić, aczkolwiek z zastrzeżeniem, że jego transponowanie na grunt konkretnej sprawy wymaga zawsze zindywidualizowanego podejścia i oceny działania wnioskodawcy przez pryzmat ogółu relewantnych okoliczności, w tym okoliczności złożenia wniosku i wyników postępowania dowodowego. W szczególności istotne jest to, czy – w świetle wspomnianych wyników – wniosek można uznać za złożony pochopnie, bez racjonalnego uzasadniania. Liczy się przy tym wiedza o faktach, którą miał wnioskodawca w czasie inicjowania czynności jurysdykcyjnych, gdyż organ siłą rzeczy pozyskuje tę wiedzę do dopiero w toku postępowania.
W niniejszej sprawie – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – zachodziły podstawy do obciążenia skarżącego kasacyjnie kosztami postępowania administracyjnego i w tym zakresie nie doszło do naruszenia art. 262 § 1 pkt 1 k.p.a. Z niezakwestionowanych skutecznie ustaleń faktycznych Sądu I instancji wynika bowiem, że podawane przez skarżącego kasacyjnie okoliczności, które miały doprowadzić do zakłócenia stosunków wodnych ze szkodą dla jego nieruchomości, nie miały miejsca. Właścicielka działki sąsiedniej nie zmieniła bowiem kierunku spływu wód, należycie zabezpieczając teren swej nieruchomości przed zalewaniem, także od strony nieruchomości należącej do skarżącego kasacyjnie; całość wody opadowej i roztopowej jest retencjonowana na powierzchni czynnej i w studni zbiorczej o objętości około 5 m³. Co więcej, z opinii biegłego wynika, że zmiana stosunków wodnych nastąpiła na nieruchomości skarżącego kasacyjnie, w wyniku podwyższenia terenu. W wyniku działań inwestycyjnych skarżącego kasacyjnie właścicielka działki nr [...] musiała wykonać cokół betonowy o wysokości 0,30 m pod ogrodzeniem, który ogranicza i zabezpiecza częściowy spływ wody z działki nr [...] na działkę nr [...]. W świetle opinii biegłego do zakłócenia stanu wody na gruncie przyczynił się wyłącznie skarżący kasacyjnie.
Zasługiwał natomiast na uwzględnienie drugi zarzut skargi kasacyjnej (zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 264 § 1 k.p.a., art. 126 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt i § 3 k.p.a.), zasadzający się na twierdzeniu, że organ nie uzasadnił należycie wysokości poniesionych kosztów, a Sąd I instancji uchybienia tego nie dostrzegł. W tym kontekście wypada zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się karta pracy biegłego, która zawiera zestawienie wykonanych czynności, przyporządkowany im czas pracy, wysokość poszczególnych kosztów oraz obciążenia fiskalne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego informacje zawarte we wspomnianej karcie mogą budzić uzasadnione wątpliwości i wymagają szczegółowej weryfikacji, której nie dokonał ani organ, ani Sąd I instancji. Przykładowo, wedle tych informacji na czytanie i analizę akt administracyjnych biegły poświęcił 12 godzin, co – biorąc pod uwagę zawartość tych akt przed sporządzeniem opinii – niewątpliwie wymaga wyjaśnienia. Podobnie rzecz się ma, przykładowo, z ilością czasu poświęconego przez biegłego na sporządzenie załączników do opinii w postaci szkiców (6 godzin). Wobec braku stosownej argumentacji w tej mierze w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, należy stwierdzić, iż w postępowaniu administracyjnym doszło co najmniej do naruszenia art. 126 w zw. art. 107 § 3 k.p.a. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ organ jest zobligowany do sprawdzenia rachunków wystawianych przez biegłego i nie może w sposób bezkrytyczny transponować wynikających z nich kwot do postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2018 r., I OSK 1370/16; wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2025 r., I OSK 2389/21). Z kolei Sąd I instancji, oddalając w tej sytuacji skargę, naruszył powołane przepisy p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 188 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. – uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia 25 sierpnia 2022 r. znak GPS.6331.7.2021. Rozpatrując sprawę ponownie, organ obowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną przedstawioną w niniejszym wyroku oraz wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania. O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 w zw. z 200 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI